Dna moczanowa. choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? Punkt widzenia reumatologa

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dna moczanowa. choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? Punkt widzenia reumatologa"

Transkrypt

1 Dna moczanowa choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? Punkt widzenia reumatologa dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński

2 dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński Rheuma Medicus Specjalistyczne Centrum Reumatologii i Osteoporozy ul. Pruszkowska 6, Warszawa tel , mail:

3 Dna moczanowa choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? Punkt widzenia reumatologa dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński DNA MOCZANOWA I HIPERURYKEMIA Dna moczanowa stanowi zespół objawów klinicznych, który jest spowodowany krystalizacją moczanu sodu w tkankach i narządach (stawy, skóra, nerki), co jest ściśle związane ze zwiększeniem stężenia kwasu moczowego w surowicy powyżej 6,5 mg/dl (390 mmol/l) 1. Pomimo prób stworzenia uniwersalnego zestawu kryteriów klinicznych rozpoznania (kryteria rzymskie 1963, nowojorskie 1966, meksykańskie 2010 i holenderskie 2010), złotym standardem w diagnostyce dny moczanowej pozostaje nadal wykrycie kryształów moczanu sodu w płynie stawowym lub tkankach. Badanie to jest jednak wykonywane stosunkowo rzadko (tylko w ok. 6% przypadków) ze względu na trudności techniczne (uzyskanie płynu stawowego, szybki transport do laboratorium, mikroskop ze światłem spolaryzowanym) 2. Na uwagę zasługują jednak najnowsze (2015) kryteria klasyfikacyjne dny moczanowej opracowane wspólnie przez EULAR (European League Against Rheumatism) i ACR (American College of Rheumatology) 3. Gdy u pacjenta z ostrym zapaleniem stawu bądź kaletki maziowej nie dysponujemy potwierdzeniem obecności kryształów moczanu sodowego, analizujemy pozostałe kryteria kliniczne (Tab. 1.). Uzyskanie przynajmniej 8 punktów upoważnia nas do postawienia rozpoznania dny moczanowej. Kryteria EULAR/ACR 2015 charakteryzują się dużą przydatnością nie tylko ze względu na wysoką specyficzność (89%) i czułość (92%). Bardzo dobrze opisują one także ostry napad dny moczanowej przebieg czasowy, objawy kliniczne oraz rodzaj zajętych stawów (8 punktów to typowy napad dny moczanowej z lokalizacją w stawie MTP palucha u pacjenta z kwasem moczowym 6-8mg%). Obecność moczanu sodowego w tkankach wywołuje odpowiedź organizmu w mechanizmie reakcji immunologicznej, w której uczestniczą granulocyty obojętnochłonne fagocytujące kryształy, układ dopełniacza oraz interleukina 1β (IL-1β). Prowadzi to do ostrego zapalenia stawu (najczęściej śródstopno-paliczkowego palucha podagra) z towarzyszącymi objawami ogólnymi. Nawracające ostre zapalenia (napady), dają z czasem obraz zapalenia wielostawowego, czyli dny 1

4 dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński przewlekłej. Dla przewlekłej (wieloletniej) dny moczanowej, oprócz zapalenia stawów, typowe są podskórne guzki tophi (złogi kwasu moczowego z towarzszącym miejscowym odczynem zapalnym), destrukcyjne zmiany w stawach (duże brzeżne nadżerki widoczne w obrazie radiologicznym), nefropatia i kamica moczanowa a także utrzymywanie się laboratoryjnych wykładników Kryterium wstępne Przynajmniej jeden epizod zapalenia stawu lub kaletki Kryterium wystarczające Obecność kryształów kwasu moczowego w stawie, guzku, kaletce Pozostałe kryteria kliniczne Punkty Rodzaj zajętych stawów Staw skokowy lub śródstopie (bez stawu MTP I) Staw MTP I (staw śródstopno-paliczkowy palucha) 1 2 Objawy zapalenia: 1. Rumień (zaczerwienie) 2. Silna tkliwość 3. Znaczne trudności w chodzeniu Obecność: 1 objawu 2 objawów 3 objawów Obecność kryształów kwasu moczowego (-) -2 Przebieg zapalenia: 1. 2 napadów pomimo leczenia 2. Rozwój objawów <24 godz 3. Ustąpienie objawów 14 dni 4. Całkowite ustąpienie pomiędzy napadami 1 typowy napad Nawracające typowe napady 1 2 Obecność typowych guzków dnawych (+) 4 Stężenie kwasu moczowego w surowicy <4 mg/dl 6 <8 mg/dl 8 <10 mg/dl 10 mg/dl Obecność złogów moczanu wapnia w badaniu USG lub TK (+) 4 Obecność typowych zmian radiologicznych (nadżerek) (+) 4 Tabela 1. Kryteria klasyfikacyjne dny moczanowej 2015 wg EULAR i ACR (zmodyfikowano na podstawie [3]). 2

