OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OZNACZANIE STĘŻENIA BARWNIKÓW W WODZIE METODĄ UV-VIS"

Transkrypt

1 OZNACZANE STĘŻENA BARWNKÓW W WODZE METODĄ UV-VS. SPEKTROFOTOMETRA UV-Vis Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (ang. ultra-violet UV) i promieniowania widzialnego (ang. visible- Vis), czyli spektrofotometria UV-Vis, jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące w cząsteczkach, spowodowane absorpcją promieniowania elektromagnetycznego w zakresie nadfioletu ( nm), widzialnym ( nm) lub bliskiej podczerwieni. Technika ta polega na ilościowym pomiarze absorpcji, emisji lub odbicia światła. Wzrastająca energia λ Wzrastająca długość fali, λ Promienie Nadfiolet Podczerwień Fale Gamma Promienie X radiowe Promieniowanie widzialne Rys. 1. Widmo elektromagnetyczne. Metodą spektrofotometrii UV-Vis można oznaczać substancje organiczne (np. wiele związków posiadających wiązanie π lub elektrony n, w tym węglowodory aromatyczne, aldehydy, ketony, kwasy i aminy) i nieorganiczne (np. pierwiastki ziem rzadkich, ozon, SO 2 ) wykazujące absorpcję w nadfiolecie, związki absorbujące promieniowanie w zakresie widzialnym, w tym barwne związki organiczne (barwniki) i barwne sole metali (np. KMnO 4, CuSC 4 ) oraz substancje, których formy absorbujące promieniowanie uzyskuje się na drodze reakcji chemicznych. Do celów tych najczęściej wykorzystuje się reakcje kompleksowania.

2 Głównymi zaletami tej metody są: 1. Duża czułość, której miarą jest molowy współczynnik absorpcji ε, odpowiadający λ max badanego roztworu. Wartości ε dla czułych metod wynoszą powyżej dm 3 mol -1 cm -1. Metody mało czułe charakteryzują się współczynnikami ε o wartościach poniżej 1000 dm 3 mol -1 cm Duża precyzja oznaczeń. Precyzja oznaczeń zależy od zakresu oznaczanych stężeń i od klasy stosowanych aparatów. W metodach spektrofotometrycznych można uzyskać wyniki, których błąd nie przekracza ±0,2 %. 3. Selektywność oznaczeń uwarunkowana z jednej strony selektywnością absorpcji, z drugiej zaś selektywnością odczynników wywołującą barwną reakcję z substancją oznaczoną.. ABSORPCJA Wiązka promieniowania monochromatycznego przechodząca przez warstwę roztworu jest osłabiona w stosunku do padającego. Promieniowanie o natężeniu 0 ulega częściowo odbiciu lub rozproszeniu, częściowo pochłonięciu, a tylko częściowo przechodzi przez roztwór (Rys. 2.). = r p t Rys. 2. Schemat ilustrujący zjawisko absorpcji promieniowania. o - natężenie wiązki promieniowania monochromatycznego, r natężenie promieniowania rozproszonego i obitego, p natężenie promieniowania pochłoniętego, t natężenie promieniowania przechodzącego przez roztwór. Prawa absorpcji prawo absorpcji (prawo Lamberta) Wiązka promieniowania monochromatycznego po przejściu przez jednorodny ośrodek absorbujący o grubości b ulega osłabieniu zgodnie z równaniem: gdzie: = 0 e kb

3 0 - natężenie wiązki promieniowania monochromatycznego padającego na jednorodny ośrodek absorbujący, - natężenie promieniowania po przejściu przez ośrodek absorbujący, k - współczynnik absorpcji, e - podstawę logarytmów naturalnych. Stąd: gdzie: a = 0,4343 k, 0 0 ln = kb = A lub A = log = ab A - zdolność pochłaniania promieniowania zwana absorbancją. prawo absorpcji można zatem sformułować w sposób następujący: Absorbancja jest proporcjonalna do grubości warstwy absorbującej, jeśli wiązka promieniowania monochromatycznego przechodzi przez jednorodny ośrodek absorbujący. nną wielkością stosowaną do określania absorpcji promieniowania jest transmitancja (przepuszczalność) T określana jako: zatem: T = 0 1 A = log T Transmitancję podajemy najczęściej w procentach, stąd: % T = 100 = 100T lub A = log % T prawo absorpcji (prawo Lamberta-Beera) Prawo to dotyczy absorpcji promieniowania przez roztwory. Jeśli współczynnik absorpcji rozpuszczalnika jest równy zeru, to wiązka promieniowania monochromatycznego po przejściu przez jednorodny roztwór substancji absorbującej o stężeniu c ulega osłabieniu zgodnie z równaniem: = 0 e kbc Stąd, po przekształceniach jak wyżej, można zapisać: 0 A = log = abc prawo absorpcji można sformułować w sposób następujący:

4 Jeżeli współczynnik absorpcji rozpuszczalnika jest równy zeru, to absorbancja wiązki promieniowania monochromatycznego przechodzącej przez jednorodny roztwór jest wprost proporcjonalna do stężenia roztworu c i do grubości warstwy absorbującej b. prawo absorpcji (prawo addytywności absorpcji) Absorbancja roztworu wieloskładnikowego równa się sumie absorbancji poszczególnych składników: A = A + A gdzie A 1, A 2,..., A n - absorbancje poszczególnych składników. W równaniu: A = abc 1 wielkość a jest właściwym współczynnikiem absorpcji, gdy stężenie wyrażamy w [kg dm -3 ] lub [g cm -3 ]. Gdy stężenie c wyrazimy w [mol dm -3 ], równanie to przybiera postać: 2 A = εbc gdzie ε jest to molowy współczynnik absorpcji, a jego wymiar podawany jest dwojako: [dm 3 mol -1 cm -1 ] lub w jednostkach S [m 2 mol -1 ]. Addytywność absorbancji jest spełniona, jeśli pomiędzy składnikami środowiska absorbującego nie ma żadnych oddziaływań chemicznych. Oznacza ona, że każde indywiduum absorbuje tak, jakby inne były nieobecne. Jeżeli roztwór spełnia prawo absorpcji, wykres funkcji A = f (c) jest linią prostą, (Rys. 3). Współczynnik ε ma wartość stałą dla danego chromoforu, nie zależną od stężenia roztworu c. Wykres funkcji ε = f (c) jest linią prostą równoległą do osi odciętych (Rys. 4). A n A A=f(c) ε ε=f(c) Rys. 3. Wykres zależności A=f(c). c Rys. 4. Wykres zależności ε=f(c). c

5 Ograniczenia w stosowaniu prawa Lamberta-Beera W myśl prawa absorpcji zależność absorbancji od stężenia powinna mieć charakter liniowy. W praktyce spotykamy się z odchyleniami od przebiegu prostoliniowego, zarówno z ujemnymi, jak i z dodatnimi (Rys. 5.). Rys. 5. Typowe odstępstwa od prawa Beera: - prosta dla układu spełniającego prawa absorpcji, - krzywe dla układów nie spełniających praw absorpcji. Główne przypadki odstępstw charakteryzują się zmianą współczynnika absorpcji (ε): a) zmniejszanie się ze wzrostem stężenia; (b) wartości różne od rzeczywistej niezależnie od stężenia; (c) wzrost ze wzrostem stężenia. Powyższe odchylenia mogą być wywołane przez: podstawowe ograniczenia praw współczynnik absorpcji zależy od współczynnika załamania promieniowania w danym środowisku; dla roztworów rozcieńczonych (c<10-2 mol dm -3 ) współczynnik załamania jest stały i identyczny ze współczynnikiem załamania czystego rozpuszczalnika. W roztworach o większych stężeniach, zmiany wartości współczynnika załamania mogą być przyczyną odstępstw od praw absorpcji, występowanie innego niż absorpcja oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego. czynniki chemiczne powodujące odchylenia od prostoliniowego przebiegu absorbancji związane są z reakcjami chemicznymi zachodzącymi w analizowanym roztworze. Ponadto prawo Lamberta może być spełnione tylko dla przypadku istnienia w roztworze jednej formy cząsteczek. W wyniku zmiany ph czy stężenia roztworu część z nich może ulec zmianom lub deformacjom (dysocjacja, asocjacja, polimeryzacja, solwatacja, a także różne reakcje kompleksowania) co prowadzi do zmiany wartości molowych współczynników adsorpcji odpowiednich cząstek i zaburzenie prostoliniowego charakteru zależności A=f(c). czynniki aparaturowe. brak ścisłej monochromatyzacji wiązki promienia,

6 jeżeli w przyrządzie zachodzi rozpraszanie promieniowania; wywiera ono tym większy wpływ, im większe są wartości mierzonych absorpcji, zbyt duża szerokośćspektralna wiązki promieniowania przechodzącego przez próbkę.. APARATURA Podstawowymi częściami składowymi spektrofotometrów UV-vis są: 1. Źródło promieniowania, 2. układ optyczny (monochromator), 3. pomieszczenie na komórkę pomiarową, 4. detektor mierzący natężenie promieniowania, 5. wskaźnik, rejestrator, komputer. źródło promieniowa monochromator kuweta pomiarowa detektor Rys. 6. Schemat blokowy spektrofotometru UV-Vis wskaźnik i rejestrator Źródło promieniowania Jako źródło promieniowania stosowane są: a) lampy deuterowe w zakresie od 180 nm do 380 nm, b) lampy wolframowo-halogenowe powyżej 380 nm przez zakres widzialny i bliską podczerwień, c) wysokociśnieniowe łukowe lampy ksenonowe są źródłem ciągłego promieniowania, pokrywającego cały zakres UV-Vis. Monochromator ma za zadanie wybrać, z emitowanego przez źródło promieniowania ciągłego, wąskie pasmo o żądanej długości fali i przepuścić je przez komórkę z badaną substancją. Elementy wchodzące w skład układu optycznego przedstawiono na Rysunku 9. Komórka pomiarowa. Do pomiarów absorpcji gazów i cieczy stosowane są kuwety. Do badań w nadfiolecie przy długościach fali nm stosuje się kuwety wykonane z kwarcu lub ze stopionej krzemionki, ponieważ materiały te nie pochłaniają promieniowania z tego zakresu. W zakresie widzialnym widma można stosować kuwety szklane. W szczególnych przypadkach używa się kuwet wykonanych z tworzyw sztucznych.

