MOLIWO ZASTOSOWANIA POMIARU PRDKOCI FAL AKUSTYCZNYCH DO WYZNACZANIA PARAMETRÓW SPRYSTOCI MATERIAŁÓW SYPKICH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MOLIWO ZASTOSOWANIA POMIARU PRDKOCI FAL AKUSTYCZNYCH DO WYZNACZANIA PARAMETRÓW SPRYSTOCI MATERIAŁÓW SYPKICH"

Transkrypt

1 Technica Agraria 1(2) 2002, MOLIWO ZASTOSOWANIA POMIARU PRDKOCI FAL AKUSTYCZNYCH DO WYZNACZANIA PARAMETRÓW SPRYSTOCI MATERIAŁÓW SYPKICH Mateusz Stasiak, Marek Molenda, Mirosław J. Lipiski Streszczenie. Wartoci modułu sprystoci E złoa nasion pszenicy i rzepaku wyznaczono metod znan w geotechnice. Polega ona na obliczeniu jego wartoci na podstawie prdko- ci poprzecznych fal akustycznych. Testy przeprowadzono dla kondycjonalnej wilgotnoci złó nasion. Wartoci modułu sprystoci otrzymane dla pszenicy w zakresie od 23,6 do 88,1 MPa oraz otrzymane dla rzepaku (od 26,3 do 67,0 MPa) zaleały od cinienia hydrostatycznego i były wysze od otrzymanych w wyniku testów jednoosiowego ciskania. Słowa kluczowe: rzepak, pszenica, parametry sprystoci, prdko fal poprzecznej WSTP Przemysły rolniczy i spoywczy w duej mierze przetwarzaj materiały sypkie, które wystpuj zarówno jako surowiec (np.: zboa, nasiona), jak i produkt (np.: cukier, mki, kasze, ruty). W przemyle rolno-spoywczym materiały te poddawane s licznym operacjom technologicznym, a to z kolei powoduje potrzeb badania ich właciwoci. Precyzyjna wiedza o reakcji materiału na obcienia mechaniczne złoa wystpujce w czasie zbioru, przechowywania, transportu, dozowania czy przetwarzania jest niezbdnym elementem optymalizacji procesu oraz projektowania urzdze biorcych udział w cigach technologicznych. Złoone reakcje mechaniczne złó biologicznych materiałów sypkich wynikaj zarówno z ich trójfazowej budowy, struktury geometrycznej, jak i właciwoci sprysto-plastycznych pojedynczych ziaren. Blisze poznanie reakcji złoa na obcienie pozwoli lepiej przewidywa jego zachowanie w projektowanych procesach technologicznych. Dziki temu mona unikn strat, które podnosz koszty lub te obniaj jako produktu kocowego.

2 90 M. Stasiak, M. Molenda, M. J. Lipiski CEL BADA Na obecnym etapie rozwoju technik pomiarowych oraz duego postpu standaryzacji procedur pomiarowych poszukuje si optymalnych rozwiza bada właciwoci sypkich materiałów rolniczych. Podejmuje si próby zastosowania metod stosowanych przez współczesn technik, ale równie adaptuje si sprawdzone metody z innych działów mechaniki [Sawicki 1994, Lipiski 2000, Eurocode 1, PN-89/B-03262, Dyduch i in. 2000]. W prezentowanych badaniach do okrelenia stałych sprystoci złoa materiału sypkiego zastosowano metod wyznaczania prdkoci fal akustycznych w próbce materiału, poddanej cinieniu hydrostatycznemu. Metoda ta wykorzystywana jest w mechanice gruntów [Lipiski 2000] jednak dotychczas nie stosowano jej do wyznaczania właciwoci biologicznych materiałów sypkich. MATERIAŁ I METODA Metody pomiaru prdkoci rozchodzenia si fal akustycznych stosowane s w geotechnice do celów eksploracyjnych od pocztku lat szedziesitych. Zastosowanie przetwornika piezoelektrycznego typu bender umoliwiło znaczny rozwój zastosowa [Lipiski 2000], gdy zaistniała moliwo wyznaczenia prdkoci fal poprzecznych, dajca szersze moliwoci interpretacyjne poprzez zwizki z parametrami materiałowymi. Piezoelement odbiorczy Oscyloskop T H Piezoelement nadawczy Selektywny wzmacniacz Generator fal Rys. 1. Schemat stanowiska do pomiaru prdkoci poprzecznych fal akustycznych Fig. 2. Experimental set constructed to determine shear wave velocity Drgania wywołane przez fale akustyczne w próbce materiału maj bardzo niewielk amplitud odkształcenia rzdu m. Odpowiada to zakresowi odkształce spr- ystych złoa materiału. Dziki temu, stosujc zalenoci prdkoci rozchodzenia si fali akustycznej od gstoci w sprystym orodku izotropowym, mona wyznaczy moduł odkształcenia postaciowego, a nastpnie moduł sprystoci zaleny od gstoci, Acta Sci. Pol.

