Wykład I. Podstawowe pojęcia Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykład I. Podstawowe pojęcia Pamięci półprzewodnikowe. Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych"

Transkrypt

1 Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Wykład I Podstawowe pojęcia Pamięci półprzewodnikowe 1

2 Część 1 Podstawowe pojęcia 2

3 I. Pojęcie komputera Cyfrowe dane 3 Wewnątrz komputera informacja ma postać fizycznych sygnałów dwuwartościowych (np. dwa poziomy napięcia, dwa kierunki namagnesowania, dwie fazy przebiegu okresowego), którym można przypisać np. symbole 0 i 1. Każdy komunikat musi być przedstawiony jako łańcuch zerojedynkowy określonej długości (słowo).

4 I. Pojęcie komputera Cyfrowe dane 4

5 I. Pojęcie komputera Układy cyfrowe 5

6 I. Pojęcie komputera Układy cyfrowe Układy cyfrowe służą do przetwarzania informacji. Do układu podajemy dane. Układ wykonuje na danych określone operacje. Układ zwraca wyniki. Układ cyfrowy to nie to samo co procesor czy nawet ALU. Pojęcie Układu cyfrowego obejmuje każde urządzenie elektroniki i automatyki spełniające powyższe funkcje. 6

7 I. Pojęcie komputera KOMPUTER PROGRAM Każdy komputer porównać można do czarnej skrzynki. W tym modelu widać, że zarówno surowcem", jak i produktem" komputera jest informacja, przy czym - ze względu na olbrzymią różnorodność jej postaci - musi być ona przekształcana: na wejściu do postaci wymaganej przez maszynę, a na wyjściu do postaci czytelnej dla użytkownika 7

8 I. Pojęcie komputera KOMPUTER Specjalizowany układ cyfrowy Komputer PROGRAM 8

9 I. Pojęcie komputera Jak opisujemy komputer? Przy opisie komputera przyjmuje się zwykle trzy poziomy abstrakcji : architektura, implementacja; realizacja. Te same poziomy występują przy projektowaniu; wprawdzie są one wzajemnie zależne, lecz realizowane przez osobne zespoły i wymagające od twórców innej wiedzy, stosujące inne narzędzia i inaczej dokumentowane 9

10 I. Pojęcie komputera Opis komputera poziomy abstrakcji Poglądowo można powiedzieć, że: realizacja określa z czego maszyna jest zbudowana, implementacja - jaka jest jej struktura i jak działa, architektura opisuje zachowanie się z punktu widzenia użytkownika. 10

11 I. Pojęcie komputera Opis komputera poziomy abstrakcji Aplikacje Języki wysokiego poziomu Asemblery BIOS Sprzęt 11

12 I. Pojęcie komputera Opis komputera poziomy abstrakcji Z punktu widzenia użytkownika, komputer jest postrzegany poprzez język, w jakim się z nim komunikuje - jako pewna maszyna wirtualna. Może być nieistotne, jaka ta maszyna jest naprawdę" - jaki jest procesor, jaki jest system operacyjny, jakie jest inne oprogramowanie. 12

13 I. Pojęcie komputera Model von Neumana Strukturę blokową większości komputerów, przeszłych i obecnych, przedstawia tzw. model von Neumanna, zaproponowany w roku 1945, zanim zbudowano jakikolwiek komputer w obecnym tego słowa znaczeniu. 13

14 I. Pojęcie komputera Model von Neumana Model ten jest implementacją czysto matematycznej konstrukcji zwanej maszyną Turinga. 14

15 I. Pojęcie komputera Model von Neumana Model von Neumanna wyróżnia pięć bloków funkcjonalnych: pamięć (M), blok operacyjny nazywany jednostką arytmetyczno-logiczną (ALU), centralne sterowanie (CC) wejście (input) i wyjście (output). Zespół przetwarzający złożony z bloku operacyjnego i centralnego sterowania stanowi procesor centralny (CPU) 15

16 I. Pojęcie komputera Model von Neumana Model von Neumanna wyróżnia pięć bloków funkcjonalnych: pamięć (M), blok operacyjny nazywany jednostką arytmetyczno-logiczną (ALU), centralne sterowanie (CC) wejście (input) i wyjście (output). Zespół przetwarzający złożony z bloku operacyjnego i centralnego sterowania stanowi procesor centralny (CPU) 16

17 I. Pojęcie komputera Model von Neumana Pamięć Dane i rozkazy CPU Pamięć danych Pamięć Rozkazów CPU Podstawowym założeniem, stanowiącym cześć definicji komputera, jest przechowywanie zarówno danych (argumentów operacji i ich wyników), jak i rozkazów (informacji sterującej przetwarzaniem) we wspólnej pamięci. 17

18 I. Pojęcie komputera Model von Neumana Pamięć Dane i rozkazy CPU Pamięć danych Pamięć Rozkazów CPU Jednolitość postaci informacji przetwarzanej i kodu sterującego umożliwia modyfikacje programu w czasie jego wykonywania. Ta właśnie cecha decyduje o niebywałej uniwersalności komputerów 18

19 I. Pojęcie komputera NAJPROSTRSZY MODEL KOMPUTERA CPU (mikroprocesor zegar i sterownik magistrali) PAMIĘĆ ROM RAM I/O 19

20 I. Pojęcie komputera NAJPROSTRSZY MODEL KOMPUTERA CPU (mikroprocesor zegar i sterownik magistrali) PAMIĘĆ I/O 20

21 I. Pojęcie komputera NAJPROSTRSZY MODEL KOMPUTERA CPU (mikroprocesor zegar i sterownik magistrali) W skład CPU wchodzą: mikroprocesor, zegar oraz opcjonalnie sterownik magistrali oraz koprocesor matematyczny. Zegar systemowy tworzy przebiegi czasowe synchronizujące pracę wszystkich elementów systemu. Sterownik magistrali jest specjalizowanym układem który na podstawie informacji otrzymanych z mikroprocesora sygnały sterujące pracą pamięci układów we/wy i innych. 21

22 I. Pojęcie komputera NAJPROSTRSZY MODEL KOMPUTERA CPU (mikroprocesor zegar i sterownik magistrali) Zadaniem CPU oprócz przetwarzania informacji jest także sterowanie pracą pozostałych układów systemu. Wszystkie działania i operacje w systemie są sterowane lub zainicjowane przez procesor. Działanie jest skutkiem ciągu instrukcji dostarczonych do mikroprocesora czyli programu. 22

23 I. Pojęcie komputera NAJPROSTRSZY MODEL KOMPUTERA PAMIĘĆ ROM RAM Program musi być przechowywany w pamięci o krótkim czasie dostępu (pamięć półprzewodnikowa ROM). Pamięci masowa nie nadają się - mają zbyt długi czas dostępu. W każdym systemie komputerowym musi istnieć pomięć stała (RAM), która przechowuje instrukcję (niewielki fragment kodu), od której procesor startuje (wykonuje ja po załączeniu zasilania). 23

24 I. Pojęcie komputera Magistrala Magistralą nazywamy zestaw linii oraz układów przełączających, łączących dwa lub więcej układów mogących być nadajnikami lub odbiornikami informacji. Przesyłanie informacji zachodzi zawsze pomiędzy dokładnie jednym układem będącym nadajnikiem a dokładnie jednym układem będącym odbiornikiem, przy pozostałych układach odseparowanych od linii przesyłających. 24