5 Dna moczanowa choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? ogólnoustrojowego stanu zapalnego (podwyższone OB lub CRP). Hiperurykemia, czyli stężenie kwasu moczowego w surowicy przekraczające 6 mg/dl jest podstawowym czynnikiem w patogenezie dny. Zazwyczaj (ponad 90%) jest ono spowodowane upośledzonym wydalaniem kwasu moczowego przez nerki. Rozpuszczalność kwasu moczowego jest niewielka i zależy przede wszystkim od jego stężenia w roztworze (surowicy, płynie tkankowym, moczu), ph i temperatury otoczenia. Granicą rozpuszczalności dla temperatury 37,0 st. C jest stężenia 6,8 mg/dl. Z tym wiąże się także większa częstość występowania zapalenia stawów kończyn dolnych, przede wszystkim stóp, które mają zwykle niższą temperaturę niż pozostałe okolice ciała. Na stężenie kwasu moczowego wpływa przede wszystkim jego podaż. Kwas moczowy u człowieka jest końcowym produktem przemiany puryn. Powstaje on z hipoksantyny i ksantyny pod wpływem enzymu oksydazy ksantynowej. Organizm produkuje w ciągu doby mg kwasu moczowego i w takiej właśnie ilości powinien on zostać wydalony przez nerki. Puryny, które podlegają przemianie do hipoksantyny i dalej kwasu moczowego, mogą pochodzić z trzech źródeł diety, obumierających komórek (naturalny proces fizjologiczny, stany chorobowe nowotwory czy łuszczyca) oraz syntezy de novo. Choć realizacja zaleceń jest trudna, ważne jest, by każdego pacjenta z dną moczanową zachęcać do stosowania diety ubogopurynowej oraz spożywania produktów, które mogą obniżać stężenie kwasu moczowego. Pokarmy zalecane i przeciwwskazane w hiperurykemii i dnie moczanowej przedstawiono w tabeli (Tab. 2.) 4,5. Hiperurykemia dla rozwoju dny moczanowej ma znaczenie kluczowe. Chociaż wiemy obecnie, że tylko u ok. 10% pacjentów z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego rozwinie się zapalenie stawów, to dążenie do obniżenia poziomu kwasu moczowego w surowicy ma w przypadku dny znaczenie podstawowe. Badania epidemiologiczne wykazały, że nie tylko sama obecność hiperurykemii ale także to, do jakiego stopnia podwyższone jest stężenia kwasu moczowego, determinują rozwój choroby. W jednym z opracowań (Normative Aging Study) zapadalność na dnę moczanową (liczba świeżo rozpoznanych przypadków choroby na 1000 osób w ciągu roku) w zależności od stężenia kwasu moczowego w surowicy kształtowała się następująco: poniżej 6,0 mg/dl Produkty spożywcze Obniżające stężenie kwasu moczowego Zwiększające stężenie kwasu moczowego Niskotłuszczowe produkty mleczne Owoce (szczególnie wiśnie i czereśnie) Witamina C Kawa (herbata bez wpływu) Warzywa (w większości) Produkty zbożowe Alkohol (szczególnie piwo i wódka) Soki owocowe Produkty spożywcze zawierające fruktozę Pokarmy mięsne, szczególnie podroby Owoce morza Grzyby Tabela 2. Dieta w dnie moczanowej i hipeurykemii (zmodyfikowano na podstawie [4] i [5]). 3

6 dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński 0,8 osoby na rok; 6,0 6,9 mg/dl 0,9 osoby; 7,0 7,9 mg/dl 4,1 osoby; 8,0 8,9 mg/dl 8,4 osoby; 9,0 9,9 mg/dl 43,2 osoby (!); powyżej 10,0 mg/dl 70,2 osoby (!) 6. Do innych czynników ryzyka rozwoju dny moczanowej zaliczyć należy: płeć męską (mężczyźni chorują 6-razy częściej od kobiet, u kobiet choroba może przebiegać nietypowo), podeszły wiek, predyspozycje genetyczne, nadciśnienie tętnicze, nadwagę, cukrzycę (ostatnio czynnik kwestionowany), zespół metaboliczny, stan po transplantacji narządów, odwodnienie oraz stosowanie niektórych leków (diuretyki pętlowe i tiazydowe, cyklosporyna, kardiologiczne dawki kwasu acetylosalicylowego). TERAPIA DNY MOCZANOWEJ W 2016 Jak wykazano powyżej, leczenie dny moczanowej powinno opierać się na dążeniu do normalizacji poziomu kwasu moczowego w surowicy. W zależności od okresu choroby nasze działania podlegają jednak pewnej modyfikacji. W okresie bezobjawowej hiperurykemii zdania co do rozpoczynania terapii farmakologicznej są podzielone. Przeważa pogląd, że pacjent powinien otrzymać pełną informację o etiologii schorzenia, pozostawać na diecie, dbać o dobre nawodnienie organizmu, wykazywać odpowiednią do wieku aktywność fizyczną oraz leczyć modyfikowalne czynniki ryzyka rozwoju dny (nadciśnienie tętnicze, nadwaga, cukrzyca, zespół metaboliczny). Powszechnie przyjmuje się, że leczenie hipourykemizujące należy zastosować w bezobjawowej hiperurykemii przy stężeniu kwasu moczowego w surowicy powyżej 12 mg/dl, dobowym wydalaniu kwasu moczowego powyżej 1100 mg oraz hiperurykemii związanej z chorobą nowotworową bądź jej leczeniem (profilaktyka tzw. zespołu rozpadu guza) 7. Na problem bezobjawowej hiperurykemii można jednak spojrzeć z drugiej strony. Obserwacje kliniczne i badania epidemiologiczne ostatnich lat wykazały, że bezobjawowa hiperurykemia stanowi niezależny czynnik ryzyka nadciśnienia tętniczego 8. U pacjentów z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego w surowicy stwierdza się również 3-5 krotny wzrost ryzyka choroby niedokrwiennej serca i udaru mózgu 9,10. Dane te okazały się na tyle istotne, że Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego i Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne rekomendują badanie stężenia kwasu moczowego jako rutynową ocenę laboratoryjną u chorych na nadciśnienie tętnicze 11. Wydaje się zatem, że decyzja co do ewentualnego rozpoczęcia leczenia bezobjawowej hiperurykemii, oprócz stężenia kwasu moczowego, powinna również uwzględniać schorzenia współistniejące, przede wszystkim nadciśnienie tętnicze. Do chwili obecnej nie opublikowano jednak rekomendacji jednoznacznie określających kiedy i u jakiego pacjenta taką decyzję podjąć. Kolejny okres rozwoju dny moczanowej rozpoczyna się w momencie wystąpienia pierwszego ostrego napadu zapalenia stawów. Jak wspomniano wyżej, najczęściej (ok. 75% przypadków) dochodzi do zajęcia stawu śródstopno-paliczkowego (zwykle palucha). W tym okresie rozwoju choroby, ze względu na bardzo nasilone objawy bólowe w obrębie samego stawu, na plan dalszy schodzi dążenie do normalizacji poziomu kwasu moczowego. Jest to czas, w którym priorytet stanowi eliminacja bólu i objawów zapalenia. W leczeniu ostrego napadu dny moczanowej stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w maksymalnych tolerowanych przez pacjenta dawkach, bez preferencji konkretnego preparatu. Kolejnym równoważnym pod względem skuteczności lekiem jest kolchicyna w dawce 1,5-2 mg/dobę. W przypadku 4