3 Moliwo zastosowania pomiaru prdkoci fal akustycznych prdkoci fali poprzecznej oraz współczynnika Poissona materiału [Fung 1969, Timoshenko i Goodier 1970, Jastrzbski i in. 1985]: E = 2 V s2 (1 + ) (1) gdzie: E moduł sprystoci, MPa, gsto objtociowa, kg m -3, V s prdko fali poprzecznej, m s -1, współczynnik Poissona. Badania złoa ziarna pszenicy i nasion rzepaku o wilgotnoci kondycjonalnej przeprowadzono w komorze hydrostatycznego ciskania z moliwoci generowania i rejestracji fal akustycznych dziki czujnikom piezoelektrycznym umiejscowionym w podstawie i kopułce aparatu (zakres czstotliwoci od 1 do 10 khz) (rys. 1). Generator równoczenie wysyła sygnał do piezoelementu i bezporednio do oscyloskopu tak, e mona dokładnie okreli czas, po jakim sygnał dociera do elementu odbiorczego. W ten sposób mona wyznaczy prdko propagacji fal akustycznych, która zaley od właciwoci sprystych złoa. Badania przeprowadzono w przedziale cinienia hydrostatycznego od 10 do 90 kpa zwikszanego co 10 kpa. W kadym przypadku rednica pocztkowa próbki wynosiła 70 mm, a wysoko 150 mm. W czasie eksperymentu mierzono zmieniajc si w trakcie zwikszania cinienia wysoko próbki. Czstotliwo poprzecznych fal akustycznych wynosiła 4 khz. WYNIKI Stwierdzono, e prdko fali akustycznej zaley od cinienia hydrostatycznego wywieranego na próbk materiału i zwiksza si w miar jego wzrostu. Wyznaczone prdkoci fal akustycznych zawierały si dla pszenicy w przedziale od 106 m s -1 przy ci- nieniu 10 kpa do 204 m s -1 przy 90 kpa, natomiast dla rzepaku odpowiednio od 119 do 190 m s -1 (rys. 2). Prdko fal akustycznych, m s rzepak pszenica Cinienie hydrostatyczne p h, kpa Rys. 2. Przebieg zalenoci prdkoci fal akustycznych od cinienia hydrostatycznego otrzymany dla złoa ziarna pszenicy i rzepaku Fig. 2. Relationship between hydrostatic pressure and shear wave velocity determined for wheat and rapeseed Technica Agraria 1(2) 2002