25 Część 2 Pamięci półprzewodnikowe 25

26 Pamięci półprzewodnikowe Pamięciami półprzewodnikowymi nazywamy cyfrowe układy scalone przeznaczone do przechowywania większych ilości informacji w postaci binarnej. Pojemnością pamięci nazywamy maksymalną ilość informacji, jaką możemy przechować w danej pamięci. 26

27 Pamięci półprzewodnikowe Pamięcią o dostępie swobodnym nazywamy pamięć, dla której czas dostępu praktycznie nie zależy od adresu słowa w pamięci, czyli od miejsca, w którym jest przechowywana informacja, UWAGA: Pamięci ROM są pamięciami o dostępie swobodnym w przeciwieństwie do pamięci o dostępie sekwencyjnym (kolejki danych, pamięci taśmowe), czy pamięci o dostępie blokowym (pamięci masowe). 27

28 Pamięci półprzewodnikowe Pamięcią RAM nazywamy pamięć półprzewodnikową o dostępie swobodnym przeznaczaną do zapisu i odczytu. Pamięć RAM jest pamięcią ulotną, co ozna cza, że po wyłączeniu jej zasilania informacja w niej przechowywana jest tracona. Pamięcią ROM nazywamy pamięć półprzewodnikową o dostępie swobodnym, której zapis następuje na innej drodze niż odczyt (dawniej pamięć tylko do odczytu). Pamięć ROM jest pamięcią nieulotną. 28

29 Pamięci półprzewodnikowe Ze względu na technologię wykonania, pamięci RAM dzielimy na dwie podstawowe grupy: pamięci dynamiczne DRAM pamięci statyczne - SRAM. Pamięci dynamiczne są pamięciami wolniejszymi ale tańsze od pamięci statycznych. Pamięci dynamiczne znacznie łatwiej podlegają scalaniu, co oznacza, że dla porównywalnej wielkości układu uzyskujemy w nich znacznie większe pojemności. Wadą pamięci dynamicznych jest fakt, że dla poprawnego ich funkcjonowania konieczny jest tak zwany proces odświeżania. Polega on na cyklicznym, ponownym zapisie przechowywanej informacji do komórek tej pamięci. 29

30 Pamięci półprzewodnikowe Informacje przechowywane są w pamięci DRAM pod postacią ładunku zgromadzonego przez kondensator. Kondensator naładowany 1 Kondensator rozładowany 0 e/informatyka/ Komórka (bit) pamięci dynamicznej to zaledwie 2 jeden tranzystor i 2 kondensatory. 30

31 Pamięci półprzewodnikowe Gdy linia słowa jest w stanie "1", tranzystory są włączone. Gdy linia słowa jest w stanie "0", tranzystory są wyłączone. Przerzutnik statyczny w komórce pamięci trwa w stanie, jaki został ostatnio zapisany. Każda komórka (bit) pamięci statycznej składa się z kilku bramek logicznych i tranzystorów. 31

32 Pamięci półprzewodnikowe Pamięci dynamiczne stosowane są do budowy głównej pamięci operacyjnej komputera (RAM). Szybkie pamięci statyczne stosowane są do budowy pamięci podręcznej (cache) 32

33 Kości pamięci DB - Szyna wejścia/wyjścia danych służy do wprowadzania i wyprowadzania informacji do i z pamięci. AB - Wejście adresowe służy do dokonania wyboru, na którym z wielu słów w pamięci zastanie wykonana operacja (zapisu bądź odczytu). R/W# - Wejście sterujące informuje układ pamięci, jakiego rodzaju operacja będzie wykonywana: odczyt czy zapis. CS# - służy do uaktywnienia układu pamięci. Wejście to jest używane przy budowie zespołów pamięci metodą łączenia dwóch lub więcej układów scalonych pamięci. 33

34 Organizacja pamięci Adresem nazywamy niepowtarzalną liczbę (numer) przypisaną danemu miejscu (słowu) w pamięci celem jego identyfikacji Słowem w pamięci nazywamy zestaw pojedynczych komórek pamięci, do którego odwołujemy się pojedynczym adresem. Organizacją pamięci nazywamy sposób podziału obszaru pamięci na słowa. 34

35 Organizacja pamięci Z warunku niepowtarzalności adresu wynika minimalna ilość linii szyny adresowej: Przy m-bitowej szynie danych mamy do dyspozycji 2 m rożnych adresów. N =2 m M = n * 2 m gdzie: m szerokość magistrali N ilość słów n długość słowa M Pojemność pamięci 35

36 Organizacja pamięci Pamięci na obu rysunkach mają tą samą pojemność (32b). Różnią się natomiast organizacją. Pamięć z rysunku a) ma organizację bitową. Możemy o niej powiedzieć, że jest to pamięć 32 x 1b. Pamięć z rysunku b) ma organizacje bajtową, czyli jest to pamięć 4 x 8b (lub inaczej 4 x 1B). 36

37 Łączenie układów pamięci Budowa bloków (banków) pamięci polega na łączeniu układów scalonych pamięci o określonej pojemności i organizacji w ten sposób, aby uzyskać zespoły pamięci o większej pojemności i/lub o zmienionej długości słowa. Stąd problem rozbudowy pamięci możemy podzielić na dwa podstawowe przypadki: zwiększanie (rozszerzanie) długości słowa przy niezmienionej ilości słów zwiększanie ilości słów przy niezmienionej długości słowa. Oczywiście obydwa przypadki mogą występować (i w praktyce często występują) jednocześnie. 37

38 Łączenie układów pamięci Zwiększanie długości słowa 38

39 Łączenie układów pamięci W celu zwiększenia długości słowa pamięci szerszą magistralę danych budujemy z bitów linii danych kolejnych układów scalonych pamięci, natomiast magistralę adresową i sygnały sterujące łączymy równolegle. We wszystkich połączonych układach, wybieramy słowa położone w takim samym miejscu. Wszystkie układy dostają te same sygnały sterujące. Wszystkie układy są równocześnie uaktywnione (sygnałcs#). Na wszystkich słowach składowych wykonujemy tę samą operację, zapis lub odczyt, (ten sam sygnał R/W#) 39

40 Łączenie układów pamięci Zwiększenie liczby słów w pamięci (zwiększenie pojemności pamięci) Bity A19 i A18 adresu, podawane na dekoder, uaktywniają dokładnie jedno z jego czterech wyjść. Powoduje to uaktywnienie dokładnie jednego układu scalonego pamięci. W ramach tego układu przy pomocy pozostałych bitów adresu wybieramy słowo, na którym zostanie wykonana operacja zapisu bądź odczytu. 40

41 Łączenie układów pamięci Zwiększenie ilości słów pamięci oznacza zwiększenie ilości potrzebnych adresów, a co za tym idzie - rozbudowę szyny adresowej o dodatkowe bity potrzebne do uzyskania tych adresów. Przy niezmienionej długości słowa szyna danych pozostaje bez zmian. Dodatkowe bity adresu służą, przy wykorzystaniu dekodera, do wyboru jednego z łączonych układów pamięci, z którego odczytamy lub do którego zapiszemy informacje. Wyboru dokonujemy przy użyciu wejścia CS# uaktywniającego układy scalone pamięci. Magistrale adresowe, danych i sygnały sterujące układów, z których budujemy nowy blok pamięci, łączymy równolegle. 41

