ĆWICZENIE 14 BADANIE SCALONYCH WZMACNIACZY OPERACYJNYCH

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ĆWICZENIE 14 BADANIE SCALONYCH WZMACNIACZY OPERACYJNYCH"

Transkrypt

1 1 ĆWICZENIE 14 BADANIE SCALONYCH WZMACNIACZY OPERACYJNYCH CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest pomiar wybranych charakterystyk i parametrów określających podstawowe właściwości statyczne i dynamiczne scalonych wzmacniaczy operacyjnych. Celem ćwiczenia jest również poznanie niektórych możliwości wykorzystania scalonych wzmacniaczy operacyjnych w układach liniowych, jak również przedstawienie podstawowych właściwości realizowanych układów WPROWADZENIE Wzmacniaczem operacyjnym nazywamy wzmacniacz o bardzo dużym wzmocnieniu, przeznaczony do pracy z zewnętrznym układem sprzężenia zwrotnego, którego właściwości decydują w głównej mierze o właściwościach całego układu. Obecność ujemnego sprzężenia zwrotnego zapewnia również stałość pracy wzmacniacza, zwiększa zakres jego wysterowania oraz wpływa korzystnie na liniowość i szerokość pasma. Ze względu na technikę układową wzmacniacz operacyjny traktuje się jako czarną skrzynkę o określonych wejściach i wyjściach. Nie wnikając w szczegóły budowy wzmacniacza operacyjnego można stwierdzić, że charakteryzuje się on jednolitą budową i obecnie jest wykonywany prawie wyłącznie w postaci monolitycznego układu scalonego. W skład wzmacniacza operacyjnego wchodzą takie układy jak (Rys.14.1a) źródło prądowe, wzmacniacze różnicowe zrównoważone (przeważnie dwa stopnie), wtórnik emiterowy, układ przesuwania poziomu napięcia stałego i stopień wyjściowy o zwiększonej mocy wyjściowej. Ponieważ wzmacniacze takie najczęściej budowane są jako układy o symetrycznym wejściu i niesymetrycznym wyjściu oznacza się je symbolem pokazanym na Rys.14.1b. Rys Schemat blokowy wzmacniacza operacyjnego a) i symbol wzmacniacza operacyjnego b) Konwencjonalny wzmacniacz operacyjny ma dwa zaciski wejściowe i jeden zacisk wyjściowy. Jeżeli zacisk oznaczony + jest uziemiony, a sygnał wejściowy zostanie doprowadzony do zaciski -, to występuje odwrócenie fazy między wejściem a wyjściem. Zatem zacisk oznaczony - stanowi wejście odwracające wzmacniacza operacyjnego. Przeciwnie, jeżeli jest uziemiony zacisk -, a sygnał doprowadzony do zacisku +, to nie występuje odwrócenie fazy między wejściem a wyjściem. Dlatego też zacisk + jest nazywany wejściem nieodwracającym. Idealny wzmacniacz operacyjny powinien wykazywać następujące główne właściwości : - nieskończenie duże wzmocnienie przy otwartej pętli sprzężenia zwrotnego, - nieskończenie szerokie pasmo, - nieskończenie dużą impedancję wejściową (między wejściami oraz między

2 2 wejściami a masą), - impedancję wyjściową równą zero, - napięcie wyjściowe równe zeru przy sterowaniu sygnałem nieróżnicowym (wspólnym), - wzmocnienie idealnie różnicowe, a więc nieskończenie duże tłumienie sygnału nieróżnicowego, - niezależność parametrów od temperatury. W rzeczywistości produkowane wzmacniacze charakteryzują się skończoną wartością wzmocnienia napięciowego, skończonymi wartościami impedancji wejściowej i wyjściowej oraz ograniczonym pasmem przenoszenia. Z uwagi na to, że wzmacniacze scalone stanowią bloki z dostępnymi tylko zaciskami zewnętrznymi, ich właściwości są opisywane charakterystykami i parametrami dotyczącymi wejścia i wyjścia. W przypadku gdy wejście wzmacniacza jest pobudzone sygnałem stałoprądowym lub zmiennoprądowym o odpowiednio małej częstotliwości, mówi się o jego właściwościach statycznych, opisanych odpowiednimi parametrami statycznymi. Natomiast z przechodzeniem przez wzmacniacz operacyjny sygnałów zmiennych w czasie, sinusoidalnych (o odpowiednio dużej częstotliwości) i impulsowych, są związane jego właściwości dynamiczne. Podstawową charakterystyką statyczną wzmacniacza operacyjnego jest charakterystyka przejściowa (przenoszenia) U wy = f ( U we ). Przebieg takiej charakterystyki (dla idealnie zrównoważonego wzmacniacza) przedstawia linia ciągła na Rys W przebiegu charakterystyki przejściowej można wyróżnić dwa obszary: aktywny 1 i nasycenia 2 i 3. Obszar aktywny, który charakteryzuje się liniowym przebiegiem charakterystyki przejściowej, jest bardzo wąski (na poziomie napięć wejściowych rzędu 0.1 mv dla wzmacniaczy bez sprzężenia zwrotnego). Nachylenie odcinka liniowego charakterystyki określone jest wzmocnieniem napięciowym K u. Wzmocnienie scalonego wzmacniacza operacyjnego definiuje się w różny sposób, w zależności od sposobu doprowadzenia napięć pobudzających oraz układu połączeń zastosowanego wzmacniacza. Jeżeli wykorzystuje się wejścia różnicowe wzmacniacza pracującego w pętli otwartej, to operuje się wzmocnieniem różnicowym z pętlą otwartą, definiowany jako stosunek napięcia wyjściowego do różnicowego napięcia na wejściu bez sprzężenia zwrotnego (Rys.14.1b). Rys Charakterystyka przejściowa wzmacniacza operacyjnego : idealnego - linia ciągła, rzeczywistego - linia przerywana

3 3 Rezystancję wejściową (lub ogólnie - impedancję wejściową) dla sygnału różnicowego definiuje się jako rezystancję między zaciskami 1 i 2 (odwracającym i nieodwracającym - Rys.14.3). Jedną z cech charakterystycznych układów wzmacniaczy różnicowych zrównoważonych jest tłumienie tzw. sygnałów sumacyjnych (tzn. napięć o takiej samej wartości i biegunowości, doprowadzonych jednocześnie do wejścia nieodwracającego i odwracającego).ponieważ w praktyce wzmocnienie sygnałów doprowadzonych do wejścia odwracającego i nieodwracającego nieco się różnią, tłumienie to nie jest całkowite. Skuteczność tłumienia napięć sumacyjnych można charakteryzować za pomocą wzmocnienia napięciowego sumacyjnego i współczynnika tłumienia sygnału sumacyjnego. Wzmocnienie napięciowe sumacyjne jest to stosunek napięcia wyjściowego do napięcia sumacyjnego na wejściu (Rys.14.4). Rezystancja wejściowa dla sygnału sumacyjnego jest to rezystancja między zwartymi zaciskami wejściowymi 1 i 2 i masą (Rys.14.5) Rezystancja R jest zawsze większa od rezystancji R. Współczynnik tłumienia sygnału sumacyjnego jest równy stosunkowi napięcia wejściowego sumacyjnego do napięcia różnicowego, które wytwarza takie samo napięcie wyjściowe (Rys.14.6).