7 Standardowa grubość kuwet wynosi 10 mm, ale są Grubość warstwy również dostępne kuwety o grubości mniejszej (np. Kuweta pomiarowa 1 mm) oraz większej (np. 100 mm). Kuweta pomiarowa powinna zapewniać dokładnie zdefiniowaną grubość Analit warstwy absorbującej cieczy, wykazywać odporność na działanie analizowanych substancji chemicznych oraz o T zapewniać w maksymalnym stopniu transmitancję promieniowania. *Do uzyskania optymalnych wyników analizy ważny jest odpowiedni dobór rozpuszczalnika. Rozpuszczalnik musi wykazywać niską absorpcję w tych zakresach widma, w których absorbuje badana próbka., nie może reagować z substancją rozpuszczoną, a także powinien wykazywać małą lotność. Detektory fotoelektryczne stosowane w spektrofotometrach UV-Vis przetwarzają energię promieniowania elektromagnetycznego na energię elektryczną. Najczęściej stosowane są fotokomórki, fotopowielacze oraz fotodiody. METODY OZNACZEŃ SPEKTROFOTOMETRYCZNYCH. lościowe oznaczenia metodą spektrofotometrii UV-Vis należą do metod porównawczych. Oznaczenie pojedynczego składnika przeprowadza się: 1) Metodą porównywania z pojedynczym wzorcem. Mierzymy absorbancję A x roztworu badanego o stężeniu c x i absorbancję A s roztworu wzorcowego o znanym stężeniu c s przy tej samej długości fali λ i w kuwetach o tej samej grubości b. Z porównania zmierzonych absorbancji na podstawie prawa Lamberta Beera, można obliczyć stężenie badanej próbki ze wzoru: Ax c x = c s. As 2) Metodą porównywania z kilkoma wzorcami, czyli metodą krzywej wzorcowej. W metodzie tej wykorzystuje się serię roztworów wzorcowych o stężeniu analitu 0 (ślepa próba), 1, 2, 3, 4, 5 i dla każdego roztworu mierzy się absorbancję. Następnie wykreśla się krzywą kalibracyjną A=f(c). Dla badanej próbki mierzy się absorbancję i z krzywej kalibracyjnej odczytuje stężenie c x 3) Metodą dodatku wzorca. Procedura oznaczeń w tej metodzie sprowadza się do pomiaru absorbancji A o próbki badanej o stężeniu c x i absorbancji A i mieszaniny próbki badanej o

8 stężeniu c x z dodatkiem wzorca o znanym stężeniu c s. Metoda ta może być stosowana tylko w przypadku, gdy w badanym zakresie występuje prostoliniowa zależność A od c. Metodą spektrofotometrii UV-Vis możliwe są także oznaczenia ilościowe mieszanin złożonych z dwu i z wielu absorbujących składników. Ze względu jednak na możliwość nakładania się na siebie krzywych adsorpcji, oznaczenia te wymagają zastosowania bardziej skomplikowanych procedur niż w przypadku oznaczeń pojedynczych składników. Zastosowanie spektrofotometrii UV-Vis w analizie jakościowej. Elektronowe widmo absorpcyjne jest cechą charakterystyczną związku chemicznego i określa jednoznacznie związek jednorodny. W przypadku związków organicznych widma w zakresie nm są stosowane do ustalenia pewnych zależności strukturalnych i identyfikacji grup funkcyjnych. Wynika to z obecności w cząsteczce chromoforów- ugrupowań odpowiedzialnych za absorpcję promieniowania w tym zakresie. Najczęściej są to pierścienie aromatyczne (aromatyczny sekstet elektronów), wiązania wielokrotne (ich część - wiązania typu π) zarówno między atomami węgla jak i inne, np. grupy karbonylowej C=O. Tabela 1. Struktury oraz właściwości absorpcyjne wybranych chromoforów chromofor benzenowy chromofor alkenowy C C chromofor azowy N N chromofor karbonylowy C O chromofor nitrozowy N O chromofor tiolowy C S

