Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie"

Transkrypt

1 Komentarz IK Marcin Tarnawski Rynek amerykaoski W 2010 r. na świecie wydobyto mld m 3 gazu ziemnego z czego najwięcej w Stanach Zjednoczonych (611 mld m 3 ) oraz w Rosji (588 mld m 3 ). Gaz niekonwencjonalny w znaczący sposób wpłynął na ceny gazu ziemnego na amerykaoskim rynku i coraz częściej jest uważany za paliwo, które w przyszłości doprowadzi do zmian na rynku gazu na świecie. Jeszcze w 1996 r. w USA wydobywano 8,5 mld m 3 gazu niekonwencjonalnego, dziesięd lat później 31 mld m 3, a w 2010 r. było to już 137 mld m 3. Trendy cenowe na nowojorskiej giełdzie NYMEX zaczęły coraz bardziej oddalad się od trendów na innych regionalnych rynkach. W kontraktach Henry Hub na początku 2008 r. płacono ponad 8 USD za 1 mln Btu (british thermal unit, spalenie jednego metra sześciennego gazu daje około 36 tys. Btu). Od sierpnia 2011 r. cena gazu utrzymuje się poniżej 4 USD za 1 mln Btu. W przeliczeniu na 1 tys. m 3 daje to spadek z poziomu ok. 230 USD do ok. 110 USD. Terminale gazu skroplonego tylko częściowo służą importowi surowca, przy ich pomocy USA zaczynają eksportowad gaz (pierwsze niewielkie dostawy do Wielkiej Brytanii miały miejsce w grudniu 2010 roku). W listopadzie 2011 r. amerykaoski koncern Cheniere podpisał umowy z brytyjskim koncernem BP i hiszpaoskim Gas Natural na dostawy przez 20 lat po blisko 5 mld m 3 gazu rocznie w postaci skroplonej (dostawy mają rozpocząd się po 2015 r.). Zupełnie inną sprawą jest wpływ amerykaoskiego gazu niekonwencjonalnego na ceny gazu poza Stanami Zjednoczonymi. Ponad 20% udział USA w światowym wydobyciu gazu ziemnego powinien dawad znaczący wpływ na kształtowanie się cen na rynkach światowych. Jednak w rzeczywistości sytuacja nie jest tak prosta. W przypadku ropy naftowej można mówid o funkcjonowaniu rynku światowego, natomiast w przypadku gazu ziemnego taki rynek nie istnieje. Spowodowane jest to trudnościami z transportem gazu na dalekie odległości. Konsumpcja gazu (w przeciwieostwie do ropy) ma zazwyczaj miejsce tam gdzie

2 jego wydobycie, odstępstwa od tej reguły wynikają natomiast z międzynarodowego handlu gazem LNG oraz międzyregionalnych gazociągów. Taka sytuacja na rynku gazu wiąże się ze sposobem transportu gazu ziemnego, który w przeważającej mierze dokonuje się poprzez gazociągi. Budowa gazociągów wymaga z jednej strony olbrzymich nakładów finansowych, a z drugiej zawarcia perspektywicznych kontraktów długoterminowych na zakup gazu. Infrastruktura konieczna do transportu LNG, która dopiero się rozwija, nie jest ograniczona tego typu uwarunkowaniami gaz transportowany jest gazowcami, a umowy mają charakter krótkoterminowy i często doraźny bowiem zawierane są na rynku transakcji krótkoterminowych spot. Dlatego w przyszłości, dzięki rozwojowi handlu LNG można spodziewad się powstania światowego rynku transakcji krótkoterminowych gazu ziemnego. Spadkowe tendencje na świecie Japonia (LNG, średnia Niemcy (średnia cena cena) wg BAFA) Wielka Brytania (Heren NBP) USA (Henry Hub) Ceny gazu ziemnego w USD za 1 mln Btu na rynkach regionalnych (lata 2008 i 2010) Powolny spadek cen gazu ziemnego na świecie ma swoje źródła w nadmiernej podaży gazu, ten natomiast wynika głównie z: kryzysu gospodarczego z 2008 r. (spadek popytu), gwałtownego wzrostu mocy produkcyjnych gazu skroplonego (LNG) oraz znaczącego wzrostu wydobycia gazu niekonwencjonalnego w USA. Utrzymująca się dłużej nadpodaż może utrzymad presję na eksporterów gazu od odejścia od indeksacji cen gazu do ropy naftowej co

