System plików. Implementacja systemu plików. I. Interfejs systemu plików.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "System plików. Implementacja systemu plików. I. Interfejs systemu plików."

Transkrypt

1 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 1 System plików I. Interfejs systemu plików. Pojęcie pliku. Metody dostępu. Struktura katalogowa. Montowanie systemu plików. Dzielenie plików. Ochrona. II. Implementacja systemu plików. Budowa systemu plików. Implementacja systemu plików. Implementacja katalogu. Metody przydziału miejsca na dysku. Zarządzanie wolną przestrzenią. Efektywność i wydajność. Rekonstrukcja. System plików ze strukturą dziennika.

2 Pojęcie pliku Plik (file) jest logiczną jednostką magazynowania informacji w pamięci pomocniczej (magnetyczne dyski i taśmy, dyski optyczne). Plik jest ciągiem bitów, bajtów, wierszy lub rekordów, których znaczenie określa twórca pliku i jego użytkownik. W pliku można przechowywać różnego rodzaju informacje: programy źródłowe, programy wynikowe, programy wykonywalne, dane liczbowe, teksty, listy płac, obrazy grafiki komputerowej, nagrania dźwiękowe itd. Za pomocą systemu operacyjnego pliki odwzorowywane są na fizycznych urządzeniach pamięci, które charakteryzują się nieulotnością (nonvolatile devices). System plików składa się z dwu lub trzech części: Zbiór plików; Struktura katalogów do organizowania i udostępniania informacji o wszystkich plikach w systemie; W niektórych systemach występują ponadto partycje (strefy) (partitions), służące do wyodrębniania fizycznie lub logicznie wielkich zbiorów katalogów. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 2

3 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 3 Atrybuty pliku Nazwa symboliczna nazwa pliku jest jedyną informacją przechowywaną w postaci czytelnej dla człowieka (niektóre systemy rozróżniają wielkie i małe litery, inne zaś nie). Identyfikator pole o niepowtarzalnej wartości, zwykle liczbowej; wyodrębnia plik w całym systemie (jest to nazwa pliku w postaci nieczytelnej dla człowieka). Typ informacja potrzebna w systemach, w których rozróżnia się typy plików. Lokacja wskaźnik do urządzenia i położenia pliku na tym urządzeniu. Rozmiar atrybut zawierający bieżący rozmiar pliku (w bajtach, słowach lub blokach); może też zawierać maksymalny dopuszczalny rozmiar pliku. Ochrona informacje kontroli dostępu, służące do sprawdzania, kto może plik czytać, zapisywać, wykonywać itd. Czas, data i identyfikator użytkownika dane o czasie utworzenia pliku, ostatniej modyfikacji, ostatnim użyciu itp. Informacje o wszystkich plikach są przechowywane w strukturze katalogowej, która również rezyduje w pamięci pomocniczej.

4 Operacje plikowe Tworzenie pliku (create) niezbędne dwa kroki: (1) znalezienie miejsca na plik oraz (2) utworzenie wpisu pliku w katalogu (nazwa pliku i informacja o jego położeniu w systemie plików). Zapisywanie pliku (write) wywołanie odpowiedniej funkcji systemowej i podanie jej nazwy pliku oraz informacji, która ma być zapisana; system musi przechowywać wskaźnik pisania określający miejsce pliku, do którego będzie się odnosić kolejna operacja pisania (musi być uaktualniany podczas każdego pisania). Czytanie pliku (read) wywołanie funkcji systemowej, której podaje się nazwę pliku oraz miejsce (w pamięci operacyjnej), gdzie należy umieścić następny blok pliku; potrzebny jest wskaźnik czytania. Niektóre systemy utrzymują tylko jeden wskaźnik bieżącego położenia w pliku (current-file-position) używany zarówno do czytania, jak i pisania (oszczędność miejsca, uproszczenie systemu). Zmiana pozycji w pliku (repositioning) lub przemieszczenie w pliku (seek) nadanie określonej wartości wskaźnikowi bieżącego położenia w pliku. Usuwanie pliku (deleting) zwolnienie całej przestrzeni zajmowanej przez plik i likwidacja danego wpisu katalogowego. Skracanie pliku (truncating) ponowne ustalenie zerowej długości pliku przy niezmienionych pozostałych atrybutach. Mogą też istnieć inne operacje, jak: dopisywanie (appending) na końcu pliku, przemianowywanie (renaming) istniejącego pliku itd. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 4

5 Tablica otwartych plików Większość operacji plikowych zawiera przeszukiwanie katalogu. Aby uniknąć ciągłego przeszukiwania, wiele systemów otwiera (open) plik przy pierwszym jego użyciu oraz przechowuje tablicę otwartych plików, zawierającą informację o wszystkich otwartych plikach; przy operacjach plikowych używa się indeksu tej tablicy (nie trzeba przeszukiwać). Kiedy plik przestaje być potrzebny, zostaje przez proces zamknięty (close), a system operacyjny usuwa jego wpis z tablicy otwartych plików. W systemach wielodostępnych (np. UNIX) istnieją na ogół dwa poziomy tablic: Procesowa tablica otwartych plików dane o plikach danego procesu. Ogólnosystemowa tablica otwartych plików dane o wszystkich otwartych plikach w systemie: położenie pliku na dysku, daty dostępu, rozmiar pliku, licznik otwarć (open count) pokazujący w ilu procesach plik został otwarty. Każdy wpis w tablicy procesowej wskazuje na tablicę ogólnosystemową. Niektóre systemy umożliwiają ponadto: Blokowanie (locking) części otwartego pliku umożliwia współużytkowanie fragmentów pliku przez kilka procesów (np. funkcje fcntl i lockf w systemie UNIX). Odwzorowywanie pliku w pamięci (memory mapping) logiczne przyporządkowanie części wirtualnej przestrzeni adresowej do danej sekcji pliku (np. funkcja mmap w systemie UNIX). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 5

6 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 6 Elementy związane z otwartym plikiem Wskaźnik plikowy wskaźnik bieżącej pozycji w pliku (inny dla każdego procesu działającego na pliku); utrzymywany w systemach, w których funkcje czytania i pisania plikowego nie zawierają informacji o odległości w pliku. Licznik otwarć pliku służy do nadzorowania liczby otwarć i zamknięć pliku; staje się równy zeru po ostatnim zamknięciu pliku, wtedy system może usunąć jego wpis w tablicy otwartych plików. Położenie (lokacja) plik na dysku informacje potrzebne do zlokalizowania pliku na dysku; przechowywane w pamięci operacyjnej w celu unikania konieczności wczytywania ich z dysku podczas każdej operacji plikowej. Prawa dostępu informacja o trybie dostępu, w którym proces otworzył plik; przechowywana w tablicy procesowej, dzięki czemu system operacyjny może zezwolić lub nie na następne operacje wejścia-wyjścia na pliku.

7 Typ pliku Wykonywalny Wynikowy Kod źródłowy Wsadowy obj, o Typy plików Rozszerzenie exe, com, bin, x lub brak rozszerzenia c, c++, cpp, cxx, java, pas, f, asm, a bat, sh, csh Funkcja Gotowy do wykonania program w języku maszynowym Plik skompilowany, w języku maszynowym, bez konsolidacji Kod źródłowy wyrażony w różnych językach Polecenie dla interpretera poleceń Tekstowy Plik edytora tekstu Biblioteka Druk lub obraz Archiwalny Multimedialny txt, doc doc, rtf, wp, tex lib, a, so dvi, ps, pdf, gif, jpeg a, arc, zip, tar mpeg, mov, rm Dane i dokumenty tekstowe Formaty plików edytorów tekstu Biblioteki podprogramów Plik binarny lub ASCII w formacie do drukowania lub oglądania Archiwum plików Plik binarny zawierający informację audio lub audio-wideo Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 7

8 Struktura pliku Minimalna struktura: plik jako ciąg bajtów lub słów (np. UNIX, MS-DOS); każdy program użytkowy musi posiadać własny kod interpretujący plik wejściowy jako odpowiednią strukturę. Każdy system operacyjny musi realizować przynajmniej jedną struktur: plik wykonywalny w celu ładowania i wykonywania programów. Niektóre systemy realizują pewien zbiór struktur plików zaopatrzonych w zestawy specjalnych operacji do manipulowania takimi plikami (np. DEC VMS, Macintosh OS). Wewnętrzna struktura pliku: Blok (rekord fizyczny) jednostka fizycznej pamięci dyskowej; wszystkie bloki są tego samego rozmiaru. Rekord logiczny logiczna jednostka informacji; rekordy logiczne mogą być różnej długości. Często stosuje się upakowywanie (packing) pewnej liczby rekordów logicznych w fizycznych blokach, np. UNIX: rekord logiczny ma długość 1B, a blok fizyczny zwykle 512B. Przydział przestrzeni dyskowej w postaci bloków prowadzi do fragmentacji wewnętrznej. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 8