42 Obsługa pamięci DRAM Sposób adresowania słowa w pamięci DRAM Wyprowadzenia pamięci DRAM 42

43 Obsługa pamięci DRAM Adres słowa, na którym chcemy wykonać operacje, podawany jest w dwóch równych częściach zwanych adresem wiersza i adresem kolumny. Zmniejsza to ilość potrzebnych wyprowadzeń szyny adresowej i upraszcza konstrukcję dekoderów adresu. 43

44 Operacja odczytu dla pamięci DRAM 44

45 Odświeżanie pamięci DRAM Czas, jaki upływa od momentu podania prawidłowego adresu przez zarządcę magistral do momentu pojawienia się poprawnych danych na magistrali adresowej, nazywamy czasem dostępu (t a ). Po odczycie zawartości słowa musi upłynąć kolejny odcinek czasu potrzebny do doładowania komórek pamięci odczytywanego słowa (ang. precharge delay). Dopiero wówczas może się rozpocząć kolejny cykl dostępu do pamięci. Odświeżanie komórek pamięci DRAM polega na cyklicznym doładowywaniu pojemności pamiętających przechowujących wartość 1. 45

46 Dostęp w trybie stronicowanym Dostęp do pamięci w trybie stronicowania jest sposobem na przyspieszenie współpracy z pamięcią DRAM. Wykorzystuje się tu dwa fakty. 1. Większość odczytów dokonywana jest spod kolejnych, położonych koło siebie adresów. Oznacza to, że starsza część adresu, adres wiersza, nie zmienia się, a zmienia się jedynie adres kolumny. 2. Czas przesłania adresu wiersza stanowi około 50% czasu dostępu. Jeżeli przy odczytach kolejnych słów nie będziemy zmieniać adresu wiersza, a jedynie adres kolumny, to czas dostępu do pamięci ulegnie skróceniu. 46

47 Dostęp w trybie stronicowanym Realizacja efektywnego trybu ze stronicowaniem wymaga od procesora możliwości adresowania potokowego, czyli możliwości podania adresu następnego słowa jeszcze w czasie realizacji dostępu do słowa poprzedniego. 47

48 Dostęp w trybie seryjnym (bust) Dostęp w trybie seryjnym (ang. bursf) stosowany jest przy współpracy pamięci głównej z pamięcią cache. Pamięć ta odczytuje bądź zapisuje informacje liniami, których długość zależy od rozwiązania pamięci cache. Przykładowo dla systemów z procesorem wynosi 16 bajtów. Ponieważ procesor ten ma magistrale danych 32-bitową (4 bajty), do wypełnienia linii potrzeba 4 dostępów do pamięci. Operacje te dotyczą jednak kolejnych, leżących obok siebie słów. Oznacza to, że adres wiersza nie będzie się zmieniał, zaś adres kolumny przy każdym kolejnym dostępie będzie większy o jeden. 48

49 Dostęp w trybie seryjnym (bust) Dostęp w trybie seryjnym (ang. bursf) stosowany jest przy współpracy pamięci głównej z pamięcią cache. Pamięć ta odczytuje bądź zapisuje informacje liniami, których długość zależy od rozwiązania pamięci cache. Przykładowo dla systemów z procesorem wynosi 16 bajtów. Ponieważ procesor ten ma magistrale danych 32-bitową (4 bajty), do wypełnienia linii potrzeba 4 dostępów do pamięci. Operacje te dotyczą jednak kolejnych, leżących obok siebie słów. Oznacza to, że adres wiersza nie będzie się zmieniał, zaś adres kolumny przy każdym kolejnym dostępie będzie większy o jeden. 49

50 Synchroniczna pamięć RAM SRAM (S = Synchroniczne) Wszystkie sygnały sterujące pamięci SDRAM synchronizowane są przez jeden przebieg zegarowy. Ułatwia to współpracę pamięci z magistralami. Sygnał taktujący pozwala na dokładne zsynchronizowanie ze sobą operacji wykonywanych przez pamięć i jej kontroler umożliwia to skrócenie czasu przeznaczonego na te operacje, a więc przyspieszenie działania pamięci. Obsługa odświeżania pamięci przeniesiona została do wnętrza kości. Każdy chip wyposażony jest we własny generator pobudzający w odpowiednim rytmie wszystkie komórki pamięci. Powoduje to odciążenie kontrolera pamięci i umożliwia dalsze przyspieszenie jej pracy. 50

51 Synchroniczna pamięć RAM SRAM (S = Synchroniczne) Wszystkie sygnały sterujące pamięci SDRAM synchronizowane są przez jeden przebieg zegarowy. Ułatwia to współpracę pamięci z magistralami. Sygnał taktujący pozwala na dokładne zsynchronizowanie ze sobą operacji wykonywanych przez pamięć i jej kontroler umożliwia to skrócenie czasu przeznaczonego na te operacje, a więc przyspieszenie działania pamięci. Obsługa odświeżania pamięci przeniesiona została do wnętrza kości. Każdy chip wyposażony jest we własny generator pobudzający w odpowiednim rytmie wszystkie komórki pamięci. Powoduje to odciążenie kontrolera pamięci i umożliwia dalsze przyspieszenie jej pracy. 51

52 Synchroniczna pamięć RAM Pamięć SDRAM podzielona jest na niezależne moduły zwane bankami. Przed przystąpieniem do zapisu bank należy aktywować, to znaczy przygotować elektronikę kości do rozpoczęcia operacji wymiany danych. 52

53 Pamięć ROM Komórka pamięci FLASHROM (jedno z dwu obecnie stosowanych rozwiązań) 53

54 Pamięć ROM Pamięć ROM (ang. read only memory) jest pamięcią nieulotną, gdzie zapis następuje na innej drodze niż odczyt. Nieulotność oznacza, że po wyłączeniu napięcia zasilania tej pamięci, informacja w niej przechowywana nie jest tracona (zapominana). Do pamięci tej nie możemy zapisywać danych w trakcie jej normalnej pracy w systemie (cyklu rozkaowego). Pamięci ROM są pamięciami o dostępie swobodnym. Określenie, że jest to pamięć tylko do odczytu, nie jest równoznaczne z tym, że zawartości tej pamięci w określonych warunkach nie można zmieniać. Dla niektórych typów technologicznych pamięci ROM jest to możliwe. 54

55 Rodzaje pamięci ROM 1. MROM (ang. mascable ROM) - pamięci, których zawartość jest ustalana w procesie produkcji (przez wykonanie odpowiednich masek - stąd nazwa) i nie może być zmieniana. Przy założeniu realizacji długich serii produkcyjnych jest to najtańszy rodzaj pamięci ROM. W technice komputerowej dobrym przykładem zastosowania tego typu pamięci jest BIOS obsługujący klawiaturę. 2. PROM (ang. programmable ROM) - pamięć jednokrotnie programowalna. Oznacza to, że użytkownik może sam wprowadzić zawartość tej pamięci, jednakże potem nie można jej już zmieniać. Cecha ta wynika z faktu, że programowanie tej pamięci polega na nieodwracalnym niszczeniu niektórych połączeń wewnątrz niej. Obecnie ten typ pamięci nie jest już używany. 55