3 może doprowadzid do dalszego obniżenia cen. W sposób pośredni rewolucję gazową w Stanach Zjednoczonych zaczęła odczuwad też Europa nadpodaż gazu w USA (wzrost wydobycia gazu niekonwencjonalnego) spowodowała, że dostawy gazu skroplonego (LNG) zamiast do Stanów Zjednoczonych coraz częściej kierowane były do terminali położonych w Europie. Kontynuacja tego trendu może doprowadzid do obniżki cen gazu w Europie, które uznad należy za znacznie przeszacowane z uwagi na ograniczoną ilośd jego eksporterów. Już teraz duża podaż gazu LNG w Wielkiej Brytanii sprawia, że jest z niego wypierany norweski surowiec, który trafia do Niemiec, gdzie konkuruje z gazem przesyłanym z Rosji. LNG zapoczątkowało rewolucję na rynkach gazu ziemnego (poprzez wzrost możliwości transportu gazu) skutkującą tym, że ceny surowca na różnych kontynentach będą najprawdopodobniej ściślej ze sobą powiązane. Dzięki przemysłowej eksploatacji gazu niekonwencjonalnego Stany Zjednoczone mogą odgrywad coraz większą rolę na tworzącym się światowym rynku gazu. Ponadto warto zauważyd, że częśd terminali do odbioru LNG budowana od kilku lat w USA jest, z powodu gazu niekonwencjonalnego, niewykorzystana. Spadek popytu na LNG ma więc również przełożenie na ceny tego surowca. Jednakże, w wyniku nałożenia się kryzysu gospodarczego, ciężko jest stwierdzid jaka częśd spadku ceny wywołana została rezygnacją z części zakupów, a jaka wzrostem podaży spowodowanym gazem niekonwencjonalnym. Niewątpliwym jest jednak, że gaz niekonwencjonalny będzie miał znaczne przełożenie na światowy rynek gazu ziemnego i może dokonad także znaczących zmian na rynku gazu w Europie. Jego eksploatacja na skalę przemysłową, nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale w innych krajach europejskich lub azjatyckich może poważnie zachwiad dotychczasowym układem sił między krajami eksportującymi a importującymi gaz ziemny. W przypadku Europy taka sytuacja może nastąpid, przede wszystkim między krajami Europy Środkowo- Wschodniej a Rosją, która jest jedynym regionalnym dostawcą (monopolistą) tego surowca. Poważne zmiany na amerykaoskim rynku gazu ziemnego uznad można zatem za początek zmian w geopolitycznym układzie sił związanych z bezpieczeostwem energetycznym. Zupełnie odwrotna tendencja charakteryzuje sektor gazu ziemnego w Rosji. Postęp w technice pozyskiwania gazu niekonwencjonalnego (i perspektywy jej rozwoju) traktowane są

4 jako zagrożenie dla dominującej pozycji Gazpromu w Europie oraz dalszych planów koncernu. Prognozy, które przewidują kontynuację spadkowego trendu cen gazu na świecie są szczególnym wyzwaniem, a nawet zagrożeniem dla pozycji Rosji jako mocarstwa energetycznego. Już w 2009 r. Rosja zanotowała spadek eksportu gazu ziemnego do Europy, co spowodowane było nasyceniem rynku amerykaoskiego własnymi zasobami oraz budową kolejnych terminali LNG w wielu paostwach europejskich. Ten niekorzystny trend może spowodowad trudności w eksploatacji złóż Sztokman, które mają zasilid gazociąg Nord Stream. * Prognozy W aspekcie ekonomicznym, najbardziej prawdopodobny jest spadek cen gazu na wszystkich rynkach na świecie (nadpodaż gazu w Stanach Zjednoczonych spowoduje przesunięcie gazu LNG na inne rynki, np. europejskie, gdzie również zaobserwujemy zwiększanie się ilości gazu co w konsekwencji doprowadzi do spadku cen), możliwe są także: powstanie światowego rynku gazu (zamiast regionalnych, w związku z wzrostem handlu gazem LNG), odejście od transakcji długoterminowych na rzecz krótkoterminowych czy odejście od indeksacji cen gazu ziemnego do cen ropy naftowej. Natomiast konsekwencje polityczne dotyczą głównie kontynentu europejskiego i wiążą się z możliwym spadkiem znaczenia Rosji jako głównego dostawcy gazu na rynki europejskie. Dostęp do gazu LNG czy wykorzystywanie własnych zasobów gazu niekonwencjonalnego może spowodowad, że używanie przez Rosję gazu jako narzędzia realizacji polityki zagranicznej może okazad się mało skuteczne, z kolei możliwa eksploatacja gazu niekonwencjonalnego w Chinach może negatywnie wpłynąd na stosunki chiosko-rosyjskie i zmienid energetyczny układ sił na kontynencie azjatyckim. Nie należy również zapominad o kwestiach bezpieczeostwa energetycznego paostw europejskich. Każda forma dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia w jakiekolwiek surowce energetyczne zwiększa bezpieczeostwo energetyczne paostw, tak więc dostęp paostw europejskich do gazu LNG wraz z możliwą eksploatacją złóż gazu niekonwencjonalnego w Europie zapewne zneutralizuje obawy przed możliwym wykorzystaniem surowców do realizacji celów politycznych przez Rosję. Sytuacja na regionalnych rynkach gazu powoduje,