4 4 Wzmacniacze operacyjne najczęściej pracują w układach z zamkniętą pętlą sprzężenia zwrotnego (przede wszystkim ujemnego). Możliwa jest przy tym praca wzmacniacza jako układu odwracającego (Rys.14.7), bądź praca jako układu nieodwracającego (Rys.14.8). W przypadku wzmacniacza operacyjnego ze sprzężeniem zwrotnym korzysta się ze wzmocnienia napięciowego układu z zamkniętą pętlą. Definiuje się je jako stosunek napięcia wyjściowego do różnicowego napięcia na wejściu ze sprzężeniem zwrotnym. W przypadku pracy wzmacniacza w układzie odwracającym (tzn. U 1 = U we i U 2 = 0) jego wzmocnienie napięciowe Rezystancja wejściowa wzmacniacza operacyjnego odwracającego Z kolei rezystancja wyjściowa wzmacniacza odwracającego przy czym R wy - rezystancja wyjściowa wzmacniacza bez pętli sprzężenia zwrotnego (jest to rezystancja między zaciskami wyjściowymi a masą). Dla wzmacniacza operacyjnego jako nieodwracającego (U 1 = 0 i U 2 = U we ) wzmocnienie napięciowe Jego rezystancja wejściowa jest znacznie większa (w porównaniu z rezystancją wzmacniacza nieodwracającego) i w przybliżeniu równa jest rezystancji wejściowej dla sygnału sumacyjnego Rezystancja wyjściowa wzmacniacza nieodwracającego

5 5 Rzeczywiste wzmacniacze operacyjne nie są idealnymi układami zrównoważonymi. Występuje w nich m.in. napięcie (U wen na Rys.14.2) niezrównoważenia oraz zmiany (dryft) tej wielkości pod wpływem zmian temperatury i napięć zasilających. W kontekście tego definiuje się parametr statyczny wzmacniacza operacyjnego, jakim jest napięcie wejściowe niezrównoważenia (U wen ). Jest to wartość napięcia stałego, którą należy doprowadzić do wejścia różnicowego, aby napięcie stałe na wyjściu było równe zero (Rys.14.9). Rys Ilustracja napięcia wejściowego niezrównoważenia Niezrównoważenie wzmacniacza operacyjnego od strony wyjścia charakteryzuje napięcie wyjściowe niezrównoważenia (U wyn ), czyli napięcie stałe między wyjściem a masą przy zaciskach wejściowych zwartych z masą (Rys.14.10). Rys Ilustracja napięcia wyjściowego niezrównoważenia Właściwości dynamiczne wzmacniaczy są opisane charakterystykami częstotliwościowymi (dla sygnałów sterujących harmonicznych). Do określania parametrów dynamicznych częstotliwościowych wzmacniaczy operacyjnych wykorzystuje się charakterystyki : amplitudowo - częstotliwościową (zależność modułu wzmocnienia napięciowego od częstotliwości) i fazowo - częstotliwościową (zależność przesunięcia fazowego wnoszonego przez wzmacniacz od częstotliwości). Typowy przebieg takich charakterystyk dla scalonych wzmacniaczy operacyjnych, zawierających dwa stopnie różnicowe i układ wyjściowy poziomujący przedstawiono na Rys

6 6 Rys Charakterystyki częstotliwościowe wzmacniaczy operacyjnych : a) amplitudowa, b) fazowa Na podstawie tych charakterystyk definiuje się następujące parametry częstotliwościowe wzmacniaczy operacyjnych: szerokość pasma przenoszenia, częstotliwość graniczną (lub maksymalną szerokość pasma przenoszenia), margines wzmocnienia i margines fazy. Szerokość pasma przenoszenia (B) jest wyznaczona przedziałem częstotliwości od zera do częstotliwości, przy której moduł wzmocnienia maleje o 3 db. Częstotliwość graniczna (f g ) - jest to częstotliwość, przy której moduł wzmocnienia jest równy jedności. Równoważnie z częstotliwością graniczną używa się pojęcia maksymalnej szerokości pasma przenoszenia. Odpowiada ono pasmu przenoszenia, w którym wzmocnienie napięciowe jest większe od jedności. Marginesy wzmocnienia i fazy są określone dla wzmacniaczy pracujących z zamkniętymi pętlami sprzężenia zwrotnego. Parametry te są istotne z punktu widzenia stabilności wzmacniacza pracującego w układzie ze sprzężeniem zwrotnym, gdyż przy pewnej częstotliwości układ zaczyna generować (jeżeli będą spełnione warunki generacji). Najprostsze kryterium stabilności sprowadza się do następujących wymagań : 1. Jeżeli moduł wzmocnienia w pętli jest większy od jedności, to całkowite przesunięcie fazy w pętli musi być mniejsze od. 2. Jeżeli przesunięcie fazy jest równe, to moduł wzmocnienia w pętli musi być mniejszy od jedności. W kontekście powyższego kryterium stabilności można przyjąć następujące definicje : - margines wzmocnienia jest równy odwrotności napięciowego wzmocnienia różnicowego przy częstotliwości, przy której bezwzględna wartość przesunięcia fazowego w pętli zamkniętej jest równa. - margines fazy jest różnicą przesunięcia fazy oraz przesunięcia wnoszone go przez układ z zamkniętą pętlą sprzężenia dla częstotliwości, przy której moduł wzmocnienia w pętli wynosi 1. Wzmacniacze zawierające układy wewnętrznej kompensacji częstotliwościowej (np. A 741) spełniają kryterium stabilności.

7 7 Wzmacniacze bez kompensacji częstotliwościowej (np. A 709) nie spełniają tego kryterium (nie są zachowane marginesy wzmocnienia i fazy). We wzmacniaczach tych należy stosować zewnętrzne układy korekcyjne. Sposób włączenia zewnętrznych układów korekcyjnych o z góry zadanych konfiguracjach i właściwościach elementów jest zwykle podawany przez producenta. Scalone wzmacniacze operacyjne należą do grupy najbardziej rozpowszechnionych obecnie układów półprzewodnikowych. Zalety i wielka uniwersalność wzmacniaczy operacyjnych wynikają m.in. z możliwości zastosowania sprzężenia zwrotnego. Przy dostatecznie dużym wzmocnieniu wzmacniacza, obwód sprzężenia zwrotnego określa właściwości całego układu. Wzmacniacz operacyjny może np. w prosty sposób realizować operacje dodawania, całkowania i różniczkowania, dzięki czemu znalazł szerokie zastosowanie w analogowych maszynach liczących, Przykładowe układy przedstawia Rys Rys Przykłady zastosowania wzmacniaczy operacyjnych : a) wzmacniacz sumujący, b) układ całkujący, c) układ różniczkujący W ćwiczeniu układy te nie będą przedmiotem badań. Zajmiemy się natomiast zastosowaniem wzmacniaczy operacyjnych do budowy niektórych podstawowych układów liniowych takich jak : wzmacniacz różnicowy i wzmacniacz o wzmocnieniu regulowanym napięciem stałym. Wzmacniacz różnicowy służy do wzmocnienia różnicy napięć doprowadzonych do wejść. Podstawowy schemat wzmacniacza róznicowego przedstawiono na Rys Przy bardzo dużym wzmocnieniu wzmacniacza operacyjnego (K ur ), napięcie wyjściowe Rys Podstawowy schemat wzmacniacza różnicowego Dobierając rezystory tak, aby