4 92 M. Stasiak, M. Molenda, M. J. Lipiski Tabela 1. Wartoci modułu sprystoci rzepaku i pszenicy Table 1. Modulus of elasticity of rapeseed and wheat determined in experiments Cinienie hydrostatyczne p h Hydrostatic pressure p h kpa E obliczone dla = 0,2 E evaluated for = 0,2 MPa E obliczone dla = 0,4 E evaluated for = 0,4 MPa Rzepak Rapeseed 10 22,6 ± 1,9 26,4 ± 2, ,9 ± 0,9 33,8 ± 1, ,6 ± 0,6 40,4 ± 0, ,7 ± 0,5 45,1 ± 0, ,5 ± 1,3 49,6 ± 1, ,4 ± 1,6 53,0 ± 1, ,4 ± 1,8 57,6 ± 2, ,5 ± 0,7 62,4 ± 0, ,5 ± 1,0 67,1 ± 1,2 Pszenica Wheat 10 20,2 ± 3,3 23,6 ± 3, ,8 ± 4,6 31,3 ± 5, ,8 ± 6,5 41,8 ± 7, ,8 ± 9,4 48,8 ± 11, ,9 ± 8,5 61,8 ± 9, ,6 ± 7,2 70,7 ± 8, ,6 ± 4,2 76,5 ± 5, ,1 ± 7,6 82,9 ± 8, ,4 ± 7,4 88,0 ± 8,6 Zakresy otrzymanych wartoci modułu sprystoci dla pszenicy zmieniały si w szerszym zakresie ni dla rzepaku. Moduł sprystoci zmieniał si w zakresie od 23,6 do 88,1 MPa dla złoa pszenicy odpowiednio przy minimalnym i maksymalnym cinieniu oraz od 26,3 do 67,0 MPa dla złoa rzepaku (tab. 1). Wartoci modułu sprystoci s wysze od otrzymanych z bada edometrycznych przeprowadzonych dla złoa pszenicy o wilgotnoci od 10 do 20% i rzepaku od 6 do 16% [Molenda i Stasiak 2001]. Otrzymane wówczas wartoci malej wraz ze wzrostem wilgotnoci i zawieraj si dla pszenicy w zakresie od 11,1 MPa dla wilgotnoci 20% do 22,4 MPa dla wilgotnoci 10% i odpowiednio od 6,6 do 9,0 MPa dla rzepaku. Rónice te wynikaj z zakresu odkształce, który dla fal akustycznych w próbce materiału wynosi m, podczas gdy w badaniach jednoosiowego ciskania odkształcenia siga 12% wysokoci próbki. WNIOSKI 1. Metoda przyjta w badaniach nadaje si do wyznaczania właciwoci mechanicznych rzepaku i pszenicy, daje moliwo wyznaczenia stałych materiałowych w szerokim zakresie cinienia, w rónych stanach naprenia oraz w zakresie niewielkich odkształce wzgldnych próbki (do ok. 2%). 2. Prdko fal akustycznych w próbkach rzepaku i pszenicy zaley od wartoci ci- nienia hydrostatycznego. 3. W wyniku przyjtego zakresu odkształcenia wartoci modułu sprystoci s wysze od otrzymanych w wyniku bada edometrycznych. Acta Sci. Pol.

5 Moliwo zastosowania pomiaru prdkoci fal akustycznych PIMIENNICTWO Dyduch M., Kamiski M., Łapko A., Runkiewicz L., Nowelizacja normy PN-89/B elbetowe zbiorniki na materiały sypkie i kiszonki. Obliczenia statyczne i projektowanie. Mat. Konf. elbetowe i sprone zbiorniki na materiały sypkie i ciecze, 65 69, wieradów Zdrój. Eurocode 1, Basis of design and actions on structures. Part 4. Actions in silos and tanks. DDENV Fung Y. C., Podstawy mechaniki ciała stałego. PWN Warszawa. Jastrzbski P., Mutermilch J., Orłowski W., Wytrzymało materiałów. Arkady Warszawa. Lipiski M. J.: Laboratoryjne pomiary prdkoci fal akustycznych dla okrelenia parametrów geotechnicznych. Maszynopis. Molenda M., Stasiak M., Zastosowanie testu jednoosiowego ciskania do wyznaczania właciwoci mechanicznych złoa ziarna zbó. In. Roln. 13(33), , Warszawa. PN-89/B Zbiorniki elbetowe na materiały sypkie i kiszonki. Obliczenia statyczne i projektowanie. Sawicki A., Elasto-plastic interpretation of oedometric test. Archives of Hydro-Engineering and Environmental Mechanics 41 (1 2), Timoshenko S. P., Goodier J. N., Theory of elasticity. Tokyo. POSSIBILITY OF DETERMINATION ELASTIC PARAMETERS OF GRANULAR MATERIALS BASED ON MEASUREMENT OF SHEAR WAVE VELOCITY Abstract: Values of modulus of elasticity E of wheat and rapeseed beds were determined with method adopted from geotechnique and based on measurement of shear wave velocity. Tests were performed for bedding of wheat and rapeseed under equilibrium moisture content. Values of modulus of elasticity for wheat obtained in a range from 23.6 to 88.1 MPa and those for rapeseed (from 26.3 to 67.0 MPa) were found to depend on hydrostatic pressure and were higher then those determined in uniaxial compression test. Key words: grain, wheat, rapeseed, elastic parameters, shear wave velocity Mateusz Stasiak, Marek Molenda, Instytut Agrofizyki PAN, ul. Dowiadczalna 4, Lublin, Mirosław J. Lipiski, Katedra Geotechniki SGGW, ul. Nowoursynowska 166, Warszawa Technica Agraria 1(2) 2002