5 że europejskie firmy domagają się obniżek cen gazu od Gazpromu. Takie kroki podjęły już niemieckie E. ON. i RWE, francuski GDF Suez oraz holenderski Shell, a ostatnio polski PGNiG. Pod koniec 2010 r. samo złożenie pozwu przez włoską firmę Edison spowodowało zmianę ceny gazu (Gazprom poinformował o obniżce ceny i złagodzeniu klauzuli bierz lub pład w lipcu 2011 r.). Oczywiście nie należy zapominad, że powyższe rozważania są tylko pewną formą prognozy rozwoju sytuacji międzynarodowej. Chociaż jesteśmy świadkami spadku cen gazu ziemnego, co odczuwalne jest z różną intensywnością w różnych częściach świata, to prognozy międzynarodowych instytucji znacznie od siebie odbiegają. W opublikowanym w 2011 r. przez A.T. Kearney raporcie Challenging the Integrated Oil and Gas Model przewiduje się znaczny spadek cen gazu po 2015 r. w związku ze zwiększoną podażą tego surowca na rynku. Natomiast wydany w tym samym roku przez International Energy Agency raport Golden Age of Gas stwierdza, że z powodu m. in. zwiększenia znaczenia gazu ziemnego w bilansie energetycznym paostw oraz wymogów ochrony środowiska jego cena będzie systematycznie wzrastad, a różnice cen na rynkach regionalnych nadal pozostaną znaczne. * więcej na ten temat w Raporcie Instytutu Kościuszki Gaz niekonwencjonalny szansa dla Polski i Europy? Analiza i rekomendacje, Marcin Tarnawski - ekspert Instytutu Kościuszki. Dr nauk humanistycznych w zakresie nauk politycznych, pracownik akademicki w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellooskiego. Autor prac i publikacji koncentrujących się wokół problematyki bezpieczeostwa międzynarodowego, gospodarki światowej oraz polityki zagranicznej i bezpieczeostwa Federacji Rosyjskiej.

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke WYDOBYCIE GAZU ZIEMNEGO W USA Wydobycie gazu brutto w USA [1] wynosiło 666,4 mld m 3 w 2006 roku, 698,3 mld m 3 w 2007 roku, 725,9 mld

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz.

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. -1MX WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. 78/10 Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. SIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPfc. 2010-03- 0 3 Pan Janusz Kochanowski

Bardziej szczegółowo

Hub gazowy w Polsce dywersyfikacja źródeł i autonomia w kreowaniu ceny na rynku

Hub gazowy w Polsce dywersyfikacja źródeł i autonomia w kreowaniu ceny na rynku Hub gazowy w Polsce dywersyfikacja źródeł i autonomia w kreowaniu ceny na rynku Dr Marcin Sienkiewicz Dyrektor TGE Hub Polska. IX FORUM OBROTU Janów Podlaski, 20-22 czerwca 2016 Strona Agenda Co to jest

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie?

