Co Polska powinna zrobić, żeby dogonić najbogatszych?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Co Polska powinna zrobić, żeby dogonić najbogatszych?"

Transkrypt

1 Co Polska powinna zrobić, żeby dogonić najbogatszych? Autor: Miłosz Tutak WSTĘP Niniejsze opracowanie ukazuje Polskę na tle innych krajów pod względem PKB per capita i stara się odpowiedzieć na pytanie, co zrobiły inne, bogatsze państwa by stymulować wzrost gospodarczy. W mojej ocenie ważne jest, by Polska obniżyła wydatki rządowe poprzez m.in. reformy emerytalno-rentowe, zmniejszenie opiekuńczości państwa (wydatki na bezpieczeństwo socjalne i opiekę społeczną) i innych wydatków. Udział państwa w gospodarce również powinien się zmniejszyć, tj. wstrzymana prywatyzacja winna być wznowiona. W mojej pracy postaram się uargumentować się powyższe tezy. Ważnym elementem niniejszego opracowania, na który chcę zwrócić szczególną uwagę, jest wpływ jakościowych czynników (np. jakość prawa) na wzrost gospodarczy. Temat ten poruszam przede wszystkim ze względu na niewielką świadomość faktu jak wielki wpływ na wzrost gospodarczy mają tego typu czynniki. POLSKA NA TLE INNYCH KRAJÓW W 2007 ROKU W 2007r. Polska znalazła się na 51 miejscu pośród 181 krajów świata 1 pod względem PKB PPP per capita 2, ale na 37 miejscu pod względem wzrostu r/r PKB PPP per capita. Ciekawym i ważnym wskaźnikiem w tym opracowaniu jest średnioroczna stopa wzrostu (CAGR). Od 1989r. do 2007r. Polska gospodarka rosła 5,61% pa., co było wynikiem pozwalającym na uplasowanie się na 46 miejscu spośród 181 państw 3. Najwyższy wynik uzyskała Gwinea Równikowa (ponad 21%), co jednak jest wynikiem rabunkowego wydobywania ropy naftowej i wzrostu jej cen. Warto dodać, że spośród państw, które znalazły się wyżej w rankingu tylko 12 było bogatszych od Polski. Jeśli idzie o porównanie Polski do Unii Europejskiej wraz z trzema krajami stowarzyszonymi (Norwegią, Szwajcarią i Islandią), to Polska znajduje się na 3 miejscu od końca spośród 30 krajów pod względem wielkości PKB PPP per capita. Polski PKB PPP per capita stanowi ok. 53% średniego, przy czym najbogatszy Luksemburg zawyża średnią stanowi 257% średniej. Po porównaniu stopy wzrostu CAGR 4 Polska awansuje na 8 miejsce i 1 Obliczenia własne na podstawie danych ze strony internetowej Międzynarodowego Funduszu Walutowego 2 Produkt Krajowy Brutto w parytecie siły nabywczej na osobę 3 Ibidem 4 Compounded Annual Growth Rate Strona 1

2 europejskie. 5 POLSKA NA TLE INNYCH KRAJÓW W LATACH jest wyprzedzana przez 4 kraje z byłego Związku Radzieckiego oraz trzy inne kraje Tabela 1 Paostwa bogatsze od Polski z rokiem uzyskania polskiego PKB PPP per capita z 2007r. Paostwo PKB Polski w PKB w 1989 % polskiego z 1989 % polskiego teraz Wzrost od 1989 do teraz (%) Łotwa 2006 $ % 107.2% 243.0% Estonia 2005 $ % 126.2% 259.0% Polska 2007 $ % 100.0% 166.9% Litwa 2006 $ % 108.7% 152.1% Słowacja 2005 $ % 124.2% 166.3% Węgry 2004 $ % 116.6% 117.6% Tajwan 1996 $ % 185.8% 244.1% Malta 1996 $ % 141.1% 136.2% Portugalia 1998 $ % 133.5% 123.1% Słowenia 1998 $ % 166.9% 151.4% Irlandia 1994 $ % 266.1% 278.8% Czechy 2001 $ % 148.5% 108.4% Izrael 1994 $ % 166.4% 120.0% Grecja 1996 $ % 178.6% 131.4% Cypr 1995 $ % 166.5% 110.6% Nowa Zelandia 1994 $ % 163.1% 102.5% Hiszpania 1992 $ % 184.6% 128.6% Singapur 1989 $ % 304.9% 218.1% Hongkong SAR 1989 $ % 258.2% 166.7% Wielka Brytania 1989 $ % 218.4% 121.7% Włochy 1989 $ % 186.1% 87.7% Finlandia 1989 $ % 216.7% 114.1% Niemcy 1988 $ % 209.7% 105.8% Belgia 1988 $ % 216.9% 111.9% Australia 1988 $ % 222.0% 115.0% Francja 1988 $ % 205.4% 96.2% Japonia 1988 $ % 205.9% 95.5% Szwecja 1987 $ % 224.2% 110.7% Dania 1986 $ % 228.4% 111.7% Holandia 1987 $ % 239.0% 119.5% Austria 1987 $ % 234.0% 114.3% Islandia 1986 $ % 240.1% 116.1% Kanada 1985 $ % 236.7% 101.7% USA 1984 $ % 280.2% 106.2% Norwegia 1983 $ % 325.8% 139.1% Szwajcaria 1982 $ % 252.9% 81.3% Luksemburg 1982 $ % 488.2% 175.2% Źródło: Obliczenia własne na podstawie World Economic Outlook 2008, MFW W mojej ocenie pomocne w odpowiedzi na pytanie, co zrobić, by Polska stała się bogatszym krajem, będzie cofnięcie w czasie i przeanalizowanie, co robiły inne kraje i w jakim były stanie, gdy ich PKB PPP per capita było na podobnym poziomie do obecnego polskiego. Tabela 1 przedstawia państwa, których PKB PPP per capita znajdował się w przedziale +/- 6% polskiego z 2007r. wraz z rokiem jego uzyskania, tj. rokiem uzyskania bogactwa takiego, jak obecnie ma Polska. Zestawienie ukazuje 36 z 45 państw, które przekroczyły próg do 2006r. Z perspektywy Polski i jej bogactwa ciekawe jest, dlaczego Łotwa i Estonia są bogatsze niż Polska, mimo że startowały ze znacznie niższego pułapu. Interesujące jest też, dlaczego 29 krajów z zestawienia relatywnie straciło swoją pozycję względem Polski. Swoją przewagę z 1989r. powiększyły następujące kraje z tabeli 1: Słowacja (o 1,6 pp), Luksemburg, Łotwa, Estonia, Tajwan, Singapur i Irlandia (aż o 79 pp!). Straciły swoją przewagę w większości państwa bogate. 6 5 Estonię, Łotwę, Słowację, Litwę oraz Irlandię, Słowenię i Luksemburg 6 m.in. Szwajcaria (119 pp), Stany Zjednoczone (83 pp), Włochy (79 pp), Kanada (76 pp), Japonia (75 pp), Francja (74 pp), Niemcy (62 pp); patrz tabela 2 Strona 2