9 Metody dostępu Dostęp sekwencyjny (sequential access) informacje w pliku są przetwarzane sekwencyjnie, jeden rekord za drugim; najpowszechniejszy rodzaj dostępu (np. edytory, kompilatory). Początek Pozycja bieżąca Koniec Przewiń Czytaj lub pisz Dostęp bezpośredni (direct access) plik składa się z rekordów logicznych o stałej długości, które mogą być przetwarzane bez jakiegokolwiek porządku (tzn. bezpośrednio): Operacje czytania i pisania typu: czytaj n; pisz n; gdzie n jest numerem bloku zwykle tzw. numerem względnym bloku (relative block number), tzn. indeksem względem początku pliku. Przy pomocy dostępu bezpośredniego można łatwo symulować dostęp sekwencyjny; symulacja w drugą stronę jest bardzo nieefektywna. Dostęp indeksowy (indexed access) z plikiem związany jest indeks zawierający wskaźniki do bloków pliku; dla dużych plików wprowadza się podwójne indeksowanie, tzn. pierwotny indeks zawiera wskaźniki do wtórnego indeksu. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 9

10 Struktura katalogowa Struktura katalogowa Duże zasoby dyskowe często dzieli się na partycje (strefy) (partition), w niektórych systemach zwane minidyskami lub wolumenami (volumes). Jeden dysk może być podzielony na kilka partycji, ale też kilka dysków może tworzyć jedną partycję. Katalog urządzenia (device directory) zawiera informacje o plikach w danej partycji: nazwy, położenia, rozmiary, typy. Katalog można uważać za tablicę symboli tłumaczącą nazwy plików na ich wpisy katalogowe. Operacje na katalogu: Odnajdywanie pliku znajdowanie plików według ich nazw. Tworzenie pliku tworzenie plików i dołączanie ich do katalogu. Usuwanie pliku usuwanie plików z katalogu. Wyprowadzanie katalogu sporządzanie wykazu plików w katalogu. Przemianowywanie pliku zmiana nazwy pliku lub jego miejsca w strukturze katalogowej. Obchód systemu plików uzyskiwanie dostępu do każdego pliku i katalogu w obrębie struktury katalogowej, regularne zapamiętywanie zawartości i struktury całego systemu plików (kopie zapasowe). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 10

11 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 11 Katalogi jedno- i dwupoziomowe Katalog jednopoziomowy jeden katalog dla wszystkich plików. Katalog kat dok a dane test poczta hex inne Pliki Katalog dwupoziomowy oddzielny katalog dla każdego użytkownika. Główny katalog plików Katalog plików użytkownika Użytkownik 1 Użytkownik 2 Użytkownik 3 Użytkownik 4 kat dok a test a dane a test x dane a Możliwe te same nazwy plików dla różnych użytkowników. Nazwa użytkownika i nazwa pliku definiuje nazwę ścieżki (path name). Brak możliwości grupowania plików, użytkowników itd. Master file directory MFD User file directory UFD

12 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 12 Katalogi o strukturach drzewiastych Korzeń teksty binaria programy start poczta spec klucz rachunki wykazy zmiany p e poczta prog kopie druki eksport zmiany listy klucz wykazy rachunki listy wyniki teksty wszystko pierwszy ostatni

13 Własności katalogów drzewiastych Katalog zawiera zbiór plików lub podkatalogów. Jeden bit w każdym wpisie katalogowym określa, czy wpis dotyczy pliku (0), czy podkatalogu (1). Do tworzenia, usuwania, kopiowania, przenoszenia, zmiany katalogów służą specjalne funkcje systemowe. Podczas normalnej pracy każdy użytkownik ma do dyspozycji katalog bieżący (current directory). Nazwy ścieżek mogą być: Bezwzględne biegnie od korzenia aż do danego pliku (podkatalogu). Względne od bieżącego (lub domowego) katalogu do pliku (podkatalogu). Użytkownik ma możliwość tworzenia własnych podkatalogów, a tym samym kształtowania struktury własnych plików. Niektóre systemy pozwalają usuwać tylko puste katalogi (np. MS- DOS), a inne również katalogi z zawartością (np. UNIX: rm). Użytkownicy mogą mieć dostęp do plików innych użytkowników. Niektóre systemy pozwalają użytkownikom definiować własne ścieżki przeszukiwań (np. UNIX: zmienna $PATH). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 13

14 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 14 Acykliczne grafy katalogów Korzeń słownik wymowa listy wszystko w licznik licznik wyrazy listy listy inne w7 Graf acykliczny (acyclic graph) umożliwia dzielenie plików i katalogów. Do dzielonych plików czy katalogów mogą odnosić się z różnych miejsc różne nazwy (aliasy). Powszechną metodą implementacji dzielenia plików/katalogów są tzw. dowiązania (links), np. dowiązania symboliczne (symbolic links) w systemie UNIX. Problem: Jak pogodzić istnienie dowiązań z usuwaniem plików? UNIX: Dowiązania symboliczne pozostają po usunięciu pliku, ale nie mają żadnego efektu; użytkownik musi sam je usuwać. Można wprowadzić licznik dowiązań do pliku plik zostaje usunięty, gdy licznik dowiązań wyniesie zero, np. twarde dowiązania (hard links) w systemie UNIX.

15 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 15 Graf ogólny katalogów Korzeń rachunki ala ala tc jan książka poczta pisma książka poczta rachunki inne inne wykazy dane Dodanie dowiązań do struktury drzewiastej katalogu przekształca ją w ogólną strukturę grafu. W strukturze mogą pojawiać się cykle niebezpieczeństwo nieskończonych pętli przeszukiwania katalogów! Potrzebne staje się odśmiecanie (garbage collection), tzn. usuwanie cykli oderwanych od reszty struktury katalogów kosztowny proces! Można użyć algorytmu wykrywania cykli w grafach i nie pozwalać na tworzenie dowiązań prowadzących do takich cykli wymaga to jednak sporych nakładów obliczeniowych! Drzewiaste struktury katalogów są powszechniej stosowane.

16 Montowanie systemu plików Zanim system plików stanie się dostępny dla procesów musi zostać zamontowany (mounted). Procedura montażu: Systemowi operacyjnemu podaje się nazwę urządzenia oraz punkt montażu (mount point), tzn. miejsce w strukturze plików, do którego należy przyłączyć system plików; na ogół jest to pusty katalog. System operacyjny sprawdza, czy urządzenie zawiera właściwy system plików (przy pomocy modułu obsługi urządzenia). Na koniec system operacyjny zaznacza w swojej strukturze katalogowej zamontowanie pliku w określonym punkcie montażu. Przykłady: Komputery Macintosh system operacyjny automatycznie poszukuje systemu plików na dołączonym urządzeniu i w przypadku znalezienia takowego wykonuje automatyczne montowanie, umieszczając na ekranie odpowiednią ikonę. Microsoft Windows 95/98/NT/2000/XP dwupoziomowa struktura katalogów: urządzenia i partycje mają przydzielone oznaczenia literowe, tzw. literę napędu (drive letter) ścieżka: litera-napędu:\ścieżka\do\pliku; podczas rozruchu automatycznie wykrywane są wszystkie urządzenia i montowane są zlokalizowane na nich systemy plików (również przy podłączaniu urządzeń podczas działania SO). System UNIX polecenia montowania są jawne; plik konfiguracji systemu (fstab) zawiera wykaz urządzeń i punktów montażu do automatycznego montowania przy rozruchu, ale można też wykonywać ręczne inne montowania. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 16

17 Dzielenie plików W systemach umożliwiających użytkownikom wspólne korzystanie z plików konieczne jest kontrolowanie dostępu i ochrona system operacyjny musi pośredniczyć w dzieleniu plików. W większości systemów przyjęto koncepcję właściciela (użytkownika) i grupy pliku lub katalogu. Właścicielem jest użytkownik, który może zmienić atrybuty, zezwalać na dostęp i ma największą kontrolę nad plikiem lub katalogiem. Grupowy atrybut pliku służy do definiowania podzbioru użytkowników, którzy mogą dzielić dostęp do pliku. Atrybuty właściciela realizowane są przez zarządzanie wykazem nazw użytkowników i przynależnych im identyfikatorów użytkowników (user identifiers, UIDs) są one niepowtarzalne dla każdego użytkownika. Atrybuty grupowe realizuje się przy pomocy identyfikatorów grup (group identifiers, GIDs); użytkownik może należeć do jednej lub więcej grup. Identyfikatory użytkownika i jego grup są dołączane do wszystkich wątków i procesów użytkownika kiedy proces lub wątek zamawia operację na pliku, wtedy system operacyjny porównuje odpowiednie identyfikatory i związane z nimi prawa dostępu do pliku, zezwalając na daną operację lub nie. Wraz z rozwojem sieci komputerowych problem dzielenia plików stał się bardziej złożony! (Zagadnienia te będą omawiane na wykładzie nt. sieci komputerowych.) Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 17