ANALIZA ZRÓNICOWANIA POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY Z WYKORZYSTANIEM TEORII ZBIORÓW ROZMYTYCH

ANALIZA ZRÓNICOWANIA POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY Z WYKORZYSTANIEM TEORII ZBIORÓW ROZMYTYCH Technica Agraria 2(2) 2003, 47-52 ANALIZA ZRÓNICOWANIA POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY Z WYKORZYSTANIEM TEORII ZBIORÓW ROZMYTYCH Małgorzata Trojanowska Streszczenie. W artykule przeanalizowano zrónicowanie

Bardziej szczegółowo

Fizyczne podstawy u ycia metod geofizycznych w badaniach naprê eñ w ska³ach

Fizyczne podstawy u ycia metod geofizycznych w badaniach naprê eñ w ska³ach GOSPODARKA SUROWCAMI MINERALNYMI Tom 24 2008 Zeszyt 2/3 HENRYK MARCAK* Fizyczne podstawy u ycia metod geofizycznych w badaniach naprê eñ w ska³ach Wprowadzenie Empirycznie zosta³a sprawdzona zale noœæ

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNYCH DO OKREŚLANIA ZAKRESU ZMIAN HYDROLITYCZNYCH W TŁUSZCZU MLEKOWYM

MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNYCH DO OKREŚLANIA ZAKRESU ZMIAN HYDROLITYCZNYCH W TŁUSZCZU MLEKOWYM Joanna K. Banach, Bogusław Staniewski, Ryszard Żywica Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNYCH DO OKREŚLANIA ZAKRESU ZMIAN HYDROLITYCZNYCH W TŁUSZCZU

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PROFILI ŁOPAT WIRNIKA NA GENEROWANĄ MOC PRZEZ MINI SIŁOWNIĘ WIATROWĄ *

ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PROFILI ŁOPAT WIRNIKA NA GENEROWANĄ MOC PRZEZ MINI SIŁOWNIĘ WIATROWĄ * I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2013: Z. 3(145) T.1 S. 25-34 ISSN 1429-7264 Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej http://www.ptir.org ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PROFILI ŁOPAT WIRNIKA

Bardziej szczegółowo

Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych i energetycznych

Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych i energetycznych Inżynieria i Ochrona Środowiska 2014, t. 17, nr 4, s. 597-617 Maciej KURZYDŁO Politechnika Częstochowska, Wydział Inżynierii Środowiska i Biotechnologii Instytut Zaawansowanych Technologii Energetycznych

Bardziej szczegółowo

System akumulacji punktów ECTS jako metoda zarzdzania elastycznym modelem studiów

System akumulacji punktów ECTS jako metoda zarzdzania elastycznym modelem studiów !" 1 Spis treci System akumulacji punktów ECTS jako metoda zarzdzania elastycznym modelem studiów Tomasz Saryusz-Wolski 1. Wprowadzenie... 2 2. Definicje podstawowych poj... 4 3. Obcienie studentów prac...