9 Obok pojęcia chromoforu w spektroskopii UV-Vis używa się pojęcia auksochromu. Auksochromami są różne grupy funkcyjne w cząsteczce, które choć same nie pochłaniają energii z zakresu UV-Vis, swoją elektroujemnością wpływają na energię chromoforu, przesuwając absorpcję w kierunku fal dłuższych. Do najpopularniejszych auksochromów należy grupa aminowa i hydroksylowa. Grupy te nie są auksochromami z definicji. Pełnią rolę auksochromów, gdy są tak powiązane z chromoforem, że mogą wpływać na jego energię, np. grupa hydroksylowa w fenolu (bezpośrednie powiązanie z chromoforem i możliwość oddziaływania chromofor-auksochrom) pełni role auksochromu, natomiast grupa hydroksylowa w alkoholu benzylowym auksochromem nie jest (grupa CH 2 między hydroksylem i pierścieniem skutecznie blokuje wpływ wolnych par tlenu na pierścień). Auksochrom z jednej strony wpływa na wartość energii podstawowego poziomu energetycznego chromoforu, z drugiej strony może oddziaływać z otoczeniem cząsteczki (wartość ph roztworu, polarność rozpuszczalnika itp.), które z kolei modyfikuje jego siłę oddziaływania na chromofor. Tak więc poprzez auksochrom, otoczenie może modyfikować energię chromoforu zmieniając tym samym położenie, a czasem i kształt widma. Rys. 8. Przykładowe widmo tej samej substancji zarejestrowane w roztworach o trzech różnych wartościach ph (ph=1, kwaśny; ph=7, obojętny i ph=10, zasadowy). Taki wpływ otoczenia na kształt i położenie widma czasem utrudnia pomiary i każe pamiętać, że widmo UV-Vis jest charakterystyczne dla danej substancji w danych (określonych) warunkach, z drugiej strony jest przydatnym w badaniach struktury cząsteczki, pozwalając np. określić, czy grupa aminowa ma charakter aromatyczny (auksochrom, wyraźny wpływ ph na położenie maksimum pasma) czy też alifatyczny (połączona z pierścieniem poprzez łańcuch węglowy, widmo nie reaguje na zmiany ph).

10 CEL ĆWCZENA Celem niniejszego ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą działania i pracą Spektrofotometru UV-Vis A2800 firmy Hitachi. i oznaczenie stężeń roztworów barwników metodą krzywej wzorcowej. Analiza polega na pomiarze absorbancji analitu w całym zakresie UV-Vis i wyznaczeniu λ max (długość fali, odpowiadająca najbardziej intensywnemu pasmu absorpcji). Następnie należy przeprowadzić pomiary absorbcji badanych próbek przy wyznaczonej długości fali i na podstawie sporządzonej krzywej kalibracji wyznaczyć ich stężenie oraz wartości ε. Siatka dyfrakcyjna Szczelina 2 Filtr Szczelina 1 D2 Lampa UV W lampa Vis Lustro 1 Lustro 4 Wiązka referencyjna Kuweta referencyjna Detektor 2 Soczewka 1 Lustro półprzepuszczalne Lustro 2 Lustro 3 Wiązka pomiarowa Kuweta próbki Detektor 1 Soczewka 2 Monochromator Komora pomiarowa Rys. 8. Schemat budowy i działania spektrofotometru UV-Vis Na rysunku 8. przedstawiono schemat budowy dwuwiązkowego spektrofotometru UV-Vis. Szerokopasmowa wiązka promieniowania emitowanego przez lampę deuterową lub jodowolframową kierowana jest przez zwierciadło skupiające (Lustro 1) na szczelinę wejściową (Szczelina 1) i dalej na monochromator. Toroidalna siatka dyfrakcyjna powoduje rozszczepienie wiązki promieniowania na poszczególne fale, tworząc uporządkowane według długości fal continuum. Z tego continuum szczelina wyjściowa (Szczelina 2) wycina promień światła monochromatycznego (zawierający tylko 1 długość fali), który następnie przechodzi przez filtr i pada na zwierciadło toroidalne (Lustro 2). Promień odbity od tego zwierciadła dzieli się