56 Rodzaje pamięci ROM 3. EPROM - pamięć wielokrotnie programowalna, przy czym kasowanie poprzedniej zawartości tej pamięci odbywa się drogą naświetlania promieniami UV. Programowanie i kasowanie zawartości tej pamięci odbywa się poza systemem w urządzeniach zwanych odpowiednio kasownikami i programatorami pamięci. Pamięć ta wychodzi już z użycia. 4. EEPROM - pamięć kasowana i programowana na drodze czysto elektrycznej. Istnieje możliwość wprowadzenia zawartości tego typu pamięci bez wymontowywania jej z systemu (jeżeli oczywiście jego projektant przewidział taką opcje) choć czas zapisu informacji jest nieporównywalnie dłuższy niż czas zapisu do pamięci RAM. Wykonywana w różnych postaciach (np. jako FLASH), różniących się sposobem organizacji kasowania i zapisu. 56

57 Literatura: Metzger Piotr - Anatomia PC, wydanie XI, Helion 2007 Wojtuszkiewicz Krzysztof - Urządzenia techniki komputerowej, część I: Jak działa komputer, MIKOM, Warszawa 2000 Wojtuszkiewicz Krzysztof - Urządzenia techniki komputerowej, część II: Urządzenia peryferyjne i interfejsy, MIKOM, Warszawa 2000 Komorowski Witold - Krótki kurs architektury i organizacji komputerów, MIKOM Warszawa 2004 Gook Michael - Interfejsy sprzętowe komputerów PC, Helion,

Wykład II. Pamięci operacyjne. Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera

Wykład II. Pamięci operacyjne. Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera Studia stacjonarne Pedagogika Budowa i zasada działania komputera Wykład II Pamięci operacyjne 1 Część 1 Pamięci RAM 2 I. Pamięć RAM Przestrzeń adresowa pamięci Pamięć podzielona jest na słowa. Podczas

Bardziej szczegółowo

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne.

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. 1. Pamięci są układami służącymi do przechowywania informacji w postaci ciągu słów bitowych. Wykonuje się jako układy o bardzo dużym stopniu scalenia w

Bardziej szczegółowo

Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci. Ptc 2013/2014 13.12.2013

Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci. Ptc 2013/2014 13.12.2013 Pamięci półprzewodnikowe w oparciu o książkę : Nowoczesne pamięci półprzewodnikowe, Betty Prince, WNT Ptc 2013/2014 13.12.2013 Pamięci statyczne i dynamiczne Pamięci statyczne SRAM przechowywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie)

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zadanie komputera to wykonywanie programu Program składa się z rozkazów przechowywanych w pamięci Rozkazy są przetwarzane w dwu krokach:

Podstawowe zadanie komputera to wykonywanie programu Program składa się z rozkazów przechowywanych w pamięci Rozkazy są przetwarzane w dwu krokach: Rok akademicki 2012/2013, Wykład nr 6 2/46 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

Podzespoły Systemu Komputerowego:

Podzespoły Systemu Komputerowego: Podzespoły Systemu Komputerowego: 1) Płyta główna- jest jednym z najważniejszych elementów komputera. To na niej znajduje się gniazdo procesora, układy sterujące, sloty i porty. Bezpośrednio na płycie

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna.

LEKCJA. TEMAT: Pamięć operacyjna. TEMAT: Pamięć operacyjna. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: zna pojęcia: pamięci półprzewodnikowej, pojemności, czas dostępu, transfer, ROM, RAM; zna podział pamięci RAM i ROM; zna parametry pamięci (oznaczone

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY INFORMATYKI

PODSTAWY INFORMATYKI PODSTAWY INFORMATYKI dr inż. Krzysztof Małecki Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O PAMIĘĆ 10011101 10000001......... ADRES 125 126 127 128 129 130 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 Pamięci

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego 21

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego 21 4.3. Pamięci wewnętrzne RAM i ROM 4.3.1. Materiał nauczania Oprócz mikroprocesora istotnym składnikiem jednostki centralnej jest pamięć. Pamięć komputera pozwala przechowywać informacje (dane). Aby komputer

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 2 -

Technologie informacyjne - wykład 2 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 2 - Prowadzący: dr inż. Łukasz

Bardziej szczegółowo

Zaleta duża pojemność, niska cena

Zaleta duża pojemność, niska cena Pamięć operacyjna (DRAM) jest przestrzenią roboczą mikroprocesora przechowującą otwarte pliki systemu operacyjnego, uruchomione programy oraz efekty ich działania. Wymianą informacji pomiędzy mikroprocesorem

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski Architektura systemów komputerowych dr Artur Bartoszewski Rozwój płyt głównych - część 2 Magistrale kart rozszerzeń Rozwój magistral komputera PC Płyta główna Czas życia poszczególnych magistral Pentium

Bardziej szczegółowo

Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych

Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Acces Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych przez program oraz ciągu rozkazów,

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci Układ Podstawy Informatyki - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu Układ 1 Układ Wymiana informacji Idea Zasady pracy maszyny W Architektura

Bardziej szczegółowo

Podstawy Projektowania Przyrządów Wirtualnych. Wykład 9. Wprowadzenie do standardu magistrali VMEbus. mgr inż. Paweł Kogut

Podstawy Projektowania Przyrządów Wirtualnych. Wykład 9. Wprowadzenie do standardu magistrali VMEbus. mgr inż. Paweł Kogut Podstawy Projektowania Przyrządów Wirtualnych Wykład 9 Wprowadzenie do standardu magistrali VMEbus mgr inż. Paweł Kogut VMEbus VMEbus (Versa Module Eurocard bus) jest to standard magistrali komputerowej

Bardziej szczegółowo

Pamięć. Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych:

Pamięć. Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych: Pamięć Podstawowe własności komputerowych systemów pamięciowych: Położenie: procesor, wewnętrzna (główna), zewnętrzna (pomocnicza); Pojemność: rozmiar słowa, liczba słów; Jednostka transferu: słowo, blok

Bardziej szczegółowo

Pamięć operacyjna. Moduł pamięci SDR SDRAM o pojemności 256MB

Pamięć operacyjna. Moduł pamięci SDR SDRAM o pojemności 256MB Mikroprocesor do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje pamięci operacyjnej, która staje się jego przestrzenią roboczą. Potocznie pamięć operacyjną określa się skrótem RAM (ang. Random Access Memory pamięć

Bardziej szczegółowo

W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa.

W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa. W sklepie komputerowym sprzedawca zachwala klientowi swój najnowszy towar: -Ten komputer wykona za pana połowę pracy! - W takim razie biorę dwa. Rys. wg Z. Postawa, UJ 1 pamięć ROM system operacyjny procesor

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Ogólny schemat komputera Jak widać wszystkie bloki (CPU, RAM oraz I/O) dołączone są do wspólnych

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia zaliczeniowe z przedmiotu Układy i systemy mikroprocesorowe elektronika i telekomunikacja, stacjonarne zawodowe

Zagadnienia zaliczeniowe z przedmiotu Układy i systemy mikroprocesorowe elektronika i telekomunikacja, stacjonarne zawodowe Zagadnienia zaliczeniowe z przedmiotu Układy i systemy mikroprocesorowe elektronika i telekomunikacja, stacjonarne zawodowe System mikroprocesorowy 1. Przedstaw schemat blokowy systemu mikroprocesorowego.