3 Tabela 2 Nadwyżka/deficyt budżetowy i dług publiczny w momencie uzyskania PKB per capita PPP Polski z 2007r. Paostwo Zyskanie/ strata przewagi (w p.%) Nadwyżka / deficyt w % UWAGI N Irlandia 79% 2.50% później nadwyżki Dług w % UWAGI D zmniejszała ze 104% 78.80% w 1985 sukcesywnie do 20% w 2007 Singapur 49% BD BD Tajwan 42% BD BD Estonia 34% BD 4.5% Łotwa 20% BD 10.7% Luksemburg 15% BD od 1990 do % oscyluje miedzy 0,8 do 4%! zawsze niższy niż ten Polski, do tego Słowacja 2% -3.01% duże niedobory 33.40% zmniejszał się w następnych latach Polska 0% -0.42% 43.1% Hongkong 0% BD BD Litwa -12% BD 18.0% Malta -18% BD 40.1% Słowenia -19% BD 23.0% niewielki Portugalia -26% -0.16% deficyt, czasem nadwyżka 54.7% Węgry -26% -2.40% 56.0% Grecja -27% 3.65% wcześniej znaczne deficyty późnien nawet Hiszpania -31% -0.54% nadwyżki przez kilka lat Izrael -35% 0.01% BD 108.0% wzrósł znacząco od początku dekady wzrasta od 40% w 1982 wcześniej nawet ponad 80% wcześniej o wiele 38% mniejszy zawsze niski, oscylował zazwyczaj Norwegia -38% 5.56% duże nadwyżki 20.80% poniżej 30%, w 2007r. 11,5% Czechy -42% w czasach -5.84% prosperity zmniejszali Cypr -45% BD BD Wielka Brytania później -45% 2.94% nadwyżki i niedobory później duże nadwyżki Holandia -52% -0.79% Nowa Zelandia -52% 4.31% później nadwyżki prawie cały czas Finlandia -53% 5.40% nadwyżki nadwyżki cały Australia -54% 3.15% czas cały czas Belgia -56% 2.18% nadwyżki 14.6% 42.1% 57.0% 55.6% 10.0% 9.7% 108.0% Islandia -56% -4.03% 28.2% w czasach Austria -57% -2.09% prosperity nadwyżki nadwyżki cały Dania -60% 1.29% czas 45.0% 67.2% wcześniej nawet poniżej 10% wzrasta od 36% w 1982 zmienjaszją od 65% w 1992 do 21 w 2007 Nie przekracza 20%, 5,4% w 2007 wcześniejszy okres to od 1993 do 2007 zmniejszyli 80 do 28% Szwecja -60% 3.81% Zmniejszyła do 40 w 54.0% 1987, Niemcy -62% -0.87% 19.7% Źródło: Obliczenia własne na podstawie OECD Economic Outlook DEFICYT, WYDATKI RZĄDOWE I DŁUG PUBLICZNY Niezależnie od tego, czy rezultatem ekspansji fiskalnej jest obniżenie krajowych inwestycji, czy eksportu, skutek dla społeczeństwa jest taki sampogorszenie przyszłego standardu życiowego (Kosterna, 1995). Zwiększany deficyt budżetowy (a w konsekwencji i dług publiczny w długim czasie) wynika z rosnących wydatków budżetowych, które są wyższe od przychodów. By zrównoważyć wzrost wydatków wzrostem przychodów można użyć najprostszych sposobów: podnieść podatki (minus rozwiązania: po przekroczeniu pewnego progu może nastąpić spadek wpływów podatkowych-zgodnie z krzywą Laffera), dodrukować pieniądze (najłatwiejsze ze wszystkich rozwiązań, prowadzące do zwiększonej inflacji-tzw. pusty pieniądz), emitować długu, co z kolei prowadzi do zwiększania długu publicznego i kosztów jego obsługi, a to może doprowadzić do bankructwa państwa. Zwiększanie deficytu, niezależnie od sposobu, prowadzi do pojawienia się większej ilości pieniądza na rynku, co prowadzi do inflacji. Tabela 2 ukazuje deficyt/nadwyżkę finansów lub dług publiczny, jakie miało państwo w roku uzyskania polskiego PKB PPP per capita z 2007r. lub w roku najbliższym (niestety nie wszystkie dane są dostępne). Zyskanie/strata przewagi ukazuje zwiększenie lub zmniejszenie różnic PKB PPP per capita względem Polski z 1989r. i podaje tą różnicę w punktach procentowych. Jak wynika z tabeli, najwięcej zyskała Irlandia, która systematycznie zmniejszała dług publiczny. Polska stale zmniejsza zadłużenie zagraniczne w przeliczeniu na obywatela, ale inne kraje, które miały szybszy wzrost gospodarczy mają i tak niższe zadłużenie. Przykładowo w roku 2006 Czechy miały 22% Strona 3