18 Semantyka spójności Semantyka spójności (consistency semantics) właściwość systemu określająca semantykę jednoczesnego dostępu do pliku dzielonego przez wielu użytkowników. Semantyka spójności systemu UNIX: Wynik operacji pisania wykonanej przez jednego użytkownika na otwartym pliku jest natychmiast widoczny przez innych użytkowników, którzy mają otwarty ten plik. Istnieje tryb dzielenia, w którym użytkownicy wspólnie korzystają ze wskaźnika bieżącego położenia w pliku przesuwanie wskaźnika przez dowolnego użytkownika jest odbierane przez pozostałych użytkowników. Dostęp do pliku dzielonego odbywa się na zasadzie wyłączności. Semantyka sesji (np. rozproszony system plików Andrew, tzw. AFS): Wynik operacji pisania wykonanej przez dowolnego użytkownika na otwartym pliku nie jest natychmiast widoczny dla innych użytkowników, którzy mają otwarty równocześnie ten plik. Zmiany wprowadzone do pliku będą widoczne po jego zamknięciu dopiero w następnych sesjach. Semantyka stałych plików dzielonych (immutable shared files): Z chwilą gdy twórca pliku zadeklaruje go jako dzielony, nie wolno go modyfikować (dopuszcza się tylko czytanie) stosowana w systemach rozproszonych. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 18

19 Ochrona Ochrona (protection) systemu plików przed niewłaściwym dostępem jest jednym z podstawowych zagadnień związanych z przechowywaniem informacji w systemie komputerowym. Kontroli mogą podlegać następujące operacje: Czytanie czytanie z pliku. Pisanie pisanie do pliku lub zapisywanie go na nowo. Wykonywanie załadowanie pliku do pamięci i wykonanie go. Dopisywanie zapisywanie danych na końcu pliku. Usuwanie usuwanie pliku i zwalnianie jego obszaru dyskowego. Opisywanie wyprowadzenie nazwy i atrybutów pliku. Ochronę innych operacji (wyższego poziomu) można zaimplementować za pośrednictwem powyższych operacji. Kontrolowanie dostępu: Najogólniejsza metoda skojarzenie z każdym plikiem i katalogiem listy kontroli dostępów (ACL) zawierającego nazwy użytkowników i dozwolone dla nich rodzaje dostępu. Wysokie koszty utrzymywania i uaktualniania. Efektywniejsza metoda skojarzenie z każdym plikiem trzech klas użytkowników: właściciel, grupa, wszeświat i przypisywanie praw dostępu (np. czytania, pisania, wykonywania) do każdej z klas (np. system UNIX). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 19

20 Budowa systemu plików Dyski (disks) stanowią podstawową część pamięci pomocniczej, w której utrzymywany jest system plików (file system). System plików ma na ogół strukturę warstwową każda warstwa korzysta z własności niższych warstw do tworzenia nowych właściwości, używanych przez warstwy wyższe. Warstwa najniższa: sterowanie wejściem-wyjściem (I/O control) moduły obsługi urządzeń i procedur przerwań związanych z przesyłaniem informacji między pamięcią operacyjną a systemem dyskowym. Podstawowy system plików (basic file system) wydaje ogólne instrukcje odpowiedniemu modułowi obsługi urządzenia w celu czytania i pisania poszczególnych bloków na dysku (każdy blok ma swój adres liczbowy). Moduł organizacji pliku (file-organization module) w oparciu o zastosowany rodzaj przydziału miejsca dla pliku i położenia pliku, tłumaczy adresy logiczne bloków na adresy bloków fizycznych do przesłania przez podstawowy system plików; zawiera również zarządcę wolnych obszarów Logiczny system plików (logical file system) używa struktury katalogowej, aby w oparciu o symboliczną nazwę pliku dostarczać informacji potrzebnych modułowi organizacji pliku; odpowiada także za ochronę i bezpieczeństwo. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 20

21 Warstwowy system plików Aby utworzyć nowy plik, program użytkowy Programy użytkowe Logiczny system plików Moduł organizacji pliku Podstawowy system plików Sterowanie wejściem-wyjściem Urządzenia wywołuje logiczny system plików. Logiczny system plików czyta do pamięci odpowiedni katalog, uaktualnia go dodając nowy wpis i zapisuje ponownie na dysku (niektóre systemy, np. UNIX, traktują katalogi tak samo jak pliki, inne, jak np. Windows XP, jako odrębne jednostki). Aby udostępnić plik operacjom WE/WY należy go otworzyć. Informacje o otwartych plikach są przechowywane w tablicy otwartych plików, rezydującej w pamięci operacyjnej. Do programu użytkownika przekazuje się indeks tej tablicy, zwany deskryptorem pliku (UNIX), uchwytem plikowym (file handle) (Windows XP) lub blokiem kontrolnym pliku (file control block FCB). Wszystkie dalsze odwołania do pliku odbywają się za pomocą tego indeksu, a nie nazwy symbolicznej. Po zamknięciu pliku przez wszystkich korzystających z niego użytkowników uaktualnione informacje o nim są z powrotem kopiowane do dyskowej struktury katalogowej. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 21

22 Implementacja systemu plików Implementacja systemu plików Do realizacji systemu plików używanych jest kilka struktur, które przechowywane są w pamięci dyskowej i operacyjnej. Struktury utrzymywane na dysku: Blok sterujący rozruchem (boot control block) zawiera informacje potrzebne do rozruchu systemu operacyjnego z danej partycji. Blok sterujący partycji (partition control block) zawiera szczegóły dotyczące partycji: liczba i rozmiar bloków, wskaźniki do bloków FCB itd. Struktura katalogowa używana do organizowania plików. Blok kontrolny pliku zawiera szczegóły dotyczące pliku; w systemie UNIX nazywany jest i-węzłem (inode). Struktury przechowywane w pamięci operacyjnej (podręcznej): Tablica partycji zawiera informacje o zamontowanych partycjach. Struktura katalogowa zawierająca informacje odnoszące się do ostatnio odwiedzanych katalogów. Ogólnosystemowa tablica otwartych plików zawiera kopię bloku FCB dla każdego otwartego pliku i inne informacje. Procesowa tablica otwartych plików zawiera wskaźnik do odpowiedniego wpisu w ogólnosystemowej tablicy otwartych plików i inne informacje. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 22

23 Wirtualny system plików (Virtual File System) Interfejs systemu plików (open, read, write, close) Interfejs wirtualnego systemu systemu plików (VFS) Lokalny system plików typu 1 Lokalny system plików typu 2 Zdalny system plików typu 1 Dysk Dysk Sieć Interfejs wirtualnego systemu plików (VFS) oddziela ogólne operacje plikowe od ich implementacji (może współistnieć kilka implementacji interfejsu VFS). VFS opiera się na strukturze reprezentacji pliku zwanej v-węzłem (vnode), zawierającej liczbowy oznacznik pliku, jednoznaczny w całej sieci. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 23

24 Implementacja katalogu Wybór algorytmów przydzielania miejsca dla katalogu i zarządzania katalogiem ma istotny wpływ na wydajność, działanie i niezawodność systemu plików. Lista liniowa: Liniowa lista nazw plików ze wskaźnikami do bloków danych. W celu znalezienia konkretnej pozycji na liście wpisów katalogowych stosuje się przeszukiwanie liniowe. Metoda łatwa do zaprogramowania. Liniowe przeszukiwanie jest zbyt wolne! Zwykle stosuje się pamięć podręczną do przechowywania ostatnio używanych katalogów; czasem stosuje się listę uporządkowaną i przeszukiwanie binarne lub struktury drzewiaste. Tablica z haszowaniem (hash table): Wpisy katalogowe przechowuje się na liście liniowej, ale stosuje się haszowaną strukturę danych. Wartość obliczona na podstawie nazwy pliku jest odnoszona do tablicy haszowanej, z której pobiera się wskaźnik do nazwy pliku na liście liniowej. Mniejszy czas przeszukiwania katalogu, proste wstawianie i usuwanie wpisu. Stały rozmiar tablicy z haszowaniem oraz problem sytuacji kolizyjnych. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 24