11 następnie, przy pomocy pół-zwierciadła, na promień próbki i promień referencyjny (porównawczy). Oba te promienie przechodzą następnie, odpowiednio, przez kuwetę próbki badanej i kuwetę próbki odniesienia w komorze próbek. Po przejściu przez kuwety, oba promienie ulegają skupieniu za pomocą soczewek skupiających (Soczewka 1 i Soczewka 2). Skupione promienie ulegają zogniskowaniu na fotodiodach krzemowych Detektor 1 i Detektor 2, gdzie zostają przekształcone na sygnały elektryczne. Rejestrując wartości absorbancji w funkcji zmieniającej się długości fali przechodzącej przez roztwór otrzymujemy widmo. Zmiany długości fali najczęściej uzyskuje się zmieniając w sposób ciągły i automatyczny kąt monochromatora w stosunku do padającej nań wiązki ze źródła promieniowania. Rys. 10. Przykład widma absorpcyjnego. WYKONANE DOŚWADCZENA Przygotowanie roztworów wzorcowych analitu 1) Przygotować roztwór podstawowy barwnika rozpuszczając 25 mg w 500 ml wody destylowanej. 2) Do 8 probówek o pojemności 25 ml odmierzyć pipetą automatyczną: 0,2; 0,4; 0,6; 0,8; 1,0; 1,2; 1,4; 1,6 ml roztworu podstawowego, uzupełnić wodą do 10 ml, zamknąć probówki parafilmem i dokładnie wymieszać. 3) Obliczyć stężenia przygotowanych roztworów. Przygotowanie badanej próbki Dokłady opis kolejnych czynności przygotowania badanej próbki do analizy w poszczególnych doświadczeniach będzie dostępny na zajęciach.

12 Wykonanie oznaczeń spektrofotometrycznych 1) Zarejestrować widmo roztworu podstawowego barwnika w całym zakresie UV-Vis stosując wodę jako odnośnik w celu wyznaczenia analitycznej długości fali (λ max, nm), dla maksimum pasma absorpcyjnego barwnika. 2) Przy wyznaczonej λ max zmierzyć absorbancję A roztworów wzorcowych analitu. 3) Przy wyznaczonej analitycznej długości fali zmierzyć absorbancję badanej próbki. Opracowanie wyników i dyskusja: 1. Wyniki pomiarów zestawić w tabelach. 2. Przedstawić graficznie zależność A=f(c) otrzymaną na podstawie pomiarów absorbancji roztworów wzorcowych (krzywa kalibracji). 3. Z parametrów otrzymanej prostej regresji oraz wyznaczonych eksperymentalnie wartości absorbancji badanej próbki obliczyć stężenie barwnika w próbce. 4. Sformułować wnioski Literatura [1] Cygański, Metody spektroskopowe w chemii analitycznej, WN-T, Warszawa [2] Szczepaniak W., Metody instrumentalne w analizie chemicznej. W-wa, PWN, [3] Ewing G. W., Metody instrumentalne w analizie chemicznej. W-wa, PWN, Przygotowała: Anna Kołodziej

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne ELEMENTY ANALZY NSTRUMENTALNEJ Ćwiczenie 3 Temat: Spektrofotometria UV/ViS SPEKTROFOTOMETR podstawy teoretyczne SPEKTROFOTOMETRA jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s]

SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis. - długość fali [nm, m], - częstość drgań [Hz; 1 Hz = 1 cykl/s] SPEKTROFOTOMETRIA UV-Vis Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (UV) i promieniowania widzialnego (Vis) jest jedną

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Poznanie podstawowej metody określania biochemicznych parametrów płynów ustrojowych oraz wymagań technicznych stawianych urządzeniu pomiarowemu.

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

KOLORYMETRYCZNE OZNACZANIE Cd, Mn i Ni

KOLORYMETRYCZNE OZNACZANIE Cd, Mn i Ni KOLORYMETRYCZNE OZNACZANE Cd, Mn i Ni nstrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. l. WSTĘP 1.1. Spektrofotometria w zakresie nadfioletu (UV) i promieniowania widzialnego

Bardziej szczegółowo

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE

POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Laboratorium Elektronicznej Aparatury Medycznej Katedra Inżynierii Biomedycznej Wydział Podstawowych Problemów Techniki Politechnika Wrocławska ĆWICZENIE NR 3 POMIARY SPEKTROFOTOMETRYCZNE Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

ABSORPCYJNA SPEKTORFOTOMETRIA CZĄSTECZKOWA

ABSORPCYJNA SPEKTORFOTOMETRIA CZĄSTECZKOWA BSORPYJN SPEKTORFOTOMETRI ZĄSTEZKOW (Oznaczanie chromu i kobaltu obok siebie) Politechnika Gdańska; opracowała: mgr inż. M. Wasielewska 1 WPROWDZENIE Metody spektroskopowe są to metody opierające się na

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria ĆWICZENIE 11 ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ DZIAŁ: Kolorymetria ZAGADNIENIA Elektronowe widmo absorpcyjne; rodzaje przejść elektronowych w kompleksach

Bardziej szczegółowo

spektroskopia UV Vis (cz. 2)

spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV-Vis dlaczego? wiele związków organicznych posiada chromofory, które absorbują w zakresie UV duża czułość: zastosowanie w badaniach kinetyki reakcji spektroskop

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2)

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2) PRACOWNIA CHEMII Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów II roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Projektowanie molekularne i bioinformatyka Równowaga chemiczna (Fiz2)

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego

Katedra Fizyki i Biofizyki instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla kierunku Lekarskiego Ćw. M8 Zjawisko absorpcji i emisji światła w analityce. Pomiar widm absorpcji i stężenia ryboflawiny w roztworach wodnych za pomocą spektrofotometru. Wyznaczanie stężeń substancji w roztworze metodą fluorescencyjną.