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Wstęp Najnowszy, jeden z największych na świecie, amerykański terminal LNG w Sabine Pass w pobliżu Western Cameron Parish w stanie Luizjana budowany

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

Nowy gazowy porządek świata

Nowy gazowy porządek świata Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Nowy gazowy porządek świata prof. UG, dr hab Henryk Woźniak Uniwersytet Gdański Od redakcji Rewolucja łupkowa

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r.

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Unijny rynek gazu model a rzeczywistość Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Analiza trendów Wydobycie gazu w UE w 2010 r. Holandia Wielka

Bardziej szczegółowo

CP Energia. Prezentacja Grupy CP Energia niezależnego dystrybutora gazu ziemnego. Warszawa, grudzień 2009

CP Energia. Prezentacja Grupy CP Energia niezależnego dystrybutora gazu ziemnego. Warszawa, grudzień 2009 Prezentacja Grupy niezależnego dystrybutora gazu ziemnego Warszawa, grudzień 2009 Agenda Profil i strategia Grupy Realizacja celów emisji akcji serii G i I Rynek gazu ziemnego w Polsce 2 Profil i strategia

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? Józef Dopke

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? Józef Dopke Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? Józef Dopke Słowa kluczowe: gaz ziemny, gaz łupkowy, łupki ilaste, wydobycie gazu, produkcja netto, odbiorcy domowi, odbiorcy komercyjni, odbiorcy przemysłowi,

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Warszawa, 22.03.2013 Konferencja Rzeczpospolitej Rynek gazu ziemnego w Polsce. Stan obecny i perspektywy PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Cele raportu Stan infrastruktury gazowej

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

LUKASZ WOJCIESZAK ITRANZYTU ROSYJSKIEGO GAZU

LUKASZ WOJCIESZAK ITRANZYTU ROSYJSKIEGO GAZU LUKASZ WOJCIESZAK POLSKA, UKRAINAIBIALORUS WOBEC PROBLEMU DOSTAW ITRANZYTU ROSYJSKIEGO GAZU BIELSKO-BIALA 2013 Spis tresci Wstqp 11 Rozdzial I. Teoretyczne podstawy bezpieczenstwa dostaw gazu ziemnego...

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Korytarz przesyłowy Zachód-Wschód Połączenie Ukrainy z europejskim rynkiem gazu

Korytarz przesyłowy Zachód-Wschód Połączenie Ukrainy z europejskim rynkiem gazu Korytarz przesyłowy Zachód-Wschód Połączenie Ukrainy z europejskim rynkiem gazu październik 2014 Wstęp Europa Centralna (Polska, Czechy, Słowacja i Węgry) wraz z Ukrainą zużywają ok. 85 mld m 3 gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Agenda. Rynek gazu w Polsce. 2 Prognozy rynkowe. Oferta gazowa Grupy TAURON - Multipakiet

Agenda. Rynek gazu w Polsce. 2 Prognozy rynkowe. Oferta gazowa Grupy TAURON - Multipakiet Agenda 1 Rynek gazu w Polsce 2 Prognozy rynkowe 3 Dane rynkowe Źródło: Urząd Regulacji Energetyki Dane rynkowe Udział gazu ziemnego w strukturze zużycia energii pierwotnej w krajach europejskich Źródło:

Bardziej szczegółowo

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Kraków, 11 czerwca 212 Debata: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Prof. dr hab. inż. Wiesław Blaschke dr inż. Zbigniew Grudziński

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Tchórzewski

Krzysztof Tchórzewski Krzysztof Tchórzewski Warszawa, 28 czerwca 2016 r. BM-I-0700-69/16BM-I-0700-69/16 Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację Pana

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Rola gazu ziemnego w polityce energetycznej państwa

Rola gazu ziemnego w polityce energetycznej państwa MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Ropy i Gazu Rola gazu ziemnego w polityce energetycznej państwa Maciej Kaliski Warszawa, 27 stycznia 2010 r. Wprowadzenie Polski sektor energetyczny stoi obecnie przed

Bardziej szczegółowo

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Bezpieczeństwo energetyczne na wspólnym

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Działania na rzecz wykorzystania potencjału terminalu

Działania na rzecz wykorzystania potencjału terminalu W bieżącym wydaniu: Nowe realia rynku gazu ziemnego związane z terminalem LNG przykład Litwy Luty 215 Znaczne spadki cen LNG w marcu 215 r. Marzec 215 roku jest miesiącem, w którym ceny dostarczanego LNG