7 Dna moczanowa choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? przeciwwskazań, nieskuteczności lub działań niepożądanych NLPZ i kolchicyny, lekiem kolejnego wyboru są glikokortykosteroidy (GKS) podawane doustnie. W przypadku występowania wysięku, GKS można podać dostawowo. W czasie trwania ostrego napadu dny nie włączamy nowego leczenia hipourykemizującego, natomiast kontynuujemy taką terapią o ile była ona rozpoczęta wcześniej. Na marginesie trzeba dodać, że poziom kwasu moczowego mierzony w trakcie napadu dny często bywa prawidłowy 12. Należy zatem dokonać takiego pomiaru po zakończeniu ostrego zapalenia, tj. najlepiej ok. 4 tygodni od wystąpienia napadu dny. Dopiero to oznaczenie powinno być dla nas podstawą do rozpoczęcia terapii normalizującej poziom kwasu moczowego w surowicy. W przypadku szczególnie ciężkich napadów (bardzo silne bóle, dolegliwości bólowe, zajęcie dużych stawów, zajęcie powyżej 4 drobnych stawów), od samego początku można zastosować leczenie skojarzone kolchicyną i NLPZ. Jeśli napad przedłuża się powyżej 2 tygodni, zazwyczaj dobry efekt terapeutyczny przynosi dołączenie GKS doustnie. Występowanie ostrych napadów dny zobowiązuje nas do włączenia leczenia normalizującego stężenie kwasu moczowego w surowicy. Leczenie hipourykemizujące to podstawa terapii w tzw. okresie międzynapadowym oraz okresie przewlekłego zapalenia stawów. Wg zaleceń EULAR lekiem pierwszego rzutu jest allopurinol 13. Allopurinol jest nieselektywnym inhibitorem oksydazy ksantynowej, który w sposób zależny od dawki hamuje syntezę kwasu moczowego. Terapię rozpoczynamy zwykle od dawki 100 mg/dobę, zwiększając ją stopniowo co 4 tygodnie o kolejne 100 mg pod kontrolą stężenia kwasu moczowego w surowicy, aż do osiągniecia satysfakcjonującego poziomu kwasu moczowego bądź dawki maksymalnej 900 mg/dobę. Przyjmuje się, że średnia dawka podtrzymująca powinna wynosić mg allopurinolu na dobę. Dawkę dobową należy zmodyfikować u chorych z niewydolnością nerek. Drugim lekiem obniżającym produkcję kwasu moczowego jest febuksostat (bardziej selektywny inhibitor oksydazy ksantynowej od allopurinolu). W dawce mg/dobę jest on stosowany w przypadku nietolerancji bądź braku skuteczności allopurinolu. Febuksostat nie jest zalecany pacjentom z zastoinową niewydolnością krążenia oraz chorobą niedokrwienną serca. Ciekawą i nowoczesną opcją w zakresie leków zmniejszających produkcję kwasu moczowego jest rasburykaza rekombinowana oksydaza moczanowa podawana we wlewach dożylnych w leczeniu i profilaktyce zespołu rozpadu guza po chemioterapii. Normalizacja stężenia kwasu moczowego występuje zwykle w ciągu 4 godzin po podaniu rasburykazy. Inne trudniej dostępne w naszych warunkach opcje terapeutyczne obejmują stosowanie leków urykozurycznych, tj. zwiększających wydalanie kwasu moczowego przez nerki. Wskazane są one u chorych ze zmniejszonym wydalaniem kwasu moczowego (poniżej 700 mg/dobę). Do leków z tej grupy zalicza się probenecyd (jedyny dostępny w Polsce) oraz benzbromaron. W przypadku bardzo silnie wyrażonych objawów zapalenia stawów w leczeniu dny moczanowej zostały zarejestrowane 3 leki biologiczne działające poprzez hamowanie interleukiny 1 (anakinra, kanakinumab, rylonacept). STRATEGIA T2T W ostatnich latach w leczeniu innej choroby zapalnej reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) posługujemy się strategią treat to target (T2T), czyli terapią ukierunkowana na cel 14. W skrócie można przyjąć, że chodzi w niej o stałą, systematyczną 5