Bardziej szczegółowo

UKŁADY PAMIĘCI. Tomasz Dziubich

UKŁADY PAMIĘCI. Tomasz Dziubich UKŁADY PAMIĘCI Tomasz Dziubich Tematyka wykładu Podstawy Zasady adresacji sygnałowej pamięci Budowa komórki pamięci Parametry układów pamięci Odświeżanie pamięci Klasyfikacja układów pamięci Hierarchiczność

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki. ĆWICZENIE Nr 8 (3h) Implementacja pamięci ROM w FPGA

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki. ĆWICZENIE Nr 8 (3h) Implementacja pamięci ROM w FPGA Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki ĆWICZENIE Nr 8 (3h) Implementacja pamięci ROM w FPGA Instrukcja pomocnicza do laboratorium z przedmiotu Programowalne Struktury

Bardziej szczegółowo

8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE.

8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE. 8. MAGISTRALE I GNIAZDA ROZSZERZEŃ. INTERFEJSY ZEWNĘTRZNE. Magistrala (ang. bus) jest ścieżką łączącą ze sobą różne komponenty w celu wymiany informacji/danych pomiędzy nimi. Inaczej mówiąc jest to zespół

Bardziej szczegółowo

Maszyny liczace - rys historyczny

Maszyny liczace - rys historyczny SWB - Mikroprocesory i mikrokontrolery - wykład 7 asz 1 Maszyny liczace - rys historyczny pierwszy kalendarz - Stonehenge (obecnie Salisbury, Anglia) skonstruowany ok. 2800 r. pne. abacus - pierwsze liczydła

Bardziej szczegółowo

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych

Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych Budowa pamięci RAM Parametry: tcl, trcd, trp, tras, tcr występują w specyfikacjach poszczególnych pamięci DRAM. Czym mniejsze są wartości tych parametrów, tym szybszy dostęp do komórek, co przekłada się

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Cele: przydział zasobów pamięciowych wykonywanym programom, zapewnienie bezpieczeństwa wykonywanych procesów (ochrona pamięci), efektywne wykorzystanie dostępnej

Bardziej szczegółowo

Technika Cyfrowa. Badanie pamięci

Technika Cyfrowa. Badanie pamięci LABORATORIUM Technika Cyfrowa Badanie pamięci Opracował: mgr inż. Andrzej Biedka CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się studentów z budową i zasadą działania scalonych liczników asynchronicznych

Bardziej szczegółowo

Zasada hierarchii pamięci... 2 Podstawy... 3 Podstawowe definicje i klasyfikacja pamięci... 3 Organizacja pamięci... 4 Idea działania pamięci DRAM...

Zasada hierarchii pamięci... 2 Podstawy... 3 Podstawowe definicje i klasyfikacja pamięci... 3 Organizacja pamięci... 4 Idea działania pamięci DRAM... Zasada hierarchii pamięci... 2 Podstawy... 3 Podstawowe definicje i klasyfikacja pamięci... 3 Organizacja pamięci... 4 Idea działania pamięci DRAM... 6 Odświeżanie pamięci DRAM... 7 Idea działania synchronicznych

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I ... nazwisko i imię ucznia Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I 1. Na rys. 1 procesor oznaczony jest numerem A. 2 B. 3 C. 5 D. 8 2. Na rys. 1 karta rozszerzeń oznaczona jest numerem A. 1 B. 4 C. 6 D.

Bardziej szczegółowo

Technika Cyfrowa i Mikroprocesory

Technika Cyfrowa i Mikroprocesory Technika Cyfrowa i Mikroprocesory Pamięci dr inŝ Krzysztof Kołek Materiały wyłącznie dla potrzeb wykładu Układy cyfrowe oraz mikroprocesory II/III rok RA wydział EAIiE AGH Inne wykorzystanie bez zgody

Bardziej szczegółowo

Struktura i działanie jednostki centralnej

Struktura i działanie jednostki centralnej Struktura i działanie jednostki centralnej ALU Jednostka sterująca Rejestry Zadania procesora: Pobieranie rozkazów; Interpretowanie rozkazów; Pobieranie danych Przetwarzanie danych Zapisywanie danych magistrala

Bardziej szczegółowo

Sterowniki programowalne. System GE Fanuc serii 90-30 Zasady działania systemu (część I)

Sterowniki programowalne. System GE Fanuc serii 90-30 Zasady działania systemu (część I) Wykład w ramach przedmiotu Sterowniki programowalne System GE Fanuc serii 90-30 Zasady działania systemu (część I) Na podstawie dokumentacji GE Fanuc przygotował dr inż. Jarosław Tarnawski Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

Siemens Simatic S7-300 Informacje podstawowe o sterowniku programowalnym

Siemens Simatic S7-300 Informacje podstawowe o sterowniku programowalnym Siemens Simatic S7-300 Informacje podstawowe o sterowniku programowalnym Zakład Napędu Elektrycznego ISEP PW Wstęp Sterowniki swobodnie programowalne S7-300 należą do sterowników średniej wielkości. Są

Bardziej szczegółowo

Podstawy Techniki Mikroprocesorowej - Laboratorium Ćwiczenie A

Podstawy Techniki Mikroprocesorowej - Laboratorium Ćwiczenie A Podstawy Techniki Mikroprocesorowej - Laboratorium Ćwiczenie A Temat: Mikroprocesor Z80 Cel i przebieg ćwiczenia: Ćwiczenie wprowadzające do cyklu zajęć z Dydaktycznym Systemem Mikroprocesorowym (DSM).

Bardziej szczegółowo

Ogólne informacje. cią pracy, wielkości wyświetlan. cią obrazu, wietlaną rozdzielczości. częstotliwo. wieŝania obrazu.

Ogólne informacje. cią pracy, wielkości wyświetlan. cią obrazu, wietlaną rozdzielczości. częstotliwo. wieŝania obrazu. Karty graficzne Ogólne informacje Karta rozszerzeń,, umiejscawiana na płycie p głównej poprzez gniazdo PCI lub AGP odpowiada w komputerze za obraz wyświetlany wietlany przez monitor. Karty graficzne róŝnir

Bardziej szczegółowo

Kurs Elektroniki. Część 5 - Mikrokontrolery. www.knr.meil.pw.edu.pl 1/26

Kurs Elektroniki. Część 5 - Mikrokontrolery. www.knr.meil.pw.edu.pl 1/26 Kurs Elektroniki Część 5 - Mikrokontrolery. www.knr.meil.pw.edu.pl 1/26 Mikrokontroler - autonomiczny i użyteczny system mikroprocesorowy, który do swego działania wymaga minimalnej liczby elementów dodatkowych.