Bardziej szczegółowo

Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego

Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego Synteza nanocząstek Ag i pomiar widma absorpcyjnego Nanotechnologia jest nową, interdyscyplinarną dziedziną nauki łączącą osiągnięcia różnych nauk (m. in. chemii, biologii, fizyki, mechaniki, inżynierii)

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia UV-VIS zagadnienia

Spektroskopia UV-VIS zagadnienia Spektroskopia absorbcyjna to dziedzina, która obejmuje metody badania materii przy użyciu promieniowania elektromagnetycznego, które może z tą materią oddziaływać. Spektroskopia UV-VS zagadnienia promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych Zwiększenie liczby wysoko wykwalifikowanych absolwentów kierunków ścisłych Uniwersytetu Jagiellońskiego POKL.04.01.02-00-097/09-00 Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

cykloheksan benzen p-nitrofenol

cykloheksan benzen p-nitrofenol 1 Ćwiczenie 19K. Interakcja światła z materią. Absorpcja światła. Wyznaczanie widm absorpcji wybranych biomolekuł. Część teoretyczna: Spektroskopia jest często stosowaną techniką w badaniach chemicznych

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS w określaniu struktury związków organicznych Małgorzata Krasodomska

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS w określaniu struktury związków organicznych Małgorzata Krasodomska Zastosowanie spektroskopii UV/VIS w określaniu struktury związków organicznych Małgorzata Krasodomska 1.1. Wprowadzenie do spektroskopii UV/VIS Spektroskopia w nadfiolecie, oraz świetle widzialnym UV/VIS

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 53. Soczewki

Ćwiczenie 53. Soczewki Ćwiczenie 53. Soczewki Małgorzata Nowina-Konopka, Andrzej Zięba Cel ćwiczenia Pomiar ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiająca i rozpraszająca), obliczenie ogniskowej soczewki rozpraszającej.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki"

Ćwiczenie: Zagadnienia optyki Ćwiczenie: "Zagadnienia optyki" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: 1.

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA BIOCHEMICZNE

OBLICZENIA BIOCHEMICZNE OBLICZENIA BIOCHEMICZNE Praca w laboratorium biochemicznym wymaga umiejętności obliczania stężeń i rozcieńczeń odczynników stosowanych do doświadczeń. W podstawowym kursie biochemii nie ma czasu na przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

Deuterowa korekcja tła w praktyce

Deuterowa korekcja tła w praktyce Str. Tytułowa Deuterowa korekcja tła w praktyce mgr Jacek Sowiński jaceksow@sge.com.pl Plan Korekcja deuterowa 1. Czemu służy? 2. Jak to działa? 3. Kiedy włączyć? 4. Jak/czy i co regulować? 5. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne

Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Analiza spektralna i pomiary spektrofotometryczne Zagadnienia: 1. Absorbcja światła. 2. Współrzędne trójchromatyczne barwy, Prawa Gassmana. 3. Trójkąt barw. Trójkąt nasyceń. 4. Rozpraszanie światła. 5.

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki.

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. 1. Równanie soczewki i zwierciadła kulistego. Z podobieństwa trójkątów ABF i LFD (patrz rysunek powyżej) wynika,

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ

TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ PROBLEMATYKA: Kalibracja metody analitycznej Badanie i eliminacja efektów interferencyjnych TEMAT ĆWICZENIA: OZNACZANIE METALI W WODZIE WODOCIĄGOWEJ TECHNIKĄ PŁOMIENIOWEJ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA

POLITECHNIKA GDAŃSKA POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ Ćwiczenia laboratoryjne CHEMIA I TECHNOLOGIA MATERIAŁÓW BARWNYCH USUWANIE BARWNIKÓW ZE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁU TEKSTYLNEGO Z WYKORZYSTANIEM

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO)

METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO) METODYKA POMIARÓW WIDM ABSORPCJI (WA) NA CARY-300 (Varian) i V-550 (JASCO) Czas od włączenia spektrofotometru Cary-300 do momentu uzyskania stabilnej pracy: ok 30 minut., w przypadku V-550 ok. 3h. WA widmo

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA TECHNICZNA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik Nr 1 do SIWZ Specyfikacja techniczna Nr sprawy: ZP/41/2011 SPECYFIKACJA TECHNICZNA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Na dostawę 1 kpl. spektrofotometru UV-VIS z przystawką termostatującą Peltie w ramach