25 Metody przydziału miejsca na dysku Podstawowa kwestia: Dysk powinien być zagospodarowany efektywnie, a dostęp do plików powinien być szybki. Główne metody przydziału: ciągła, listowa i indeksowa. Przydział ciągły (contiguous allocation) Każdy plik musi zajmować ciąg kolejnych bloków na dysku. Wpis katalogowy pliku zawiera adres bloku początkowego i długość obszaru przydzielonego danemu plikowi. Dostęp do pliku jest łatwy; możliwy dostęp sekwencyjny jak i bezpośredni (adres bloku i w pliku o bloku początkowym b: b + i). Minimalny ruch głowicy dysku w obrębie danego pliku. Problem przydziału miejsca dla nowego pliku dynamiczny przydział pamięci (jak dla pamięci operacyjnej): najpowszechniej stosowane strategie pierwszego lub najlepszego dopasowania. Występuje fragmentacja zewnętrzna. Plik nie może rosnąć albo trzeba z góry określić jego maksymalny rozmiar (na ogół trudne!) fragmentacja wewnętrzna. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 25

26 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 26 Ciągły przydział miejsca na dysku licznik f tr poczta Plik Katalog Początek Długość licznik 0 2 tr 14 3 poczta 19 6 lista 28 4 f lista

27 Przydział listowy W przydziale listowym (linked allocation) każdy plik jest listą powiązanych ze sobą bloków dyskowych; bloki te mogą znajdować się gdziekolwiek na dysku. Katalog zawiera wskaźnik do pierwszego i ostatniego bloku pliku. Każdy blok zawiera wskaźnik do następnego bloku. Łatwy i efektywny dostęp sekwencyjny do pliku (np. przy pisaniu znajduje się kolejne wolne bloki i tworzy odpowiednie dowiązania). Brak fragmentacji zewnętrznej nie ma potrzeby upakowywania. Plik może rosnąć dopóki są wolne bloki nie trzeba deklarować rozmiaru pliku. Realizacja dostępu bezpośredniego jest niewydajna (dostęp do bloku i wymaga przeszukiwania listy od początku pliku). Wskaźniki pochłaniają część przestrzeni dyskowej: W celu zaoszczędzenia miejsca czasami bloki łączy się po kilka w tzw. klastry zwiększa to jednak fragmentację wewnętrzną. Gorsza niezawodność zagubienie lub uszkodzenie wskaźnika w którymś bloku może spowodować utratę fragmentu pliku. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 27

28 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 28 Listowy przydział miejsca na dysku Katalog Plik Początek Koniec test.c

29 Tablica przydziału plików Odmianą przydziału listowego jest użycie tablicy przydziału (alokacji) plików (file allocation table FAT), np. w systemach MS-DOS i OS/2. Początkowa część każdej partycji dysku jest zarezerwowana na tablicę FAT. Wpis katalogowy zawiera numer pierwszego bloku pliku. Tablica FAT ma po jednej pozycji na każdy blok dyskowy, jest indeksowana numerami bloków i zawiera numer następnego bloku w pliku; wolne bloki oznaczone są zerem. Może powodować znaczny ruch głowic dyskowych (między FATem a blokami). Wpis katalogowy test.c Nazwa Blok początkowy Koniec pliku Numery bloków dyskowych 1 Tablica FAT Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 29

30 Przydział indeksowy W przydziale indeksowym (indexed allocation) każdy plik ma własny blok indeksowy, będący tablicą adresów bloków dyskowych. Pozycja o numerze i w bloku indeksowym wskazuje na blok i pliku. Katalog zawiera adres bloku indeksowego. Umożliwia dostęp bezpośredni (bez fragmentacji zewnętrznej). Marnowanie przestrzeni dyskowej na bloki indeksowe, szczególnie dla małych plików (potrzebny dodatkowy blok dyskowy na indeks). Ogólna struktura bloków indeksowych (dla dużych plików): Schemat listowy: Bloki dyskowe zawierające indeksy połączone w listę, tzn. ostatnia pozycja bloku zawiera wskaźnik do kolejnego bloku z indeksami itd. Indeks wielopoziomowy: Blok indeksowy pierwszego poziomu zawiera wskaźniki do zbioru bloków indeksowych drugiego poziomu itd., a dopiero zbiór bloków ostatniego poziomu zawiera wskaźniki do bloków plików. Schemat kombinowany np. UNIX BSD: 15 wskaźników bloku indeksowego przechowywane w i-węźle (inode) pliku, z czego pierwszych 12 wskazuje na bloki bezpośrednie (tzn. bloki z danymi pliku), 13-ty jest adresem bloku jednopośredniego zawierającego adresy bloków z danymi, 14-ty bloku dwupośredniego, a 15-ty bloku trójpośredniego. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 30

31 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 31 Indeksowy przydział miejsca na dysku Katalog Plik Blok indeksowy test.c

32 Zarządzanie wolną przestrzenią Obszar dysku jest ograniczony, zatem należy dbać o zagospodarowywanie dla nowych plików przestrzeni po plikach usuniętych. System utrzymuje listę wolnych obszarów (free-space list), na której odnotowane są wszystkie wolne bloki dyskowe. Wektor bitowy (bit vector): Każdy blok jest reprezentowany przez 1 bit: blok wolny bit ma wartość 1, blok zajęty bit = 0. Umożliwia proste i wydajne odnajdywanie wolnych bloków na dysku; często wspierane sprzętowo, np. procesory Intel od i Motorola od dysponują rozkazami przekazującymi pozycję pierwszego bitu o wartości 1. Mało wydajne dla dużych dysków, kiedy nie można przechowywać całego wektora bitowego w pamięci operacyjnej (czasem bloki łączy się wklastry). Lista powiązana: Powiązanie ze sobą wszystkich wolnych bloków (jak w przydziale listowym miejsca na dysku dla pliku) i przechowywanie wskaźnika do pierwszego wolnego bloku w specjalnym miejscu na dysku oraz podręcznie w pamięci. Mało wydajna aby przejrzeć listę trzeba odczytać każdy blok. Grupowanie: Powiązana lista bloków pierwszy zawiera n adresów bloków, z których n 1 bloków jest wolnych, a n-ty zawiera kolejnych n adresów bloków w tym samym schemacie. Zliczanie: Dla przylegających n wolnych bloków przechowuje się adres pierwszego wolnego bloku i liczbę n wolnych bloków następujących po sobie. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 32

33 Efektywność i wydajność Dyski są najwolniejszymi spośród podstawowych elementów komputera, dlatego bywają główną przeszkodą jego sprawnego działania. Efektywność (efficiency) zależy od: Algorytmów przydziału miejsca na dysku i algorytmów obsługiwania katalogów, np. w systemie UNIX bloki danych umieszcza się blisko bloku z i-węzłem, a bloki łączy się w klastry, co zwiększa szybkość dostępu. Typów danych przechowywanych we wpisie katalogowym pliku im więcej informacji o pliku znajduje się w takim wpisie i im częściej wymaga ona aktualizacji (jak np. data ostatniego dostępu), tym wolniejszy system; przy większym rozmiarze wskaźników do danych zwiększa się maksymalna długość pliku (np. dla adresu 32 bajtowego jest to 4 GB), ale potrzeba więcej przestrzeni dyskowej na przechowywanie wskaźników. Metody poprawiania wydajności (performance) systemu plików: Pamięć podręczna bloków dyskowych (disk cache) specjalne miejsce w pamięci operacyjnej do przechowywania często używanych bloków. Wczesne zwalnianie (free-behind) i czytanie z wyprzedzeniem (readahead) techniki do optymalizacji dostępu sekwencyjnego. Dyski wirtualne (RAM-dyski) część pamięci operacyjnej, na której wykonuje się operacje dyskowe (stosowane w komputerach PC). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 33

34 Różne lokalizacje dyskowej pamięci podręcznej RAM-dysk Bufor ścieżek Procesor Sterownik dysku Dysk Tablica otwartych plików Bufor bloków Pamięć operacyjna RAM-dysk jest w całości pod nadzorem użytkownika. Pamięć podręczna bloków dyskowych jest pod kontrolą systemu operacyjnego. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 34

35 Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 35 Rekonstrukcja Ponieważ pliki i katalogi są przechowywane zarówno na dysku jak i w pamięci operacyjnej, należy zadbać o to by awaria systemu nie doprowadziła do utraty danych, czy ich niespójności. Sprawdzanie spójności: Informacje w dyskowej pamięci podręcznej są na ogół nowsze niż odpowiadające im informacje na dysku (dane na dysku zapisuje się zwykle z pewnym opóźnieniem). Awaria komputera może pozostawić system plików w stanie niespójnym bieżący stan niektórych plików będzie niezgodny z widniejącym w strukturze katalogowej. Program sprawdzania niespójności (consistency checker) porównuje dane w strukturze katalogowej z blokami na dysku i próbuje usunąć napotkane niezgodności. Składowanie (backup) i odtwarzanie (restoring): Aby nie utracić danych na skutek awarii dysku magnetycznego, można stosować systemowe programy do składowania informacji na innych urządzeniach, jak dyski elastyczne, taśmy magnetyczne lub dyski optyczne. Aby zminimalizować niezbędne kopiowanie, często tylko pierwszego dnia wykonuje się pełne składowanie (full backup), a w kolejnych dniach tzw. składowanie przyrostowe (incremental backup), tzn. kopiowanie tylko zmienionych plików. W celu zrekonstruowania utraconego pliku lub całego dysku można zastosować odtworzenie danych na podstawie danych zawartych w kopii zapasowej.

