METODA FORESIGHTU TECHNOLOGICZNEGO NARZĘDZIEM WYZNACZANIA KIERUNKÓW ROZWOJU STRATEGICZNYCH INSTYTUTÓW BADAWCZYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METODA FORESIGHTU TECHNOLOGICZNEGO NARZĘDZIEM WYZNACZANIA KIERUNKÓW ROZWOJU STRATEGICZNYCH INSTYTUTÓW BADAWCZYCH"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe / Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 2012 nr Anna Sacio Szymańska Zespół Strategii Innowacyjnych Instytut Technologii Eksploatacji - PIB w Radomiu METODA FORESIGHTU TECHNOLOGICZNEGO NARZĘDZIEM WYZNACZANIA KIERUNKÓW ROZWOJU STRATEGICZNYCH INSTYTUTÓW BADAWCZYCH Streszczenie W artykule opisano autorski model technologicznego foresightu korporacyjnego do identyfikacji priorytetowych kierunków badań strategicznego instytutu badawczego. Zaprezentowano metodykę tworzenia modelu, podstawowe elementy modelu oraz pilotażową weryfikację opracowanego modelu w Instytucie Technologii Eksploatacji PIB w Radomiu. Przebieg weryfikacji modelu przedstawiono na przykładzie obszaru tematycznego dotyczącego technologii proekologicznych. Efekt implementacji modelu w ITeE PIB stanowi wygenerowanie tematyki badawczej programu strategicznego realizowanego w ramach POIG pn. Innowacyjne systemy wspomagania technicznego zrównoważonego rozwoju gospodarki. Summary The article describes an original model of technology foresight that would allow a strategic research institute in Poland to determine its priority directions of scientific research. The article presents the research method used in the process of model design, describes the main elements of the model and gives an overview of the model s pilot verification process carried out at the Institute for Sustainable Technologies National Research Institute (ITeE PIB). Verification methodology is described on the exemplary thematic area related to proecological technologies. The results from the model verification at ITeE PIB were used to generate a strategic scientific research programme Innovative systems of technical support for sustainable development of country s economy, which is being realised within the Operational Programme Innovative Economy. 1. Wprowadzenie Przewidywanie i wskazywanie trendów rozwoju technologii w perspektywie zarówno krótko-, średnio-, jak i długookresowej ma istotne znaczenie dla rozwoju

2 gospodarczego i społecznego. Do ważniejszych sposobów realizacji tych celów należą prace z wykorzystaniem foresightu rozumianego jako ogół działań ukierunkowanych na wskazanie wariantowych wizji przyszłości dzięki zastosowaniu odpowiednich metod prognostycznych. Foresight powinien być prowadzony zarówno na poziomie kraju czy regionu, jak i na poziomie organizacji, np.: przez strategiczne instytuty badawcze, mające kluczowy wpływ na długofalowe kształtowanie wybranej grupy zaawansowanych technologii, determinujących przyszłościowe kierunki prac badawczych w skali sektora lub ogólnokrajowej. Skuteczna realizacja foresightu zarówno na poziomie makro, jak i mikro jest możliwa dzięki każdorazowemu zastosowaniu indywidualnej metodyki uwzględniającej specyfikę konkretnej organizacji oraz problematyki. Rosnąca liczba realizowanych projektów foresight w Polsce kreuje potrzebę opracowania modelu umożliwiającego powiązanie i wykorzystanie rezultatów osiągniętych na poziomie narodowym, sektorowym oraz korporacyjnym. W odpowiedzi na tę potrzebę opracowano autorski model realizacji technologicznego foresightu korporacyjnego w strategicznym instytucie badawczym. W artykule zaprezentowano podstawowe pojęcia związane z foresightem technologicznym, opisano metodykę budowania modelu technologicznego foresightu korporacyjnego oraz przedstawiono efekty pilotażowej weryfikacji modelu w Instytucie Technologii Eksploatacji PIB. 2. Podstawowe pojęcia Foresight oznacza przewidywanie, patrzenie w przyszłość, przezorność. Terminu tego w kontekście prac badawczo-rozwojowych po raz pierwszy w 1984 r. użyli J. Irvine i B. Martin w publikacji Foresight in science: picking the winners [Kozłowski 2002]. Do początku lat 80. w odniesieniu do badań dotyczących przyszłości używano terminu prognozowanie. Rozszerzenie terminologii związane było ze zmianą zakresu takich badań: o ile prognozowanie dotyczy przewidywanej, jednej wizji przyszłości, o tyle termin foresight obejmuje swoim zakresem kilka wariantowych scenariuszy przyszłości oraz identyfikację działań, których podjęcie (lub zaniechanie) powinno doprowadzić do realizacji wybranego, najbardziej efektywnego w danych warunkach społeczno-gospodarczych, wariantu. Według B. Martina [2002] foresight to proces obejmujący systematyczne próby kreowania długookresowych wizji rozwojowych nauki, technologii, ekonomii i społeczeństwa,

3 prowadzący do zidentyfikowania obszarów badań o znaczeniu strategicznym i wschodzących technologii, które mają szansę przynieść jak największe korzyści społeczne i ekonomiczne. Charakterystyczne elementy tej definicji i jednocześnie cechy procesu foresight to po pierwsze: systematyczność umożliwiająca ciągłą weryfikację nowych rozwiązań, po drugie: nacisk położony na obszar nauki i technologii, po trzecie: długi okres prognozy (powyżej 5 lat) i po czwarte: korzyści (lub konsekwencje) społeczne i ekonomiczne. W literaturze stosuje się podział na foresight w sektorze publicznym oraz foresight w sektorze prywatnym [Ruff 2005]. Do pierwszej kategorii F. Ruff kwalifikuje projekty narodowe, regionalne, branżowe (realizowane przez instytucje publiczne); natomiast do drugiej grupy zalicza projekty realizowane przez przedsiębiorstwa i inne podmioty w sektorze biznesu. Ten podział stoi w sprzeczności z kolejną cechą foresightu, którą podkreśla się w publikacjach z dziedziny [np. J.C. Harper 2005] tj. aktywnego udziału w realizacji projektów foresight przedstawicieli wielu organizacji sfery badań i rozwoju, przemysłu, a także władz, organizacji pozarządowych, mediów oraz grup społecznych. Za K. Borodako [2009, s. 31] uzasadnione jest przyjęcie podziału na foresight realizowany na poziomie makro- (foresight narodowy), mikro- (foresight korporacyjny) i pośrednim mezo- (foresight regionalny oraz sektorowy). Przedstawiona klasyfikacja zakłada realizację wymienionych projektów przez podmioty reprezentujące zarówno sektor publiczny, jak i prywatny. Szczególnym rodzajem foresightu korporacyjnego jest jego implementacja w strategicznych instytutach badawczych. W odniesieniu do polskiej praktyki za takie można uznać jednostki badawczo-rozwojowe, posiadające status państwowych instytutów badawczych 1. Przyjęto definicję strategicznego instytutu badawczego tożsamą z definicją państwowego instytutu badawczego podaną w Ustawie o jednostkach badawczo-rozwojowych [1985], wg której jest nim: instytut naukowobadawczy, w którym są wykonywane w sposób ciągły zadania związane z prowadzonymi badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi, określonymi w statucie jednostki szczególnie ważne dla planowania i realizacji polityki państwa, w zakresie ustalanym przez Radę Ministrów w wieloletnich programach badawczych ( ). 1 Od 2004 r. jednym z Państwowych Instytutów Badawczych jest Instytut Technologii Eksploatacji PIB w Radomiu działający w obszarze wspomagania technicznego zrównoważonego rozwoju gospodarki.