8 dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński modyfikację naszego leczenie farmakologicznego, które w najkrótszym możliwym czasie powinno przyczynić się do osiągnięcia wyznaczonego celu terapeutycznego. Tym celem w leczeniu RZS jest remisja, tj. stan całkowitego braku klinicznej i laboratoryjnej aktywności zapalenia stawów. Można przyjąć, że celem leczenia dny moczanowej jest stałe utrzymanie poziomu kwasu moczowego poniżej 6,0 mg/dl a tym samym zapobieganie nawrotom ostrego (napady dny moczanowej) oraz przewlekłego zapalenia stawów (remisja). Ale czy na pewno jest to cel, który nas obecnie satysfakcjonuje? W badaniach klinicznych stwierdzono możliwość nie tylko zapobiegania nawrotom zaostrzeń stawowych, ale także możliwość rozpuszczania się złogów kwasu moczowego w tkankach w sytuacji utrzymywani się odpowiednio niskiego stężenia kwasu moczowego w surowicy. Podczas obserwacji 63 pacjentów z przewlekłą dną guzkową wykazano, że średni czas potrzebny na rozpuszczenie guzka dnawego przy stężeniu kwasu moczowego w surowicy na poziomie 4,0 mg/dl wyniósł 20 miesięcy, a przy stężeniu 5,4 mg/dl 29 miesięcy 15. Stąd wydaje się, że aktualnie naszym celem terapeutycznym powinno być utrzymanie stężenia kwasu moczowego raczej na poziomie 5,0 niż 6,0 a być może nawet 4,0 mg/dl 16. Utrzymywanie na stałe tak niskiego poziomu kwasu moczowego może przynieść z czasem liczne pozytywne efekty w leczeniu ostrej i przewlekłej dny moczanowej zmniejszenie ogólnoustrojowej puli moczanów, zahamowanie tworzenia nowych oraz rozpuszczenie istniejących kryształów moczanu sodu (zanikanie guzków dnawych) oraz związane z tym wyciszenie systemowego odczynu zapalnego. Cele te można realizować ponieważ dysponujemy lekami skutecznie obniżającymi produkcję kwasu moczowego (allopurinol, febuksostat). Sposobem na osiągnięcie założonego celu będzie odpowiednie racjonalne dawkowanie allopurinolu jako leku pierwszego rzutu. Posługując się konkretnym przykładem klinicznym, warto uzmysłowić sobie, jak istotna i kluczowa w zakresie T2T w dnie moczanowej jest dawka leku. Nasz pacjent z dną moczanową ma stężenie kwasu moczowego w surowicy równe 9,0 mg/dl. Rozpoczynając leczenie allopurinolem od 100 mg/dobę jesteśmy w stanie (zakładając przestrzeganie przez pacjenta zaleceń lekarskich) obniżyć stężenie kwasu moczowego u tego chorego tylko do 8,0 mg/dl (100 mg allopurynolu obniża stężenie kwasu moczowego o około 1mg/dl). Naszym pierwszym i najważniejszym celem terapeutycznym jest 6,0 mg/dl, a więc jak łatwo obliczyć do jego realizacji będziemy potrzebowali systematycznego przyjmowania przez pacjenta dawki 300 mg allopurinolu dziennie. Jednak takie leczenie nie przyniesie nadal rozpuszczenia zdeponowanych już kryształów moczanu sodu. Aby to osiągnąć należy stopniowo dalej zwiększyć dawkę allopurinolu o kolejne mg/dobę oraz utrzymywać chorego na dawce podtrzymującej mg/dobę. Skuteczność naszej terapii należy systematycznie kontrolować oznaczając stężenie kwasu moczowego w surowicy oraz monitorując potencjalne działania niepożądane. Postępowanie takie może całkowicie uwolnić naszego pacjenta od nawrotów ostrych napadów dny oraz z czasem pozwoli na cofnięcie się wszystkich dokonanych już zmian (rozpuszczenie złogów tkankowych). Na obecnym etapie wiedzy wydaje się racjonalne wykorzystanie możliwości jakie daje nam intensywne leczenie hipourykemizujące. Dna moczanowa jest aktualnie jednym z niewielu przewlekłych zapaleń stawów o podłożu immunologicznym, w którym, przy odpowiedniej determinacji lekarza prowadzącego i współpracy ze strony pacjenta, możemy stosunkowo prostym i tanim leczeniem doprowadzić do stanu długotrwałej remisji klinicznej. 6

9 Dna moczanowa choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? TEORIA A PRAKTYKA KLINICZNA WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ Praktyka kliniczna pokazuje, że nadal nie do końca wykorzystujemy możliwości, jakie daje nam współczesne podejście do leczenia dny moczanowej. Wydaje się, że stosowane przez nas dawki allopurinolu są zbyt niskie dla uchronienia pacjenta przed nawrotami zaostrzeń choroby, nie mówiąc już o próbie odwrócenia niekorzystnego procesu odkładania złogów moczanu sodu w stawach i tkankach okołostawowych (tophi). Mówią nam o tym wyniki badania ankietowego przeprowadzonego na losowo wybranej grupie 150 reumatologów z całego kraju (praktyka ambulatoryjna minimum 3 pełne dni w tygodniu) i zawartego w raporcie Instytutu Ochrony Zdrowia z 2015 roku 17. Okazało się, że średnio aż co piąty pacjent jest u reumatologa z powodu dny lub z jej podejrzeniem (statystycznie 16 takich osób w ciągu miesiąca). W tej grupie 73% stanowią chorzy kontynuujący leczenie wcześniej rozpoznanej dny moczanowej, przy czym 11% z nich ma nadal bardzo częste napady (przynajmniej 7 w roku), a u 35% napady występują od 2 do 6 razy w roku. Ponad jedna trzecia (34%) pacjentów zgłaszających się po raz pierwszy do reumatologa w związku z objawami dny ma już uszkodzenia stawów związane z przebiegiem tej choroby. Świadczy to wg autorów publikacji o późnym diagnozowaniu w Polsce dny moczanowej. Najciekawsze dane dotyczą jednak terapii. Blisko 80% pacjentów zgłaszających się do reumatologa w związku z objawami dny moczanowej stosuje allopurinol, prawie dwie trzecie (63%) pacjentów otrzymuje dawkę od 100 do 200 mg na dobę, nieco ponad jedna trzecia (36%) dawkę od 300 do 500 mg na dobę, a zaledwie 2% dawkę 600 mg na dobę lub większą. W podsumowaniu w/w raportu p.t. Występowanie i leczenie dny moczanowej w Polsce analiza, wskazania i rekomendacje. przedstawiono 16 wniosków i rekomendacji. Wg autorów opracowania dla diagnostyki i leczenia dny moczanowej w Polsce charakterystyczne jest m.in.: zbyt rzadkie rozpoznawanie dny moczanowej u kobiet; opóźnienia w rozpoznawaniu dny u chorych z zajęciem stawów innych niż śródstopno-paliczkowe; stosowanie zbyt niskich dawek leków obniżających stężenie kwasu moczowego; stosowanie zbyt dużych dawek kolchicyny; częste przerywanie podawania leków obniżających stężenie kwasu moczowego. Obecnie standardy opieki nad pacjentem z dną moczanową nie nadążają za ugruntowaną już wiedzą z zakresu profilaktyki i leczenia tego schorzenia. Warto pamiętać, że dna jest obecnie chorobą, którą stosując odpowiednio wysokie i indywidulanie dobrane dawki tanich leków (allopurinol) można bardzo dobrze kontrolować (remisja), a być może doprowadzić nawet do wycofania się powstałych już zmian w stawach i innych tkankach organizmu ( wyleczenie ). Piśmiennictwo 1. Gińdzieńska-Sieśkiewicz E, Sierakowski S, Domysławska I, Sulik A. Dna moczanowa aktualne spojrzenie na diagnostykę i leczenie. Reumatologia 2010; 48: Zhang W et al. EULAR evidence based recommendations for gout. Part I: Diagnosis. Report of a task force of the standing committee for international clinical studies including therapeutics (ESCISIT). Ann Rheum Dis 2006; 65: Neogi T et al Gout classification criteria: an American College of Rheumatology/European League Against Rheumatism collaborative initiative. Ann Rheum Dis 2015; 74:

10 dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński 4. Grygiel-Górniak B, Puszczewicz MJ. Dieta w dnie moczanowej i hiperurykemii mity i fakty. Reumatologia 2014; 52: Dalbeth N, So A. Hyperuricaemia and gout: state of the art and future perpesctives. Ann Rheum Dis 2010; 69: Rody E, Choi H. Epidemiology of gout. Rheum Dis Clin North Am 2014; 40: Zimmermann-Górska I. Dna moczowa i hiperurikemia. Lekarz Rodzinny 2015; 2: Alper AB, Chen W, Yan L et al. Childhood uric acid predicts adult blood pressure: the Bogalusa Heart Study. Hypertension 2005; 45: Kim SY, Guevara JP, Kim KM et al. Hyperuricemia and coronary heart disease: a systematic review and meta-analysis. Arthritis Care Res 2010; 62: Kim SY, Guevara JP, Kim KM et al. Hyperuricemia and risk of stroke: a systematic review and meta-analysis. Arthritis Rheum 2009; 61: European Society of Hypertension European Society of Cardiology European Society of Hypertension European Society of Cardiology guidelines for the management of arterial hypertension. Guidelines committee. J. Hypertens. 2003; 21: Schlesinger N et al. Serum urate during acute gout. J Rheumatol 2009; 36: Sivera F, Andrés M, Carmona L et al. Multinational evidence-based recommendations for the diagnosis and management of gout: integrating systematic literature review and expert opinion of a broad panel of rheumatologists in the 3e initiative. Ann Rheum Dis 2014; 73: Smolen JS, Aletaha D, Bijlsma JWJ et al. Treating rheumatoid arthritis to target: recommendations of an international task force. Ann Rheum Dis 2010; 69: Perez-Ruiz F et al. Effect of urate-lowering therapy on the velocity of size reduction of tophi in chronic gout. Arthritis Rheum 2002; 47: Hershfield MS. Reassessing serum urate targets in the management of refractory gout: Can you go too low? Curr Opin Rheumatol 2009; 21: Raciborski F, Maślińska M, Kłak A, Filipiak KJ, Szymański FM, Szczypior A. Występowanie i leczenie dny moczanowej w Polsce analiza, wskazania i rekomendacje. Instytut Ochrony Zdrowia, Warszawa 2015 (ISBN ). 8

Dna moczanowa. choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? Punkt widzenia reumatologa

Dna moczanowa. choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? Punkt widzenia reumatologa Dna moczanowa choroba cywilizacyjna? Tak, ale czy można ją wyleczyć? Punkt widzenia reumatologa dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med. Robert Rupiński dr n. med. Maria Rell-Bakalarska, dr n. med.

Bardziej szczegółowo

Dieta może być stosowana również przez osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, zmagające się z hiperlipidemią, nadwagą oraz otyłością.

Dieta może być stosowana również przez osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, zmagające się z hiperlipidemią, nadwagą oraz otyłością. Dieta może być stosowana również przez osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, zmagające się z hiperlipidemią, nadwagą oraz otyłością. Jadłospis 14-dniowy Anna Piekarczyk Dieta nie jest dietą indywidualną

Bardziej szczegółowo

lek. Konrad Kokurewicz DNA MOCZANOWA Poradnik Dla Pacjenta wydanie II EscapeMagazine.pl

lek. Konrad Kokurewicz DNA MOCZANOWA Poradnik Dla Pacjenta wydanie II EscapeMagazine.pl lek. Konrad Kokurewicz DNA MOCZANOWA Poradnik Dla Pacjenta wydanie II EscapeMagazine.pl Dna moczanowa. Poradnik dla Pacjenta lek. Konrad Kokurewicz Wydanie drugie Toruń 2012 ISBN: 978-83-61744-57-3 (edycja

Bardziej szczegółowo

Współpraca lekarza rodzinnego i reumatologa w leczeniu dny moczanowej

Współpraca lekarza rodzinnego i reumatologa w leczeniu dny moczanowej Rozdział 22 Współpraca lekarza rodzinnego i reumatologa w leczeniu dny moczanowej Wprowadzenie Dna moczanowa jest chorobą metaboliczną związaną ze zwiększeniem stężenia kwasu moczowego (KM) w ustroju,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Uchwała Rady Przejrzystości nr 204 z dnia 16 lipca 2012 ws. uzasadnienia stanowiska nr 03/2012 z dnia 13 lutego 2012r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

Kontrowersje wokół leczenia dny moczanowej i hiperurykemii

Kontrowersje wokół leczenia dny moczanowej i hiperurykemii Kontrowersje wokół leczenia dny moczanowej i hiperurykemii Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Dna moczanowa (DM)

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Lekarz Dyżurny poniedziałek, 02 stycznia :53 - Poprawiony piątek, 01 czerwca :14

Wpisany przez Lekarz Dyżurny poniedziałek, 02 stycznia :53 - Poprawiony piątek, 01 czerwca :14 {ramka}co to jest dna moczanowa?{/ramka} Dna moczanowa, inaczej zwana podagra, artretyzm, skaza moczanowa jest przewlekłym schorzeniem reum atycznym, która zazwyczaj atakuje w jednym miejscu na raz. Choroba