4 średniej porównywanych krajów, Węgry niemal 50% (z tym, że wzrost następował z 6% w roku 1998), Polska 47%, Słowacja 11%, Belgia 5%, Finlandia 0,3%. Średnią zawyżały Włochy, Islandia, USA gdzie wskaźniki były zdecydowanie wyższe niż 200%. 7 Nie kwestionuję konieczności istnienia wydatków rządowych, gdyż w moim przekonaniu istnienie struktur rządowych i finansowanie infrastruktury, policji, administracji jest warunkiem koniecznym zaistnienia wzrostu gospodarczego, aczkolwiek zgodnie z teorią ekonomii, jak i badaniami istnieje negatywny wpływ wzrostu wydatków rządowych w długim terminie (następuje tzw. efekt wypychania) na długoterminowy wzrost gospodarczy (Spencer & Yohe, 1970). W krótkim terminie wydatki rządowe mogą być stosowane jako remedium na zmniejszenie się popytu globalnego. Należy pamiętać by zawsze w okresie dobrej koniunktury wydatki te powinny być zmniejszane. Niemal każdy wysoko rozwinięty kraj w momencie, w którym uzyskiwał PKB PPP per capita Polski z 2007r. (patrz: Tabela 1) miał zdecydowanie niższe wydatki rządowe w relacji do PKB niż Polska. Ogólna konsumpcja rządu w 2006r. w Polsce wyniosła 18,8% PKB. W latach obecnie bogate kraje miały (z bardzo nielicznymi wyjątkami) wydatki rządowe na poziomie niższym bądź zdecydowanie niższym niż 18,8% PKB w całym okresie 8. Irlandia w latach miała wydatki rządowe na poziomie 19-20% PKB, przy czym od 1987r. regularnie obniżała wydatki przez niemal 20 lat 9. Wraz ze wzrostem zamożności społeczeństwa (np. Portugalia, Grecja) zazwyczaj obserwuje się powolny wzrost wydatków rządowych, co musi być sfinansowane i dzieje się przez podwyżkę podatków albo emisję długu. Państwa, których rządy wydają najwięcej to: Izrael, Szwecja, Dania, Holandia, Francja, Czechy 10, Słowacja 11, Wielka Brytania, przy czym muszę zwrócić uwagę na fakt, iż średnia wydatków rządowych jako procent PKB dla wcześniej wymienionych krajów (poza pierwszą czwórką) nieznacznie się różni od średniej Polski ze względu na to, iż kraje te wydawały znacznie mniej od roku 1960 do połowy lat Obliczenia własne na podstawie danych pochodzących z Euromonitor International. Dane opracowywane były w dolarach amerykańskich, w cenach z roku Były to: Hong Kong, Węgry, Singapur, Szwajcaria, Korea Południowa, Grecja, Portugalia, Japonia, Hiszpania, Luksemburg, Irlandia, Stany Zjednoczone, Australia. Opracowanie własne na podstawie danych z MFW, Euromonitor International. 9 Ibidem 10 Mimo tego bardzo dynamicznie się rozwijają; średnia za lata to 21,64% PKB 11 Mimo tego bardzo dynamicznie się rozwijają; średnia za lata to 21,61% PKB, przy czym wydatki te są systematycznie w ostatnich latach obniżane Strona 4

5 Tabela 3 ukazuje poziom średnich wydatków rządowych jako % PKB w porównywanych krajach na przestrzeni wielu lat. Pamiętając o efekcie wypychania, należy stwierdzić, że Polska nie znajduje się na dobrym miejscy na tej liście rankingowej. Nawet bogate państwa, o obecnie wysokich wydatkach rządowych względem PKB mają bardzo niskie średnie za okres 40 lat i więcej. Oznacza to, że kilkanaście, kilkadziesiąt lat temu, gdy państwa te były na podobnym bądź niższym etapie rozwoju jak Polska, miały o wiele niższe wydatki rządowe. Na szczególną pochwałę zasługuje Irlandia, która systematycznie obniżała wydatki rządowe do 13,78% (2000r.) z rozdętych w latach 80-tych do 20% PKB. Później Tabela 3 Średnie wydatki rządowe jako procent PKB na przestrzeni lat Kraj Średnia Lata Kraj Średnia Lata Hong Kong Nowa Zelandia Węgry Estonia Singapur Polska Szwajcaria Słowania Korea Południowa Litwa Grecja Finlandia Portugalia Niemcy Japonia Norwegia Hiszpania UK Luxemburg Kanada Irlandia Słowacja Cypr Belgia Łotwa Czechy USA Francja Malta Holandia Australia Dania Austria Szwecja Włochy Izrael Islandia Źródło: Obliczenia własne na podstawie OECD Economic Outlook nastąpił nieznaczny wzrost o 2 punkty procentowe do 2004r. związany m.in. z recesją i chęcią pobudzenia gospodarki (czyli zgodnie z prawidłowo prowadzoną polityką gospodarczą). Badania wskazują, że wyższe wydatki publiczne są odwrotnie skorelowane z efektywnością tych wydatków (Afonso, Schuknecht, & Tanzi, 2003). BEZPIECZEŃSTWO SOCJALNE, OPIEKA SPOŁECZNA, EMERYTURY I TRANSFERY Wydatki państwa na bezpieczeństwo socjalne i opiekę społeczną stanowią znaczne obciążenie. Liderzy systemowi, do których porównuję Polskę, w większości mają te wydatki na niższym poziomie niż w Polsce. W latach w Polsce wydatki rządu na bezpieczeństwo socjalne i opiekę społeczną stanowiły średnio 30% wszystkich wydatków rządowych 12. Względnie małe kraje 13 wydawały mniej niż Polska (od 10 do 29% wszystkich wydatków rządowych). Najmniej spośród krajów europejskich wydawała Rumunia, której średnie wydatki rządowe na w/w cele to ok. 8% ogólnych wydatków rządowych w latach Nie mniej ważnym elementem są wydatki i transfery państwa na emerytury i renty. Są one znaczącym źródłem zwiększonej fiskalizacji (względem teoretycznej fiskalizacji przy zoptymalizowanych wydatkach na wcześniej wymienione cele), która z kolei zniechęca do 12 Ibidem 13 Węgry, Czechy, Słowacja, Estonia, Litwa, Łotwa, Bułgaria, Rumunia oraz Singapur, Tajwan, Hong Kong 14 Ibidem Strona 5