Bardziej szczegółowo

Możliwość automatyzacji oznaczania szybkości opadania krwinek czerwonych w laboratorium rutynowym

Możliwość automatyzacji oznaczania szybkości opadania krwinek czerwonych w laboratorium rutynowym diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2013 Volume 49 Number 2 113-117 Praca oryginalna Original Article Możliwość automatyzacji oznaczania szybkości opadania krwinek czerwonych w

Bardziej szczegółowo

2. Teoria informacji. Kodowanie danych.

2. Teoria informacji. Kodowanie danych. 2. Teoria informacji. Kodowanie danych. 2.1 Elementy teorii informacji 1) Ilo informacji Twierdzenie Shannona (Claude Shannon, 1948). Wiadomo (znak, zdarzenie) zawiera tym wicej informacji, im mniejsze

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie iniekcji cementowej pod podstawami pali wierconych posadowionych w iłach pęczniejących

Zastosowanie iniekcji cementowej pod podstawami pali wierconych posadowionych w iłach pęczniejących Kraj Geotechnika Zastosowanie iniekcji cementowej pod podstawami pali wierconych posadowionych w iłach pęczniejących dr hab. inż. Kazimierz Gwizdała, prof. nadzw., Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska

Bardziej szczegółowo

CELE I ZAKRES INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W POLSCE AIMS AND RANGE OF INNOVATIONS IN FOOD INDUSTRY COMPANIES IN POLAND.

CELE I ZAKRES INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W POLSCE AIMS AND RANGE OF INNOVATIONS IN FOOD INDUSTRY COMPANIES IN POLAND. 50 Krzysztof STOWARZYSZENIE Firlej EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe tom XVI zeszyt 2 Krzysztof Firlej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie CELE I ZAKRES INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH

Bardziej szczegółowo

Wpływ temperatury oraz dodatku cementu na czas wiązania zawiesin popiołowo-wodnych

Wpływ temperatury oraz dodatku cementu na czas wiązania zawiesin popiołowo-wodnych MIDDLE POMERANIAN SCIENTIFIC SOCIETY OF THE ENVIRONMENT PROTECTION ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Annual Set The Environment Protection Rocznik Ochrona Środowiska Volume/Tom

Bardziej szczegółowo

Czas reakcji kierowcy w warunkach awaryjnego hamowania samochodu badania w symulatorze jazdy samochodem

Czas reakcji kierowcy w warunkach awaryjnego hamowania samochodu badania w symulatorze jazdy samochodem Dr inŝ. Rafał S. Jurecki Dr inŝ. Marek Jaśkiewicz Politechnika Świętokrzyska Wydział Mechatroniki i Budowy Maszyn Katedra Pojazdów Samochodowych i Transportu Aleja Tysiąclecia Państwa Polskiego 7, 25-143

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE LUSARZ (37 03)

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE LUSARZ (37 03) MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE LUSARZ (37 03) OBECNIE: 722[03] Akceptuj: Zatwierdzam: Minister Gospodarki Minister Edukacji Narodowej SPIS TRECI str. PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

BADANIA MECHANICZNYCH I OPTYCZNYCH WŁASNOŚ CI POLIMETAKRYLANU METYLU BOGDAN M I C H A L S K I (WARSZAWA) 1. Uwagi wstę pne

BADANIA MECHANICZNYCH I OPTYCZNYCH WŁASNOŚ CI POLIMETAKRYLANU METYLU BOGDAN M I C H A L S K I (WARSZAWA) 1. Uwagi wstę pne MECHANIKA TEORETYCZNA I STOSOWANA 4, 14 (1976) BADANIA MECHANICZNYCH I OPTYCZNYCH WŁASNOŚ CI POLIMETAKRYLANU METYLU MODYFIKOWANEGO FTALANEM DWUBUTYLU*> BOGDAN M I C H A L S K I (WARSZAWA) 1. Uwagi wstę

Bardziej szczegółowo

ZAKRES MAKSYMALNYCH DOWOLNYCH WYCHYLEŃ ŚRODKA CIĘŻKOŚCI W PŁASZCZYŹNIE STRZAŁKOWEJ LUDZI W RÓŻNYM WIEKU JAKO MIARA STABILNOŚCI POSTAWY

ZAKRES MAKSYMALNYCH DOWOLNYCH WYCHYLEŃ ŚRODKA CIĘŻKOŚCI W PŁASZCZYŹNIE STRZAŁKOWEJ LUDZI W RÓŻNYM WIEKU JAKO MIARA STABILNOŚCI POSTAWY Magdalena Głowacka, Artur Fredyk, Jerzy Trzaska ZAKRES MAKSYMALNYCH DOWOLNYCH WYCHYLEŃ ŚRODKA CIĘŻKOŚCI W PŁASZCZYŹNIE STRZAŁKOWEJ LUDZI W RÓŻNYM WIEKU JAKO MIARA STABILNOŚCI POSTAWY Stabilność postawy