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

LECZENIE DNY MOCZANOWEJ WIDZIANE OCZAMI INTERNISTY

LECZENIE DNY MOCZANOWEJ WIDZIANE OCZAMI INTERNISTY LECZEIE DY MOCZAOWEJ WIDZIAE OCZAMI ITERISTY Pół wieku doświadczeń klinicznych z allopurynolem Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Leczenie dny

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO. Prof. dr hab. Jan J. Braszko Zakład Farmakologii Klinicznej UMB

FARMAKOTERAPIA NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO. Prof. dr hab. Jan J. Braszko Zakład Farmakologii Klinicznej UMB FARMAKOTERAPIA NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO Prof. dr hab. Jan J. Braszko Zakład Farmakologii Klinicznej UMB Oparte na dowodach zalecenia w leczeniu nadciśnienia tętniczego wg. Joint National Committee (JNC

Bardziej szczegółowo

Hiperurykemia i dna moczanowa zasady rozpoznawania i leczenia

Hiperurykemia i dna moczanowa zasady rozpoznawania i leczenia Hiperurykemia i dna moczanowa zasady rozpoznawania i leczenia Hyperuricemia and gout diagnostic and treatment recommendations Ewa Stanisławska-Biernat Klinika Reumatologii, Instytut Reumatologii w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska https://www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście:

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście: Podejrzenie

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Dna moczanowa i choroba wywołana przez kryształy dwuwodnego pirofosforanu wapnia

Dna moczanowa i choroba wywołana przez kryształy dwuwodnego pirofosforanu wapnia ADENURIC reklama Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego : 105 109 DOI: 10.5114/reum.2016.60011 Dna moczanowa i choroba wywołana przez kryształy dwuwodnego pirofosforanu wapnia Gout and calcium

Bardziej szczegółowo

UASure System zarządzania wynikami kwasu moczowego dla lekarzy i pacjentów

UASure System zarządzania wynikami kwasu moczowego dla lekarzy i pacjentów - 1 - UASure System analizy kwasu moczowego 2-stopniowy proces badania Wynik w 30 sekund wymagane 3μl krwi Pamięć ostatnich 10 pomiarów Duży wyświetlacz Monitor kwasu moczowego UASure wykorzystuje nowoczesną

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Macierzyństwo a choroby reumatyczne. Ines Pokrzywnicka - Gajek

Macierzyństwo a choroby reumatyczne. Ines Pokrzywnicka - Gajek Macierzyństwo a choroby reumatyczne Ines Pokrzywnicka - Gajek Co to jest choroba reumatyczna? Choroby reumatyczne to różnorodna pod względem objawów grupa obejmująca ponad 300 odrębnych jednostek. Większość

Bardziej szczegółowo

Ostra niewydolność serca

Ostra niewydolność serca Ostra niewydolność serca Prof. dr hab. Jacek Gajek, FESC Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niewydolność serca Niewydolność rzutu minutowego dla pokrycia zapotrzebowania na tlen tkanek i narządów organizmu.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 765 Poz. 42 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Tyreologia opis przypadku 10

Tyreologia opis przypadku 10 Kurs Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego Tyreologia opis przypadku 10 partner kursu: (firma nie ma wpływu na zawartość merytoryczną) Tyreologia Opis przypadku ATA/AACE Guidelines HYPERTHYROIDISM

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Badanie Nr: BETAX_L_01459 Autorzy: Dr hab. n. med. Marek Kuch, Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Warszawie Michał

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 764 Poz. 86 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Porównanie zmian w programie lekowym B.33 w części dotyczącej MIZS przed i po 1 maja 2016

Porównanie zmian w programie lekowym B.33 w części dotyczącej MIZS przed i po 1 maja 2016 Porównanie zmian w programie lekowym B.33 w części dotyczącej MIZS przed i po 1 maja 2016 OBOWIĄZUJE od 1 maja 2016 zmiany oznaczono kolorem 1. Kryteria kwalifikacji: 1. Kryteria kwalifikacji: Przed 1

Bardziej szczegółowo

DNA I SCHORZENIA TOWARZYSZĄCE PODWYŻSZONEMU STĘŻENIU KWASU MOCZOWEGO GOUT AND COMORBIDITIES ASSOCIATED WITH HYPERURICEMIA

DNA I SCHORZENIA TOWARZYSZĄCE PODWYŻSZONEMU STĘŻENIU KWASU MOCZOWEGO GOUT AND COMORBIDITIES ASSOCIATED WITH HYPERURICEMIA ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2010, 56, SUPPL. 1, 34 39 MARIA MAJDAN, OLGA BORYS DNA I SCHORZENIA TOWARZYSZĄCE PODWYŻSZONEMU STĘŻENIU KWASU MOCZOWEGO

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów. Dlaczego pacjent nie może polubić choroby, a lekarz musi być agresywny?

Reumatoidalne zapalenie stawów. Dlaczego pacjent nie może polubić choroby, a lekarz musi być agresywny? +. Dlaczego pacjent nie może polubić choroby, a lekarz musi być agresywny? Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej Ivey Hayes RZS (1986 Definicja Przewlekła, immunologicznie

Bardziej szczegółowo

Konieczność monitorowania działań niepożądanych leków elementem bezpiecznej farmakoterapii

Konieczność monitorowania działań niepożądanych leków elementem bezpiecznej farmakoterapii Konieczność monitorowania działań niepożądanych leków elementem bezpiecznej farmakoterapii dr hab. Anna Machoy-Mokrzyńska, prof. PUM Katedra Farmakologii Regionalny Ośrodek Monitorujący Działania Niepożądane

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Krystyna Widecka LECZENIE DNY MOCZANOWEJ I HIPERURYKEMII WIDZIANE OCZAMI HIPERTENSJOLOGA

Prof. dr hab. n. med. Krystyna Widecka LECZENIE DNY MOCZANOWEJ I HIPERURYKEMII WIDZIANE OCZAMI HIPERTENSJOLOGA LECZENIE DNY MOCZANOWEJ I HIPERURYKEMII WIDZIANE OCZAMI HIPERTENSJOLOGA Kierownik Kliniki Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie Leczenie dny moczanowej