8 8 uzyskuje się napięcie wyjściowe proporcjonalne do różnicy napięć wejściowych przy czym K u = R 2 /R 1 Rezystancje wejściowe układu nie są jednakowe. Rezystancja dla sygnału doprowadzonego do wejścia odwracającego równa jest w przybliżeniu R 1, a rezystancja dla sygnału doprowadzonego do wejścia nieodwracającego jest równa w przybliżeniu R 3 + R 4. Wzmacniacze o wzmocnieniu regulowanym napięciem stałym wykorzystuje się powszechnie do stabilizacji amplitudy napięcia wyjściowego generatorów bądź wzmacniaczy. Wzmocnienie wzmacniacza operacyjnego ze sprzężeniem zwrotnym reguluje się przez zmianę wartości rezystancji sprzężenia zwrotnego. Zwykle tej zmiany dokonuje się ręcznie. W niektórych układach potrzebna jest jednak regulacja wzmocnienia napięciem stałym. Wtedy zamiast jednego z rezystorów sprzężenia zwrotnego stosuje się element, którego rezystancja zależy od wartości napięcia. Tym elementem regulacyjnym jest najczęściej tranzystor unipolarny. W zakresie małych napięć dren- źródło (obszar triodowy charakterystyk wyjściowych), rezystancja dren-źródło R DS tranzystora unipolarnego złączowego jest zależna tylko od napięcia sterującego bramka-źródło U GS przy czym U GSo - całkowita rezystancja statyczna kanału, U P - napięcie odcięcia kanału. W obszarze triodowym charakterystyk wejściowych, można zatem uważać, że tranzystor unipolarny złączowy stanowi rezystor sterowany napięciem. Przykładowy schemat prostego wzmacniacza z automatyczną regulacją wzmocnienia przedstawiono na Rys Jako napięcie regulujące stosuje się wyprostowane napięcie (dioda D, rezystor R 5, kondensator C). W ten sposób następuje stabilizacja amplitudy napięcia wyjściowego przy zmianach sygnału na wejściu. Dla linearyzacji charakterystyki R DS = f (U GS ) tranzystora unipolarnego zastosowano sprzężenie zwrotne dren-bramka (rezystor R 4 ). Zbocznikowano go również dodatkowym rezystorem R 1. Środki te zmniejszają zniekształcenia sygnału wyjściowego. Rys Schemat wzmacniacza z automatyczną regulacją wzmocnienia.

9 BADANIA Przedmiotem badań proponuje się uczynić wzmacniacze najczęściej obecnie stosowane : z tranzystorami bipolarnymi na wejściu - typu 709 i 741 oraz z tranzystorami unipolarnymi na wejściu - typu 740. Badania będą miały na celu wyznaczenie niektórych podstawowych parametrów statycznych i dynamicznych wzmacniaczy operacyjnych, a także wzmacniacza różnicowego oraz wzmacniacza z automatyczną regulacją wzmocnienia (ARW) Przygotowanie wzmacniaczy operacyjnych do badań Otrzymanie wiarygodnych wyników pomiarów podczas badań wzmacniaczy operacyjnych wymaga należytego przygotowania wstępnego tych wzmacniaczy. Polega ono przede wszystkim na zrównoważeniu i kompensacji częstotliwościowej. Sposób równoważenia jest uzależniony od typu wzmacniacza i warunków układowych jego pracy, to znaczy od sposobu połączenia go w trakcie wykonywania pomiarów. Sposoby równoważenia poszczególnych typów wzmacniaczy operacyjnych, w zależności od ich zastosowania, są podawane w katalogach przez wytwórców, dlatego nie będą one przedmiotem naszych rozważań. Kompensację częstotliwościową również należy przeprowadzić zgodnie z zaleceniami producenta Pomiar wzmocnienia napięciowego Pomiary wzmocnienia napięciowego można przeprowadzić metodą stałoprądową lub zmiennoprądową przy odpowiednio małej częstotliwości i małych amplitudach sygnału pobudzającego (odpowiadającej płaskiej części charakterystyki amplitudowo-częstotliwościowej). Ze względu na prostotę metody zmiennoprądowej ona właśnie zostanie omówiona w niniejszym punkcie. Rys Schemat układu pomiarowego do wyznaczania wzmocnienia napięciowego wzmacniacza operacyjnego Układ do pomiaru tą metodą przedstawiono na Rys Zawiera on, oprócz badanego wzmacniacza, generator pomiarowy małej częstotliwości G, dwa woltomierze elektroniczne napięć zmiennych, elementy rezystancyjne (R 1, R 2, R 3, R 4 ) i pojemność C. Woltomierze zastosowane w układzie powinny charakteryzować się dużą impedancją wejściową. Pomiar napięcia U WE o niewielkiej wartości nastręcza spore kłopoty. Dlatego mierzy się napięcie U 1 o znacznie większej wartości, woltomierzem V 1. Umożliwia to dzielnik napięcia R 2, R 3 o tak dobranych wartościach rezystancji R 2 i R 3, aby U 1 >>U WE. Pojemność C redukuje szumy w zakresie wielkich częstotliwości. Przykładowe wartości elementów mogą wynosić :

10 10 R 1 = R 4 = 20k, R 2 = 99k, R 3 = 1k, C = 470pF. Pomiar przeprowadza się następująco : wzmacniacz polaryzuje się napięciem zasilającym o wartościach znamionowych, następnie nastawia się napięcie wyjściowe z generatora pomiarowego o częstotliwości kilku herców oraz amplitudzie zapewniającej żądaną wartość napięcia wyjściowego. Po odczytaniu wskazań woltomierzy V1 i V2 wzmocnienie napięciowe wzmacniacza z otwartą pętlą oblicza się z zależności : gdyż Pomiary współczynnika tłumienia sygnału sumacyjnego Współczynnik tłumienia sygnału sumacyjnego wzmacniacza operacyjnego o wejściu symetrycznym można wyznaczyć na podstawie pomiarów wzmocnienia różnicowego K UR i wzmocnienia sumacyjnego K US z zależności Wzmocnienie różnicowe i sumacyjne można mierzyć również metodą zmiennoprądową lub stałoprądową. Częściej jednak współczynnik tłumienia sygnału sumacyjnego wyznacza się z pomiarów bezpośrednich. Przykładowy układ do pomiaru H S metodą zmiennoprądową przedstawiono na Rys.14.16, przy czym wartości elementów powinny wynosić np.: R 1 = 100, R 2 = 100k. Sygnał wyjściowy z generatora małej częstotliwości należy tak wyregulować, aby przy częstotliwości kilku herców otrzymać ze wzmacniacza napięcie wyjściowe rzędu pojedynczych woltów. Rys Schemat układu do bezpośredniego pomiaru współczynnika tłumienia sygnału sumacyjnego wzmacniacza operacyjnego metodą zmiennoprądową Na podstawie wskazań woltomierzy i wartości rezystancji R 1 i R 2 wyznacza się współczynnik tłumienia sygnału sumacyjnego