6 pracy, nie wpasowuje się w trendy międzynarodowe (obniżanie podatków), jest dostosowana do sytuacji sprzed kilkudziesięciu lat. Tabela 4 ukazuje jak kształtowała się liczba emerytów (łącznie z rencistami) na 1000 mieszkańców w kraju, w momencie, gdy ten uzyskał PKB PPP per capita Polski z 2007r. Po Tabela 4 Liczba emerytów na 1000 mieszkaoców w momencie osiągnięcia PKB per capita PPP Polski z 2007r. Emeryci na C Emeryci na Paostwo 1000 mieszkaoców CAGR % CAGR % o Paostwo mieszkaoców2 CAGR %2 CAGR %2 l Hong Kong 82,7 2,6 2,6 Niemcy 149,5 0,8 0,5 Kanada 102,5 1,3 1,6 Polska 153,2 0,7 1,3 Irlandia 106,9 0,1 0,4 Portugalia 155,4 1,5 1,2 Izrael 112,3 0,5 1,1 Cypr 155,7 0,7 0,9 Singapur 113,5 1,5 2,1 Beldia 161,7 0,2 0,3 Malta 114,2 1,1 1,7 Włochy 173,9 1,2 1,0 Nowa Zelandia 114,9 0,6 0,9 Słowenia 174,9 0,7 0,7 USA 117,2 0,1 0,6 Austria 177,8 0,2 0,5 Australia 119,4 0,9 1,2 UK 183,9 0,3 0,3 Holandia 123,4 0,8 1,3 Francja 186,3 0,5 0,7 Islandia 129,5 0,7 1,2 Węgry 196,8-0,2 0,4 Dania 132,0 0,4 0,9 Czechy 204,9 0,0 0,6 Tajwan 132,0 2,5 2,9 Estonia 205,1 0,7 0,4 Finlandia 133,6 1,2 1,5 Łotwa 205,5 1,1 1,2 Słowacja 137,9 0,4 1,1 Litwa 209,7 0,7 0,5 Hiszpania 141,0 1,3 0,8 Szwecja 220,4 0,4 0,5 Luxemburg 147,5-0,1 0,1 Grecja 221,3 0,9 0,7 Szwajcaria 147,8 0,4 0,6 Źródło: Obliczenia własne na podstawie Euromonitora raz kolejny okazuje się, że Polska nie wypada pozytywne w porównaniu z wysoko rozwiniętymi krajami. Kraje, które obecnie przewyższają znacząco bogactwem Polskę, w większości miały względnie mniej emerytów niż Polska w 2007r. Większa liczba emerytów i rencistów wymusza większe wydatki rządowe z tym związane, a więc wymusza sposób sfinansowania wydatków (nadmierny fiskalizm) a do tego zmniejsza się liczba osób pracujących, co negatywnie wpływa na PKB (Barro, 1998). Tabela 4 przedstawia również średnioroczną stopę wzrostu liczby emerytów w latach oraz (lata to prognoza). Ze znacznego zwiększenia się stopy CAGR w ciągu 13 lat prognozy wynika bardzo dynamiczny wzrost liczby emerytów, co w większości krajów jest efektem starzenia się społeczeństwa, a to też pociąga za sobą zwiększenie świadczeń emerytalnych. Największe wzrosty w czasie prognozowanych 13 lat zanotują Czechy, Stany Zjednoczone, Irlandia, Słowacja, Izrael, Węgry, Polska. Na drugim biegunie są Włochy, Portugalia i Hiszpania. Średnio porównywane kraje mają 153 emerytów na 1000 mieszkańców. W większości krajów poniżej średniej dynamika w prognozowanych latach będzie wzrastać, a w krajach o liczbie emerytów większej niż 153 dynamika w większości osłabi się lub zostanie na niemal niezmienionym poziomie. Prognozy wzrostu liczby emerytów w Polsce należy uznać za niepokojące w kontekście przyszłych obciążeń systemu emerytalnego. By zapobiec przyszłym problemom z finansowaniem emerytów oraz by zwiększyć PKB znaczna część krajów europejskich podnosi wiek emerytalny Niemcy, Austria (w przypadku kobiet), Czechy, Dania, Estonia (w przypadku kobiet), Francja (dot. tylko składki), Litwa (proces zakończony widać w niższej stopie CAGR do 2020r), Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Węgry, Wielka Brytania Kłos Bożena, Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn, Biuro Analiz Sejmowych, luty 2008 Strona 6