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Józef Kucharz CHOROBY RZADKIE CHOROBA WYWOŁANA PRZEZ KRYSZTAŁY DWUWODNEGO PIROFOSFORANU WAPNIOWEGO

Eugeniusz Józef Kucharz CHOROBY RZADKIE CHOROBA WYWOŁANA PRZEZ KRYSZTAŁY DWUWODNEGO PIROFOSFORANU WAPNIOWEGO Eugeniusz Józef Kucharz CHOROBY RZADKIE CHOROBA WYWOŁANA PRZEZ KRYSZTAŁY DWUWODNEGO PIROFOSFORANU WAPNIOWEGO Wrocław 2014 Choroba wywołana przez kryształy dwuwodnego pirofosforanu wapniowego Nazewnictwo:

Bardziej szczegółowo

www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Choroba behceta Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Diagnoza jest głównie kliniczna. Może minąć od roku do nawet pięciu lat

Bardziej szczegółowo

Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego Reumatologia 2016; supl. 1: DOI: /reum

Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego Reumatologia 2016; supl. 1: DOI: /reum Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego Reumatologia 2016; supl. 1: 134 135 DOI: 10.5114/reum.2016.60016 Postępowanie okołooperacyjne w aloplastyce stawu biodrowego i kolanowego u chorych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. 18 października 2012 EMA/653433/2012 EMEA/H/A-5(3)/1319 Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka sercowo naczyniowego w praktyce Katedra i Zakład Lekarza Rodzinnego Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK w Toruniu

Ocena ryzyka sercowo naczyniowego w praktyce Katedra i Zakład Lekarza Rodzinnego Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK w Toruniu Ocena ryzyka sercowo naczyniowego w praktyce Katedra i Zakład Lekarza Rodzinnego Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK w Toruniu 2018-03-15 Czym jest ryzyko sercowo naczyniowe? Ryzyko sercowo-naczyniowe to

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CIĘŻKIEJ, AKTYWNEJ POSTACI ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE CIĘŻKIEJ, AKTYWNEJ POSTACI ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Załącznik B.36. LECZENIE CIĘŻKIEJ, AKTYWNEJ POSTACI ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW ŚWIADCZENIOBIORCY W PROGRAMIE

Bardziej szczegółowo

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja 1 U kogo wykonywać badania w kierunku osteoporozy? Badania w kierunku osteoporozy należy wykonać u

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 732 Poz. 71 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Dna moczanowa antyczna choroba wciąż problematyczna w XXI wieku

Dna moczanowa antyczna choroba wciąż problematyczna w XXI wieku Łukasz Pilarski, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Dna moczanowa antyczna choroba wciąż

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYPADKU Nr. 1. PROF. dr hab. med MAŁGORZATA WISŁOWSKA. KLINIKA REUMATOLOGI I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH CSK MSWiA WARSZAWA, Wołoska

OPIS PRZYPADKU Nr. 1. PROF. dr hab. med MAŁGORZATA WISŁOWSKA. KLINIKA REUMATOLOGI I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH CSK MSWiA WARSZAWA, Wołoska OPIS PRZYPADKU Nr. 1 PROF. dr hab. med MAŁGORZATA WISŁOWSKA KLINIKA REUMATOLOGI I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH CSK MSWiA WARSZAWA, Wołoska 137 02-507 70-letnia kobieta z cukrzycą i miażdżycą tętnic obwodowych została

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj

Dr hab. med. Paweł Hrycaj Dr hab. med. Paweł Hrycaj Chory z zapaleniem jednego/kilku stawów Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Zapalenie stawów spowodowane krystalizacją i fagocytozą moczanu jednosodowego w płynie stawowym oraz powstawaniem złogów kryształów w tkankach

Zapalenie stawów spowodowane krystalizacją i fagocytozą moczanu jednosodowego w płynie stawowym oraz powstawaniem złogów kryształów w tkankach Zapalenie stawów spowodowane krystalizacją i fagocytozą moczanu jednosodowego w płynie stawowym oraz powstawaniem złogów kryształów w tkankach PLoS ONE 2012; 7( 6) e38123 Health Professionals Follow-up

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

ANEKS III ZMIANY W CHARAKTERYSTYKACH PRODUKTÓW LECZNICZYCH I ULOTCE DLA PACJENTA

ANEKS III ZMIANY W CHARAKTERYSTYKACH PRODUKTÓW LECZNICZYCH I ULOTCE DLA PACJENTA ANEKS III ZMIANY W CHARAKTERYSTYKACH PRODUKTÓW LECZNICZYCH I ULOTCE DLA PACJENTA Poprawki do CHPL oraz ulotki dla pacjenta są ważne od momentu zatwierdzenia Decyzji Komisji. Po zatwierdzeniu Decyzji Komisji,

Bardziej szczegółowo

Przełom I co dalej. Anna Kostera-Pruszczyk Katedra i Klinika Neurologii Warszawski Uniwersytet Medyczny

Przełom I co dalej. Anna Kostera-Pruszczyk Katedra i Klinika Neurologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Przełom I co dalej Anna Kostera-Pruszczyk Katedra i Klinika Neurologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Przełom miasteniczny Stan zagrożenia życia definiowany jako gwałtowne pogorszenie opuszkowe/oddechowe

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych

Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jakie są rodzaje zapalenia naczyń? Jak klasyfikuje

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Rekomendacja nr 89/2015 z dnia 19 listopada 2015 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w sprawie objęcia refundacją

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Ból stawów i mięśni w wieku starszym punkt widzenia reumatologa

Ból stawów i mięśni w wieku starszym punkt widzenia reumatologa Ból stawów i mięśni w wieku starszym punkt widzenia reumatologa Mariusz Korkosz Katedra Chorób Wewnętrznych i Gerontologii UJ CM Oddział Reumatologii Kliniki Chorób Wewnętrznych Szpitala Uniwersyteckiego

Bardziej szczegółowo

Rejestry w reumatologii Prof. dr hab. Piotr Wiland Katedra i Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we

Rejestry w reumatologii Prof. dr hab. Piotr Wiland Katedra i Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Rejestry w reumatologii Prof. dr hab. Piotr Wiland Katedra i Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Warszawa 8.10. 2014 1 Rejestry chorych leczonych

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Częstotliwość występowania tej choroby to 1: żywych urodzeń w Polsce ok. 5-6 przypadków rocznie.