4 Sformułowano autorską definicję foresightu korporacyjnego strategicznych instytutów badawczych: technologiczny foresight korporacyjny strategicznego instytutu badawczego to badanie przyszłości umożliwiające systematyczne monitorowanie i analizę trendów technologicznych, ekonomicznych, społecznych i środowiskowych w skali krajowej, regionalnej i globalnej w celu wyznaczenia priorytetów badawczo-rozwojowych o kluczowym znaczeniu dla samej jednostki oraz branży technologicznej, którą reprezentuje [Sacio- Szymańska 2010]. 3. Identyfikacja problemu badawczego Przegląd inicjatyw foresight podejmowanych w Europie wykazał, że zdecydowana większość realizowanych projektów dotyczy foresightu narodowego, regionalnego oraz sektorowego. W literaturze przedmiotu [Miles, Keenan i Kaivo-Oja 2003, UNIDO Technology Foresight 2006, Collection of EFMN 2008, 2009] nacisk położony jest na upowszechnianie aspektów teoretycznych i praktycznych wymienionych typów projektów, a informacje na temat sposobów prowadzenia foresightu korporacyjnego są ograniczone. W odniesieniu do dużych organizacji sfery B+R, należy podkreślić, że instytucje te często występują jako współrealizatorzy projektów foresight prowadzonych na poziomie kraju, regionu i branży, prowadząc takie badania incydentalnie w odniesieniu do prognozowania własnego rozwoju. Z uwagi na miejsce, jakie takie instytuty zajmują w krajowych systemach innowacyjności i znaczenie prowadzonych tam badań dla konkurencyjności gospodarki konieczne wydaje się uzyskanie odpowiedzi na pytanie: w jaki sposób identyfikować priorytetowe kierunki rozwoju strategicznego instytutu badawczego oraz generować programy badawcze wspomagające potrzeby gospodarki w warunkach zrównoważonego rozwoju? Przyjęto tezę, iż wypracowanie hybrydowego modelu łączącego w sobie elementy technologicznego foresightu korporacyjnego, fortesightu narodowego oraz branżowego oraz jego wdrożenie w strategicznym technologicznym instytucie badawczym, pozwoli zarówno na wyznaczenie zindywidualizowanych kierunków rozwoju instytutu, jak i uaktualnienie, uzupełnienie i uszczegółowienie 2 analiz krajowych i branżowych. 4. Metodyka zastosowana do rozwiązania problemu badawczego 2 Wyniki foresightu narodowego oraz branżowego są formułowane na zbyt dużym poziomie ogólności, by mogły być bezpośrednio wykorzystane przez strategiczne instytuty badawcze do wyznaczania szczegółowych kierunków badań tych instytutów.

5 W celu uzyskania odpowiedzi na postawione pytanie badawcze przeprowadzono analizy podstaw teoretycznych metody foresightu technologicznego oraz analizy studiów przypadku zastosowania technologicznego foresightu korporacyjnego w przedsiębiorstwach i w strategicznych, europejskich instytutach badawczych. W wyniku przeprowadzonej diagnozy podstaw teoretycznych foresightu dokonano analizy metod i modeli wykorzystywanych w realizacji projektów foresight na poziomie kraju, sektora oraz organizacji. Wśród modeli proponowanych w literaturze przedmiotu [Becker 2002, Daheim i Uerz 2006, Pirttimäki 2006] nie stwierdzono istnienia modelu foresightu korporacyjnego dedykowanego do realizacji technologicznego foresightu korporacyjnego w strategicznych instytutach badawczych. Na kolejnym etapie prac badawczych przeprowadzono analizę przykładów realizacji technologicznego foresightu korporacyjnego w przedsiębiorstwach oraz w strategicznych instytutach badawczych. Na podstawie zdefiniowanych kryteriów analizą objęto firmy: Lunar Design, KPN Research, Technology Promotion Association of Thailand and Japan, Shell, Deutsche Telekom oraz wiodące, europejskie instytuty badawcze: Holenderską Organizację Badań Stosowanych TNO, Narodowe Centrum Badań Technicznych Finlandii VTT, Towarzystwo Fraunhofera Niemcy, szwedzki instytut Innventia 3. Zastosowanie metody studium przypadku pozwoliło dokonać m.in. identyfikacji głównych trendów dotyczących metodyki prowadzenia projektów foresight na poziomie organizacji oraz potwierdzić zasadność połączenia w modelu elementów foresightu korporacyjnego, branżowego oraz narodowego. 4 Rezultaty przeprowadzonych analiz oraz doświadczenia autorki dotyczące projektowania procedur operacyjnych i implementacji foresightu na poziomie mikro-, 3 W czasie, gdy prowadzono analizy instytut funkcjonował pod nazwą STFI-Packforsk. 4 W badanych instytutach technologicznych foresight korporacyjny integrowano z realizowanymi przez te ośrodki projektami branżowymi o zasięgu międzynarodowym.