7 Problemem związanym z dużą liczbą emerytów w Polsce w przyszłości, a więc przyszłymi obciążeniami z tego tytułu, jest również starzenie się społeczeństwa w połączeniu z dłuższym dalszym trwaniem życia. W Polsce wzrasta średni wiek oraz dalsze trwanie życia. To pierwsze wynika z drugiego oraz z niewielkiego (nawet ujemnego) przyrostu naturalnego, co z punktu widzenia obciążeń socjalnych jest niekorzystne mniej ludzi będzie musiało w przyszłości łożyć na większą liczbę emerytów i rencistów. Można sobie z tym poradzić uszczelniając system emerytalno-rentowy, zwiększając zachęty do bycia aktywnym zawodowo po przejściu na emeryturę, zniechęcając do załatwienia renty (zaostrzanie procedur, weryfikacja rencistów), ograniczając do absolutnego minimum wcześniejsze emerytury dla zawodów szczególnie uciążliwych lub całkowite rezygnując z nich. W Polsce nie ma obowiązku pracy, więc ludzie, którzy wybierają zawód muszą liczyć się z konsekwencjami swojego wyboru. Należy również wspomnieć, iż w Polsce wysoki klin podatkowy 16 zniechęca się do zatrudniania pracowników, przez co duża część pobierających zasiłki, emerytury pracuje na czarno. Oczywiste jest, iż gdyby wszyscy pracowali legalnie, to podatki mogłyby być niższe i/lub wpływy wyższe. UDZIAŁ PAŃSTWA W GOSPODARCE Zgodnie z teorią ekonomii im mniej państwa w gospodarce, tym wyższa nadwyżka konsumentów. Niektóre badania wskazują, że jest niewielka różnica między efektywnością przedsiębiorstwa będącego własnością prywatną (po sprywatyzowaniu) a publiczną (np. Shirley i Walsh wykazują, że tylko w przypadku 32 badań na 52 firmy sprywatyzowane wykazały wyższą efektywność od firm państwowych) 17. Jest to więc niespełna 62%. Pozostałe badania wykazują niejednoznaczność, choć przewaga jest po stronie podmiotów sprywatyzowanych. Jak podnoszą Goodman i Loveman na efektywność ma wpływ znajdowanie się na rynku konkurencyjnym oraz skonstruowanie bodźców dla menedżerów, by ci działali w interesie zwiększania efektywności 18. Pomijając sprawy czysto ekonomiczne, do przedsiębiorstw będących we władaniu państwa bardzo często wchodzą politycy zamiast specjalistów, zarządy zmienia się tak często, jak zmienia się siła polityczna, co zwiększa koszty (odprawy), uniemożliwia spójne prowadzenie firmy. Dodatkowo w Polsce istnieje ustawa kominowa, która reguluje maksymalną płacę kadry menedżerskiej do sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w 16 Polska ma jedne z największych obciążeń płacowych spośród krajów OECD (por. (OECD, 2008)) 17 A. Zalewski: Warunki efektywnej prywatyzacji podmiotów komunalnych, Materiały konferencyjne dot. Likwidacji zakładów budżetowych w teorii i praktyce, Warszawa Ibidem. Strona 7

8 procenty punkty procentowe sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku, co zniechęca ludzi o wysokich kwalifikacjach do podejmowania pracy. Z tego punktu widzenia jestem za całkowitym prywatyzowaniem firm, gdyż te nieprawidłowości odbijają się na jakości polskiej gospodarki. Wykres 1 pokazuje postęp prywatyzacji w Polsce (udział sektora prywatnego w PKB) Wykres 1 Postęp prywatyzacji w Polsce na tle innych krajów Polska (lewa oś) 50 Mediana wszystkich (lewa oś) 10 Mediana liderów (lewa oś) 40 5 Różnica liderami a Polską (prawa oś) Źródło: Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju roku 2001 niemal całkowicie zaniechano prywatyzacji w Polsce. JAKOŚCIOWE CZYNNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO na tle innych krajów. Dane dotyczą 11 krajów rozwijających się, a wcześniej zacofanych. 19 Za liderów systemowych uznałem: Czechy, Estonię, Węgry, Łotwę, Litwę, Słowację, Słowenię (wszystkie mają wyższe PKB per capita niż Polska). Linia zielona (prawa oś Y) ukazuje różnicę między udziałem sektora prywatnego w PKB Polski i mediany liderów systemowych. Widać, że na początku lat 90tych Polska miała przewagę, ale przez zaniechania została dogoniona, a później przegoniona przez konkurentów. Niestety od Wzrost gospodarczy nie jest tylko kreowany przez popyt globalny, wydatki rządowe, ale też i przez jakościowe czynniki, a mam na myśli jakość prawa, jego przestrzeganie i egzekwowanie, długość postępowania sądowego a przede wszystkim ochronę praw własności. W literaturze spotyka się badania nad jakością prawa i ochroną praw własnościprzykładowo historycy gospodarczy North i Thomas (1973), Rosenberg i Birdzell (1986), Bethell (1998) 20 dowodzą, iż rozwój praw własności miał gigantyczny wpływ na wzrost gospodarczy i bogactwo narodów. Istnienie zależności udowadniali inni badacze w sposób ekonometryczny, najnowsze badanie przeprowadził w roku 2003 Bernhard Heitger. Badał on wpływ praw własności na PKB na próbie ok 84 krajów w latach Wykazał on, iż podwojenie indeksu praw własności więcej niż podwaja PKB per capita, dodatkowo poprawa praw własności podnosi akumulację kapitału fizycznego, jak i ludzkiego. 21 Twierdzi on też, iż 19 Bułgarii, Chorwacji, Czech, Estonii, Węgier, Łotwy, Litwy, Polski, Rumunii, Słowacji, Słowenii 20 Heitger B., Property rights and their Impact on the Wealth of Nations A Cross Country Study, Maj 2003, Kiel Institute for World Economics 21 Ibidem, s. 25 Strona 8