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów wer. 7

Architektura komputerów wer. 7 Architektura komputerów wer. 7 Wojciech Myszka 2013-10-29 19:47:07 +0100 Karty perforowane Kalkulator IBM 601, 1931 IBM 601 kalkulator Maszyna czytała dwie liczby z karty, mnożyła je przez siebie i wynik

Bardziej szczegółowo

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera

Test wiedzy z UTK. Dział 1 Budowa i obsługa komputera Test wiedzy z UTK Dział 1 Budowa i obsługa komputera Pytanie 1 Który z elementów nie jest niezbędny do pracy z komputerem? A. Monitor B. Klawiatura C. Jednostka centralna D. Drukarka Uzasadnienie : Jednostka

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Literatura. adów w cyfrowych. Projektowanie układ. Technika cyfrowa. Technika cyfrowa. Bramki logiczne i przerzutniki.

Literatura. adów w cyfrowych. Projektowanie układ. Technika cyfrowa. Technika cyfrowa. Bramki logiczne i przerzutniki. Literatura 1. D. Gajski, Principles of Digital Design, Prentice- Hall, 1997 2. C. Zieliński, Podstawy projektowania układów cyfrowych, PWN, Warszawa 2003 3. G. de Micheli, Synteza i optymalizacja układów

Bardziej szczegółowo

Systemy uruchomieniowe

Systemy uruchomieniowe Systemy uruchomieniowe Przemysław ZAKRZEWSKI Systemy uruchomieniowe (1) 1 Środki wspomagające uruchamianie systemów mikroprocesorowych Symulator mikroprocesora Analizator stanów logicznych Systemy uruchomieniowe:

Bardziej szczegółowo

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian

BUDOWA KOMPUTERA. Monika Słomian BUDOWA KOMPUTERA Monika Słomian Kryteria oceniania O znam podstawowe elementy zestawu komputerowego O wiem, jakie elementy znajdują się wewnątrz komputera i jaka jest ich funkcja O potrafię wymienić przykładowe

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią Wykład 7 Zarządzanie pamięcią -1- Świat idealny a świat rzeczywisty W idealnym świecie pamięć powinna Mieć bardzo dużą pojemność Mieć bardzo krótki czas dostępu Być nieulotna (zawartość nie jest tracona

Bardziej szczegółowo

2. PORTY WEJŚCIA/WYJŚCIA (I/O)

2. PORTY WEJŚCIA/WYJŚCIA (I/O) 2. PORTY WEJŚCIA/WYJŚCIA (I/O) 2.1 WPROWADZENIE Porty I/O mogą pracować w kilku trybach: - przesyłanie cyfrowych danych wejściowych i wyjściowych a także dla wybrane wyprowadzenia: - generacja przerwania

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 9 Jan Kazimirski 1 Pamięć operacyjna 2 Pamięć półprzewodnikowa RAM Złożona z dwustanowych komórek (wartości 0 i 1) Możliwość odczytu i zapisu Ulotna (zawartość znika po odcięciu

Bardziej szczegółowo

Przegląd konstrukcji i typów pamięci RAM

Przegląd konstrukcji i typów pamięci RAM Przegląd konstrukcji i typów pamięci RAM Pamięć z kontrolą parzystości i bez kontroli parzystości Praktycznie wszystkie komputery oparte na procesorach 386 i starszych, a także większość komputerów 486

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM

Wykład 2. Mikrokontrolery z rdzeniami ARM Wykład 2 Źródło problemu 2 Wstęp Architektura ARM (Advanced RISC Machine, pierwotnie Acorn RISC Machine) jest 32-bitową architekturą (modelem programowym) procesorów typu RISC. Różne wersje procesorów

Bardziej szczegółowo

Organizacja pamięci wewnętrznej komputerów

Organizacja pamięci wewnętrznej komputerów Organizacja pamięci wewnętrznej komputerów 1. Własności systemów pamięci 2. Hierarchia pamięci. 3. Półprzewodnikowa pamięć główna 4. Pamięć cache. 5. Pamięć wirtualna. Własności systemów pamięci Położenie

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1 1. Rodzaje ruchu punktu materialnego i metody ich opisu. 2. Mikrokontrolery architektura, zastosowania. 3. Silniki krokowe budowa, zasada działania, sterowanie pracą. Zestaw 2 1. Na czym polega

Bardziej szczegółowo

Procesory rodziny Intel

Procesory rodziny Intel Bibliografia: Urządzenia techniki komputerowej, K. Wojtuszkiewicz pl.wikipedia.org www.intel.com Procesory rodziny Intel Podstawowe własnow asności procesora Pentium Podstawowe własności procesora Pentium

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Wykład jest przygotowany dla IV semestru kierunku Elektronika i Telekomunikacja. Studia I stopnia Dr inż. Małgorzata Langer Architektura komputerów Prezentacja multimedialna współfinansowana przez Unię

Bardziej szczegółowo

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1 Spis treści Dzień 1 I System SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1401) I-3 Rodzina sterowników programowalnych SIMATIC S7 firmy SIEMENS I-4 Dostępne moduły i ich funkcje I-5 Jednostki centralne I-6 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Elektronika i techniki mikroprocesorowe

Elektronika i techniki mikroprocesorowe Elektronika i techniki mikroprocesorowe Technika cyfrowa ZłoŜone one układy cyfrowe Katedra Energoelektroniki, Napędu Elektrycznego i Robotyki Wydział Elektryczny, ul. Krzywoustego 2 PLAN WYKŁADU idea

Bardziej szczegółowo

Rejestratory Sił, Naprężeń.

Rejestratory Sił, Naprężeń. JAS Projektowanie Systemów Komputerowych Rejestratory Sił, Naprężeń. 2012-01-04 2 Zawartość Typy rejestratorów.... 4 Tryby pracy.... 4 Obsługa programu.... 5 Menu główne programu.... 7 Pliki.... 7 Typ

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych

Automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych Automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych Instrukcja laboratoryjna Technika cyfrowa Opracował: mgr inż. Krzysztof Bodzek Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie studenta z zapisem liczb

Bardziej szczegółowo

Wstęp do informatyki. Maszyna RAM. Schemat logiczny komputera. Maszyna RAM. RAM: szczegóły. Realizacja algorytmu przez komputer

Wstęp do informatyki. Maszyna RAM. Schemat logiczny komputera. Maszyna RAM. RAM: szczegóły. Realizacja algorytmu przez komputer Realizacja algorytmu przez komputer Wstęp do informatyki Wykład UniwersytetWrocławski 0 Tydzień temu: opis algorytmu w języku zrozumiałym dla człowieka: schemat blokowy, pseudokod. Dziś: schemat logiczny

Bardziej szczegółowo

Płyta główna. podtrzymania zegara.