Bardziej szczegółowo

JAN ŁUKASZKIEWICZ. Wprowadzenie. ROCZNIK POLSKIEGO TOWARZYSTWA DENDROLOGICZNEGO Vol. 61 2013 87-95

JAN ŁUKASZKIEWICZ. Wprowadzenie. ROCZNIK POLSKIEGO TOWARZYSTWA DENDROLOGICZNEGO Vol. 61 2013 87-95 ROCZNIK POLSKIEGO TOWARZYSTWA DENDROLOGICZNEGO Vol. 61 2013 87-95 Szacowanie obwodów pni drzew 10-letnich na potrzeby zieleni miejskiej Estimating the circumference of trunks of 10-year-old trees for application

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i główne kierunki rozwoju radiokomunikacji morskiej

Stan obecny i główne kierunki rozwoju radiokomunikacji morskiej Samodzielna Pracownia Radiokomunikacji Morskiej w Gdasku (P-8) Stan obecny i główne kierunki rozwoju radiokomunikacji morskiej Etap 1 Praca nr 08300025 Gdask, grudzie 2005 1 Stan obecny i główne kierunki

Bardziej szczegółowo

Określenie zagęszczenia drzewostanów z wykorzystaniem danych z lotniczego skanowania laserowego*

Określenie zagęszczenia drzewostanów z wykorzystaniem danych z lotniczego skanowania laserowego* sylwan 157 (8): 607 617, 2013 Określenie zagęszczenia drzewostanów z wykorzystaniem danych z lotniczego skanowania laserowego* Determination of stand density using data from airborne laser scanning ABSTRACT

Bardziej szczegółowo

LOGIKA ROZMYTA W OCENIE ALTERNATYWNYCH SYSTEMÓW POMIAROWYCH JAKO JEDEN Z KIERUNKÓW ROZWOJU MSA

LOGIKA ROZMYTA W OCENIE ALTERNATYWNYCH SYSTEMÓW POMIAROWYCH JAKO JEDEN Z KIERUNKÓW ROZWOJU MSA LOGIKA ROZMYTA W OCENIE ALTERNATYWNYCH SYSTEMÓW POMIAROWYCH JAKO JEDEN Z KIERUNKÓW ROZWOJU MSA Magdalena DIERING, Agnieszka KUJAWIŃSKA, Krzysztof DYCZKOWSKI, Michał ROGALEWICZ Streszczenie: W pracy przedstawiono

Bardziej szczegółowo

WP YW SAMORZ DU GMINNEGO NA LOKALNY ROZWÓJ GOSPODARCZY NA PRZYK ADZIE GMIN WOJEWÓDZTWA WARMI SKO-MAZURSKIEGO

WP YW SAMORZ DU GMINNEGO NA LOKALNY ROZWÓJ GOSPODARCZY NA PRZYK ADZIE GMIN WOJEWÓDZTWA WARMI SKO-MAZURSKIEGO WP YW SAMORZ DU GMINNEGO NA LOKALNY ROZWÓJ GOSPODARCZY NA PRZYK ADZIE GMIN WOJEWÓDZTWA WARMI SKO-MAZURSKIEGO Karolina Babuchowska, Roman Kisiel Uniwersytet Warmi sko-mazurski w Olsztynie Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

ZASADY EWALUACJI PROGRAMÓW KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO Principles of professional training evaluation

ZASADY EWALUACJI PROGRAMÓW KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO Principles of professional training evaluation Wojciech Oleszak Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP w Szczecinie ZASADY EWALUACJI PROGRAMÓW KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO Principles of professional training evaluation Abstract The paper deals with the evaluation

Bardziej szczegółowo

hemiczne zanieczyszczenia powietrza mają zasadniczy wpływ jakości powietrza w pomieszczeniach

hemiczne zanieczyszczenia powietrza mają zasadniczy wpływ jakości powietrza w pomieszczeniach W przypadku niektórych chorób w inny sposób określono kryteria ich rozpoznawania. 1. Rozpoznanie etiologii zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli uwarunkowano znacznym zaburzeniem sprawności