36 Systemy plików ze strukturą dziennika Dyskowe struktury danych (struktury katalogowe, wskaźniki wolnych bloków danych, wskaźniki wolnych bloków FCB itp.) mogą utracić spójność wskutek załamania systemu (np. awaria). Rozwiązanie tego problemu polega na uaktualnianiu metadanych systemu plików za pomocą technik odtwarzania opartych na dzienniku transakcyjne systemy plików ze strukturą dziennika (log-based transaction-oriented file systems), zwane też systemami plików z kronikowaniem (journaling file systems). Wszystkie zmiany metadanych zapisuje się po kolei w dzienniku (bufor cykliczny) każdy zestaw operacji jest transakcją. Z chwilą zapisania zmian do dziennika uważa się je za zatwierdzone i może nastąpić powrót z wywołania systemowego do procesu użytkownika. Tymczasem zarejestrowane wpisy są odtwarzane w rzeczywistych strukturach systemu. Po zakończeniu zmian uaktualniany jest wskaźnik pokazujący, które działania zostały zakończone, a które są jeszcze niekompletne. Po zakończeniu całej zatwierdzonej transakcji usuwa się ją z dziennika. Przykłady: Windows XP system NTFS, Linux system ext3fs (dziennikowe rozszerzenie systemu ext2fs), Veritas File System. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 8 36

Tworzenie pliku Zapisywanie pliku Czytanie pliku Zmiana pozycji w pliku Usuwanie pliku Skracanie pliku

Tworzenie pliku Zapisywanie pliku Czytanie pliku Zmiana pozycji w pliku Usuwanie pliku Skracanie pliku System plików Definicje: Plik jest logiczną jednostką magazynowania informacji w pamięci nieulotnej Plik jest nazwanym zbiorem powiązanych ze sobą informacji, zapisanym w pamięci pomocniczej Plik jest

Bardziej szczegółowo

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora)

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) Pamięć operacyjna (main memory) obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) cykl rozkazowy: pobranie rozkazu z PAO do rejestru rozkazów dekodowanie realizacja

Bardziej szczegółowo

Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą. Struktura pliku. Koncepcja pliku. Atrybuty pliku

Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą. Struktura pliku. Koncepcja pliku. Atrybuty pliku Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą Koncepcja pliku Metody dostępu Organizacja systemu plików Metody alokacji Struktura dysku Zarządzanie dyskiem Struktura pliku Prosta sekwencja słów lub

Bardziej szczegółowo

System plików. - warstwa logiczna. - warstwa fizyczna. - przykłady implementacji. Systemy operacyjne Wykład 6 1

System plików. - warstwa logiczna. - warstwa fizyczna. - przykłady implementacji. Systemy operacyjne Wykład 6 1 System plików - warstwa logiczna - warstwa fizyczna - przykłady implementacji Systemy operacyjne Wykład 6 1 System plików warstwa logiczna Pojęcie pliku. Typy i struktury plików. Metody dostępu do plików.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią operacyjną

Zarządzanie pamięcią operacyjną SOE Systemy Operacyjne Wykład 7 Zarządzanie pamięcią operacyjną dr inż. Andrzej Wielgus Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki WEiTI PW Hierarchia pamięci czas dostępu Rejestry Pamięć podręczna koszt

Bardziej szczegółowo

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu Pliki. Operacje na plikach w Pascalu ścieżka zapisu, pliki elementowe, tekstowe, operacja plikowa, etapy, assign, zmienna plikowa, skojarzenie, tryby otwarcia, reset, rewrite, append, read, write, buforowanie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o systemach plików.

Podstawowe wiadomości o systemach plików. Podstawowe wiadomości o systemach plików. Komputery mogą przechowywać informacje w kilku różnych postaciach fizycznych na różnych nośnikach i urządzeniach np. w postaci zapisów na dysku twardym, płytce

Bardziej szczegółowo

System plików warstwa fizyczna. Wykład prowadzą: Jerzy Brzeziński Dariusz Wawrzyniak

System plików warstwa fizyczna. Wykład prowadzą: Jerzy Brzeziński Dariusz Wawrzyniak System plików warstwa fizyczna Wykład prowadzą: Jerzy Brzeziński Dariusz Wawrzyniak System plików warstwa fizyczna Celem wykładu jest prezentacja różnych podejść do implementacji systemu plików. Podejścia

Bardziej szczegółowo

Sektor. Systemy Operacyjne

Sektor. Systemy Operacyjne Sektor Sektor najmniejsza jednostka zapisu danych na dyskach twardych, dyskietkach i itp. Sektor jest zapisywany i czytany zawsze w całości. Ze względów historycznych wielkość sektora wynosi 512 bajtów.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Cele: przydział zasobów pamięciowych wykonywanym programom, zapewnienie bezpieczeństwa wykonywanych procesów (ochrona pamięci), efektywne wykorzystanie dostępnej

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne System plików

Systemy operacyjne System plików Systemy operacyjne System plików Dr inż. Dariusz Caban mailto:dariusz.caban@pwr.wroc.pl tel.: (071)320-2823 Pamięci o bezpośrednim dostępie powierzchnia/głowica sektor cylinder/ścieżka Przykłady: HDD,

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS System Operacyjny DOS DOS (ang. Disc Operating System) jest to 16-bitowy jednozadaniowy system operacyjny. Głównym zadaniem systemu jest obsługa plików w systemie FAT (ang. File Allocation Table) i wsparcie

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

16MB - 2GB 2MB - 128MB

16MB - 2GB 2MB - 128MB FAT Wprowadzenie Historia FAT jest jednym z najstarszych spośród obecnie jeszcze używanych systemów plików. Pierwsza wersja (FAT12) powstała w 1980 roku. Wraz z wzrostem rozmiaru dysków i nowymi wymaganiami

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Model logiczny i fizyczny. Operacje na pliku. Dyski. Mechanizmy składowania

Bazy danych. Plan wykładu. Model logiczny i fizyczny. Operacje na pliku. Dyski. Mechanizmy składowania Plan wykładu Bazy danych Wykład 10: Fizyczna organizacja danych w bazie danych Model logiczny i model fizyczny Mechanizmy składowania plików Moduł zarządzania miejscem na dysku i moduł zarządzania buforami

Bardziej szczegółowo

Sposoby zwiększania efektywności systemu Windows

Sposoby zwiększania efektywności systemu Windows Grzegorz Trześniewski kl 1Tia 26.05.08r. Sposoby zwiększania efektywności systemu Windows Prof. Artur Rudnicki Uruchamiianiie ii zamykaniie Należy monitorować oprogramowanie ładowane podczas uruchamiania

Bardziej szczegółowo

dr inż. Krzysztof Patan Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski k.patan@issi.uz.zgora.pl WSTĘP 1 Struktury danych oraz algorytmy do implementacji interfejsu systemu plików

Bardziej szczegółowo

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Przedmiotowy system oceniania Zawód: Technik Informatyk Nr programu: 312[ 01] /T,SP/MENiS/ 2004.06.14 Przedmiot: Systemy Operacyjne i Sieci Komputerowe Klasa: pierwsza Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry

Bardziej szczegółowo

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS Systemy plików FAT, FAT32, NTFS SYSTEM PLIKÓW System plików to sposób zapisu informacji na dyskach komputera. System plików jest ogólną strukturą, w której pliki są nazywane, przechowywane i organizowane.