11 Pomiar napięcia wejściowego niezrównoważenia Napięcie wejściowe niezrównoważenia wzmacniaczy operacyjnych można zmierzyć w układzie pomiarowym przedstawionym na Rys Układ ten zawiera oprócz wzmacniacza badanego wzmacniacz operacyjny pomocniczy, sieć rezystorów o odpowiednio dobranych rezystancjach i woltomierz elektroniczny. Wartości rezystancji decydują o zależności, na podstawie której oblicza się wartość napięcia niezrównoważenia. Jeżeli np. R 1 = 100, a R 2 = 10k, to wartość napięcia wejściowego niezrównoważenia (U WEN ) przy czym U - wartość napięcia zmierzonego na wyjściu wzmacniacza pomocniczego. Wartość współczynnika 1/101 równa się odwrotności wzmocnienia napięciowego układu. Rys Schemat układu do pomiaru wejściowego napięcia niezrównoważenia wzmacniaczy operacyjnych Pomiar pasma przenoszenia Pomiary charakterystyki amplitudowo-częstotliwościowej, umożliwiające wyznaczenie pasma przenoszenia, można przeprowadzić metodą opisaną w punkcie Należy wówczas pamiętać o utrzymaniu stałej wartości amplitudy napięcia wejściowego oraz odpowiedniej regulacji częstotliwości sygnału Badanie wzmacniacza różnicowego Metodyka badania wzmacniaczy napięciowych i odpowiednie układy pomiarowe omówiono w punkcie i punkcie Wiadomości tam zawarte należy wykorzystać przy wykonywaniu zadań pomiarowych dotyczących wzmacniacza różnicowego Badanie wzmacniacza z automatyczną regulacją wzmocnienia Wzmacniacz z automatyczną regulacją wzmocnienia (ARW) bada się w układzie przedstawionym na Rys Sygnał wejściowy wzmacniacza jest podawany z generatora napięć sinusoidalnych o regulowanej amplitudzie i częstotliwości. Do pomiaru napięcia wejściowego służy woltomierz elektroniczny napięcia zmiennego V1, natomiast częstotliwość można określić bezpośrednio z podziałki generatora lub ze wskazań miernika częstotliwości f albo też mierzyć metodą oscylo-

12 12 skopową. Na wyjściu wzmacniacza znajduje się woltomierz elektroniczny napięcia zmiennego V2 i miernik zniekształceń. Przebiegi obserwuje się na ekranie oscyloskopu, dołączając go do odpowiednich punktów pomiarowych. W układzie wyznacza się charakterystyki U WY = f (U WE ), h = f (U WE ) przy różnych częstotliwościach napięcia wejściowego. Rys Schemat układu pomiarowego do badania wzmacniaczy z ARW

Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7

Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7 Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi zastosowaniami wzmacniacza operacyjnego, poznanie jego charakterystyki przejściowej

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze operacyjne

Wzmacniacze operacyjne Wzmacniacze operacyjne Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie podstawowych układów pracy wzmacniaczy operacyjnych. Wymagania Wstęp 1. Zasada działania wzmacniacza operacyjnego. 2. Ujemne sprzężenie

Bardziej szczegółowo

Ćw. 7 Wyznaczanie parametrów rzeczywistych wzmacniaczy operacyjnych (płytka wzm. I)

Ćw. 7 Wyznaczanie parametrów rzeczywistych wzmacniaczy operacyjnych (płytka wzm. I) Ćw. 7 Wyznaczanie parametrów rzeczywistych wzmacniaczy operacyjnych (płytka wzm. I) Celem ćwiczenia jest wyznaczenie parametrów typowego wzmacniacza operacyjnego. Ćwiczenie ma pokazać w jakich warunkach

Bardziej szczegółowo

Zastosowania liniowe wzmacniaczy operacyjnych

Zastosowania liniowe wzmacniaczy operacyjnych UKŁADY ELEKTRONICZNE Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Zastosowania liniowe wzmacniaczy operacyjnych Laboratorium Układów Elektronicznych Poznań 2008 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, WYDZIAŁ PPT I-21 LABORATORIUM Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI 2

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, WYDZIAŁ PPT I-21 LABORATORIUM Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI 2 Cel ćwiczenia: Praktyczne poznanie podstawowych parametrów wzmacniaczy operacyjnych oraz ich możliwości i ograniczeń. Wyznaczenie charakterystyki amplitudowo-częstotliwościowej wzmacniacza operacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego, oraz zapoznanie się z metodami wyznaczania charakterystyk częstotliwościowych.

Bardziej szczegółowo

Temat: Wzmacniacze operacyjne wprowadzenie

Temat: Wzmacniacze operacyjne wprowadzenie Temat: Wzmacniacze operacyjne wprowadzenie.wzmacniacz operacyjny schemat. Charakterystyka wzmacniacza operacyjnego 3. Podstawowe właściwości wzmacniacza operacyjnego bardzo dużym wzmocnieniem napięciowym

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz operacyjny

Wzmacniacz operacyjny Wzmacniacz operacyjny opisywany jest jako wzmacniacz prądu stałego, czyli wzmacniacz o sprzężeniach bezpośrednich, który charakteryzuje się bardzo dużym wzmocnieniem, wejściem różnicowym (symetrycznym)

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC 1. WSTĘP Tematem ćwiczenia są podstawowe właściwości jednostopniowego wzmacniacza pasmowego z tranzystorem bipolarnym. Zadaniem ćwiczących jest dokonanie pomiaru częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy Ćwiczenie nr 65 Badanie wzmacniacza mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych parametrów wzmacniaczy oraz wyznaczenie charakterystyk opisujących ich właściwości na przykładzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO ELEKTRONIKI

WSTĘP DO ELEKTRONIKI WSTĘP DO ELEKTRONIKI Część VI Sprzężenie zwrotne Wzmacniacz operacyjny Wzmacniacz operacyjny w układach z ujemnym i dodatnim sprzężeniem zwrotnym Janusz Brzychczyk IF UJ Sprzężenie zwrotne Sprzężeniem

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone. Wykład 2 Wzmacniacze różnicowe i sumujące

Liniowe układy scalone. Wykład 2 Wzmacniacze różnicowe i sumujące Liniowe układy scalone Wykład 2 Wzmacniacze różnicowe i sumujące Wzmacniacze o wejściu symetrycznym Do wzmacniania małych sygnałów z różnych czujników, występujących na tle dużej składowej sumacyjnej (tłumionej

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki

Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Na podstawie instrukcji Wtórniki Napięcia,, Laboratorium układów Elektronicznych Opis badanych układów Spis Treści 1. CEL ĆWICZENIA... 2 2.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE e LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Ćwiczenie nr 3 Pomiary wzmacniacza operacyjnego Wykonując pomiary PRZESTRZEGAJ

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 Wzmacniacz operacyjny z ujemnym sprzężeniem zwrotnym.

ĆWICZENIE 2 Wzmacniacz operacyjny z ujemnym sprzężeniem zwrotnym. ĆWICZENIE 2 Wzmacniacz operacyjny z ujemnym sprzężeniem zwrotnym. Wykonanie ćwiczenia 1. Zapoznać się ze schematem ideowym układu ze wzmacniaczem operacyjnym. 2. Zmontować wzmacniacz odwracający fazę o

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych wzmacniacz odwracający i nieodwracający

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych wzmacniacz odwracający i nieodwracający Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych wzmacniacz odwracający i nieodwracający. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest praktyczne poznanie właściwości wzmacniaczy operacyjnych i ich podstawowych

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości dynamiczne wzmacniaczy w układzie wspólnego emitera.