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 6 Temat: Wyznaczenie stałej siatki dyfrakcyjnej i dyfrakcja światła na otworach kwadratowych i okrągłych. 1. Wprowadzenie Fale

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 13 Temat: Biostymulacja laserowa Istotą biostymulacji laserowej jest napromieniowanie punktów akupunkturowych ciągłym, monochromatycznym

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI - MOŻLIWOŚCI I ZASTOSOWANIA

SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI - MOŻLIWOŚCI I ZASTOSOWANIA SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI - MOŻLIWOŚCI I ZASTOSOWANIA Beata Rozum Seminarium Analityczne MS Spektrum 2013 Porównania laboratoryjne, akredytacja, typowe problemy w laboratoriach SPEKTROSKOPIA Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne.

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne. Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ Wprowadzenie teoretyczne. Soczewka jest obiektem izycznym wykonanym z materiału przezroczystego o zadanym kształcie i symetrii obrotowej. Interesować

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Badanie zjawisk optycznych przy użyciu zestawu Laser Kit

Badanie zjawisk optycznych przy użyciu zestawu Laser Kit LABORATORIUM OPTOELEKTRONIKI Ćwiczenie 5 Badanie zjawisk optycznych przy użyciu zestawu Laser Kit Cel ćwiczenia: Zapoznanie studentów ze zjawiskami optycznymi. Badane elementy: Zestaw ćwiczeniowy Laser

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Aparatura do badań spektroskopowych

Aparatura do badań spektroskopowych Aparatura do badań spektroskopowych Spektrofotometr Do rejestracji widm absorpcji używany jest spektrofotometr V-55 (Jasco) i Specord UV-VIS (Zeiss) oraz jeśli to konieczne to także Cary-3 (Varian). Spektrofotometry

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

Zakresy promieniowania. Światło o widzialne. długość fali, λ. podczerwień. ultrafiolet. Wektor pola elektrycznego. Wektor pola magnetycznego TV AM/FM

Zakresy promieniowania. Światło o widzialne. długość fali, λ. podczerwień. ultrafiolet. Wektor pola elektrycznego. Wektor pola magnetycznego TV AM/FM Światło o widzialne Zakresy promieniowania ultrafiolet podczerwień Wektor pola elektrycznego Wektor pola magnetycznego TV AM/FM długość fali, λ Podział fal elektromagnetycznych Promieniowanie X Fale wolnozmiennesieci

Bardziej szczegółowo

POMIAR STĘŻENIA DWUTLENKU WĘGLA PRZY WYKORZYSTANIU ABSORPCJI PROMIENIOWANIA PODCZERWONEGO TECHNIKĄ NDIR

POMIAR STĘŻENIA DWUTLENKU WĘGLA PRZY WYKORZYSTANIU ABSORPCJI PROMIENIOWANIA PODCZERWONEGO TECHNIKĄ NDIR II Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna EKOLOGIA W ELEKTRONICE Przemysłowy Instytut Elektroniki Warszawa, 5-6.12.2002 POMIAR STĘŻENIA DWUTLENKU WĘGLA PRZY WYKORZYSTANIU ABSORPCJI PROMIENIOWANIA PODCZERWONEGO

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wprowadzenie 1.1. Odczyn wody Odczyn roztworu określa stężenie,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia. Analiza rentgenostrukturalna materiałów polikrystalicznych

Instrukcja do ćwiczenia. Analiza rentgenostrukturalna materiałów polikrystalicznych nstrukcja do ćwiczenia naliza rentgenostrukturalna materiałów polikrystalicznych Katedra Chemii Nieorganicznej i Technologii Ciała Stałego Wydział Chemiczny Politechnika Warszawska Warszawa, 2007 Promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R O-6

Ć W I C Z E N I E N R O-6 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I TECHNOLOGII MATERIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA OPTYKI Ć W I C Z E N I E N R O-6 WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FAL PODSTAWOWYCH BARW W WIDMIE ŚWIATŁA BIAŁEGO

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYNIKÓW ORAZ ŹRÓDŁA NIEPEWNOŚCI PRZY WZORCOWANIU WZORCÓW SPEKTROFOTOMETRYCZNYCH

ANALIZA WYNIKÓW ORAZ ŹRÓDŁA NIEPEWNOŚCI PRZY WZORCOWANIU WZORCÓW SPEKTROFOTOMETRYCZNYCH Agnieszka CHRZĄTEK, Justyna WTORKIEWICZ Okręgowy Urząd Miar w Łodzi ANALIZA WYNIKÓW ORAZ ŹRÓŁA NIEPEWNOŚCI PRZY WZORCOWANIU WZORCÓW PEKTROFOTOMETRYCZNYCH W artykule przedstawiono oraz porównano wyniki

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul.