6 mezo- oraz makro- 5 stanowiły podstawę do opracowania hybrydowego modelu wyznaczania kierunków rozwoju strategicznego instytutu badawczego łączącego w sobie elementy technologicznego foresightu korporacyjnego, foresightu narodowego oraz foresightu branżowego. 5. Model wyznaczania priorytetowych kierunków badań strategicznego instytutu badawczego Opracowany model stanowi oryginalne rozwiązanie metodyczne w sferze realizacji technologicznego foresightu korporacyjnego, dedykowane strategicznym instytutom badawczym, prowadzącym badania naukowe, prace rozwojowe oraz wdrożeniowe w danym obszarze technologicznym wspomagające zrównoważony rozwój gospodarki. Model integruje analizy prognostyczne prowadzone w przedmiotowym obszarze technologicznym na różnych poziomach agregacji: na poziomie mikro-, dotyczącym organizacji (technologiczny foresight korporacyjny); na poziomie makro-, dotyczącym krajowej sfery naukowo-badawczej (foresight narodowy) oraz na poziomie pośrednim, dotyczącym wybranego sektora gospodarki (foresight branżowy). Powiązania między wymienionymi typami analiz oraz operacyjny charakter prezentowanego modelu technologicznego foresightu korporacyjnego strategicznego instytutu badawczego, pozwalają na aktualizację, uszczegółowienie oraz wdrożenie wyników analiz krajowych i branżowych w formule wyznaczonych kluczowych krótko, średnio- i długookresowych kierunków badań instytutu. Na rys. 1 przedstawiono ogólną strukturę modelu. 5 Autorka artykułu uczestniczyła w realizacji foresightu narodowego, regionalnego i branżowego. W Narodowym Programie Foresight Polska 2020 wzięła udział w pracach realizowanych w ramach Panelu Pola Badawczego Zrównoważony Rozwój Polski, a także uczestniczyła w pracach Grupy Wsparcia przy Komitecie Sterującym Programu. Współpracowała w charakterze eksperta w foresightcie regionalnym Monitorowanie i prognozowanie priorytetowych innowacyjnych technologii dla zrównoważonego rozwoju województwa mazowieckiego. Była współautorem metodyki i współrealizatorem foresightu branżowego Zaawansowane technologie przemysłowe i ekologiczne dla zrównoważonego rozwoju kraju. Ponadto prowadziła prace analityczne (jako korespondent krajowy), realizowane w ramach Europejskiej Sieci Monitorowania Projektów Foresight (EFMN).

7 Rys. 1. Model wyznaczania priorytetowych kierunków badań strategicznego instytutu badawczego z wykorzystaniem metody technologicznego foresightu korporacyjnego Źródło: opracowanie własne Model składa się z dwóch podstawowych modułów: technologicznego foresightu korporacyjnego strategicznego instytutu badawczego oraz foresightu branżowego (sektorowego). Technologiczny foresight korporacyjny strategicznego instytutu badawczego obejmuje modelowy system działań ukierunkowany na wyznaczanie priorytetowych kierunków badań w celu wsparcia bieżących działań operacyjnych oraz okresowej aktualizacji portfolio prac badawczo-rozwojowych instytutu. Wybór priorytetowych kierunków badań jest determinowany przez potencjał badawczy instytutu oraz dotychczasowy zakres i tematykę prac badawczych realizowanych dla partnerów przemysłowych i naukowych instytutu; a także przez kierunki rozwojowe wykreowane w strategicznych dokumentach i programach krajowych i sektorowych. Foresight branżowy obejmuje natomiast modelowy system działań, mający na celu wyznaczenie strategicznych kierunków badań w danym obszarze technologicznym oraz ich uszczegółowienie w stopniu umożliwiającym wykorzystanie w pracach badawczych strategicznego instytutu badawczego i innych jednostek prowadzących działalność badawczo-rozwojową i aplikacyjną w obszarze stanowiącym przedmiot ich statutowej działalności. Najważniejszym czynnikiem wpływającym na dokonanie wyboru kluczowych obszarów badań są wyniki narodowych programów foresight, determinujące przyszłościowe szczegółowe kierunki i programy badawcze. Kluczowymi elementami modelu są metody oraz modele operacyjne stosowane do wyznaczania priorytetowych kierunków badań w ramach technologicznego foresightu korporacyjnego oraz foresightu branżowego. Zaproponowany zestaw metod obejmuje: metody jakościowe (benchmarking, SWOT, STEEPV, budowanie scenariuszy), metody semi-ilościowe (kluczowe technologie, roadmapping technologiczny, analiza słabych sygnałów informacyjnych), metody ilościowe (krzyżowa analiza wpływów 6, bibliometria, analiza patentów). 6 M. Godet [1994] zalicza metodę krzyżowej analizy wpływów do grupy metod ilościowych, podczas gdy R. Popper [2007] kwalifikuje ją jako metodę semi-ilościową.

8 Z grupy omawianych w literaturze przedmiotu modeli operacyjnych realizacji foresightu [Becker 2002, Daheim i Uerz 2006, Pirttimäki 2006] wyodrębniono dwa Collecting Post oraz Observatory oraz zaproponowano ich połączenie celem prowadzenia technologicznego foresightu korporacyjnego w strategicznych instytutach badawczych. Zaproponowana struktura realizacyjna zakłada realizację badań metodami foresight zarówno przez ekspertów wewnętrznych, jak i we współpracy z ekspertami zewnętrznymi. 6. Zastosowanie opracowanego modelu do wyznaczenia priorytetowych kierunków badawczych na przykładzie Instytutu Technologii Eksploatacji Państwowego Instytutu Badawczego Opracowany model poddano pilotażowej weryfikacji w Instytucie Technologii Eksploatacji Państwowym Instytucie Badawczym (ITeE PIB) w Radomiu, ośrodku naukowym, w którym prowadzone są badania podstawowe oraz prace wdrożeniowe w zakresie zaawansowanych technologii budowy i eksploatacji maszyn wspomagających zrównoważony rozwój gospodarki. W ramach weryfikacji modelu proces technologicznego foresightu korporacyjnego Instytutu skorelowano z realizowanym i koordynowanym przez ITeE PIB foresightem branżowym 7. Procesem identyfikacji priorytetowych kierunków badawczych ITeE PIB objęto następujące obszary technologiczne: zaawansowane technologie materiałowe i nanotechnologie oraz systemy techniczne wspomagające ich projektowanie i aplikacje, specjalizowana aparatura badawcza i testowa, technologie mechatroniczne i systemy sterowania do wspomagania procesów wytwarzania i eksploatacji, technologie proekologiczne, racjonalizacja zużycia surowców i zasobów oraz odnawialne źródła energii, technologie bezpieczeństwa technicznego i środowiskowego. Założono, że typowane kierunki badawcze powinny spełniać następujące kryteria [Stan wiedzy 2009]: 7 Tematyka projektu pn. Zaawansowane technologie przemysłowe i ekologiczne dla zrównoważonego rozwoju kraju realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka jest spójna z zakresem działalności statutowej ITeE PIB w obszarze wspomagania technicznego zrównoważonego rozwoju gospodarki.