9 różnica (punkty procentowe) różnica (punkty procentowe) dolary międzynarodowe nie do końca właściwe było czysto materialistyczne myślenie odnośnie zwiększania wzrostu po II Wojnie Światowej, z czym w kontekście badań muszę się zgodzić. Można Wykres 2 Różnice w indeksach wolności gospodarczej liderów i Polski 30 Total Business 25 Rząd Własnośd PKB per capita (prawa oś) domniemywać, że pozostałe obszary mające jakościowy wpływ na gospodarkę, są dodatnio skorelowane z wartością PKB. Wykres 2 przedstawia różnice między średnią 35 krajów bardziej rozwiniętych od Polski (bez Polski) a Polską. Widać, że w ostatnich paru latach Polska zdecydowanie straciła do średniej. Ciekawsze porównanie znajduje się na wykresie 3, gdzie średnią stanowią kraje Total różnica w indeksie wolności gospodarczej Business różnica w indeksie wolności biznesowej Rząd różnica w indeksie wydatków rządowych Własnośd różnica w indeksie ochrony praw własności PKB per capita (prawa oś) Polskie PKB per capita PPP, dolary międzynarodowe Źródło: 2009 Index of Economic Freedom, Heritage Foundation; MFW o podobnym rozwoju, jak Polska 22 i Irlandia, jako wzór. Strata Polski jest mniejsza, niż w szerszym gronie, choć zamiast z roku na rok zmniejszać się, to wskaźnik wolności biznesowej zwiększył się o ponad 400% w ciągu 4 lat, a wydatki rządowe zamiast się zmniejszać, zwiększały się. Ze względu na poprawę niektórych składowych całkowitej wolności gospodarczej (wolności finansowej, pieniężnej, inwestycyjnej, Wykres 3 Różnice w indeksach wybranych krajów i Polski 25 Total Business Rząd Własnośd korupcyjnej) pozycja Polski się poprawiła, niemniej jednak niepokoi wysoka różnica w aspekcie ochrony własności między Polską, a innymi krajami. Nadmienię, że może to mieć negatywny wpływ na napływ inwestycji zagranicznych, które poprzez dodatkowe know-how i technologie mogłyby zwiększyć wydajność polskiej gospodarki i tym samym zwiększyć PKB. Total różnica w indeksie wolności gospodarczej Business różnica w indeksie wolności biznesowej Rząd różnica w indeksie wydatków rządowych Własnośd różnica w indeksie ochrony praw własności Źródło: 2009 Index of Economic Freedom, Heritage Foundation; MFW 22 tj. Litwa, Łotwa, Estonia, Słowacja, Czechy, Węgry Strona 9

10 PODSUMOWANIE Przedstawione argumenty oraz porównania Polski do innych krajów pokazują, w którą stronę ma podążać Polska by być bogatszym krajem. Należy pamiętać, iż większość z działań zmierzających do zwiększania bogactwa jest ze sobą powiązanych. W obecnych czasach kryzysu nie jest łatwe obniżanie wydatków rządowych na cele emerytalne i socjalne (stanowią one przecież swoisty stabilizator), ale dalsze zwlekanie z reformami instytucjonalnymi (mającymi wpływ na czynniki jakościowe wzrostu gospodarczego) będzie prowadzić do wolniejszego wzrostu gospodarczego niż potencjalny. Bez zmiany prawa, dalszej liberalizacji gospodarczej, prywatyzacji, ciężko będzie Polsce szybko nadrabiać zaległości w rozwoju gospodarczym oraz w konsekwencji zmniejszać deficyt. Literatura 1. Afonso, A., Schuknecht, L., & Tanzi, V. (2003, Lipiec). Public sector efficiency: an international comparison. ECB Working Paper No Andres, J., & Hernando, I. (1997). Does inflation harm economic growth? Evidence for the OECD. Cambridge: National Bureau of Economic Research. 3. Barro, R. (1998). Notes on growth accounting. Cambridge: National Bureau of Economic Research. 4. Bräuninger, M. (2003). Public Debt and Endogenous Growth. Heidelberg: Physica-Verlag. 5. Bukowska, G., Karpiński, A., Kleer, J., Kożuch, B., Lech, R., Owsiak, S., i inni. (2004). Stan i perspektywy sektora publicznego w gospodarce rynkowej. Wnioski dla Polski. Warszawa: Olympis Centrum Edukacji i Rozwoju Biznesu. 6. Feldstein, M. (1996). How big should government be? Cambridge: National Bureau of Economic Research. 7. Feldstein, M. (1993). The Dollar and the Trade Deficit in the 1980s. Cambridge: National Bureau of Economic Research. 8. Fischer, S. (1993, Grudzień). The role of macroeconomic factors in growth. NBER Working Paper No Gamble, T. D. (1995). Laurence Ball; Douglas W. Elmendorf; N. Gregory Mankiw. Cambridge: National Bureau of Economic Research. 10. Goodman, J. B., & Loveman, G. W. (1991, Listopad/Grudzień). Does Privatization Serve the Public Interest? Harvard Business Review, strony Haffer, M., & Karaszewski, W. (2004). Czynniki wzrostu gospodarczego. Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika. 12. Heitger, B. (2003). Property Rights and their Impact on the Wealth of Nations - A Cross- Country Study. Kiel: Kiel Institute for World Economics. 13. Kosterna, U. (1995). Deficyt budżetu państwa i jego skutki ekonomiczne. Warszawa: WN PWN. 14. OECD. (2008). Tax reforms and tax burdens OECD. 15. Spencer, R. W., & Yohe, W. P. (1970). The "Crowding out" of Private Expenditures by Fiscal Policy Actions. Federal Reserves Bank of St. Louis Review. 16. World Bank. (2001). Finance for growth. Policy choices in a volatile world. New York: Oxford University Press. 17. Zalewski, A. (2007). Warunki efektywnej prywatyzacji podmiotów komunalnych. Katedra Ekonomiki i Finansów Samorządu Terytorialnego Szkoły Głównej Handlowej. Strona 10