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 135 139 Trichlorek fosforu metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METOD I TECHNIK BADAŃ MATERIAŁÓW

LABORATORIUM METOD I TECHNIK BADAŃ MATERIAŁÓW LABORATORIUM METOD I TECHNIK BADAŃ MATERIAŁÓW ĆWICZENIE NR 11 BADANIA SKŁADU CHEMICZNEGO ( STALOSKOP ) I. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą analizy staloskopowej oraz identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania

Bardziej szczegółowo

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Promieniowanie ciała doskonale czarnego Ciało doskonale czarne ciało pochłaniające całkowicie każde promieniowanie, które padnie na jego powierzchnię, niezależnie od

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II Piotr Ludwikowski XI. POLE MAGNETYCZNE Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe. Uczeń: 43 Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych.

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych. msg O 7 - - Temat: Badanie soczewek, wyznaczanie odległości ogniskowej. Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności

Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie. Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektrometria w bliskiej podczerwieni - zastosowanie w cukrownictwie Radosław Gruska Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Spektroskopia, a spektrometria Spektroskopia nauka o powstawaniu

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

V. KONSPEKTY UCZELNIA WYŻSZA

V. KONSPEKTY UCZELNIA WYŻSZA 66 S t r o n a V. KONSPEKTY UCZELNIA WYŻSZA ŚWIATŁO W ŻYCIU Realizator: Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie Nazwa przedmiotu Cele zajęć Treści programowe Efekty Forma pracy uczniów

Bardziej szczegółowo

A = log (I o /I) = ε c d

A = log (I o /I) = ε c d Fotometryczne oznaczanie zawartości białka Zajęcia 3 godzinne część A, zajęcia 4 godzinne część A i B. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie zasad, na których oparte są najczęściej stosowane metody

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ POMIAR OGNISKOWYCH SOCZEWEK CIENKICH 1. Cel dwiczenia Zapoznanie z niektórymi metodami badania ogniskowych soczewek cienkich. 2. Zakres wymaganych zagadnieo: Prawa odbicia

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia modulacyjna

Spektroskopia modulacyjna Spektroskopia modulacyjna pozwala na otrzymanie energii przejść optycznych w strukturze z bardzo dużą dokładnością. Charakteryzuje się również wysoką czułością, co pozwala na obserwację słabych przejść,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII OGÓLNEJ I ANALITYCZNEJ DLA STUDENTÓW I ROKU OCHRONY ŚRODOWISKA

MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII OGÓLNEJ I ANALITYCZNEJ DLA STUDENTÓW I ROKU OCHRONY ŚRODOWISKA MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII OGÓLNEJ I ANALITYCZNEJ DLA STUDENTÓW I ROKU OCHRONY ŚRODOWISKA 29/21 Podręczniki: 1) A. Jarczewski - Chemia ogólna i analityczna dla studentów biologii - skrypt

Bardziej szczegółowo

Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection)

Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection) Metoda osłabionego całkowitego wewnętrznego odbicia ATR (Attenuated Total Reflection) Całkowite wewnętrzne odbicie n 2 θ θ n 1 n > n 1 2 Kiedy promień pada na granicę ośrodków pod kątem większym od kąta

Bardziej szczegółowo

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r.

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. 1. Po wirującej płycie gramofonowej idzie wzdłuż promienia mrówka ze stałą prędkością względem płyty. Torem ruchu mrówki

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 198188 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 370289 (51) Int.Cl. C01B 33/00 (2006.01) C01B 33/18 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Wyrażanie stężeń Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Stężenie procentowe Stężenie procentowe (procent wagowy, procent masowy) wyraża stosunek

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej. dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB

Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej. dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Zastosowanie spektroskopii w podczerwieni w analizie jakościowej i ilościowej dr Alina Dubis Zakład Chemii Produktów Naturalnych Instytut Chemii UwB Tematyka Spektroskopia - podział i zastosowanie Promieniowanie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 12 Instrukcja dla studenta

Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 12 Instrukcja dla studenta Ćwiczenie BADANIE WIDM OPTYCZNYCH ZA POMOCĄ SPEKTROMETRU O 9 O 1 Instrukcja dla studenta I WSTĘP I1 Światło Z punktu widzenia fizyki światło widzialne jest falą elektromagnetyczną a jednocześnie zbiorem

Bardziej szczegółowo

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych)

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody instrumentalne podział ze względu na uzyskane informację. 1. Analiza struktury; XRD (dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych Pirydyna i pochodne 1 Pirydyna Tw 115 o C ; temperatura topnienia -41,6 0 C Miesza się w każdym stosunku z wodą tworząc mieszaninę azeotropowa o Tw 92,6 o C; Energia delokalizacji 133 kj/mol ( benzen 150.5

Bardziej szczegółowo