Bardziej szczegółowo

ZMIANY UDZIAŁU BIAŁEK W WYCIEKU WIRÓWKOWYM Z MIĘSA BUHAJKÓW RÓŻNYCH RAS I W RÓŻNYM WIEKU, W CZASIE DOJRZEWANIA WOŁOWINY

ZMIANY UDZIAŁU BIAŁEK W WYCIEKU WIRÓWKOWYM Z MIĘSA BUHAJKÓW RÓŻNYCH RAS I W RÓŻNYM WIEKU, W CZASIE DOJRZEWANIA WOŁOWINY ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2014, 3 (94), 78 91 DOI: 10.15193/zntj/2014/94/078-091 EWA IWAŃSKA, BOŻENA GRZEŚ, EDWARD POSPIECH, BEATA MIKOŁAJCZAK, ANITA SPYCHAJ ZMIANY UDZIAŁU BIAŁEK W WYCIEKU

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH TYPÓW LUKSOMIERZY

ANALIZA WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI RÓŻNYCH TYPÓW LUKSOMIERZY Materiały X Konferencji Naukowo-Technicznej PPM'14 Agnieszka BANASZAK, Justyna WTORKIEWICZ Okręgowy Urząd Miar w Łodzi Przemysław TABAKA Politechnika Łódzka Instytut Elektroenergetyki ANALIZA WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

NETYKIETA KODEKS ETYCZNY CZY PRAWO INTERNETU?

NETYKIETA KODEKS ETYCZNY CZY PRAWO INTERNETU? Uniwersytet Jagielloski Wydział Zarzdzania i Komunikacji Społecznej INSTYTUT INFORMACJI NAUKOWEJ I BIBLIOTEKOZNAWSTWA Studia dzienne Grzegorz Kubas NETYKIETA KODEKS ETYCZNY CZY PRAWO INTERNETU? Opiekun

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka glomalin i oddziaływania różnych systemów uprawy na ich zawartość w glebie

Charakterystyka glomalin i oddziaływania różnych systemów uprawy na ich zawartość w glebie 75 Polish Journal of Agronomy 2013, 15, 75 82 Charakterystyka glomalin i oddziaływania różnych systemów uprawy na ich zawartość w glebie Anna Gałązka Zakład Mikrobiologii Rolniczej Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

Możliwość wykorzystania istniejących odwiertów do produkcji jodu z solanek jodkowo-bromkowych

Możliwość wykorzystania istniejących odwiertów do produkcji jodu z solanek jodkowo-bromkowych NAFTA-GAZ, ROK LXX, Nr 5 / 2014 Jadwiga Zamojcin Instytut Nafty i Gazu Państwowy Instytut Badawczy Możliwość wykorzystania istniejących odwiertów do produkcji jodu z solanek jodkowo-bromkowych Przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

BARBARA SOKOŁOWSKA, JOLANTA NIEZGODA, MARTA CHOTKIEWICZ

BARBARA SOKOŁOWSKA, JOLANTA NIEZGODA, MARTA CHOTKIEWICZ ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2012, 4 (83), 44 54 BARBARA SOKOŁOWSKA, JOLANTA NIEZGODA, MARTA CHOTKIEWICZ WPŁYW NIZYNY I LIZOZYMU NA WZROST SZCZEPÓW ALICYCLOBACILLUS ACIDOTERRESTRIS ORAZ MOŻLIWOŚĆ

Bardziej szczegółowo

OSADNIK GNILNY PODSTAWOWY ELEMENT SEPTIC TANK BASIC ELEMENT OF HOUSEHOLD TREATMENT PLANT

OSADNIK GNILNY PODSTAWOWY ELEMENT SEPTIC TANK BASIC ELEMENT OF HOUSEHOLD TREATMENT PLANT INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Nr 10/2011, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddzia w Krakowie, s. 43 53 Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi Osadnik gnilny...

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa inżynierska

Praca dyplomowa inżynierska POLITECHNIKA WARSZAWSKA Rok akademicki: Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych 2003/2004 Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej Praca dyplomowa inżynierska Krzysztof Ślusarczyk Opracowanie,

Bardziej szczegółowo