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD Poniżej przedstawiamy opracowanie porównawcze, przygotowane na podstawie najnowszych międzynarodowych danych statystycznych.

Bardziej szczegółowo

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Oszczędności długoterminowe z perspektywy rynku kapitałowego a wzrost gospodarczy kraju Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Forum Funduszy Inwestycyjnych, Warszawa, 16.06.2016 Model wzrostu Polski oparty

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Obniżenie wieku emerytalnego: Straty dla przyszłych emerytów, pracujących i gospodarki

Obniżenie wieku emerytalnego: Straty dla przyszłych emerytów, pracujących i gospodarki Rząd przyjął najgorszy z rozważanych wariantów decydując się na bezwarunkowe obniżenie wieku emerytalnego do 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Na tej decyzji stracą wszyscy przyszli emeryci, pracujący

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić?

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Szkolenie Urzędu Patentowego. Zarządzanie innowacją Warszawa, 12.10.2015 Marzenna Anna Weresa Instytut Gospodarki Światowej Kolegium

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ dr Anna Stępniak-Kucharska Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. 2. 3. 4. Cel referatu Dane źródłowe Pojęcie wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

Szara strefa w Polsce

Szara strefa w Polsce Szara strefa w Polsce dr hab. prof. nadzw. Konrad Raczkowski Podsekretarz Stanu Ministerstwo Finansów www.mf.gov.pl Rodzaje nierejestrowanej gospodarki Szara strefa obejmuje działania produkcyjne w sensie

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego?

Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego? Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego? Andrzej Rzońca Jeremi Mordasewicz Warszawa, 13 listopada 2007 r. 1. Komu służy wzrost gospodarczy? W dłuższym okresie dochody osób najbiedniejszych podążają za

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego Przemysław Pluskota Uniwersytet Szczeciński 05 listopada 2015r. Mierniki dobrobytu gospodarczego MIERZENIE ROZMIARÓW AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ PKB PKB per capita PNB W gospodarce

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie Joanna Siwińska Dług publiczny, jako % PKB Dług publiczny kraje rozwinięte 1880 1886 1892 1898 1904 1910 1916 1922 1928 1934 1940 1946 1952 1958 1964

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 11 / 01 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 00 9 0 fax (+ ) 9 1 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce Departament Polityki Makroekonomicznej Sytuacja makroekonomiczna w Polsce 27 lutego 215 ul. Świętokrzyska 12-916 Warszawa tel.: +48 22 694 52 32 fax :+48 22 694 36 3 Prawa autorskie Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

O wzroście gospodarczym w Europie, czyli niepewna perspektywa rozwoju krajów zachodnich

O wzroście gospodarczym w Europie, czyli niepewna perspektywa rozwoju krajów zachodnich www.case-research.eu O wzroście gospodarczym w Europie, czyli niepewna perspektywa rozwoju krajów zachodnich 144. Seminarium mbank-case Andrzej Rzońca (SGH, TEP, FOR), Aleksander Łaszek (FOR) 28/04/2016

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Indeks Wolności Gospodarczej 2015. Warszawa, 27 stycznia 2015

Indeks Wolności Gospodarczej 2015. Warszawa, 27 stycznia 2015 Indeks Wolności Gospodarczej 2015 Warszawa, 27 stycznia 2015 Czy wolność ma znaczenie? W Polsce doskonale o tym wiemy, że ma. 2 Idea Wolność jako brak przymusu polega na tym, że państwo i społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej VI Spotkanie Branży Paliwowej Wrocław, 6 października 2016

Bardziej szczegółowo

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. Report Card 13 Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. O UNICEF UNICEF jest agendą ONZ zajmującą się pomocą dzieciom

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach GEOGRAFIA EKONOMICZNA MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO- GOSPODARCZEGO dr Anna Bernaciak MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3)

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Makroekonomia 1 - ćwiczenia mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Plan Kartkówka Praca pisemna wszystko, co chcielibyście wiedzieć Jak pisać? Jak pokazywać dane? Zadania do rozwiązania w grupach Praca

Bardziej szczegółowo

Droga do zysku, czyli w co inwestować? Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Droga do zysku, czyli w co inwestować? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Droga do zysku, czyli w co inwestować? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa styczeń 2013 r. Co ma największy potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniKorona Akcje UniKorona

Bardziej szczegółowo

Zrównanie i podniesienie wieku emerytalnego

Zrównanie i podniesienie wieku emerytalnego Zrównanie i podniesienie wieku emerytalnego Materiał Informacyjny 14 lutego 2012, Warszawa 1 Globalny kontekst proponowanych zmian Od lat 90- tych prawie wszystkie kraje UE, ale także USA, Japonia i Kanada

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Lucjan Pawłowski Politechnika Lubelska, Wydział Inżynierii Środowiska, ul. Nadbystrzycka 40B, 20-618