Tranzystory bipolarne. Właściwości dynamiczne wzmacniaczy w układzie wspólnego emitera. ĆWICZENIE 5 Tranzystory bipolarne. Właściwości dynamiczne wzmacniaczy w układzie wspólnego emitera. I. Cel ćwiczenia Badanie właściwości dynamicznych wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie

Bardziej szczegółowo

Filtry aktywne filtr środkowoprzepustowy

Filtry aktywne filtr środkowoprzepustowy Filtry aktywne iltr środkowoprzepustowy. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest praktyczne poznanie właściwości iltrów aktywnych, metod ich projektowania oraz pomiaru podstawowych parametrów iltru.. Budowa

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA EKS1A300024 ZASTOSOWANIE WZMACNIACZY OPERACYJNYCH W UKŁADACH

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Dr inż. Adam Klimowicz konsultacje: wtorek, 9:15 12:00 czwartek, 9:15 10:00 pok. 132 aklim@wi.pb.edu.pl Literatura Łakomy M. Zabrodzki J. : Liniowe układy scalone

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektroniki

Laboratorium Elektroniki Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki Badanie wzmacniaczy tranzystorowych i operacyjnych 1. Wstęp teoretyczny Wzmacniacze są bardzo często i szeroko stosowanym układem elektronicznym.

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Filtry aktywne filtr górnoprzepustowy

Filtry aktywne filtr górnoprzepustowy . el ćwiczenia. Filtry aktywne filtr górnoprzepustowy elem ćwiczenia jest praktyczne poznanie właściwości filtrów aktywnych, metod ich projektowania oraz pomiaru podstawowych parametrów filtru.. Budowa

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych wzmacniacz odwracający i nieodwracający

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych wzmacniacz odwracający i nieodwracający Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych wzmacniacz odwracający i nieodwracający. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest praktyczne poznanie właściwości wzmacniaczy operacyjnych i ich podstawowych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie liniowych układów ze wzmacniaczem operacyjnym (2h)

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie liniowych układów ze wzmacniaczem operacyjnym (2h) ĆWICZENIE LABORATORYJNE TEMAT: Badanie liniowych układów ze wzmacniaczem operacyjnym (2h) 1. WPROWADZENIE Przedmiotem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi zastosowaniami wzmacniacza operacyjnego

Bardziej szczegółowo

5 Filtry drugiego rzędu

5 Filtry drugiego rzędu 5 Filtry drugiego rzędu Cel ćwiczenia 1. Zrozumienie zasady działania i charakterystyk filtrów. 2. Poznanie zalet filtrów aktywnych. 3. Zastosowanie filtrów drugiego rzędu z układem całkującym Podstawy

Bardziej szczegółowo

I-21 WYDZIAŁ PPT LABORATORIUM Z ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI

I-21 WYDZIAŁ PPT LABORATORIUM Z ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI Ćwiczenie nr 0 Cel ćwiczenia: Poznanie cech wzmacniaczy operacyjnych oraz charakterystyk opisujących wzmacniacz poprzez przeprowadzenie pomiarów dla wzmacniacza odwracającego. Program ćwiczenia. Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: UKŁADY ELEKTRONICZNE 2 (TS1C500 030) Tranzystor w układzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Wykład 6 Zastosowania wzmacniaczy operacyjnych: konwertery prąd-napięcie i napięcie-prąd, źródła prądowe i napięciowe, przesuwnik fazowy Konwerter prąd-napięcie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ELEKTRONIKI TEMATY ZALICZENIOWE

PODSTAWY ELEKTRONIKI TEMATY ZALICZENIOWE PODSTAWY ELEKTRONIKI TEMATY ZALICZENIOWE 1. Wyznaczanie charakterystyk statycznych diody półprzewodnikowej a) Jakie napięcie pokaże woltomierz, jeśli wiadomo, że Uzas = 11V, R = 1,1kΩ a napięcie Zenera

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZE RÓŻNICOWE

WZMACNIACZE RÓŻNICOWE WZMACNIACZE RÓŻNICOWE 1. WSTĘP Wzmacniacz różnicowy działa na zasadzie układu mostkowego składającego się z dwóch tranzystorów. Układ taki już od dawna znany był w technice pomiarowej. Z chwilą pojawienia

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA EKS1A300024 BADANIE TRANZYSTORÓW BIAŁYSTOK 2015 1. CEL I ZAKRES

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz operacyjny

Wzmacniacz operacyjny ELEKTRONIKA CYFROWA SPRAWOZDANIE NR 3 Wzmacniacz operacyjny Grupa 6 Aleksandra Gierut CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi zastosowaniami wzmacniaczy operacyjnych do przetwarzania

Bardziej szczegółowo

TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY (DN 031A)

TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY (DN 031A) TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY (DN 031A) obciąże nie dynamiczne +1 +1 + 1 R 47k z erowanie R 8 3k R 9 6, 8 k R 11 6,8 k R 12 3k + T 6 BC17 T 7 BC17 + R c 20k zespół sterowania WY 1 R 2k R 23 9 R c dyn R

Bardziej szczegółowo

Rys Schemat parametrycznego stabilizatora napięcia

Rys Schemat parametrycznego stabilizatora napięcia ĆWICZENIE 12 BADANIE STABILIZATORÓW NAPIĘCIA STAŁEGO 12.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie zasady działania, budowy oraz podstawowych właściwości różnych typów stabilizatorów półprzewodnikowych

Bardziej szczegółowo

BADANIE PRZERZUTNIKÓW ASTABILNEGO, MONOSTABILNEGO I BISTABILNEGO

BADANIE PRZERZUTNIKÓW ASTABILNEGO, MONOSTABILNEGO I BISTABILNEGO Ćwiczenie 11 BADANIE PRZERZUTNIKÓW ASTABILNEGO, MONOSTABILNEGO I BISTABILNEGO 11.1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie rodzajów, budowy i właściwości przerzutników astabilnych, monostabilnych oraz

Bardziej szczegółowo

WIECZOROWE STUDIA NIESTACJONARNE LABORATORIUM UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH

WIECZOROWE STUDIA NIESTACJONARNE LABORATORIUM UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH POLITECHNIKA WARSZAWSKA Instytut Radioelektroniki Zakład Radiokomunikacji WIECZOROWE STUDIA NIESTACJONARNE Semestr III LABORATORIUM UKŁADÓW ELEKTRONICZNYCH Ćwiczenie Temat: Badanie wzmacniacza operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie wzmacniacza różnicowego i określenie parametrów wzmacniacza operacyjnego

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie wzmacniacza różnicowego i określenie parametrów wzmacniacza operacyjnego ĆWICZENIE LABORATORYJNE TEMAT: Badanie wzmacniacza różnicowego i określenie parametrów wzmacniacza operacyjnego 1. WPROWADZENIE Przedmiotem ćwiczenia jest zapoznanie się ze wzmacniaczem różnicowym, który

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz operacyjny

Wzmacniacz operacyjny parametry i zastosowania Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego (klasyka: Fairchild ua702) 1965 Wzmacniacze

Bardziej szczegółowo

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 14/12

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 14/12 PL 218560 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 218560 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 393408 (51) Int.Cl. H03F 3/18 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze operacyjne

Wzmacniacze operacyjne Wzmacniacze operacyjne Wrocław 2015 Wprowadzenie jest wzmacniaczem prądu stałego o dużym wzmocnieniu napięciom (różnicom). Wzmacniacz ten posiada wejście symetryczne (różnicowe) oraz jście niesymetryczne.