Bardziej szczegółowo

1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1

1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1 Spis treści Przedmowa... ix Podziękowania... x Wstęp... xiii Historia serii Inside Microsoft SQL Server... xiii 1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1 Wymagania SQL Server 2005...

Bardziej szczegółowo

Administracja systemem Linux

Administracja systemem Linux Administracja systemem Linux mgr inż. Łukasz Kuczyński lkucz@icis.pcz.pl Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej Administracja systemem Linux p. 1 Urzadzenia Blokowe Administracja systemem Linux

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią Wykład 7 Zarządzanie pamięcią -1- Świat idealny a świat rzeczywisty W idealnym świecie pamięć powinna Mieć bardzo dużą pojemność Mieć bardzo krótki czas dostępu Być nieulotna (zawartość nie jest tracona

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE. Etapy uruchamiania systemu

Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE. Etapy uruchamiania systemu Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Etapy uruchamiania systemu 010 2 Systemy operacyjne i sieci komputerowe. Część 010. I. Etapy uruchamiania systemu Windows

Bardziej szczegółowo

Warstwy systemu Windows 2000

Warstwy systemu Windows 2000 Warstwy systemu Windows 2000 Tryb użytkownika (User Mode) Tryb jądra (Kernel Mode) Tryb użytkownika (User Mode) Zarządzanie pamięcią wirtualną Cechy charakterystyczne systemu Windows XP: system bardzo

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kuchta. Administrowanie Systemami Komputerowymi. System plików

Jarosław Kuchta. Administrowanie Systemami Komputerowymi. System plików Jarosław Kuchta System plików Partycja a wolumin Partycja część dysku podstawowego (fizycznego) Wolumin część dysku dynamicznego (wirtualnego) System plików 2 Rodzaje dysków Dyski podstawowe partycjonowane

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

KOMPONENTY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH

KOMPONENTY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH KOMPONENTY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl PRZYDZIAŁ CZASU PROCESORA Cel: Stałe

Bardziej szczegółowo

MANAGER 2010 PROFESSIONALP VS. VIRTUALIZATION WIRTUALIZACJA OBSŁUGIWANE ANAGER 2010 C MANAGER 2010 CORPORATE: Funkcja. Korzyści.

MANAGER 2010 PROFESSIONALP VS. VIRTUALIZATION WIRTUALIZACJA OBSŁUGIWANE ANAGER 2010 C MANAGER 2010 CORPORATE: Funkcja. Korzyści. VIRTUALIZATION MANAGER 2010 PROFESSIONALP VS. VIRTUALIZATION MANAGER 2010 CORPORATE: ANAGER 2010 C Funkcja Opis Korzyści VM 2010 Professional VM 2010 Corporate WIRTUALIZACJA I MIGRACJE Funkcja Connect

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wolną przestrzenią

Zarządzanie wolną przestrzenią wydajność metody przydziału - różnice w zapotrzebowaniu na pamięć i czas dostępu do bloków danych przydział ciągły - pobranie danych wymaga 1 kontaktu z dyskiem ( dostęp sekwencyjny i swobodny) przydział

Bardziej szczegółowo

Schematy zarzadzania pamięcia

Schematy zarzadzania pamięcia Schematy zarzadzania pamięcia Segmentacja podział obszaru pamięci procesu na logiczne jednostki segmenty o dowolnej długości. Postać adresu logicznego: [nr segmentu, przesunięcie]. Zwykle przechowywana

Bardziej szczegółowo

System operacyjny UNIX system plików. mgr Michał Popławski, WFAiIS

System operacyjny UNIX system plików. mgr Michał Popławski, WFAiIS System operacyjny UNIX system plików System plików systemu UNIX (s5fs) System plików ma strukturę drzewa. Na samym szczycie znajduje się korzeń (root), symbolicznie przedstawiany jako /. Z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne Struktura dysku Dyski podstawowe i dynamiczne System Windows 2000 oferuje dwa rodzaje konfiguracji dysków: dysk podstawowy i dysk dynamiczny. Dysk podstawowy przypomina struktury dyskowe stosowane w systemie

Bardziej szczegółowo

Algorytm. a programowanie -

Algorytm. a programowanie - Algorytm a programowanie - Program komputerowy: Program komputerowy można rozumieć jako: kod źródłowy - program komputerowy zapisany w pewnym języku programowania, zestaw poszczególnych instrukcji, plik

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

HARD DISK MANAGER 2010 - PORÓWNANIE EDYCJI

HARD DISK MANAGER 2010 - PORÓWNANIE EDYCJI HARD DISK MANAGER 2010 - PORÓWNANIE EDYCJI Funkcja Partycjonowanie dysku Tworzenie nowej partycji Ekspresowe tworzenie partycji Formatowanie partycji Usuwanie partycji Przywracanie usuniętej partycji Przeniesienie/zmiana

Bardziej szczegółowo

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu Wprowadzenie Memeo Instant Backup pozwala w łatwy sposób chronić dane przed zagrożeniami cyfrowego świata. Aplikacja regularnie i automatycznie tworzy kopie zapasowe ważnych plików znajdujących się na

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 7 Jan Kazimirski 1 Pamięć podręczna 2 Pamięć komputera - charakterystyka Położenie Procesor rejestry, pamięć podręczna Pamięć wewnętrzna pamięć podręczna, główna Pamięć zewnętrzna

Bardziej szczegółowo

DOS Podstawowe komendy Przygotowanie dyskietki do pracy Praca z katalogami w systemie DOS Operacje kopiowania

DOS Podstawowe komendy Przygotowanie dyskietki do pracy Praca z katalogami w systemie DOS Operacje kopiowania DOS (Disk Operation System) jest dyskowym systemem operacyjnym przeznaczonym dla jednego użytkownika, do 16-bitowych mikrokomputerów wykorzystujących procesory rodziny Intel 8086. Wygoda użytkowania oraz

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 006 Wydajność systemu 2 SO i SK/WIN Najprostszym sposobem na poprawienie wydajności systemu, jeżeli dysponujemy zbyt małą ilością pamięci RAM

Bardziej szczegółowo

Struktura i działanie jednostki centralnej

Struktura i działanie jednostki centralnej Struktura i działanie jednostki centralnej ALU Jednostka sterująca Rejestry Zadania procesora: Pobieranie rozkazów; Interpretowanie rozkazów; Pobieranie danych Przetwarzanie danych Zapisywanie danych magistrala

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej. Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej.

Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej. Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej. Przykładowe zagadnienia na sprawdzian z wiedzy ogólnej Linux to nazwa: A. Programu biurowego. B. Systemu operacyjnego. C. Przeglądarki internetowej. Przycisk RESET znajdujący się na obudowie komputera,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Uprawnienia. Dołączanie plików przy pomocy funkcji include() Sprawdzanie, czy plik istnieje przy pmocy funkcji file_exists()

Lekcja 10. Uprawnienia. Dołączanie plików przy pomocy funkcji include() Sprawdzanie, czy plik istnieje przy pmocy funkcji file_exists() Paweł Gmys PHP strona 1 Lekcja 10 Uprawnienia Aby skrypt PHP mógł odwołać się do pliku, musi mieć odpowiednie uprawnienia. Szczegóły są zależne od serwera. Najczęściej chyba skrypt ma uprawnienia takie,

Bardziej szczegółowo

Kurs SIMATIC S7-300/400 i TIA Portal - Podstawowy. Spis treści. Dzień 1. I System SIEMENS SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1503)

Kurs SIMATIC S7-300/400 i TIA Portal - Podstawowy. Spis treści. Dzień 1. I System SIEMENS SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1503) Spis treści Dzień 1 I System SIEMENS SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1503) I-3 Rodzina sterowników programowalnych SIMATIC S7 firmy SIEMENS I-4 Dostępne moduły i ich funkcje I-5 Jednostki centralne I-6

Bardziej szczegółowo

1 Struktura pamięci masowej. 1.1 Wprowadzenie... 1 1.2 Algorytmy dostępu do dysku... 4 1.3 Zarządzanie dyskiem... 5 1.4 Struktury RAID...

1 Struktura pamięci masowej. 1.1 Wprowadzenie... 1 1.2 Algorytmy dostępu do dysku... 4 1.3 Zarządzanie dyskiem... 5 1.4 Struktury RAID... Spis treści 1 Struktura pamięci masowej 1 1.1 Wprowadzenie.............................................. 1 1.2 Algorytmy dostępu do dysku....................................... 4 1.3 Zarządzanie dyskiem...........................................