Płyta główna. podtrzymania zegara. Płyta główna Płyta główna (ang. motherboard, mainboard) obwód drukowany urządzenia elektronicznego, na którym montuje się najważniejsze elementy, umożliwiając komunikację wszystkim pozostałym komponentom

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: TECHNIKA CYFROWA 2 TS1C300 020

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: TECHNIKA CYFROWA 2 TS1C300 020 Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: TEHNIKA YFOWA 2 T1300 020 Ćwiczenie Nr 6 EALIZAJA FUNKJI EJETOWYH W TUKTUAH

Bardziej szczegółowo

Układy sekwencyjne. Wstęp doinformatyki. Zegary. Układy sekwencyjne. Automaty sekwencyjne. Element pamięciowy. Układy logiczne komputerów

Układy sekwencyjne. Wstęp doinformatyki. Zegary. Układy sekwencyjne. Automaty sekwencyjne. Element pamięciowy. Układy logiczne komputerów Wstęp doinformatyki Układy sekwencyjne Układy logiczne komputerów Układy sekwencyjne Dr inż. Ignacy Pardyka Akademia Świętokrzyska Kielce, 2001 Wstęp do informatyki I. Pardyka Akademia Świętokrzyska Kielce,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe, najczęściej spotykane elementy stacjonarnego komputera osobistego klasy PC

Podstawowe, najczęściej spotykane elementy stacjonarnego komputera osobistego klasy PC Części komputera Podstawowe, najczęściej spotykane elementy stacjonarnego komputera osobistego klasy PC 3. MONITOR 1. JEDNOSTKA CENTRALNA 2. KLAWIATURA 4. MYSZKA? Komputer typu notebook Możemy tu wyróżnić

Bardziej szczegółowo

Programator ICP mikrokontrolerów rodziny ST7. Full MFPST7. Lite. Instrukcja użytkownika 03/09

Programator ICP mikrokontrolerów rodziny ST7. Full MFPST7. Lite. Instrukcja użytkownika 03/09 Full Lite MFPST7 Programator ICP mikrokontrolerów rodziny ST7 Instrukcja użytkownika 03/09 Spis treści WSTĘP 3 CZYM JEST ICP? 3 PODŁĄCZENIE PROGRAMATORA DO APLIKACJI 4 OBSŁUGA APLIKACJI ST7 VISUAL PROGRAMMER

Bardziej szczegółowo

PC 3 PC^ TIMER IN RESET PC5 TIMER OUT. c 3. L 5 c.* Cl* 10/H CE RO WR ALE ADO AD1 AD2 AD3 AD4 A05 A06 LTJ CO H 17 AD7 U C-"

PC 3 PC^ TIMER IN RESET PC5 TIMER OUT. c 3. L 5 c.* Cl* 10/H CE RO WR ALE ADO AD1 AD2 AD3 AD4 A05 A06 LTJ CO H 17 AD7 U C- PC 3 PC^ TIMER IN RESET PC5 TIMER OUT 10/H CE RO WR ALE ADO AD1 AD2 AD3 AD4 A05 A06 AD7 U ss c 3 L 5 c.* Cl* S 9 10 11 12 13 U 15 H 17 Cu C-" ln LTJ CO 2.12. Wielofunkcyjne układy współpracujące z mikroprocesorem

Bardziej szczegółowo

Industrial Ethernet Dokumentacja techniczna połączenia Sterowniki S7-400(300) firmy Siemens - System PRO-2000 firmy MikroB

Industrial Ethernet Dokumentacja techniczna połączenia Sterowniki S7-400(300) firmy Siemens - System PRO-2000 firmy MikroB Industrial Ethernet Dokumentacja techniczna połączenia Sterowniki S7-400(300) firmy Siemens - System PRO-2000 firmy MikroB Zawartość: 1. Konfiguracja sterownika (STEP-7) 2. Definicja połączenia (STEP-7)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia z S7-1200. S7-1200 jako Profinet-IO Controller. FAQ Marzec 2012

Ćwiczenia z S7-1200. S7-1200 jako Profinet-IO Controller. FAQ Marzec 2012 Ćwiczenia z S7-1200 S7-1200 jako Profinet-IO Controller FAQ Marzec 2012 Spis treści 1 Opis zagadnienie poruszanego w ćwiczeniu. 3 1.1 Wykaz urządzeń..... 3 2 KONFIGURACJA S7-1200 PLC.. 4 2.1 Nowy projekt.

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Na podstawie: Albert Lozano-Nieto: RFID Design Fundamentals and Applications, CRC Press, Taylor & Francis Group, London New York, 2011 RFID RadioFrequency

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO Wykład 14 Zagadnienia związane z systemem IO Wprowadzenie Urządzenia I/O zróżnicowane ze względu na Zachowanie: wejście, wyjście, magazynowanie Partnera: człowiek lub maszyna Szybkość transferu: bajty

Bardziej szczegółowo

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1

OPTIMA PC v2.2.1. Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 2011 ELFON. Instrukcja obsługi. Rev 1 OPTIMA PC v2.2.1 Program konfiguracyjny dla cyfrowych paneli domofonowy serii OPTIMA 255 Instrukcja obsługi Rev 1 2011 ELFON Wprowadzenie OPTIMA PC jest programem, który w wygodny sposób umożliwia konfigurację

Bardziej szczegółowo

Systemy Mikroprocesorowe Czasu Rzeczywistego

Systemy Mikroprocesorowe Czasu Rzeczywistego Systemy Mikroprocesorowe Czasu Rzeczywistego Dariusz Makowski Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych tel. 631 2648 dmakow@dmcs.pl http://neo.dmcs.p.lodz.pl/smcr 1 Definicje podstawowe Procesor

Bardziej szczegółowo

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 Cel wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działanie systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Układy programowalne. Wykład z ptc część 5

Układy programowalne. Wykład z ptc część 5 Układy programowalne Wykład z ptc część 5 Pamięci ROM Pamięci stałe typu ROM (Read only memory) umożliwiają jedynie odczytanie informacji zawartej w strukturze pamięci. Działanie: Y= X j *cs gdzie j=linia(a).

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO OPIS PRZEDMIOTU. Sieci i sterowniki przemysłowe

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO OPIS PRZEDMIOTU. Sieci i sterowniki przemysłowe OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Sieci i sterowniki przemysłowe Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Wydział Matematyki, Fizyki i Techniki Instytut Mechaniki i Informatyki

Bardziej szczegółowo

JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW

JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW dr inż. Wiesław Madej Wstęp Języki programowania sterowników 15 h wykład 15 h dwiczenia Konsultacje: - pokój 325A - środa 11 14 - piątek 11-14 Literatura Tadeusz Legierski,

Bardziej szczegółowo

Wydajność obliczeń a architektura procesorów. Krzysztof Banaś Obliczenia Wysokiej Wydajności 1

Wydajność obliczeń a architektura procesorów. Krzysztof Banaś Obliczenia Wysokiej Wydajności 1 Wydajność obliczeń a architektura procesorów Krzysztof Banaś Obliczenia Wysokiej Wydajności 1 Wydajność komputerów Modele wydajności-> szacowanie czasu wykonania zadania Wydajność szybkość realizacji wyznaczonych

Bardziej szczegółowo

Organizacja pamięci VRAM monitora znakowego. 1. Tryb pracy automatycznej

Organizacja pamięci VRAM monitora znakowego. 1. Tryb pracy automatycznej Struktura stanowiska laboratoryjnego Na rysunku 1.1 pokazano strukturę stanowiska laboratoryjnego Z80 z interfejsem częstościomierza- czasomierz PFL 21/22. Rys.1.1. Struktura stanowiska. Interfejs częstościomierza

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

Rysunek 1 Schemat maszyny von Neumanna

Rysunek 1 Schemat maszyny von Neumanna - 1 - Architektura von Neumanna według tej koncepcji komputer składa się z 3 podstawowych części: procesor z wydzieloną częścią sterującą oraz częścią arytmetyczno-logiczną (ALU) pamięć dane i instrukcje