Bardziej szczegółowo

Ogólny schemat blokowy układu ze sprzężeniem zwrotnym

Ogólny schemat blokowy układu ze sprzężeniem zwrotnym 1. Definicja sprzężenia zwrotnego Sprzężenie zwrotne w układach elektronicznych polega na doprowadzeniu części sygnału wyjściowego z powrotem do wejścia. Częśd sygnału wyjściowego, zwana sygnałem zwrotnym,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STDIA DZIENNE e LABOATOIM PZYZĄDÓW PÓŁPZEWODNIKOWYCH Ćwiczenie nr Pomiar częstotliwości granicznej f T tranzystora bipolarnego Wykonując

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Cel ćwiczenia: Praktyczne wykorzystanie wiadomości do projektowania wzmacniacza z tranzystorami CMOS Badanie wpływu parametrów geometrycznych

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZE OPERACYJNE Instrukcja do zajęć laboratoryjnych

WZMACNIACZE OPERACYJNE Instrukcja do zajęć laboratoryjnych WZMACNIACZE OPERACYJNE Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Tematem ćwiczenia są zastosowania wzmacniaczy operacyjnych w układach przetwarzania sygnałów analogowych. Ćwiczenie składa się z dwóch części:

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA WZMACNIACZY OPERACYJNYCH

ZASTOSOWANIA WZMACNIACZY OPERACYJNYCH ZASTOSOWANIA WZMACNIACZY OPERACYJNYCH 1. WSTĘP Tematem ćwiczenia są zastosowania wzmacniaczy operacyjnych w układach przetwarzania sygnałów analogowych. Zadaniem ćwiczących jest dokonanie pomiaru charakterystyk

Bardziej szczegółowo

1. Zarys właściwości półprzewodników 2. Zjawiska kontaktowe 3. Diody 4. Tranzystory bipolarne

1. Zarys właściwości półprzewodników 2. Zjawiska kontaktowe 3. Diody 4. Tranzystory bipolarne Spis treści Przedmowa 13 Wykaz ważniejszych oznaczeń 15 1. Zarys właściwości półprzewodników 21 1.1. Półprzewodniki stosowane w elektronice 22 1.2. Struktura energetyczna półprzewodników 22 1.3. Nośniki

Bardziej szczegółowo

Pomiar podstawowych parametrów liniowych układów scalonych

Pomiar podstawowych parametrów liniowych układów scalonych Instytut Fizyki ul Wielkopolska 15 70-451 Szczecin 5 Pracownia Elektroniki Pomiar podstawowych parametrów liniowych układów scalonych Zakres materiału obowiązujący do ćwiczenia: wzmacniacz operacyjny,

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone. Wykład 4 Parametry wzmacniaczy operacyjnych

Liniowe układy scalone. Wykład 4 Parametry wzmacniaczy operacyjnych Liniowe układy scalone Wykład 4 Parametry wzmacniaczy operacyjnych 1. Wzmocnienie napięciowe z otwartą pętlą ang. open loop voltage gain Stosunek zmiany napięcia wyjściowego do wywołującej ją zmiany różnicowego

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Przyrządów Półprzewodnikowych test kompetencji zagadnienia

Laboratorium Przyrządów Półprzewodnikowych test kompetencji zagadnienia Wrocław, 21.03.2017 r. Laboratorium Przyrządów Półprzewodnikowych test kompetencji zagadnienia Podczas testu kompetencji studenci powinni wykazać się znajomością zagadnień określonych w kartach kursów

Bardziej szczegółowo

2. Który oscylogram przedstawia przebieg o następujących parametrach amplitudowo-czasowych: Upp=4V, f=5khz.

2. Który oscylogram przedstawia przebieg o następujących parametrach amplitudowo-czasowych: Upp=4V, f=5khz. 1. Parametr Vpp zawarty w dokumentacji technicznej wzmacniacza mocy małej częstotliwości oznacza wartość: A. średnią sygnału, B. skuteczną sygnału, C. maksymalną sygnału, D. międzyszczytową sygnału. 2.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektroniki dla Informatyki. Wzmacniacze operacyjne

Podstawy Elektroniki dla Informatyki. Wzmacniacze operacyjne AGH Katedra Elektroniki Podstawy Elektroniki dla Informatyki 2014 r. Wzmacniacze operacyjne Ćwiczenie 4 1 1. Wstęp. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z działaniem i wybranymi zastosowaniami wzmacniaczy

Bardziej szczegółowo

Badanie wzmacniacza operacyjnego

Badanie wzmacniacza operacyjnego Badanie wzmacniacza operacyjnego CEL: Celem ćwiczenia jest poznanie właściwości wzmacniaczy operacyjnych i komparatorów oraz możliwości wykorzystania ich do realizacji bloków funkcjonalnych poprzez dobór

Bardziej szczegółowo

ZASADA DZIAŁANIA miernika V-640

ZASADA DZIAŁANIA miernika V-640 ZASADA DZIAŁANIA miernika V-640 Zasadniczą częścią przyrządu jest wzmacniacz napięcia mierzonego. Jest to układ o wzmocnieniu bezpośred nim, o dużym współczynniku wzmocnienia i dużej rezystancji wejściowej,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości.

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Lekcja 19 Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Wzmacniacze pośrednich częstotliwości zazwyczaj są trzy- lub czterostopniowe, gdyż sygnał na ich wejściu musi być znacznie wzmocniony niż we wzmacniaczu

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone. Budowa scalonego wzmacniacza operacyjnego

Liniowe układy scalone. Budowa scalonego wzmacniacza operacyjnego Liniowe układy scalone Budowa scalonego wzmacniacza operacyjnego Wzmacniacze scalone Duża różnorodność Powtarzające się układy elementarne Układy elementarne zbliżone do odpowiedników dyskretnych, ale

Bardziej szczegółowo

1 Dana jest funkcja logiczna f(x 3, x 2, x 1, x 0 )= (1, 3, 5, 7, 12, 13, 15 (4, 6, 9))*.

1 Dana jest funkcja logiczna f(x 3, x 2, x 1, x 0 )= (1, 3, 5, 7, 12, 13, 15 (4, 6, 9))*. EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 0/0 Odpowiedzi do zadań dla grupy elektronicznej na zawody II stopnia (okręgowe) Dana jest funkcja logiczna f(x 3, x,

Bardziej szczegółowo

Zakres wymaganych wiadomości do testów z przedmiotu Metrologia. Wprowadzenie do obsługi multimetrów analogowych i cyfrowych

Zakres wymaganych wiadomości do testów z przedmiotu Metrologia. Wprowadzenie do obsługi multimetrów analogowych i cyfrowych Zakres wymaganych wiadomości do testów z przedmiotu Metrologia Ćwiczenie 1 Wprowadzenie do obsługi multimetrów analogowych i cyfrowych budowa i zasada działania przyrządów analogowych magnetoelektrycznych

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone. Komparatory napięcia i ich zastosowanie

Liniowe układy scalone. Komparatory napięcia i ich zastosowanie Liniowe układy scalone Komparatory napięcia i ich zastosowanie Komparator Zadaniem komparatora jest wytworzenie sygnału logicznego 0 lub 1 na wyjściu w zależności od znaku różnicy napięć wejściowych Jest

Bardziej szczegółowo

A U. -U Z Napięcie zasilania ujemne względem masy (zwykle -15V) Symbol wzmacniacza operacyjnego.