Bardziej szczegółowo

Organizacja systemu plików

Organizacja systemu plików Organizacja systemu plików organizacja logiczna pliku: rekordy o sta lej lub zmiennej d lugości np. w systemie Unix typowo pliki zorganizowane sa jako sekwencje bajtów, zatem sa to rekordy o sta lej d

Bardziej szczegółowo

2012-01-16 PLAN WYKŁADU BAZY DANYCH INDEKSY - DEFINICJE. Indeksy jednopoziomowe Indeksy wielopoziomowe Indeksy z użyciem B-drzew i B + -drzew

2012-01-16 PLAN WYKŁADU BAZY DANYCH INDEKSY - DEFINICJE. Indeksy jednopoziomowe Indeksy wielopoziomowe Indeksy z użyciem B-drzew i B + -drzew 0-0-6 PLAN WYKŁADU Indeksy jednopoziomowe Indeksy wielopoziomowe Indeksy z użyciem B-drzew i B + -drzew BAZY DANYCH Wykład 9 dr inż. Agnieszka Bołtuć INDEKSY - DEFINICJE Indeksy to pomocnicze struktury

Bardziej szczegółowo

Q E M U. http://www.qemu.com/

Q E M U. http://www.qemu.com/ http://www.qemu.com/ Emulator procesora Autor: Fabrice Bellard Obsługiwane platformy: Windows, Solaris, Linux, FreeBSD, Mac OS X Aktualna wersja: 0.9.0 Większość programu oparta na licencji LGPL, a sama

Bardziej szczegółowo

Operacje na plikach. Organizacja systemu plików. Typy plików. Struktury plików. Pliki indeksowane. Struktura wewn etrzna

Operacje na plikach. Organizacja systemu plików. Typy plików. Struktury plików. Pliki indeksowane. Struktura wewn etrzna Organizacja systemu plików organizacja logiczna pliku: rekordy o sta lej lub zmiennej d lugości np. w systemie Unix typowo pliki zorganizowane sa jako sekwencje bajtów, zatem sa to rekordy o sta lej d

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część pierwsza Od języka symbolicznego do języka wysokiego poziomu Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią Wrocław 2007 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią Paweł Skrobanek C-3, pok. 323 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl www.equus.wroc.pl/studia.html 1 PLAN: 2. Pamięć rzeczywista 3. Pamięć wirtualna

Bardziej szczegółowo

2014-06-30 21:11 BD_1_W9

2014-06-30 21:11 BD_1_W9 Wykład 9 Niezawodność bazy danych Odtwarzanie spójnego stanu bazy Odtwarzanie stanu bazy na podstawie dziennika transakcji Odtwarzanie nośników 1 Bardzo ważną funkcją systemu zarządzania bazą danych jest

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów informatycznych. Systemy plików

Architektura systemów informatycznych. Systemy plików Architektura systemów informatycznych Systemy plików Czym jest plik? o plik jest zbiorem powiązanych ze sobą informacji, zdefiniowanych przez jego twórcę o w plikach przechowuje się programy oraz dane

Bardziej szczegółowo

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Aby edytować atrybuty dostępu do plikow/ katalogow w systemie plików NTFS wpierw sprawdź czy jest Wyłączone proste udostępnianie czyli przejdź

Bardziej szczegółowo

Przykłady DFS z lotu ptaka :) NFS AFS Coda GoogleFS ZFS

Przykłady DFS z lotu ptaka :) NFS AFS Coda GoogleFS ZFS Przykłady DFS z lotu ptaka :) NFS AFS Coda GoogleFS ZFS NFS Network File System sieciowy system plików Stworzony przez Sun Microsystems Dostępny dla, m.in.: Unix, Windows, OS/2, Mac OS Pracuje w środowisku

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA I WSKAZÓWKI

INSTRUKCJA I WSKAZÓWKI INSTRUKCJA I WSKAZÓWKI korzystania z maszyny wirtualnej Oracle VirtualBox 4 Michał Karbowańczyk, wrzesień 2011 Spis treści 1 Informacje wstępne...4 1.1 Nazewnictwo...4 1.2 Legalność...4 1.3 Instalacja

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne III

Systemy operacyjne III Systemy operacyjne III WYKŁAD Jan Kazimirski Pamięć wirtualna Stronicowanie Pamięć podzielona na niewielki bloki Bloki procesu to strony a bloki fizyczne to ramki System operacyjny przechowuje dla każdego

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze 1

Materiały pomocnicze 1 POTRZEBY Z JAKICH WYNIKA SYSTEM PLIKÓW SYSTEM PLIKÓW Pamięć dostępna bezpośrednio możliwość przechowywania programów lub danych wewnątrz systemu komputerowego (wygoda dla użytkownika systemu) w systemach

Bardziej szczegółowo

IdyllaOS. Prosty, alternatywny system operacyjny. www.idyllaos.org. Autor: Grzegorz Gliński. Kontakt: milyges@gmail.com

IdyllaOS. Prosty, alternatywny system operacyjny. www.idyllaos.org. Autor: Grzegorz Gliński. Kontakt: milyges@gmail.com IdyllaOS www.idyllaos.org Prosty, alternatywny system operacyjny Autor: Grzegorz Gliński Kontakt: milyges@gmail.com Co to jest IdyllaOS? IdyllaOS jest to mały, prosty, uniksopodobny, wielozadaniowy oraz

Bardziej szczegółowo

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl http://pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl http://pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl Wrocław 2007-09 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 2 Paweł Skrobanek C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl http://pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl 1 PLAN: 2. Usługi 3. Funkcje systemowe 4. Programy

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 10 Pamięć zewnętrzna Dysk magnetyczny Podstawowe urządzenie pamięci zewnętrznej. Dane zapisywane i odczytywane przy użyciu głowicy magnetycznej (cewki). Dane zapisywane

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

1. Pamięć wirtualna. 2. Optymalizacja pliku pamięci wirtualnej

1. Pamięć wirtualna. 2. Optymalizacja pliku pamięci wirtualnej 1. Pamięć wirtualna Jeśli na komputerze brakuje pamięci RAM wymaganej do uruchomienia programu lub wykonania operacji, system Windows korzysta z pamięci wirtualnej, aby zrekompensować ten brak. Aby sprawdzić,

Bardziej szczegółowo

czyli jak porządkować swoje dane

czyli jak porządkować swoje dane czyli jak porządkować swoje dane Wiem na czym polega zarządzanie danymi. Wiem, co to jest kompresja i dekompresja. Potrafię spakować i rozpakować pliki. Znam programy do kompresji. Dostrzegam różnicę między

Bardziej szczegółowo

WINDOWS NT. Diagram warstw systemu Windows NT

WINDOWS NT. Diagram warstw systemu Windows NT WINDOWS NT Diagram warstw systemu Windows NT logon process OS/2 application Win16 application Win32 application MSDOS application POSIX application security subsystem OS/2 subsystem Win16 VDM MSDOS VDM

Bardziej szczegółowo

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro.

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Rynek sterowników programowalnych Sterowniki programowalne PLC od wielu lat są podstawowymi systemami stosowanymi w praktyce przemysłowej i stały

Bardziej szczegółowo

Zadania systemu operacyjnego. Operacje na plikach i folderach.

Zadania systemu operacyjnego. Operacje na plikach i folderach. Zadania systemu operacyjnego. Operacje na plikach i folderach. 1. System operacyjny podstawowe pojęcia i zadania. System operacyjny to zestaw programów, które zarządzają pracą komputera. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Pliki i systemy plików

Pliki i systemy plików Pliki i systemy plików Tomasz Lewicki WWSIS, Wrocław kwiecień 2007 Tomasz Lewicki (WWSIS, Wrocław) Systemy operacyjne kwiecień 2007 1 / 31 Plik co to takiego? Logiczny zbiór informacji powiązanych ze sobą

Bardziej szczegółowo

Przed restartowaniem routera odłącz wszystkie urządzenia podłączone pod porty USB.

Przed restartowaniem routera odłącz wszystkie urządzenia podłączone pod porty USB. Podłączanie i konfiguracja zewnętrznych dysków i pamięci masowych do router ów firmy ASUS. Routery wyposażone w porty USB mają możliwość podłączenia zewnętrznych dysków twardych po przez port USB i udostępniania

Bardziej szczegółowo

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1 Spis treści Dzień 1 I System SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1401) I-3 Rodzina sterowników programowalnych SIMATIC S7 firmy SIEMENS I-4 Dostępne moduły i ich funkcje I-5 Jednostki centralne I-6 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami pamięci

Zarządzanie zasobami pamięci Zarządzanie zasobami pamięci System operacyjny wykonuje programy umieszczone w pamięci operacyjnej. W pamięci operacyjnej przechowywany jest obecnie wykonywany program (proces) oraz niezbędne dane. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

System operacyjny komputera Informacje podstawowe

System operacyjny komputera Informacje podstawowe System operacyjny komputera Informacje podstawowe System operacyjny (ang. skrót OS Operating System) - program komputerowy bądź zbiór programów, który zarządza sprzętem oraz aplikacjami komputera. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 Badanie praw dostępu do zasobów w systemie Windows 2000.