9 aplikacyjny potencjał wyników badań umożliwiający ich zastosowanie do opracowania innowacyjnych technologii w horyzoncie czasowym 5-15 lat, interdyscyplinarność rozwiązań i ich potencjalny wpływ na zrównoważony rozwój gospodarki, poziom naukowy i technologiczny rozwiązań, odpowiadający najwyższym standardom światowym. Badania prowadzono według autorskiej metodyki technologicznego foresightu korporacyjnego programowania działalności strategicznego instytutu badawczego, która zakładała zastosowanie podejścia uwzględniającego zarówno skalę mikro, czyli wygenerowanie kierunków prac badawczych prowadzonych w jednostce naukowobadawczej statutowo odpowiedzialnej za przedmiotową problematykę w skali ogólnokrajowej, jak i skalę makro poprzez uwzględnienie kierunków strategicznych na poziomie kraju, inspirowanych miedzy innymi wynikami strategicznych programów badawczych i narodowego programu foresight oraz na poziomie europejskim dzięki uwzględnieniu strategicznych dokumentów Unii Europejskiej, w tym rządowych strategii wspomagania innowacyjności i konkurencyjności gospodarki, wyników projektów foresight zrealizowanych w innych krajach oraz wyników projektów międzynarodowych (rys 2). Rys. 2 Struktura procesu identyfikacji kierunków badawczych Źródło: opracowanie własne Pierwszy etap prac objął analizę projektów badawczych realizowanych w ITeE- PIB i we współpracujących jednostkach, ze szczególnym uwzględnieniem programów o krajowym poziomie oddziaływania. W rezultacie analizy kilkuset projektów, prowadzonych w ramach Programu Wieloletniego PW-004 8, projektów międzynarodowych oraz prac realizowanych na bezpośrednie zlecenie jednostek gospodarczych i organów administracji państwowej, sporządzono zestawienia zadań (I) dla każdego uwzględnionego obszaru technologicznego. Stanowiły one podstawę sformułowania uogólnionych, wiodących kierunków prac badawczych realizowanych w ITeE-PIB (II). 8 W latach ITeE PIB koordynował realizację Programu Wieloletniego PW-004 Doskonalenie systemów rozwoju innowacyjności w produkcji i eksploatacji.

10 W tabeli 1 przedstawiono wyniki realizacji metodyki dla przykładowego obszaru tematycznego Technologie proekologiczne, racjonalizacja zużycia surowców i zasobów oraz odnawialne źródła energii. Tabela 1. Fragment tabeli zawierającej szczegółowe i uogólnione kierunki prac badawczych prowadzonych w ITeE PIB na przykładzie wybranego obszaru technologicznego Technologie proekologiczne, racjonalizacja zużycia surowców i zasobów oraz odnawialne źródła energii Projekty badawcze Kierunki prac badawczych ITeE PIB ITeE PIB I Fulerenowe nanostruktury węglowe jako modyfikatory nietoksycznych i biodegradowalnych środków smarowych Smar plastyczny na bazie modyfikowanego oleju rzepakowego dla małych i średnich przedsiębiorstw branży spożywczej Niskotemperaturowy nietoksyczny smar plastyczny Modyfikowane oleje roślinne jako baza olejowa smarów plastycznych Specjalistyczny smar plastyczny o wysokiej trwałości i jakości przeznaczony do zastosowań w warunkach działania zmiennych wymuszeń cieplnych Środki smarowe otrzymywane na bazie surowców naturalnych oraz fizyko-chemiczne podstawy ich komponowania Naturalne surowce odpadowe z rafinacji olejów roślinnych do komponowania ekologicznego środka smarowego Oleje obróbkowe na bazie ekologicznych produktów pozyskanych z frakcji glicerynowej Ekologiczny, nietoksyczny środek smarowy przeznaczony do wysoko obciążonych przekładni zębatych pokrytych powłoką przeciwzużyciową Technologia oczyszczania i uszlachetniania estrów metylowych oleju rzepakowego jako biopaliwa na potrzeby małych agrorafinerii Technologia wytwarzania komponentów paliw z odpadowych płynów eksploatacyjnych i tworzyw sztucznych II Technologie wytwarzania biodegradowalnych, nietoksycznych smarów plastycznych przeznaczonych do urządzeń przemysłu spożywczego Technologie wytwarzania ekologicznych przemysłowych płynów eksploatacyjnych Technologie wytwarzania paliw z surowców odnawialnych i alternatywnych Źródło: opracowanie własne na podstawie Stan wiedzy [2009] Kolejny etap prac stanowiła analiza zbieżności wytypowanych kierunków badawczych realizowanych w ITeE-PIB z kierunkami prac prowadzonych w poszczególnych obszarach technologicznych przez jednostki krajowe i zagraniczne oraz wskazanie, w szerszym ujęciu, kierunków, w których zawierają się prace realizowane przez ITEe-PIB. W tym celu przeprowadzono analizę stanu wiedzy uwzględniającą następujące źródła wiedzy: strategiczne dokumenty kreowania polityki przemysłowej w kraju oraz obowiązujące dokumenty Unii Europejskiej;

11 tematykę oraz wyniki krajowych i międzynarodowych projektów foresight; publikacje z listy filadelfijskiej prezentowane w czasopismach Elseviera i Springera; materiały konferencyjne wybranych, znaczących konferencji branżowych; sprawozdania z działalności wiodących instytutów technologicznych oraz katalogi produktów sporządzane dla firm europejskich; bazy danych zawierające informacje o patentach. Prowadzona analiza stanu wiedzy pozwoliła na wyłonienie istotnych, nie uwzględnionych uprzednio kierunków badawczych, co umożliwiło przeprowadzenie weryfikacji zbioru kierunków priorytetowych. Przeprowadzona analiza wykazała, że kierunki realizowanych w ITeE-PIB prac badawczych w obszarze technicznego wspomagania zrównoważonego rozwoju odpowiadają najwyższym standardom prac prowadzonych w kraju i na świecie (III). Na ich podstawie sformułowano zintegrowane grupy kierunków badawczych (IV), w obszarze przedmiotowej tematyki (przykład tab. 2) Tabela 2. Kierunki prac badawczych w skali kraju i świata na przykładzie wybranego obszaru technologicznego Technologie proekologiczne, racjonalizacja zużycia surowców i zasobów oraz odnawialne źródła energii Kierunki prac badawczych kraj / świat III Technologie wytwarzania biodegradowalnych płynów eksploatacyjnych oraz smarów plastycznych Technologie wytwarzania biokomponentów płynów eksploatacyjnych Technologie wytwarzania nowoczesnych materiałów biopolimerowych oraz polimerów i kompozytów o podwyższonej biodegradacji Technologie uzdatniania, regeneracji i utylizacji płynów eksploatacyjnych Technologie zmniejszające zużycie wody w przemyśle Technologie zagospodarowania odpadów tekstylnych i włókienniczych Technologie wykorzystania odpadów naturalnych Biotechnologiczne przetwarzanie odpadów Technologie energetycznego wykorzystania odpadów i produktów ubocznych z procesów technologicznych Technologie utylizacji obiektów technicznych Technologie wytwarzania metalopolimerowych kompozytów o specjalnych właściwościach użytkowych Zintegrowane grupy kierunków prac badawczych IV Technologie wytwarzania materiałów eksploatacyjnych o podwyższonych walorach ekologicznych Technologie wydłużania cyklu życia produktów Technologie recyklingu i utylizacji odpadów Niskoodpadowe technologie wytwarzania i regeneracji maszyn i urządzeń