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011 Rynek gazu w Polsce Warszawa 30 czerwca 2011 Agenda 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce 2. Perspektywy rozwoju rynku gazu w Polsce Page 2 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce ramy regulacyjne Rynek gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce 5 Rynek energii Charakterystyka rynku gazu w Polsce Źródła gazu ziemnego w Polsce Dostawy gazu na rynek krajowy, 2010 r. 7% 30% 63% Import z Federacji Rosyjskiej Wydobycie krajowe Import z innych krajów

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 2 Branża łodzi rekreacyjnych stanowi mocną stronę francuskiego handlu zagranicznego. Od roku 2011 sektor ten osiąga regularne nadwyżki, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 17 czerwca 2005 r. Taryfa PGNiG SA

Warszawa, 17 czerwca 2005 r. Taryfa PGNiG SA Warszawa, 17 czerwca 2005 r. Taryfa PGNiG SA W dniu 16 czerwca 2005 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki podjął decyzję w sprawie wydłużenia terminu obowiązywania taryfy PGNiG SA do dnia 30 września 2005

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH Dr inż. LEON KURCZABINSKI Katowice, czerwiec, 2013 POZYCJA WĘGLA NA KRAJOWYM RYNKU ENERGII WĘGIEL = NIEZALEŻNO NOŚC ENERGETYCZNA ZALEŻNO

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w okresie styczeń - czerwiec 2012 r.

Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w okresie styczeń - czerwiec 2012 r. Moskwa, sierpnia 2012 r. Amb/M/WE/AН/ /12 Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w okresie styczeń - czerwiec 2012 r. 1. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Wg danych Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów Lublin, 17 maja 2010 r. Sytuacja na globalnym rynku inwestycyjnym kończący się

Bardziej szczegółowo

Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.:

Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.: Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Wpływ polityki Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Ropa 19 luty, 2015 r.

Ropa 19 luty, 2015 r. Ropa 19 luty, 2015 r. Aktualna sytuacja w notowaniach ropy: Pierwsza połowa stycznia na rynku ropy przebiegała pod znakiem kontynuacji dynamicznej zniżki cen ropy na światowych rynkach finansowych. Cena

Bardziej szczegółowo

Rosja vs. LNG gazowa wojna o Europę

Rosja vs. LNG gazowa wojna o Europę Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Rosja vs. LNG gazowa wojna o Europę prof. UG, dr hab Henryk Woźniak Uniwersytet Gdański Od redakcji Skutki rewolucji

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

dr Piotr SZAJNER IERiGŻ-PIB ul. Świętokrzyska Warszawa Rynek serów i twarogów w Polsce i UE

dr Piotr SZAJNER IERiGŻ-PIB ul. Świętokrzyska Warszawa   Rynek serów i twarogów w Polsce i UE dr Piotr SZAJNER IERiGŻ-PIB ul. Świętokrzyska 20 00-002 Warszawa E-mail: szajner@ierigz.waw.pl Rynek serów i twarogów w Polsce i UE Produkcja serów w Polsce [1.] tys. ton 800 600 400 200 0 2000 2004 2008

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego?

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Adam Szurlej Jacek Kamiński Tomasz

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 2006 r.

Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 2006 r. Wyniki finansowe PGNiG S.A. 1 kwartał 26 r. Podstawowe wyniki finansowe Przychody ze sprzedaży Zysk brutto Zysk netto EBITDA (leasing) * 18 PLNm GK PGNiG S.A. w mln, MSSF Wyniki GK PGNiG S.A. 1437 1171

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Gaz łupkowy Polskie strategie i regulacje Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Andrzej Szczęśniak www.naftagaz.pl Agenda 1. Polski gaz niekonwencjonalny na tle

Bardziej szczegółowo

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu Strona znajduje się w archiwum. GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu 4 października 2012 r. GAZ-SYSTEM S.A. podpisał umowę z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Otwarty Świat Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Dane dotyczące raportu 834 menedżerów z 43 krajów Badane firmy pochodziły z 5 głównych sektorów: 2 37% przemysł, sektor motoryzacyjny

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Grudziński. Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA DLA POLSKI