A U. -U Z Napięcie zasilania ujemne względem masy (zwykle -15V) Symbol wzmacniacza operacyjnego. Wzmacniacz operacyjny opisywany jest jako wzmacniacz prądu stałego, czy jak kto woli wzmacniacz o sprzężeniach bezpośrednich, który charakteryzuje się bardzo dużym wzmocnieniem, wejściem różnicowym (symetrycznym)

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze różnicowe

Wzmacniacze różnicowe Wzmacniacze różnicowe 1. Cel ćwiczenia : Zapoznanie się z podstawowymi układami wzmacniaczy różnicowych zbudowanych z wykorzystaniem wzmacniaczy operacyjnych. 2. Wprowadzenie Wzmacniacze różnicowe są naj

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA 2 (EZ1C500 055) BADANIE DIOD I TRANZYSTORÓW Białystok 2006

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne elementarne układy pracy i polaryzacji

Tranzystory bipolarne elementarne układy pracy i polaryzacji Tranzystory bipolarne elementarne układy pracy i polaryzacji Ryszard J. Barczyński, 2010 2014 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

1 Układy wzmacniaczy operacyjnych

1 Układy wzmacniaczy operacyjnych 1 Układy wzmacniaczy operacyjnych Wzmacniacz operacyjny jest elementarnym układem przetwarzającym sygnały analogowe. Stanowi blok funkcjonalny powszechnie stosowany w układach wstępnego przetwarzania i

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz operacyjny zastosowania liniowe. Wrocław 2009

Wzmacniacz operacyjny zastosowania liniowe. Wrocław 2009 Wzmacniacz operacyjny zastosowania linio Wrocław 009 wzmocnienie różnico Pole wzmocnienia 3dB częstotliwość graniczna k D [db] -3dB 0dB/dek 0 db f ca f T Tłumienie sygnału wspólnego - OT ins M[ V / V ]

Bardziej szczegółowo

PL B1. INSTYTUT MECHANIKI GÓROTWORU POLSKIEJ AKADEMII NAUK, Kraków, PL BUP 21/08. PAWEŁ LIGĘZA, Kraków, PL

PL B1. INSTYTUT MECHANIKI GÓROTWORU POLSKIEJ AKADEMII NAUK, Kraków, PL BUP 21/08. PAWEŁ LIGĘZA, Kraków, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 209493 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 382135 (51) Int.Cl. G01F 1/698 (2006.01) G01P 5/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 LABORATORIUM ELEKTRONIKI POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH

Ćwiczenie 3 LABORATORIUM ELEKTRONIKI POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH LABORATORIUM ELEKTRONIKI Ćwiczenie 3 Wybór i stabilizacja punktu pracy tranzystorów bipolarnego el ćwiczenia elem ćwiczenia jest poznanie wpływu ustawienia punktu pracy tranzystora na pracę wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Temat i plan wykładu. Politechnika Białostocka. Wzmacniacze

Wydział Elektryczny. Temat i plan wykładu. Politechnika Białostocka. Wzmacniacze Politechnika Białostocka Temat i plan wykładu Wydział Elektryczny Wzmacniacze 1. Wprowadzenie 2. Klasyfikacja i podstawowe parametry 3. Wzmacniacz w układzie OE 4. Wtórnik emiterowy 5. Wzmacniacz róŝnicowy

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRACOWNIA ELEKTRONIKI Ćwiczenie nr 4 Temat ćwiczenia: Badanie wzmacniacza UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZCZY INSTYTUT TECHNIKI 1. 2. 3. Imię i Nazwisko 1 szerokopasmowego RC 4. Data wykonania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Opracowane przez D. Kasprzaka aka 'master' i D. K. aka 'pastakiller' z Technikum Elektronicznego w ZSP nr 1 w Inowrocławiu.

Opracowane przez D. Kasprzaka aka 'master' i D. K. aka 'pastakiller' z Technikum Elektronicznego w ZSP nr 1 w Inowrocławiu. Opracowane przez D. Kasprzaka aka 'master' i D. K. aka 'pastakiller' z Technikum Elektronicznego w ZSP nr 1 w Inowrocławiu. WZMACNIACZ 1. Wzmacniacz elektryczny (wzmacniacz) to układ elektroniczny, którego

Bardziej szczegółowo

A-3. Wzmacniacze operacyjne w układach liniowych

A-3. Wzmacniacze operacyjne w układach liniowych A-3. Wzmacniacze operacyjne w kładach liniowych I. Zakres ćwiczenia wyznaczenia charakterystyk amplitdowych i częstotliwościowych oraz parametrów czasowych:. wtórnika napięcia. wzmacniacza nieodwracającego

Bardziej szczegółowo

Realizacja regulatorów analogowych za pomocą wzmacniaczy operacyjnych. Instytut Automatyki PŁ

Realizacja regulatorów analogowych za pomocą wzmacniaczy operacyjnych. Instytut Automatyki PŁ ealizacja regulatorów analogowych za pomocą wzmacniaczy operacyjnych W6-7/ Podstawowe układy pracy wzmacniacza operacyjnego Prezentowane schematy podstawowych układów ze wzmacniaczem operacyjnym zostały

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone. Filtry aktywne w oparciu o wzmacniacze operacyjne

Liniowe układy scalone. Filtry aktywne w oparciu o wzmacniacze operacyjne Liniowe układy scalone Filtry aktywne w oparciu o wzmacniacze operacyjne Wiadomości ogólne (1) Zadanie filtrów aktywnych przepuszczanie sygnałów znajdujących się w pewnym zakresie częstotliwości pasmo

Bardziej szczegółowo

7. UKŁADY ODOPERACYJNE

7. UKŁADY ODOPERACYJNE 7. UKŁADY ODOPERACYJNE 7.. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych możliwości wykorzystania wzmacniacza operacyjnego jako wzmacniacza napięciowego oraz układów kształtujących. 7.. SCHEMAT

Bardziej szczegółowo

Generatory. Podział generatorów

Generatory. Podział generatorów Generatory Generatory są układami i urządzeniami elektronicznymi, które kosztem energii zasilania wytwarzają okresowe przebiegi elektryczne lub impulsy elektryczne Podział generatorów Generatory można

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA EKS1A300024 Zastosowania wzmacniaczy operacyjnych w układach

Bardziej szczegółowo

Wejścia analogowe w sterownikach, regulatorach, układach automatyki

Wejścia analogowe w sterownikach, regulatorach, układach automatyki Wejścia analogowe w sterownikach, regulatorach, układach automatyki 1 Sygnały wejściowe/wyjściowe w sterowniku PLC Izolacja galwaniczna obwodów sterownika Zasilanie sterownika Elementy sygnalizacyjne Wejścia