12 Technologie wytwarzania biopaliw Proekologiczne technologie wytwarzania energii Źródło: opracowanie własne na podstawie Stan wiedzy [2009] Po wytypowaniu priorytetowych, zintegrowanych grup kierunków badawczych kolejny etap prac stanowiło wskazanie powiązań obszarów technologicznych objętych foresightem korporacyjnym i foresightem branżowym z priorytetowymi kierunkami badawczymi wygenerowanymi w Narodowym Programie Foresight Polska 2020 [Mazurkiewicz i Poteralska 2010]. Wykazano, że wygenerowane priorytety prac badawczych pokrywają się w pełni w obszarze zagadnień dotyczących zrównoważonego rozwoju kraju ze wskazanymi w Narodowym Foresighcie (rys. 3). Rys. 3. Powiązania obszarów technologicznych objętych foresightem korporacyjnym i branżowym z priorytetowymi kierunkami badawczymi Narodowego Programu Foresight Polska Obwolutą zaznaczono obszar technologiczny prezentowany szczegółowo w artykule. Źródło: opracowanie własne Na finalnym etapie analiz ogólne kierunki prac badawczych w skali kraju i świata (III) oraz zintegrowane grupy tych kierunków (IV) poddano ocenie ekspertów zewnętrznych obejmujących przedstawicieli: nauki, przemysłu i administracji państwowej. Uwzględnienie uwag ekspertów zewnętrznych pozwoliło na zmodyfikowanie i rozszerzenie zaproponowanych kierunków badawczych, a w konsekwencji wytypowanie nowych, przyszłościowych kierunków prac badawczych ITeE PIB (II) oraz na ich bazie szczegółowych priorytetów badawczych i technologicznych Instytutu (I) Implementacja wyników foresightu Wytypowane priorytety badawczo-technologiczne zostały przyporządkowane do dwóch grup technologii: przyrostowych 10 oraz wyłaniających się 11. Pierwsza grupa 9 Osiągnięty w ten sposób efekt sprzężenia zwrotnego przedstawiono na rys Technologie przyrostowe (ang. incremental technologies) rozumiane są jako technologie ukierunkowane na stopniowe doskonalenie istniejących rozwiązań poprzez systematyczne wdrażanie innowacyjnych produktów bazujących na nowej wiedzy [Mazurkiewicz 2006].

13 priorytetów ukonstytuowała krótko- oraz średniookresową tematykę prac badawczych i rozwojowych Instytutu, natomiast drugą grupę priorytetów włączono do założeń długookresowej strategii badań ITeE PIB. Celem realizacji krótko- oraz średniookresowej strategii rozwoju działalności badawczej Instytutu przygotowano wnioski projektowe w ramach programów krajowych i unijnych, których zakres tematyczny obejmował wytypowane kierunki badań. W szczególności, wygenerowane w wyniku pilotażowej weryfikacji modelu priorytety badawczo-technologiczne ITeE PIB o charakterze przyrostowym zdeterminowały tematykę badawczą projektu strategicznego pt.: Innowacyjne systemy wspomagania technicznego zrównoważonego rozwoju gospodarki zgłoszonego przez ITeE-PIB i przyjętego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego do realizacji w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Z kolei priorytety badawczo-technologiczne o charakterze wyłaniającym się zostaną uwzględnione w planowanym do przygotowania w perspektywie kilkuletniej, kolejnym programie strategicznym Zaawansowane technologie przyszłości dla zrównoważonego rozwoju kraju. 8. Podsumowanie W wyniku podjętych prac badawczych został zbudowany, z wykorzystaniem metody foresightu, model identyfikacji priorytetowych kierunków badań strategicznego instytutu badawczego. Główną przesłanką do podjęcia zadania opracowania modelu była zidentyfikowana potrzeba jego zastosowania w polskim instytucie badawczym pełniącym rolę strategicznej jednostki badawczej w obszarze badań naukowych i prac rozwojowych technicznego wspomagania zrównoważonego rozwoju gospodarki, w szczególności w zakresie budowy i eksploatacji maszyn. Zaproponowana kompleksowa metoda badań z wykorzystaniem technologicznego foresightu korporacyjnego obejmowała: opracowanie modelu i metodyki identyfikacji priorytetowych kierunków badań strategicznego instytutu badawczego, zweryfikowanie modelu i metodyki do wyznaczenia krajowych priorytetów badawczych w obszarze działalności strategicznego instytutu badawczego, 11 Pod pojęciem technologii wyłaniających (ang. emerging technologies) rozumiane są nowatorskie innowacje techniczne, które cechuje skokowy rozwój w danym obszarze wiedzy i praktyki stwarzający możliwość uzyskania przewagi konkurencyjnej [Soares i in. 1997].

14 zastosowanie modelu i metodyki do wyznaczenia szczegółowych, priorytetowych kierunków badawczych i technologicznych w obszarze działalności strategicznego instytutu badawczego Instytutu Technologii Eksploatacji PIB. Osiągnięte rezultaty merytoryczne (lista wiodących kierunków badań) zdeterminowały tematykę badawczą projektu strategicznego, którego realizację podjęto w ramach funduszy strukturalnych. Ważny rezultat niematerialny podjętych działań weryfikacyjnych stanowi zaproponowana struktura organizacyjna, obejmująca ekspertów wewnętrznych kluczowych ekspertów w dziedzinach objętych technologicznym foresightem korporacyjnym oraz metodyków foresightu umożliwiająca skuteczne wdrażanie rezultatów projektu oraz aktualizację wytypowanych priorytetów z zastosowaniem metod foresight. Istotne znaczenie ma ponadto ukonstytuowanie się grupy ekspertów zewnętrznych przedstawicieli kilkudziesięciu instytucji współpracujących z Instytutem oceniających wytypowane kierunki badań. Udział ekspertów zewnętrznych w pracach analitycznych w szczególności przedstawicieli sektora przemysłu potwierdził występowanie zapotrzebowania rynkowego na realizację prac w ramach wytypowanych kierunków badawczych. Podtrzymanie współpracy z ekspertami zewnętrznymi w perspektywie długookresowej zwiększa szanse na wdrożenie w gospodarce wyników prac badawczorozwojowych w wyznaczonych obszarach technologicznych.