Zbigniew Grudziński. Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA DLA POLSKI marzec kwiecień 4. Wyd. GIPH, Katowice, s. 6 7. Biuletyn Górniczy nr 3 4 (15 16) marzec kwiecień 4. Wyd. GIPH, Katowice, s. 6 7. Zbigniew Grudziński Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA

Bardziej szczegółowo

1. Liberalizacja europejskiej polityki energetycznej (wg. Prof. Alana Rileya) a) Trzeci pakiet energetyczny b) Postępowanie antymonopolowe Dyrekcja

1. Liberalizacja europejskiej polityki energetycznej (wg. Prof. Alana Rileya) a) Trzeci pakiet energetyczny b) Postępowanie antymonopolowe Dyrekcja MIĘDZYZDROJE, maj 2012 1. Liberalizacja europejskiej polityki energetycznej (wg. Prof. Alana Rileya) a) Trzeci pakiet energetyczny b) Postępowanie antymonopolowe Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji c) Połączenia

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Produkcja bioetanolu w Polsce i na świecie stan obecny i przyszłość

Produkcja bioetanolu w Polsce i na świecie stan obecny i przyszłość Produkcja bioetanolu w Polsce i na świecie stan obecny i przyszłość Gorzelnie rolnicze w Polsce w zdecydowanej większości nastawione są na produkcję spirytusu surowego na potrzeby przemysłu paliwowego.

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Zamiast do Europy... Gaz z Syberii - do Chin?

Zamiast do Europy... Gaz z Syberii - do Chin? Zamiast do Europy... Gaz z Syberii - do Chin? Autor: Jan Wyganowski ("Energia Gigawat" - nr 4-5/2014) Szef rosyjskiego Gazpromu, Aleksiej Miller, oświadczył 4 marca br, że w maju br. zostanie podpisany

Bardziej szczegółowo

Problemy przemysłowych odbiorców gazu na przykładzie przemysłu stalowego

Problemy przemysłowych odbiorców gazu na przykładzie przemysłu stalowego Problemy przemysłowych odbiorców gazu na przykładzie przemysłu stalowego Jerzy Kozicz, Stefan Dzienniak Hutnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Senat RP, Warszawa, 29.10.2014 1 Produkcja stali surowej na Świecie

Bardziej szczegółowo

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r.

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. 1. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Wzrost PKB w 2011r. wyniósł 4,3%. Uwarunkowany

Bardziej szczegółowo

A wydawałoby się, że podstawą są wiatraki... Niemcy idą "w słońce"

A wydawałoby się, że podstawą są wiatraki... Niemcy idą w słońce A wydawałoby się, że podstawą są wiatraki... Niemcy idą "w słońce" Autor: Jacek Balcewicz ("Energia Gigawat" - nr 10-11/2014) Niemcy są uważane za trzecią gospodarkę świata i pierwszą gospodarkę Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca: r.

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca: r. MINISTERSTWO ENERGII Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej GAZ-3 Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych Agencja Rynku Energii S.A. Portal sprawozdawczy ARE www.are.waw.pl Numer identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne państw Grupy Wyszehradzkiej. Jak zmieniają się relacje energetyczne w Europie

Bezpieczeństwo energetyczne państw Grupy Wyszehradzkiej. Jak zmieniają się relacje energetyczne w Europie Bezpieczeństwo energetyczne państw Grupy Wyszehradzkiej. Jak zmieniają się relacje energetyczne w Europie Pál Kovács Krzysztof Szczerski Petr Binhack Melinda Farkas Jakub Jaroš Maciej Kołaczkowski Mariusz

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY Rubel pod presją ropy i dolara do końca 2016 roku

RAPORT SPECJALNY Rubel pod presją ropy i dolara do końca 2016 roku RUBEL POD PRESJĄ ROPY I DOLARA DO KOŃCA 2016 ROKU Rubel należy do koszyka walut rynków wschodzących przez co zmiany jego kursu w przeważającym stopniu zależą od tego w jakiej kondycji makroekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny Finlandii w 2015 r. oraz aktywność inwestycyjna

Handel zagraniczny Finlandii w 2015 r. oraz aktywność inwestycyjna Według wstępnych danych fińskiego Urzędu Celnego w roku 215 wartość fińskiego eksportu wyniosła 53,8 mld EUR, co oznacza spadek o 4 % w stosunku do roku 214. Wartość importu zmniejszyła się o 6 % i osiągnęła