Bardziej szczegółowo

Budowa. Metoda wytwarzania

Budowa. Metoda wytwarzania Budowa Tranzystor JFET (zwany też PNFET) zbudowany jest z płytki z jednego typu półprzewodnika (p lub n), która stanowi tzw. kanał. Na jego końcach znajdują się styki źródła (ang. source - S) i drenu (ang.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTRONIKI ĆWICZENIE 4 POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH

LABORATORIUM ELEKTRONIKI ĆWICZENIE 4 POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH LABORATORIUM ELEKTRONIKI ĆWICZENIE 4 Parametry statyczne tranzystorów polowych złączowych Cel ćwiczenia Podstawowym celem ćwiczenia jest poznanie statycznych charakterystyk tranzystorów polowych złączowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Zastosowanie tranzystorów bipolarnych cd. Wzmacniacze MOSFET

Ćwiczenie 5. Zastosowanie tranzystorów bipolarnych cd. Wzmacniacze MOSFET Ćwiczenie 5 Zastosowanie tranzystorów bipolarnych cd. Wzmacniacze MOSFET Układ Super Alfa czyli tranzystory w układzie Darlingtona Zbuduj układ jak na rysunku i zaobserwuj dla jakiego położenia potencjometru

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Łączności w Krakowie. Badanie parametrów wzmacniacza mocy. Nr w dzienniku. Imię i nazwisko

Zespół Szkół Łączności w Krakowie. Badanie parametrów wzmacniacza mocy. Nr w dzienniku. Imię i nazwisko Klasa Imię i nazwisko Nr w dzienniku espół Szkół Łączności w Krakowie Pracownia elektroniczna Nr ćw. Temat ćwiczenia Data Ocena Podpis Badanie parametrów wzmacniacza mocy 1. apoznać się ze schematem aplikacyjnym

Bardziej szczegółowo

Badanie wzmacniacza niskiej częstotliwości

Badanie wzmacniacza niskiej częstotliwości Instytut Fizyki ul Wielkopolska 5 70-45 Szczecin 9 Pracownia Elektroniki Badanie wzmacniacza niskiej częstotliwości (Oprac dr Radosław Gąsowski) Zakres materiału obowiązujący do ćwiczenia: klasyfikacje

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone

Liniowe układy scalone Liniowe układy scalone Wykład 3 Układy pracy wzmacniaczy operacyjnych - całkujące i różniczkujące Cechy układu całkującego Zamienia napięcie prostokątne na trójkątne lub piłokształtne (stała czasowa układu)

Bardziej szczegółowo

Data wykonania: Data oddania: Zwrot do poprawy: Data oddania: Data zliczenia: OCENA

Data wykonania: Data oddania: Zwrot do poprawy: Data oddania: Data zliczenia: OCENA WFiIS LABORATORIM Z ELEKTRONIKI Imię i nazwisko: 1. 2. TEMAT: ROK GRPA ZESPÓŁ NR ĆWICZENIA Data wykonania: Data oddania: Zwrot do poprawy: Data oddania: Data zliczenia: OCENA CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze operacyjne.

Wzmacniacze operacyjne. Wzmacniacze operacyjne Jacek.Szczytko@fuw.edu.pl Polecam dla początkujących! Piotr Górecki Wzmacniacze operacyjne Jak to działa? Powtórzenie: dzielnik napięcia R 2 Jeśli pominiemy prąd płynący przez wyjście:

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Układów Elektronicznych Analogowych

Laboratorium z Układów Elektronicznych Analogowych Laboratorium z Układów Elektronicznych Analogowych Wpływ ujemnego sprzężenia zwrotnego (USZ) na pracę wzmacniacza operacyjnego WYMAGANIA: 1. Klasyfikacja sprzężeń zwrotnych. 2. Wpływ sprzężenia zwrotnego

Bardziej szczegółowo

Elektronika. Wzmacniacz tranzystorowy

Elektronika. Wzmacniacz tranzystorowy LABORATORIUM Elektronika Wzmacniacz tranzystorowy Opracował: mgr inż. Andrzej Biedka Wymagania, znajomość zagadnień: 1. Podstawowych parametrów elektrycznych i charakterystyk graficznych tranzystorów bipolarnych.

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny

Tranzystor bipolarny Tranzystor bipolarny 1. zas trwania: 6h 2. ele ćwiczenia adanie własności podstawowych układów wykorzystujących tranzystor bipolarny. 3. Wymagana znajomość pojęć zasada działania tranzystora bipolarnego,

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZE OPERACYJNE

WZMACNIACZE OPERACYJNE WZMACNIACZE OPERACYJNE Indywidualna Pracownia Elektroniczna Michał Dąbrowski asystent: Krzysztof Piasecki 25 XI 2010 1 Streszczenie Celem wykonywanego ćwiczenia jest zbudowanie i zapoznanie się z zasadą

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie - 6. Wzmacniacze operacyjne - zastosowanie liniowe

Ćwiczenie - 6. Wzmacniacze operacyjne - zastosowanie liniowe Ćwiczenie - 6 Wzmacniacze operacyjne - zastosowanie liniowe Spis treści 1 Cel ćwiczenia 1 2 Przebieg ćwiczenia 2 2.1 Wyznaczenie charakterystyk przejściowych..................... 2 2.2 Badanie układu różniczkującego

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZ OPERACYJNY

WZMACNIACZ OPERACYJNY Zakład Elektroniki I I P i B Laboratorium Układów Elektronicznych WZMACNIACZ OPERACYJNY TEMATYKA ĆWICZENIA WYMAGANE WIADOMOŚCI Celem ćwiczenia jest poznanie niektórych układów pracy wzmacniacza operacyjnego

Bardziej szczegółowo

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0,

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0, Bierne obwody RC. Filtr dolnoprzepustowy. Filtr dolnoprzepustowy jest układem przenoszącym sygnały o małej częstotliwości bez zmian, a powodującym tłumienie i opóźnienie fazy sygnałów o większych częstotliwościach.

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji Generatory napięcia sinusoidalnego Drgania sinusoidalne można uzyskać Poprzez utworzenie wzmacniacza, który dla jednej częstotliwości miałby wzmocnienie równe nieskończoności. Poprzez odtłumienie rzeczywistego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 LABORATORIUM ELEKTRONIKI POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH

Ćwiczenie 2 LABORATORIUM ELEKTRONIKI POLITECHNIKA ŁÓDZKA KATEDRA PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH I OPTOELEKTRONICZNYCH LABORATORIUM LKTRONIKI Ćwiczenie Parametry statyczne tranzystorów bipolarnych el ćwiczenia Podstawowym celem ćwiczenia jest poznanie statycznych charakterystyk tranzystorów bipolarnych oraz metod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Zastosowania nieliniowe wzmacniaczy operacyjnych

Zastosowania nieliniowe wzmacniaczy operacyjnych UKŁADY ELEKTRONICZNE Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Zastosowania nieliniowe wzmacniaczy operacyjnych Laboratorium Układów Elektronicznych Poznań 2008 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY

TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY TRANZYSTOROWY UKŁAD RÓŻNICOWY 1. WSTĘP Tematem ćwiczenia są podstawowe własności tranzystorowego układu różnicowego. Ten elementarny układ jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych we współczesnej elektronice,

Bardziej szczegółowo