15 Fig.1

16 Fig. 2

17 Fig. 3.

18 Literatura Becker P. [2002], Corporate Foresight in Europe: A First Overview, Institute for Science and Technology Studies, University of Bielefeld, Bielefeld. Borodako K. [2009], Foresight w zarządzaniu strategicznym, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa. Collection of the European Foresight Monitoring Network Briefs, Part 1. [2008] Part 2. [2009], European Commission, Directorate-General for Research Cooperation, Bruksela. Daheim C., Uerz G. [2006], Corporate Foresight in Europe: Ready for the Next Step?, Second International Seminar on Future-Oriented Technology Analysis: Impact of FTA Approaches on Policy and Decision-Making, Seville. Godet M. [1994], From anticipation to action. A handbook of strategic prospective, UNESCO Publishing, Paris. Kozlowski J. [2002], Adaptation of Foresight. Exercises in Central and Eastern European Countries, w: International practice in technology foresight, UNIDO, Vienna. Martin B. [2002], Technology foresight in a rapidly globalizing economy, w: International Practice in Technology Foresight, United Nations Industrial Development Organisation, Vienna. Mazurkiewicz A.[2006], Mechanisms of knowledge transformation in the area of advanced technologies of surface engineering. Proceedings of the 15th IFHTSE & SMT 20 International Federation for Heat Treatment and Surface Engineering Congress, Vienna. Mazurkiewicz A., Poteralska B. [2010], Zrównoważony rozwój Polski. W: Narodowy Program Foresight Polska 2020: Dyskusje założeń scenariuszy. Komitet Prognoz Polska 200 Plus Polska Akademia Nauk, Warszawa. Miles I., Keenan M., Kaivo-Oja J. [2003], Handbook of Knowledge Society Foresight, European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions (EUROFOUND), Dublin. Pirttimäki A. [2006], Foresight in a Research and Technology Organisation, Helsinki University of Technology, Espoo. Popper R., Keenan M., Miles I., Butter M., Fuenta G. [2007], Global Foresight Outlook 2007, Mapping Foresight in Europe and the rest of the World, European Foresight Monitoring Network. Ruff F. [2005], Society and Technology Foresight in the Context of a Multinational Company, w: Proceedings of the EU Advanced Summer Course in Integrated Assessment Methodology, Maastricht. Ustawa z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych Dz.U z poźn. zm. Sacio-Szymańska A. [2010], Metoda foresightu technologicznego narzędziem wyznaczania kierunków rozwoju strategicznych instytutów badawczych, praca doktorska. Soares O. D. D, Martins da Cruz A., Costa Pereira G., Reis A.J., [1997], Innovation and technology: Strategies and policies, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht. Stan wiedzy w wytypowanych dziedzinach w zakresie zrównoważonego rozwoju, [2009], red. A. Mazurkiewicz, Instytut Technologii Eksploatacji PIB, Radom, maszynopis.

Jerzy Majchrzak, Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Ministerstwo Gospodarki , Płock

Jerzy Majchrzak, Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Ministerstwo Gospodarki , Płock Jerzy Majchrzak, Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Ministerstwo Gospodarki 10.03.2015, Płock 2 Kluczowe dokumenty w procesie identyfikacji KIS Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Staż naukowy Foresight impact on innovation

Staż naukowy Foresight impact on innovation Staż naukowy Foresight impact on innovation Łukasz Nazarko Visitining Research Associate @ Yashiro Lab Institute of Industrial Science University of Tokyo Bialystok University of Technology Faculty of

Bardziej szczegółowo

Obszary inteligentnych specjalizacji

Obszary inteligentnych specjalizacji Obszary inteligentnych specjalizacji Województwa Lubuskiego Wprowadzenie Inteligentna specjalizacja jest narzędziem programowania polityki innowacyjności, którego celem jest realizacja Strategii na rzecz

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA 2014-2020 PROJEKT Opracowano: dr inż. Marcin Duda Kwidzyn 2014 Spis treści Wprowadzenie... 4 Metodologia prac... 5 Harmonogram prac...

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko- Pomorskiego

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko- Pomorskiego Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko- Pomorskiego Projekt Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Spotkania konsultacyjne Proces

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje województwa mazowieckiego proces przedsiębiorczego odkrywania i koncentracja na priorytetowych kierunkach badań

Inteligentne specjalizacje województwa mazowieckiego proces przedsiębiorczego odkrywania i koncentracja na priorytetowych kierunkach badań Inteligentne specjalizacje województwa mazowieckiego proces przedsiębiorczego odkrywania i koncentracja na priorytetowych kierunkach badań Małgorzata Rudnicka Kierownik Wydziału Innowacyjności i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Strategia inteligentnej specjalizacji poziom krajowy Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Założenia strategii inteligentnej specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

ODPADY NIEORGANICZNE PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO FORESIGHT TECHNOLOGICZNY Konferencja Końcowa REKOMENDACJE

ODPADY NIEORGANICZNE PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO FORESIGHT TECHNOLOGICZNY Konferencja Końcowa REKOMENDACJE Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt WND-POIG 01.01.01-00-009/09 ODPADY NIEORGANICZNE PRZEMYSŁU

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r.

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r. Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu 1 Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza (RSI) horyzontalny dokument strategiczny, uszczegółowienie

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza raport z realizacji projektu

Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza raport z realizacji projektu Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza raport z realizacji projektu Konferencja Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego Warszawa, dnia 26 października 2006 r. Regionalna Strategia Innowacji

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

PLAN SEMINARIÓW ODBIORCZYCH ZADAŃ BADAWCZYCH REALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU STRATEGICZNEGO

PLAN SEMINARIÓW ODBIORCZYCH ZADAŃ BADAWCZYCH REALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU STRATEGICZNEGO PLAN SEMINARIÓW ODBIORCZYCH ZADAŃ BADAWCZYCH REALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU STRATEGICZNEGO 7 9 stycznia 2014 r. GRUPA PROBLEMOWA I godz. 10.00 - Otwarcie seminarium - prof. dr hab. inż. Adam MAZURKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009 SEMINARIUM Drzewnictwo nowe nurty w technice i technologii Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna 1 Projekt: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU Projekt FORESIGHT Mazovia KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU mgr Krzysztof Mieczkowski Specjalista Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów Warszawa, 12 czerwca 2007 Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób park technologiczny może wspomóc transfer wiedzy na Mazowszu. Michał Dzierżawski Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny S.A.

W jaki sposób park technologiczny może wspomóc transfer wiedzy na Mazowszu. Michał Dzierżawski Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny S.A. W jaki sposób park technologiczny może wspomóc transfer wiedzy na Mazowszu Michał Dzierżawski Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny S.A. Rys historyczny: Koncepcja Parku Przemysłowo- Technologicznego

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Książka adresowa 9. Wprowadzenie 11. Część I Odpady nieorganiczne przemysłu chemicznego Technologia Ekonomika Ekologia 21

Książka adresowa 9. Wprowadzenie 11. Część I Odpady nieorganiczne przemysłu chemicznego Technologia Ekonomika Ekologia 21 Spis treści Książka adresowa 9 Wprowadzenie 11 Część I Odpady nieorganiczne przemysłu chemicznego Technologia Ekonomika Ekologia 21 Rozdział 1 Stan polskiego przemysłu nieorganicznego na tle sytuacji w

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Zespół programowy Stowarzyszenia Pro-Eco Dolina Bugu - grono krajowych i zagranicznych przedsiębiorców, ekspertów i technologów

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Studium Wykonalnosci. Feasibility study

Studium Wykonalnosci. Feasibility study MINISTERSTWO NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO Zalecenia do przygotowania Studium Wykonalności dla PO IG Priorytet 2 projekty inwestycyjne Krzysztof Mieszkowski Departament Funduszy Europejskich Studium Wykonalnosci