Bardziej szczegółowo

Geopolityka energetyczna Rosji

Geopolityka energetyczna Rosji Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Geopolityka energetyczna Rosji Marek Menkiszak Ośrodek Studiów Wschodnich Od redakcji Strategia energetyczna

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Spraw Zagranicznych 2009 2008/2239(INI) 12.12.2008 POPRAWKI 1-22 Giorgos Dimitrakopoulos (PE414.226v01-00) w sprawie drugiego strategicznego przeglądu energetycznego (2008/2239(INI))

Bardziej szczegółowo

Analiza. Białoruski rynek cementu

Analiza. Białoruski rynek cementu AMBASADA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W REPUBLICE BIAŁORUŚ Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Analiza Białoruski rynek cementu Mińsk, 23 maja 2016 roku 1 Produkcja Na Białorusi cement produkowany jest w

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI KIM JESTEŚMY

SPIS TREŚCI KIM JESTEŚMY PALIWA ENERGIA GAZ SPIS TREŚCI 3 KIM JESTEŚMY Kim jesteśmy 3 Kadra zarządzająca 4 Struktura Grupy, akcjonariat 5 Obszar działalności 6 Zakres działalności 7 Otoczenie rynkowe 8-12 Spółka w liczbach 13

Bardziej szczegółowo

GAZOCIĄG NORD STREAM

GAZOCIĄG NORD STREAM Bruksela, dnia 20 września 2010 r. Sprawozdanie nr 61/2010 GAZOCIĄG NORD STREAM W ostatnim okresie eurodeputowane Lidia Geringer de Oedenberg (S&D) i Lena Kolarska-Bobińska (EPP) zadały Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja V edycja

Międzynarodowa Konferencja V edycja Międzynarodowa Konferencja V edycja LIBERALIZACJA RYNKU GAZU A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE 7 grudnia 2011. Hotel Westin w Warszawie RAPORT W dniu 7 grudnia 2011 roku w Warszawie odbyła się V edycja międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Alan Riley Niepewna przyszłość rosyjskiego giganta energetycznego na europejskim zliberalizowanym rynku gazu

Alan Riley Niepewna przyszłość rosyjskiego giganta energetycznego na europejskim zliberalizowanym rynku gazu Komentarz IK Alan Riley energetycznego na europejskim zliberalizowanym rynku gazu Powoli, acz nieubłaganie, Moskwa zaczyna zdawad sobie sprawę z rzeczywistości, jaką dyktuje zliberalizowany rynek gazu

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) zajmuje się eksploatacją złóż mineralnych, produkcją, transportem i sprzedażą ropy naftowej i gazu ziemnego.

Bardziej szczegółowo

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Nr 146 / 2013 22 11 13 INSTYTUT ZACHODNI im. Zygmunta Wojciechowskiego Instytut Naukowo-Badawczy, Poznań Autor: Piotr Misztal Handel

Bardziej szczegółowo

Gazociąg Północny. Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa

Gazociąg Północny. Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa Gazociąg Północny Paweł Konzal 01.12.2006 r., Warszawa Historia North Transgas Oy - projekt rozpoczął się w 1997 roku umową pomiędzy Gazpromem a fińską firmą Neste (późniejsze Fortum). Niemiecki partner

Bardziej szczegółowo

LIBERALIZACJA RYNKU GAZU A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE

LIBERALIZACJA RYNKU GAZU A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE VII EDYCJA KONFERENCJI LIBERALIZACJA RYNKU GAZU A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE 12 GRUDNIA 2016 HOTEL WESTIN W WARSZAWIE 2016, Adventure Consulting Sp. z o.o. Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne

Bardziej szczegółowo

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego.