Bardziej szczegółowo

Inteligentny czujnik w strukturze sieci rozległej

Inteligentny czujnik w strukturze sieci rozległej Inteligentny czujnik w strukturze sieci rozległej Tadeusz Pietraszek Zakopane, 13 czerwca 2002 Plan prezentacji Problematyka pomiarów stężenia gazów w obiektach Koncepcja realizacji rozproszonego systemu

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ

Jednostka centralna. dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Jednostka centralna dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl Architektura i organizacja komputerów Architektura

Bardziej szczegółowo

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl Wrocław 2007-09 SYSTEMY OPERACYJNE WPROWADZENIE Paweł Skrobanek C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl 1 PLAN: 1. Komputer (przypomnienie) 2. System operacyjny

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów PCI EXPRESS Rozwój technologii magistrali Architektura Komputerów 2 Architektura Komputerów 2006 1 Przegląd wersji PCI Wersja PCI PCI 2.0 PCI 2.1/2.2 PCI 2.3 PCI-X 1.0 PCI-X 2.0

Bardziej szczegółowo

4 Literatura. c Dr inż. Ignacy Pardyka (Inf.UJK) ASK SP.01 Rok akad. 2011/2012 2 / 27

4 Literatura. c Dr inż. Ignacy Pardyka (Inf.UJK) ASK SP.01 Rok akad. 2011/2012 2 / 27 ARCHITEKTURA SYSTEÓW KOPUTEROWYCH strktry procesorów ASK SP. c Dr inż. Ignacy Pardyka UNIWERSYTET JANA KOCHANOWSKIEGO w Kielcach Rok akad. 2/22 Założenia konstrkcyjne Układ pobierania instrkcji Układ przygotowania

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja Techniczna. Czytnik RFID UW-M4GM

Dokumentacja Techniczna. Czytnik RFID UW-M4GM Dokumentacja Techniczna Czytnik RFID UW-M4RM UW-M4GM -man-2 1 WPROWADZENIE... 3 2 DANE TECHNICZNE... 4 3 OPIS ELEMENTÓW OBUDOWY... 5 4 KOMENDY PROTOKÓŁU MODBUS RTU... 6 4.1 Adresy MODBUS...7 2 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Pracownia Komputerowa. Wyk ad I Magdalena Posiada a-zezula

Pracownia Komputerowa. Wyk ad I Magdalena Posiada a-zezula Pracownia Komputerowa Wyk ad I Magdalena Posiada a-zezula Kontakt Zak ad Cząstek i Oddzia ywań Fundamentalnych pok 4.20, Pasteura 5. http://www.fuw.edu.pl/~mposiada email: Magdalena.Posiadala@fuw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Pamięci półprzewodnikowe

Pamięci półprzewodnikowe Pamięci półprzewodnikowe Pamięci 2/40 Klasyfikacja pamięci półprzewodnikowych Parametry układów pamięci Przegląd wybranych typów pamięci Mapa pamięci operacyjnej ZaleŜności czasowe Pamięci 3/40 Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Układy zegarowe w systemie mikroprocesorowym

Układy zegarowe w systemie mikroprocesorowym Układy zegarowe w systemie mikroprocesorowym 1 Przykładowa struktura systemu mikroprocesorowego IRQ AcDMA ReDMA Generator zegarowy fx fcpu fio fm System przerwań sprzętowych IRQ Bezpośredni dostęp do pamięci

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE PYTANIA NA PRÓBNY EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE ZAWODOWE

PRZYKŁADOWE PYTANIA NA PRÓBNY EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE ZAWODOWE PRZYKŁADOWE PYTANIA NA PRÓBNY EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE ZAWODOWE Zawód: technik informatyk symbol cyfrowy: 312[01] opracował: mgr inż. Paweł Lalicki 1. Jaką kartę przedstawia poniższy rysunek?

Bardziej szczegółowo

System komputerowy, rodzaje, jednostki pamięci

System komputerowy, rodzaje, jednostki pamięci System komputerowy, rodzaje, jednostki pamięci Wykład: system komputerowy, warstwy systemu, podstawowe pojęcia systemowe, GUI, jądro, powłoka, interpreter, MS-DOS, system plików, cechy jądra, rodzaje jąder,

Bardziej szczegółowo

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz

Z parametrów procesora zamieszczonego na zdjęciu powyżej wynika, że jest on taktowany z częstotliwością a) 1,86 GHz b) 540 MHz c) 533 MHz d) 1 GHz Test z przedmiotu Urządzenia techniki komputerowej semestr 1 Zadanie 1 Liczba 200 zastosowana w symbolu opisującym pamięć DDR-200 oznacza a) Efektywną częstotliwość, z jaka pamięć może pracować b) Przepustowość

Bardziej szczegółowo

Budowa Komputera część teoretyczna

Budowa Komputera część teoretyczna Budowa Komputera część teoretyczna Komputer PC (pesonal computer) jest to komputer przeznaczony do użytku osobistego przeznaczony do pracy w domu lub w biurach. Wyróżniamy parę typów komputerów osobistych:

Bardziej szczegółowo

Chipset i magistrala Chipset Mostek północny (ang. Northbridge) Mostek południowy (ang. Southbridge) -

Chipset i magistrala Chipset Mostek północny (ang. Northbridge) Mostek południowy (ang. Southbridge) - Chipset i magistrala Chipset - Układ ten organizuje przepływ informacji pomiędzy poszczególnymi podzespołami jednostki centralnej. Idea chipsetu narodziła się jako potrzeba zintegrowania w jednym układzie

Bardziej szczegółowo

Kurs SIMATIC S7-300/400 i TIA Portal - Podstawowy. Spis treści. Dzień 1. I System SIEMENS SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1503)

Kurs SIMATIC S7-300/400 i TIA Portal - Podstawowy. Spis treści. Dzień 1. I System SIEMENS SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1503) Spis treści Dzień 1 I System SIEMENS SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1503) I-3 Rodzina sterowników programowalnych SIMATIC S7 firmy SIEMENS I-4 Dostępne moduły i ich funkcje I-5 Jednostki centralne I-6

Bardziej szczegółowo

Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych

Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych Wykład 3 Struktura systemu komputerowego Toruń, 2004 System komputerowy Struktura komputera Magistrala systemowa Funkcje jednostki centralnej Struktura

Bardziej szczegółowo

IIPW_SML3_680 (Z80) przewodnik do ćwiczeń laboratoryjnych

IIPW_SML3_680 (Z80) przewodnik do ćwiczeń laboratoryjnych IIPW_SML3_680 (Z80) przewodnik do ćwiczeń laboratoryjnych wrzesieo 2010 UWAGA: Moduł jest zasilany napięciem do 3.3V i nie może współpracowad z wyjściami układów zasilanych z wyższych napięd. Do pracy

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie potokowe pipelining

Przetwarzanie potokowe pipelining Przetwarzanie potokowe pipelining (część A) Przypomnienie - implementacja jednocyklowa 4 Add Add PC Address memory ister # isters Address ister # ister # memory Wstęp W implementacjach prezentowanych tydzień

Bardziej szczegółowo