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego

Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego URZĄD MARSZAŁKOWSKI KUJAWSKO-POMORSKIEGO WOJEWÓDZTWA Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego DEPARTAMENT PLANOWANIA STRATEGICZNEGO I GOSPODARCZEGO Regionalny Ośrodka Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji Spis treści Przedmowa 11 1. Kreowanie systemu zarządzania wiedzą w organizacji 13 1.1. Istota systemu zarządzania wiedzą 13 1.2. Cechy dobrego systemu zarządzania wiedzą 16 1.3. Czynniki determinujące

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne na innowacyjne projekty

Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotychczas głównym źródłem finansowania działalności B+R były środki własne przedsiębiorców. Jednak z upływem czasu potencjał innowacyjnych projektów badawczych został

Bardziej szczegółowo

www.sse.krakow.pl Perspektywa Technologiczna Kraków-Małopolska 2020

www.sse.krakow.pl Perspektywa Technologiczna Kraków-Małopolska 2020 www.sse.krakow.pl Perspektywa Technologiczna Kraków-Małopolska 2020 Kraków, 3.11.2009 Podstawowe informacje Projekt naukowo-badawczy realizowany metodą foresight finansowany z PO I G Działanie 1.1.1 Budżet

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata - Dyrektor Departamentu Konkurencyjności i Innowacyjności, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin,

Bardziej szczegółowo

Foresight technologiczny <> Regionalna strategia rozwoju nanotechnologii

Foresight technologiczny <<NT FOR Podlaskie 2020>> Regionalna strategia rozwoju nanotechnologii Konferencja otwierająca projekt: Narodowy Program Foresight wdrożenie wyników 18 listopada 2011 r., Warszawa Foresight technologiczny Regionalna strategia rozwoju nanotechnologii

Bardziej szczegółowo

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY)

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) Konferencja Końcowa ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) PROJEKT REALIZUJE KONSORCJUM: Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. WPROWADZENIE

ROZDZIAŁ 1. WPROWADZENIE Przyszłość jest prezentem, jaki robi nam przeszłość. Andre Maleaux ROZDZIAŁ 1. STRATEGIA słowo przeniesione z terminologii wojskowej na grunt organizacji, zarządzania, ekonomii, jest dziś symbolem dobrej

Bardziej szczegółowo

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Strona główna Działania PROJEKTY ZAKOŃCZONE Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia

dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia Kluczowe obszary aktywności: Energetyka zrównoważona środowiskowo Transport niskoemisyjny Inteligentne tekstylia Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia

Bardziej szczegółowo

Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS. Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego Ustalenia strategiczne

Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS. Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego Ustalenia strategiczne Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego 2009-2010 Ustalenia strategiczne Programu Wykonawczego 2009-2010 dla Regionalnej Strategii Innowacji

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Program Badań Stosowanych Projekty Badawcze Rozwojowe Projekty Celowe Inicjatywa Technologiczna Innotech Program Badań Stosowanych PBS Program Badań Stosowanych Narodowego

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU PÓŁNOCNO-WSCHODNIEGO KLASTRA EKOENERGETYCZNEGO

PROGRAM ROZWOJU PÓŁNOCNO-WSCHODNIEGO KLASTRA EKOENERGETYCZNEGO PROGRAM ROZWOJU PÓŁNOCNO-WSCHODNIEGO KLASTRA EKOENERGETYCZNEGO Cel kierunkowy Wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw branży odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Konferencja Regionalny Ekosystem Innowacji Wspólny rynek dla biznesu i nauki Chorzów, 10 października 2012 r. RSI komunikuje politykę innowacyjną

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Strategii Rozwoju Krakowa 2030 Warsztat: Inteligentna / nowoczesna metropolia. Moderator: Aleksander Noworól 12 maja 2014

Aktualizacja Strategii Rozwoju Krakowa 2030 Warsztat: Inteligentna / nowoczesna metropolia. Moderator: Aleksander Noworól 12 maja 2014 Aktualizacja Strategii Rozwoju Krakowa 2030 Warsztat: Inteligentna / nowoczesna metropolia Moderator: Aleksander Noworól 12 maja 2014 Ramowymi celami aktualizacji dokumentu Strategii jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA INTERNETOWE W BUDOWANIU PRZEWAGI STRATEGICZNEJ SPÓŁEK spin-off

NARZĘDZIA INTERNETOWE W BUDOWANIU PRZEWAGI STRATEGICZNEJ SPÓŁEK spin-off Wydział Zarządzania mgr Jerzy Ryżanycz Proponowany temat rozprawy : NARZĘDZIA INTERNETOWE W BUDOWANIU PRZEWAGI STRATEGICZNEJ SPÓŁEK spin-off Opiekun naukowy: prof. dr hab. Jerzy Kisielnicki PLAN 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr /2011 Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 2011 r.

Uchwała Nr /2011 Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 2011 r. Projekt Zarządu Województwa Opolskiego Uchwała Nr /2011 z dnia 2011 r. w sprawie określenia zasad, trybu i harmonogramu opracowania strategii rozwoju województwa opolskiego Na podstawie art. 12 a ustawy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA BIAŁORUŚ UKRAINA

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA BIAŁORUŚ UKRAINA PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA BIAŁORUŚ UKRAINA 2014 2020 WYTYCZNE DO PRZYGOTOWANIA STUDIUM WYKONALNOŚCI 1 Poniższe wytyczne przedstawiają minimalny zakres wymagań, jakie powinien spełniać dokument.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r.

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r. RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Grudzień 2013 r. 1 1. Podstawy prawne Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

WiComm dla innowacyjnego Pomorza

WiComm dla innowacyjnego Pomorza Centrum Doskonałości WiComm WiComm dla innowacyjnego Pomorza Michał Mrozowski wicomm@wicomm.pl Centrum Doskonałości WiComm Inżynieria Systemów Komunikacji Bezprzewodowej Politechnika Gdańska Ul. Narutowicza

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane zastosowanie biomasy w przemyśle chemicznym

Zaawansowane zastosowanie biomasy w przemyśle chemicznym Zaawansowane zastosowanie biomasy w przemyśle chemicznym Seminarium Komisji Gospodarki Narodowej Stan i perspektywy rozwoju przemysłu chemicznego w Polsce Senat RP, Warszawa, 15 maja 2012 r. dr Andrzej

Bardziej szczegółowo

SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE

SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE Dr inż. Konrad Maj Dyrektor Departamentu ds. Rozwoju Fundacji Rozwoju Edukacji i Nauki SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE Projekt innowacyjny testujący wdrażany

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Znaczenie projektów foresight i ich wpływ na innowacyjność MŚP na przykładzie Foresightu technologicznego przemysłu wydobywczego rud miedzi w Polsce