Ćwiczenie 2 Badanie praw dostępu do zasobów w systemie Windows 2000. Ćwiczenie 2 Badanie praw dostępu do zasobów w systemie Windows 2000. Ćwiczenie 2.1 Przydzielanie praw dostępu 1. Zalogować się jako administrator. 2. W katalogu głównym dysku ćwiczebnego utworzyć folder

Bardziej szczegółowo

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 Cel wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działanie systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA SYSTEMY OPERACYJNE PROWADZI: dr inż. Jarosław Bilski Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska Wykład dla kierunku Informatyka 2 ZAJĘCIA: Obowiązkowe Wykład Laboratorium 2 godziny tygodniowo

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 Badanie praw dostępu do zasobów w systemie Windows 2000.

Ćwiczenie 2 Badanie praw dostępu do zasobów w systemie Windows 2000. Ćwiczenie 2 Badanie praw dostępu do zasobów w systemie Windows 2000. Ćwiczenie 2.1 Przydzielanie praw dostępu 1. Zalogować się jako administrator. 2. W katalogu głównym dysku ćwiczebnego utworzyć folder

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów Nr i temat ćwiczenia Nr albumu Grupa Rok S 3. Konfiguracja systemu Data wykonania ćwiczenia N Data oddania sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 2. Wykład 1

Bazy danych 2. Wykład 1 Bazy danych 2 Wykład 1 Sprawy organizacyjne Materiały i listy zadań zamieszczane będą na stronie www.math.uni.opole.pl/~ajasi E-mail: standardowy ajasi@math.uni.opole.pl Sprawy organizacyjne Program wykładu

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie System komputerowy System komputerowy (ang. computer system) to układ współdziałaniadwóch składowych: sprzętu komputerowegooraz oprogramowania, działających coraz częściej również w ramach sieci komputerowej.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RETROKONWERSJI ZDALNEJ

PROGRAM RETROKONWERSJI ZDALNEJ ul. Mołdawska 18, 61-614 Poznań tel. / fax. (-61) 656-44-10 adres do korespondencji: os. Stefana Batorego 13/27 60-969 POZNAÑ 60, skr. 40 PROGRAM RETROKONWERSJI ZDALNEJ dla systemów SOWA opracował zespół

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2

Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2 Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2 Arkadiusz Chrobot Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 20 stycznia 2007 1 1 Wstęp 2 Minimalna liczba ramek 3 Algorytmy przydziału

Bardziej szczegółowo

Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów

Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów przeznaczonych do wykonania w komputerze (ang. software).

Bardziej szczegółowo

Windows XP Wiersz polecenia

Windows XP Wiersz polecenia Windows XP Wiersz polecenia, opracował Jan Biernat 1 z 7 Windows XP Wiersz polecenia DOS (ang. Disk Operating System) pierwszy przenośny (dyskowy) system operacyjny komputerów PC i mikrokomputerów lat

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Systemy plików Interfejs i implementacja. Wojciech Kwedlo, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB

Wykład 10 Systemy plików Interfejs i implementacja. Wojciech Kwedlo, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Wykład 10 Systemy plików Interfejs i implementacja Wojciech Kwedlo, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Systemy plików Przechowują olbrzymie ilości informacji Gigabajty => Terabajty

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak Systemy operacyjne System operacyjny Linux - wstęp Anna Wojak 1 1 Wstęp Linux jest systemem z rodziny Unix. Pierwsza wersja systemu została opracowana w 1969 roku przez K.Thompsona i D.Ritchie Jest to

Bardziej szczegółowo

OPERACJE NA PLIKACH. Podstawowe pojęcia:

OPERACJE NA PLIKACH. Podstawowe pojęcia: OPERACJE NA PLIKACH Podstawowe pojęcia: plik fizyczny, zbiór informacji w pamięci zewnętrznej wykorzystywany do trwałego przechowywania danych lub jako przedłużenie pamięci operacyjnej w przypadku przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Programowanie komputerów

Programowanie komputerów Programowanie komputerów Wykład 1-2. Podstawowe pojęcia Plan wykładu Omówienie programu wykładów, laboratoriów oraz egzaminu Etapy rozwiązywania problemów dr Helena Dudycz Katedra Technologii Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne (3) Zdzisław Szyjewski

Technologie informacyjne (3) Zdzisław Szyjewski Technologie informacyjne (3) Zdzisław Szyjewski Technologie informacyjne Technologie pracy z komputerem Funkcje systemu operacyjnego Przykłady systemów operacyjnych Zarządzanie pamięcią Zarządzanie danymi

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne Podstawy Informatyki alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu 1 Definicje systemu operacyjnego Zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych 2 Zasoby systemu komputerowego

Bardziej szczegółowo

Administracja systemem Linux p. 1

Administracja systemem Linux p. 1 Administracja systemem Linux mgr inż. Łukasz Kuczyński lkucz@icis.pcz.pl Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej Administracja systemem Linux p. 1 Start systemu Linux Administracja systemem Linux

Bardziej szczegółowo

Programowanie Niskopoziomowe

Programowanie Niskopoziomowe Programowanie Niskopoziomowe Wykład 8: Procedury Dr inż. Marek Mika Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Amosa Komeńskiego W Lesznie Plan Wstęp Linkowanie z bibliotekami zewnętrznymi Operacje na stosie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie Nr 7 Instalacja oraz konfiguracja wskazanego systemu operacyjnego

Ćwiczenie Nr 7 Instalacja oraz konfiguracja wskazanego systemu operacyjnego Ćwiczenie Nr 7 Instalacja oraz konfiguracja wskazanego systemu operacyjnego Cel ćwiczenia: Celem zajęć jest zdobycie doświadczenia i umiejętności instalacji systemu operacyjnego z rodziny Unix bez wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 Bazy Danych LITERATURA C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 J. D. Ullman, Systemy baz danych, WNT - W-wa, 1998 J. D. Ullman, J. Widom, Podstawowy

Bardziej szczegółowo

Narzędzie konfiguracji rozruchu

Narzędzie konfiguracji rozruchu Narzędzie konfiguracji rozruchu 1. By skorzystać z narzędzia konfiguracji rozruchu na początek konieczne jest utworzenie płyty ratunkowej bądź wykorzystanie narzędzia IT Edition i uruchomienie maszyny

Bardziej szczegółowo

Windows Serwer 2008 R2. Moduł 8. Mechanizmy kopii zapasowych

Windows Serwer 2008 R2. Moduł 8. Mechanizmy kopii zapasowych Windows Serwer 2008 R2 Moduł 8. Mechanizmy kopii zapasowych Co nowego w narzędziu Kopia zapasowa? 1. Większa elastyczność w zakresie możliwości wykonywania kopii zapasowych 2. Automatyczne zarządzanie

Bardziej szczegółowo

3 Literatura. c Dr inż. Ignacy Pardyka (Inf.UJK) ASK SP.06 Rok akad. 2011/2012 2 / 22

3 Literatura. c Dr inż. Ignacy Pardyka (Inf.UJK) ASK SP.06 Rok akad. 2011/2012 2 / 22 ARCHITEKTURA SYSTEMÓW KOMPUTEROWYCH struktury procesorów ASK SP.06 c Dr inż. Ignacy Pardyka UNIWERSYTET JANA KOCHANOWSKIEGO w Kielcach Rok akad. 2011/2012 1 Maszyny wirtualne 2 3 Literatura c Dr inż. Ignacy

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

Policealne Studium Zawodowe w Grudziądzu. Technik Informatyk SYSTEMY I SIECI KOMPUTEROWE. Windows XP klonowanie instalacji z wykorzystaniem sysprep

Policealne Studium Zawodowe w Grudziądzu. Technik Informatyk SYSTEMY I SIECI KOMPUTEROWE. Windows XP klonowanie instalacji z wykorzystaniem sysprep Technik Informatyk SYSTEMY I SIECI KOMPUTEROWE Windows XP klonowanie instalacji z wykorzystaniem sysprep Grudziądz, 2011 Wojciech Boruciński Pojęcia: SID Przygotowanie systemu do klonowania Wykonanie obrazu

Bardziej szczegółowo