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. Czy szczelinowanie zanieczyszcza wody gruntowe? Warstwy wodonośne chronione są w ten sposób,

Bardziej szczegółowo

Wolumen obrotu LNG w latach 1970-2013

Wolumen obrotu LNG w latach 1970-2013 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 mld m3 Globalny handel LNG Autor: Dawid Klimczak, ENEA Trading Sp. z o.o. ("Energetyka" - nr 2/2015)

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z POSIEDZENIA OBSERWATORIUM RYNKU MLEKA w dniu 27.05.2015

SPRAWOZDANIE Z POSIEDZENIA OBSERWATORIUM RYNKU MLEKA w dniu 27.05.2015 SPRAWOZDANIE Z POSIEDZENIA OBSERWATORIUM RYNKU MLEKA w dniu 27.05.2015 Spotkanie rozpoczęto omówieniem aktualnej sytuacji w Unii Europejskiej. Produkcja mleka w pierwszym kwartale spadła o 1,3% w porównaniu

Bardziej szczegółowo

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Porównanie strategii i doświadczeń Polski, Czech i Niemiec mgr Łukasz Nadolny Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce

Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce Dr Andrzej Cylwik Ekonomiczne aspekty eksploatacji niekonwencjonalnych złóż gazu w Polsce 1. Perspektywa do roku 2020 W chwili obecnej dysponujemy mała liczbą sprawdzonych informacji, które dotyczą ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Skala działalności. Z międzynarodowym rozmachem. Segment wydobywczy. Segment produkcji i handlu

Skala działalności. Z międzynarodowym rozmachem. Segment wydobywczy. Segment produkcji i handlu Skala działalności Z międzynarodowym rozmachem Grupa Kapitałowa LOTOS jest jednym z największych i najbardziej efektywnych koncernów naftowych w Europie Środkowo Wschodniej oraz drugim co do wielkości

Bardziej szczegółowo

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej?

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Miasto 2010 efektywność energetyczna w miastach Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Elżbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Przemysł maszynowy w Republice Czeskiej 2015-12-02 11:11:35

Przemysł maszynowy w Republice Czeskiej 2015-12-02 11:11:35 Przemysł maszynowy w Republice Czeskiej 2015-12-02 11:11:35 2 Przemysł maszynowy jest tradycyjnie jednym z filarów czeskiej gospodarki. Najbliższe lata zapowiadają dostosowania sektora do wyzwań związanych

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r.

GAZ-3. Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych. za okres od początku roku do końca miesiąca:... 2013 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej GAZ-3 Sprawozdanie o działalności przedsiębiorstw gazowniczych Agencja Rynku Energii S.A. Portal

Bardziej szczegółowo

Transport i logistyka. Ćwiczenia 4 - Transport morski - zajęcia zdalne

Transport i logistyka. Ćwiczenia 4 - Transport morski - zajęcia zdalne Transport i logistyka Ćwiczenia 4 - Transport morski - zajęcia zdalne Plan zajęć transport morski; podstawowe dane; praca pisemna krótka charakterystyka transportu morskiego w UE; Transport morski podstawowe

Bardziej szczegółowo

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /246

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /246 Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn. 17.10.2016/246 2016 1. Rośnie liczba bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce Polska i Rosja zanotowały w 2015 roku największy przyrost bezpośrednich

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne 8 grudnia 2010 roku, Hotel SOFITEL Victoria, Warszawa 1 Rynek gazu w Europie Środkowej. Polska na przecięciu tras przesyłu gazu Północ-Południe i

Bardziej szczegółowo

ROLA GAZU W BEZPIECZEŃSTWIE ENERGETYCZNYM POLSKI

ROLA GAZU W BEZPIECZEŃSTWIE ENERGETYCZNYM POLSKI Mariusz Tomczyk, Tomasz Kościelecki Akademia Obrony Narodowej m26@poczta.onet.pl tel. 505 361 052 ROLA GAZU W BEZPIECZEŃSTWIE ENERGETYCZNYM POLSKI Streszczenie Gaz ziemny staje się coraz bardziej istotnym

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 16:06:46

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 16:06:46 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 16:06:46 2 Norwegia w dużej mierze swój sukces ekonomiczny zawdzięcza bogactwom naturalnym, w szczególności wydobyciu ropy naftowej i gazu ziemnego. Z jednej strony

Bardziej szczegółowo

3. Rezerwy i zasoby kopalnych surowców energetycznych

3. Rezerwy i zasoby kopalnych surowców energetycznych 3. Rezerwy i zasoby kopalnych surowców energetycznych Soliński J.: Światowe rezerwy surowców energetycznych na podstawie przeglądu przedstawionego podczas 18. Kongresu Energetycznego. Energetyka, nr 2,

Bardziej szczegółowo