Znaczenie projektów foresight i ich wpływ na innowacyjność MŚP na przykładzie Foresightu technologicznego przemysłu wydobywczego rud miedzi w Polsce Znaczenie projektów foresight i ich wpływ na innowacyjność MŚP na przykładzie Foresightu technologicznego przemysłu wydobywczego rud miedzi w Polsce Andrzej Kosiór KGHM CUPRUM CBR, Wrocław Joanna Kulczycka

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO OŚ PRIORYTETOWA 1.Inteligentna gospodarka Warmii i Mazur PODDZIAŁANIE 1.2.1. Działalność B+R przedsiębiorstw Rodzaje projektów: Czynniki sukcesu: Poziom wsparcia: Terminy naboru: Alokacja środków: programie

Bardziej szczegółowo

Departament Innowacji i Przemysłu

Departament Innowacji i Przemysłu Departament Innowacji i Przemysłu 2 CHARAKTERYSTYKA SEKTORA PRZEMYSŁ DRZEWNY w 2011 r. Udział w produkcji całego przemysłu przetwórczego - 7,5 %. Zatrudnienie - ok. 220 tys. osób. Wartość produkcji sprzedanej

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza

Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza Budowa systemu monitoringu i podstaw ewaluacji wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza www.ris.mazovia.pl Projekt realizowany przez Samorząd Województwa Mazowieckiego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.2 Transfer wiedzy Poddziałnie 8.2.2 Regionalne Strategie

Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.2 Transfer wiedzy Poddziałnie 8.2.2 Regionalne Strategie 1 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.2 Transfer wiedzy Poddziałnie 8.2.2 Regionalne Strategie Innowacji Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Przekazanie Państwu specjalistycznej wiedzy z zakresu zarządzania, marketingu, finansów, rozwoju zasobów ludzkich oraz współpracy międzynarodowej.

Przekazanie Państwu specjalistycznej wiedzy z zakresu zarządzania, marketingu, finansów, rozwoju zasobów ludzkich oraz współpracy międzynarodowej. Szanowni Państwo, Mamy zaszczyt zaprosić do wzięcia udziału w projekcie organizowanym na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości POWIĄZANIA KOOPERACYJNE POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW, skierowanym

Bardziej szczegółowo

Foresight priorytetowych innowacyjnych technologii na rzecz automatyki, robotyki i techniki pomiarowej

Foresight priorytetowych innowacyjnych technologii na rzecz automatyki, robotyki i techniki pomiarowej Foresight priorytetowych innowacyjnych technologii na rzecz automatyki, robotyki i techniki pomiarowej Prezentacja wyników pierwszej ankiety Delphi w obszarze TECHNIKA POMIAROWA mgr Jan Piwiński Specjalista

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Konferencja Regionalna SMART+ Innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach oraz promocja badań i rozwoju technologicznego

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z realizacji projektu InTraMed-C2C Seminarium w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji

Doświadczenia z realizacji projektu InTraMed-C2C Seminarium w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji Doświadczenia z realizacji projektu InTraMed-C2C Seminarium w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji Lek. med. Krzysztof Bederski Zastępca Dyrektora ds. Lecznictwa / Project Manager Krakowski Szpital

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

GEKON. Program Priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju

GEKON. Program Priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju GEKON Program Priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju 1. Tematyka Dofinansowanie badań naukowych, prac rozwojowych i wdrożeniowych

Bardziej szczegółowo

Krajowa Sieć Innowacji. Rozwój Krajowej Sieci Innowacji w ramach KSU, zasady korzystania i przykłady usług KSU / KSI

Krajowa Sieć Innowacji. Rozwój Krajowej Sieci Innowacji w ramach KSU, zasady korzystania i przykłady usług KSU / KSI Krajowa Sieć Innowacji Rozwój Krajowej Sieci Innowacji w ramach KSU, zasady korzystania i przykłady usług KSU / KSI Grzegorz Gromada Z-ca Dyrektora Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

Poznajemy technologie, oferty i potrzeby zaplecza naukowego

Poznajemy technologie, oferty i potrzeby zaplecza naukowego Poznajemy technologie, oferty i potrzeby zaplecza naukowego II Seminarium odbyło się w Instytucie Technologii Eksploatacji PIB w Radomiu w dn. 09.10.2012r. RAPORT Program spotkania: Rejestracja uczestników

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. Zmiany wzorców produkcji i konsumpcji w świetle

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA Seminarium EUREG-u, Katedry UNESCO i Sekcji Polskiej RSA Warszawa, 22 marca 2012 ROK Janusz Korzeń,

Bardziej szczegółowo

Proefektywnościowy model ewaluacji polityki rozwoju regionu w perspektywie 2014-2020

Proefektywnościowy model ewaluacji polityki rozwoju regionu w perspektywie 2014-2020 Proefektywnościowy model ewaluacji polityki rozwoju regionu w perspektywie 20142020 KRZYSZTOF MALIK Katedra Ekonomii i Badań Regionalnych Teza, cel i kontekst badań Kontekst: Europa 2020, ŚSRK, 9 strategii

Bardziej szczegółowo

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Konferencja Innowacje w przemyśle a zmiany klimatu Warszawa, dn. 28 maja 2009 r. 1 Warszawa, dn.28 maja 2009 r. Plan prezentacji: Regionalna Strategia Innowacji

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r.

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r. Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cieszyn, 7 maj 2015 r. Plan prezentacji Obserwatorium medyczne -zakres i struktura działania. Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Informacja dla wnioskodawców

Informacja dla wnioskodawców Informacja dla wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektów realizowanych w ramach programów ERA-NET, ERA-NET PLUS, ERA-NET Co-fund, inicjatyw typu JPI oraz programów podejmowanych na mocy

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia WCTT w transferze technologii. Dr Jacek Firlej Wrocław, r.

Doświadczenia WCTT w transferze technologii. Dr Jacek Firlej Wrocław, r. Doświadczenia WCTT w transferze technologii Dr Jacek Firlej Wrocław, 16.10.2014 r. WCTT o nas Wrocławskie Centrum Transferu Technologii jednostka PWr, najstarsze centrum w Polsce (od 1995). 1. Wsparcie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT KRYTERIÓW MERYTORYCZNYCH do oceny projektów z DZIAŁANIA 2.3 Wsparcie instytucji otoczenia biznesu i transferu wiedzy SCHEMAT A

PROJEKT KRYTERIÓW MERYTORYCZNYCH do oceny projektów z DZIAŁANIA 2.3 Wsparcie instytucji otoczenia biznesu i transferu wiedzy SCHEMAT A PROJEKT KRYTERIÓW MERYTORYCZNYCH do oceny projektów z DZIAŁANIA 2.3 Wsparcie instytucji otoczenia biznesu i transferu wiedzy SCHEMAT A A) Kryteria merytoryczne ocena techniczno-ekonomiczna DZIAŁANIE 2.3A

Bardziej szczegółowo

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 1 Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 w Wielkopolsce Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 2 Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln

Bardziej szczegółowo