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

KONIECZNE REFORMY. POLSKA NA TLE LIDERÓW SYSTEMOWYCH

KONIECZNE REFORMY. POLSKA NA TLE LIDERÓW SYSTEMOWYCH KONIECZNE REFORMY. POLSKA NA TLE LIDERÓW SYSTEMOWYCH Leszek Balcerowicz Elbląg, 9 marca 26 r. 1 Plan wystąpienia: I. Koszty socjalizmu. II. na tle innych krajów postkomunistycznych. III. Konieczne reformy:

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja PKB lipiec % 9 8 9% % % proj.centralna 9 8 7 7-8q 9q q q

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

PKB PKB PKB PKB. Od strony popytu: PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import + zmiana stanu zapasów

PKB PKB PKB PKB. Od strony popytu: PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import + zmiana stanu zapasów 2014-01-13 MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 4) wskaźnik urbanizacji 5) udział zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Uzyskując dochody z tytułu pracy najemnej wykonywanej za granicą, w większości przypadków należy pamiętać o rozliczeniu się z nich także w

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Jak inwestować w burzliwych czasach? Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Jak inwestować w burzliwych czasach? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Jak inwestować w burzliwych czasach? Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa luty 2013 r. Co ma największy potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy luty 2013 2 Subfundusz UniKorona Akcje

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Marlena Piekut Oleksandra Kurashkevych Płock, 2014 Pracowanie Zarabianie pieniędzy Bawienie się INTERNET Dokonywanie zakupów Nawiązywanie kontaktów Tadao

Bardziej szczegółowo

P O L S K A maja 2014 r.

P O L S K A maja 2014 r. P O L S K A 1989 2014 30 maja 2014 r. Podział administracyjny Polski Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w życie reforma administracyjna, w wyniku której obowiązuje trójstopniowy podział kraju na województwa,

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Biuletyn Informacyjny. Warszawa 2007

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Biuletyn Informacyjny. Warszawa 2007 INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w krajach OECD Biuletyn Informacyjny Warszawa 2007 Spis treści Wstęp... 3 I. Dane ogólne... 4 II. Wypadki drogowe... 11 III. Zabici

Bardziej szczegółowo

Lekcje z PISA Maciej Jakubowski Evidence Institute Uniwersytet Warszawski

Lekcje z PISA Maciej Jakubowski Evidence Institute Uniwersytet Warszawski Lekcje z PISA 2015 Maciej Jakubowski Evidence Institute Uniwersytet Warszawski Grudzień 2016 Po co nam PISA? To największe badanie umiejętności uczniów na świecie Dostarcza nie tylko rankingów Przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A.

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A. i krajów - Rating krajów KUKE S.A. Aktualizacja październik 2011 r. Przygotował Zespół Głównego Ekonomisty KUKE S.A. Warszawa 21 październik 2011 r. i krajów Rating krajów KUKE S.A. Korporacja Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r.

Monitor Rynku Pracy. Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Monitor Rynku Pracy Raport z 18. edycji badania 27 stycznia 2015 r. Struktura raportu: Metodologia i opis próby badania Wyniki badania: rotacje na rynku pracy obawa o utratę pracy i przekonanie o możliwości

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia.

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia. Oferta sprzedaży raportu: Wydajność pracy w Polsce OFERTA SPRZEDAŻY RAPORTU Wydajność pracy w Polsce Kraków 2012 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne zyski w Twoim zasięgu Typy inwestycyjne Union Investment

Bezpieczne zyski w Twoim zasięgu Typy inwestycyjne Union Investment Bezpieczne zyski w Twoim zasięgu Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa październik 2012 r. Co ma potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy październik 2012 2 Kategorie aktywów cieszące się

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

gizycko.turystyka.pl

gizycko.turystyka.pl Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku Analiza narodowościowa oraz rodzaje zapytań turystów w okresie od stycznia do września 213 roku. opracowano: Urszula Ciulewicz na podstawie statystyk

Bardziej szczegółowo

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2006

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2006 INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w krajach OECD Biiullettyn IInfforrmacyjjny Warszawa 2006 Spis treści Wstęp... 3 I. Dane ogólne... 4 II. Wypadki drogowe... 11 III.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2005

Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Warszawa 2005 INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w krajach OECD Biiullettyn IInfforrmacyjjny Warszawa 2005 Spis treści Wstęp... 3 I. Dane ogólne... 4 II. Wypadki drogowe... 11 III.

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE czerwiec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Cennik połączeń telefonicznych w AleKontakt Obowiązujący od dnia r.

Cennik połączeń telefonicznych w AleKontakt Obowiązujący od dnia r. Cennik połączeń telefonicznych w AleKontakt Obowiązujący od dnia 15.04.2015 r. 1. Cennik połączeń - pełny wykaz krajów. Lp. KRAJ netto brutto 1. Afganistan 1,22 zł 1,50 zł 2. Albania 0,65 zł 0,80 zł 3.

Bardziej szczegółowo

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Wykład: JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Stanley Fischer o modelu IS-LM Model IS-LM jest użyteczny z dwóch powodów. Po pierwsze jako narzędzie o znaczeniu historycznym, a po drugie,

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy

Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Zabezpieczenie emerytalne wyzwania i perspektywy Maciej Żukowski Konferencja O ubezpieczeniu w polityce społecznej z okazji Jubileuszu Profesora Tadeusza Szumlicza SGH, Warszawa, 22.01.2015 r. Plan Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Czas na większą aktywność, czyli gdzie szukać zysków? Typy inwestycyjne Union Investment

Czas na większą aktywność, czyli gdzie szukać zysków? Typy inwestycyjne Union Investment Czas na większą aktywność, czyli gdzie szukać zysków? Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa kwiecień 2012 r. Co ma potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy kwiecień 2012 2 Kategorie aktywów

Bardziej szczegółowo