Częstotliwość występowania tej choroby to 1: żywych urodzeń w Polsce ok. 5-6 przypadków rocznie. GALAKTOZEMIA Częstotliwość występowania tej choroby to 1:60 000 żywych urodzeń w Polsce ok. 5-6 przypadków rocznie. galaktoza - cukier prosty (razem z glukozą i fruktozą wchłaniany w przewodzie pokarmowym),

Bardziej szczegółowo

VOLTAREN MAX Diklofenak dietyloamoniowy 23,2 mg/g Żel

VOLTAREN MAX Diklofenak dietyloamoniowy 23,2 mg/g Żel VOLTAREN MAX Diklofenak dietyloamoniowy 23,2 mg/g Żel Wskazania do stosowania Voltaren MAX jest wskazany do stosowania u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 14 lat. Produkt działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA DIKLONAT P, 10 mg/g, żel (Diclofenacum natricum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Leczenie nadciśnienia tętniczego versus leczenie chorego

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHORYCH NA OPORNEGO LUB NAWROTOWEGO SZPICZAKA PLAZMOCYTOWEGO (ICD10 C90.0)

LECZENIE CHORYCH NA OPORNEGO LUB NAWROTOWEGO SZPICZAKA PLAZMOCYTOWEGO (ICD10 C90.0) Załącznik B.54. LECZENIE CHORYCH NA OPORNEGO LUB NAWROTOWEGO SZPICZAKA PLAZMOCYTOWEGO (ICD10 C90.0) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie lenalidomidem chorych na opornego lub nawrotowego szpiczaka plazmocytowego.

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Anna Durka. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała

Anna Durka. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała Anna Durka Zastosowanie aktywowanego białka C (Xigris) u pacjentów leczonych z powodu ciężkiej sepsy w II Zakladzie Anestezjologii i Intensywnej Terapii USK nr 2 im. WAM w Łodzi. Opiekun pracy: Dr n. med.

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Neosine forte, 500 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Neosine forte, 500 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Neosine forte, 500 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu

Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu Kortyzol w osoczu [ng/ml] 2015-03-12 Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu 400 200 0 24 8 16 24 Pora doby 1 Dawkowanie GKS 1 dawka rano (GKS długo działające) 2 lub 3 dawki GKS krótko

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY A. Leczenie infliksymabem 1. Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna (chlc)

Bardziej szczegółowo

Długoterminowa skuteczność golimumabu u pacjentów z zapalnymi spondyloartropatiami wtorek, 03 lutego :06

Długoterminowa skuteczność golimumabu u pacjentów z zapalnymi spondyloartropatiami wtorek, 03 lutego :06 Skuteczność leczenia zapalnych chorób reumatycznych poprawiła się istotnie w ostatnich latach. Złożyło się na to wiele czynników, do których można zaliczyć wczesną diagnostykę i szybkie rozpoczynanie odpowiedniej

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów

Aneks III. Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów Aneks III Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów Uwaga: Zmiany wprowadzone w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów są efektem przeprowadzenia procedury przekazania

Bardziej szczegółowo

36-letnia chora na reumatoidalne zapalenie stawów z wybitnym zaostrzeniem choroby na leczeniu metotreksatem 20mg/tydz i Encortonem 10mg/dobę

36-letnia chora na reumatoidalne zapalenie stawów z wybitnym zaostrzeniem choroby na leczeniu metotreksatem 20mg/tydz i Encortonem 10mg/dobę 36-letnia chora na reumatoidalne zapalenie stawów z wybitnym zaostrzeniem choroby na leczeniu metotreksatem 20mg/tydz i Encortonem 10mg/dobę Anna Raczkiewicz Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32.a. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 12 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO STUDIA STACJONARNE I STOPNIA KIERUNEK DIETETYKA ROK III SEMESTR ZIMOWY ROK AKADEMICKI 2016/2017 ŻYWIENIE KLINICZNE

WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO STUDIA STACJONARNE I STOPNIA KIERUNEK DIETETYKA ROK III SEMESTR ZIMOWY ROK AKADEMICKI 2016/2017 ŻYWIENIE KLINICZNE WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO STUDIA STACJONARNE I STOPNIA KIERUNEK DIETETYKA ROK III SEMESTR ZIMOWY ROK AKADEMICKI 2016/2017 ŻYWIENIE KLINICZNE WYKŁADY: Sala wykładowa - Budynek WZP SUM w Bytomiu, ul. Piekarska

Bardziej szczegółowo

Przegląd wiedzy na temat leku Simponi i uzasadnienie udzielenia Pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w UE

Przegląd wiedzy na temat leku Simponi i uzasadnienie udzielenia Pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w UE EMA/115257/2019 EMEA/H/C/000992 Przegląd wiedzy na temat leku Simponi i uzasadnienie udzielenia Pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w UE Co to jest lek Simponi i w jakim celu się go stosuje Simponi jest

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Szanse i zagrożenia na poprawę leczenia chorób zapalnych stawów w Polsce rok 2014 Prof. dr hab. Piotr Wiland Katedra i Klinika Reumatologii i Chorób

Szanse i zagrożenia na poprawę leczenia chorób zapalnych stawów w Polsce rok 2014 Prof. dr hab. Piotr Wiland Katedra i Klinika Reumatologii i Chorób Szanse i zagrożenia na poprawę leczenia chorób zapalnych stawów w Polsce rok 2014 Prof. dr hab. Piotr Wiland Katedra i Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3)

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) Załącznik B.35. LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji:

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej dazatynibem 1.1. Kryteria kwalifikacji 1) przewlekła białaczka szpikowa

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3)

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) Załącznik B.35. LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji:

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo