PSYCHOLOGIA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW. Portrety psychologiczne przestępców

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PSYCHOLOGIA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW. Portrety psychologiczne przestępców"

Transkrypt

1 Portrety psychologiczne przestępców Praca policyjnego profilera, tworzącego portret psychologiczny sprawców przestępstw, może zawęzić krąg podejrzanych z 200 do 5 osób. Nie ma dwóch takich samych portretów psychologicznych, bo nie ma dwóch identycznych osób. Każda ma niepowtarzalną sekwencję cech. Pierwszy portret psychologiczny dla celów kryminalistycznych wykonano w Stanach Zjednoczonych w 1957r. Wtedy to FBI zwróciła się do psychiatry James'a Brussel'a z prośbą o scharakteryzowanie przestępcy, który od 17 lat podkładał bomby na terenie całych Stanów Zjednoczonych. Z biegiem lat w USA coraz częściej uciekano się do pomocy psychologów, zwłaszcza przy tropieniu sprawców seryjnych zabójstw i gwałtów. W latach 70-tych zaczęto opracowywać programy profilowania psychologicznego, a niedługo potem powołano Narodowe Centrum Analiz Przestępstw Brutalnych. Dla potrzeb Centrum psychologowie i psychiatrzy, na podstawie rozmów z więźniami osadzonymi za najgroźniejsze przestępstwa, tworzą komputerową bazę danych o motywacjach i przestępczych sposobach działania.

2 Profilowanie to dochodzenie do krótkiej, dynamicznej charakterystyki, zwięźle ujmującej najważniejsze cechy nieznanego sprawcy i przejawy jego zachowań. Zadaniem profilującego jest przeprowadzenie trafnego wnioskowania m.in. na temat motywacji, prawdopodobnego miejsca zamieszkania biografii kryminalnej, cech osobowosci czy specyficznych umiejętności nieznanego sprawcy przestępstwa. Odpowiedniki w Polsce: profilowanie psychologiczne, sporządzanie portretów psychologicznych, typowanie cech nieznanego sprawcy na podstawie modus operandi, analiza modus operandi jako odbicie osobowości sprawcy, opracowanie sylwetki psychofizycznej sprawcy.

3 Rodzaje profilowania Podejście indukcyjne Podejście dedukcyjne -Założenie, że sprawcy dokonujący - Rekonstrukcja specyficznego podobnych czynów są do siebie wzorca zachowania się podobni sprawcy (modus operandi) - Podejście statystyczne - Nacisk położony na wiktymologię i analizę miejsca zdarzenia -Informacje zbierane na podstawie tworzonych baz danych

4 Modus Operandi jest to szczególny, charakterystyczny i z reguły niepowtarzalny sposób zachowania się sprawcy, w którym odbijają się indywidualne cechy, właściwości i możliwości człowieka, który ten sposób stosuje. Jest to specyfika sposobu działania ( jak?, czym?, gdzie? ). Jest to m.in. motywacja sprawcy. Modus operandi określa się poprzez analizę następujących danych: Okoliczności odkrycia przestępstwa Analizy informacji wiktymologicznych (o ofierze) Analizy danych z miejsca zdarzenia Analizy zachowania Analizy danych odnoszących się do czasu, w jakim zdarzenie miało miejsce i w jaki przebiegało.

5 Analiza wiktymologiczna: - Określenie czynnika ryzyka stania się ofiarą przestępstwa. - Relacja sprawca ofiara (dlaczego ta ofiara). - Poprzez dokładną analizę danych o ofierze, można zdobyć informacje o sprawcy. Dane z miejsca zdarzenia: - Miejsce wybrane przez sprawcę (dlaczego to?) - Znajomość terenu przez sprawcę. - Co zostało zabrane ofierze? - Czy zostały dokonane dodatkowe zniszczenia (np. maskujące rzeczywisty cel działania). - Czy są ślady włamania?

6 Analiza zachowania w trakcie przestępstwa: - Sposób zaatakowania ofiary. - Korelacja pomiędzy ujawnionymi śladami a motywacją działania sprawcy. - Użyte narzędzia a np. rodzaje ran. - Planowanie. - Strategia panowania nad ofiarą. - Inscenizowanie okoliczności przed zdarzeniem. - Personalizacja depersonalizacja ofiary. - W przypadku zabójstw wycinanie narządów po śmierci, okaleczanie zwłok. - Zabieranie pamiątek trofea. Analiza zachowania po dokonaniu przestępstwa: - Zachowanie sprawcy bezpośrednio po przestępstwie. - Późniejsze zachowanie sprawcy.

7 Nowe nurty w zakresie profilowania przestępców: Profilowanie grup przestępczych i kultów religijnych. Profilowanie w przypadkach zaginięć osób. Profilowanie w przypadkach brania zakładników. Profilowanie sprawców ataków terrorystycznych. Profilowanie w cyberprzestrzeni (przestępstwa internetowe).

8 Psychologiczna charakterystyka sprawców zabójstw. Spośród zabójców można wyodrębnić około pięciu podgrup sprawców, które można wyodrębnić ze względu na motyw i są nimi zabójcy dokonujący przestępstwa z powodów: 1/ emocjonalnych (tu najwięcej tzw. morderstw w afekcie), 2/ seksualnych, 3/ patologicznych (lub urojeniowych akt jako wynik rozwiniętej psychozy), 4/ ekonomiczno-rabunkowych, 5/ z zemsty.

9 ZABÓJSTWA NA TLE EMOCJONALNYM CHARAKTERYSTYKA OFIARY: Ofiara pod względem cech psychofizycznych jest podobna do sprawcy. Ciało znalezione na miejscu zabójstwa. Obrażenia rozległe, na głowie, tułowiu, brzuchu, plecach i rękach, przypadkowe. Nie widać, aby zabójca realizował inne cele, poza samym zabójstwem. Ofiara była w złej sytuacji społeczno-ekonomicznej. Ofiara charakteryzowała się tendencją do inicjowania konfliktów, kłótni. Nadużywała alkoholu, sama mogła być wcześniej karana. Na ciele ofiary widać rany, które sugerują, że broniła się przed napastnikiem. Ofiara nie była wiązana ani kneblowana. Ofiara znała zabójcę, w 55% przypadków był to członek jej rodziny lub partner.

10 CHARAKTERYSTYKA MODUS OPERANDI Zabójstwo nie było planowane. Zabójstwa dokonano przypadkowym narzędziem, które znajdowało się w domu ofiary. Relacja w chwili zabójstwa ma charakter dynamiczny, zachowanie ofiary mogło wpłynąć na działanie sprawcy. Zabójstwo jest wynikiem rozładowania silnych, negatywnych emocji. Sprawca zadał wiele ran, które nie musiały służyć uśmierceniu ofiary, ale były rozładowaniem nagromadzonych emocji, ich wybuchem". Sprawca w jednym miejscu zaatakował ofiarę, w tym samym miejscu ją zabił i w tym samym miejscu pozostawił zwłoki. Sprawca znał ofiarę, pozostawał z nią w stanie konfliktu przed zabójstwem.

11 SPRAWCY ZABÓJSTW Środowisko wychowawcze umiarkowanie niekorzystne, za to częste objawy antysocjalnych zaburzeń osobowości typu impulsywnego. Niekonsekwentne metody wychowawcze i ambiwalentne stosunki emocjonalne między członkami rodzin. Matka odgrywająca pozytywną rolę, akceptująca dziecko. Wyraźne nasilenie zaburzeń neuropsychicznych: impulsywność, nadmierna drażliwość, wybuchy agresji, znaczne nasilenie zaburzeń samokontroli emocjonalne, cechy osobowość eksplozywnej już od młodości. Tendencja do rzutowania wrogości na otoczenie, podejrzliwość. Silna tendencja do reagowania agresją na nieadekwatnie rozpoznane zagrożenie ze strony innych. Częste nadużywanie alkoholu, sporadycznie kontakty z subkulturą przestępczą. Niekorzystne warunki materialno-społeczne.

12 ZABÓJSTWA NA TLE SEKSUALNYM: CHARAKTERYSTYKA OFIARY Obrażenia ciała mają swoisty charakter, np. cięcia w okolicach genitaliów. Ofiary są dobierane, nieprzypadkowe, mogą mieć jakieś znaki szczególne. Są to osoby albo wyjątkowo uległe, depresyjne, albo impulsywne, silne. Mają wyraźnie zmniejszony zakres kontaktów społecznych. Ofiara nie znała zabójcy. Obrażenia powstają w wyniku tortur, znęcania się, są celowo zadawane. Zwłoki są przemieszczane i starannie ukrywane. W znacznej większości przypadków zwłoki odnajdowane są częściowo rozebrane. Ofiara ginie najczęściej w wyniku uduszenia. Ciało jest wyjątkowo zmaltretowane, często wycinane są genitalia, które sprawca zabiera ze sobą.

13 CHARAKTERYSTYKA MODUS OPERANDI Przestępstwo jest zaplanowane. Ofiara mogła być zabrana do zaplanowanego miejsca, tam zabita, ale zwłoki są przemieszczane i ukrywane. Występują oznaki działań, które miały na celu zdobycie nad ofiarą absolutnej kontroli i dominacji: kneblowanie, wiązanie, gwałt analny Stosunek seksualny (jeżeli w ogóle do niego dochodzi) odbyty po śmierci ofiary. Sprawca w różnorodny sposób manipuluje ciałem, umieszcza w nim przedmioty, przewozi ofiarę żyjącą lub/i martwą, rozbiera ją i ubiera etc. Najczęściej nie dochodzi do normalnego stosunku płciowego, tylko do jakiejś formy jego substytutu, u sprawców silnie sadystycznych w ogóle nie ma oznak aktywności seksualnej, ponieważ same tortury są formą kontaktu seksualnego.

14 SPRAWCY ZABÓJSTW Zdecydowanie złe warunki socjalizacji w dzieciństwie i młodości. Rodzina dysfunkcjonalna, niekonsekwentne metody wychowawcze, duża ilość stresów i frustracji. Brak akceptacji ze strony rodziców, więzi emocjonalnej. Znaczne nasilenie kar fizycznych i psychologicznego znęcania się. Matka pełniąca rolę osoby karzącej, stosującej przemoc psychiczną i fizyczną. Nasilenie objawów neuropsychiatrycznych: nadpobudliwość, moczenie nocne, labilność emocjonalna o charakterze neurotycznym. Epizody dręczenia zwierząt w dzieciństwie. Liczne objawy dysfunkcji seksualnych: zaburzenia popędu, różnorodne parafilie, niedojrzałość psychoseksualna. Negatywne wspomnienia z pierwszych kontaktów seksualnych. Tendencje autodestrukcyjne (próby samobójcze, samookaleczenia).

15 SPRAWCY ZABÓJSTW c.d. Częste, introwertyczne uciekanie w świat fantazji i wyobrażeń, z reguły o patologiczno-seksualnej treści. Chłód emocjonalny zbliżony do subklinicznych lub klinicznych form psychopatii kalkulacyjnej. Osobowość wykształcona głównie w oparciu o tłumienie emocji, rzutowania stanów lęku i wrogości na innych. Zabójstwo seksualne takiego sprawcy ma zaspokoić jego głęboko sfrustrowane potrzeby: dominacji, kontroli nad kimś, zaspokojenie przez to potrzeb uznania własnej wartości, uznania. Wysoki poziom agresji jako cechy osobowości. Z reguły dobrze funkcjonujące procesy poznawcze.

16 SERYJNI MORDERCY Wielokrotnym mordercą może być: Seryjny morderca osoba, która popełniła co najmniej 3 zabójstwa w dłuższym czasie z przerwami między nimi. W czasie tych przerw mordercy wydają się całkiem normalni. Stan taki określa się terminem "maski normalności". W tym wypadku dodatkowo mogą, lecz nie muszą mieć miejsca przestępstwa na tle seksualnym. Seryjnych morderców należy odróżniać od np. zabójców na zlecenie, którzy zabijają w celu osiągnięcia korzyści majątkowych albo terrorystów o motywach politycznych lub ideologicznych. Masowy morderca osoba, która popełnia wielokrotne zabójstwa w pojedynczym wydarzeniu i w jednym miejscu. Mordercy często popełniają samobójstwo, dlatego wiedza na temat stanu ich psychiki i przyczyn popełnienia przestępstwa często jest tylko spekulowana. Masowi mordercy, którzy zostali ujęci przez policje, czasami twierdzą, że nie pamiętają dobrze całego zdarzenia. Szalony morderca popełnia kilkakrotnie zabójstwo w różnych miejscach, w czasie od kilku godzin do kilku dni. W przeciwieństwie do seryjnych morderców, nie powracają oni do normalnego zachowania między morderstwami.

17 Przeciętny seryjny morderca Charakterystyka Według badań, przeprowadzonych przez FBI na 36 wielokrotnych mordercach, większość z nich była dziećmi pierworodnymi. W rodzinach połowy z nich, matka wychowywała syna samotnie od jego drugiego roku życia. W 70% rodzin nadużywano alkoholu, a w około 35% także narkotyków. Prawie wszyscy badani byli w dzieciństwie prześladowani fizycznie, psychicznie lub seksualnie. Wielokrotni mordercy jako dzieci znęcali się nad zwierzętami, przynajmniej 60% moczyło swoje łóżka nawet po ukończeniu dwunastego roku życia, a wielu podkładało ogień (np. Otis Toole podpalił dom sąsiada, a Carl Panzram poprawczak, w którym przebywał). Tylko 20% morderców posiadało stałą pracę. Motywy Według modelu typologii motywacji Ronalda Holmesa, kryminologa z Uniwersytetu w Louisville, który rozpatruje zjawisko zabójstwa seryjnego przez wyróżnienie motywu wiodącego zbrodni, istnieją 4 podstawowe typy zabójców: 1. Wizjoner (Visionary), np. Anatolij Onoprijenko 2. Misjonarz (Missionary) 3. Hedonista (Hedonistic): 1. Zabójca z lubieżności (Lust murderer), np. Leszek Pękalski ("Wampir z Bytowa") 2. Zabójca zorientowany na emocje (Thrill oriented killer), np. Kenneth Bianchi i Angelo Buono ("Dusiciele z Hillside") 3. Zabójca zorientowany na komfort (Comfort oriented killer), np. dr Harold Shipman ("Doktor Śmierć") 4. Maniak władzy i mocy (Power and control), np. John Wayne Gacy.

18 Seryjne morderstwo w polskim prawie Pojęcie seryjnego morderstwa nie funkcjonuje w polskim prawie karnym. Ponadto w Polsce morderstwem przez większą część doktryny jest nazywane jedynie zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem, a także popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie. W znaczeniu kryminologicznym seryjny morderca jest zawsze recydywistą. Zazwyczaj seryjny morderca odpowiada w warunkach realnego zbiegu przestępstw (tzn. popełnił dwa lub więcej przestępstw zanim zapadł pierwszy, chociażby nieprawomocny wyrok i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu), a czasami w warunkach ciągu przestępstw (odmiany realnego zbiegu przestępstw) tzn. popełnił przestępstwa w podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, zanim zapadł pierwszy, chociażby nieprawomocny wyrok). Słynni seryjni mordercy w Polsce * Joachim Knychała "Wampir z Bytomia", * Julian Koltun * Zdzisław Marchwicki znany jako "Wampir z Zagłębia", udowodniono mu 14 morderstw, * Władysław Mazurkiewicz ponad 30 ofiar, * Stanisław Modzelewski 7 ofiar, * Lucjan Staniak zwany "Czerwonym Pająkiem" zabił od 6 do 20 kobiet, * Leszek Pękalski zabił ponad 17 osób, "Wampir z Bytowa"

19 ZDZISŁAW MARCHWICKI - WAMPIR ZAGŁĘBIA Ojciec Zdzisława Marchwickiego, Józef, miał pięć żon i czworo dzieci. Zdzisław Marchwicki urodził się w październiku 1927 roku, miał pięcioro dzieci. Gdy jego żonaty już z Marią brat Henryk siedział rok w więzieniu za kradzież - Zdzisław sprowadził się do Marii, i tak już pozostało. W 1964 roku we wrześniu żona opuściła go. Wyprowadziła się do innego mężczyzny. Pierwszy raz Marchwicki zamordował kobietę w listopadzie 1964 roku. To, co działo się miedzy małżonkami, a więc odejście Marii, późniejsza nadzieja na jej powrót, wreszcie powrót, na krótko zresztą, ściśle nakłada się na daty morderstw dokonywanych przez Marchwickiego. Gdy Zdzisław miał nadzieję na powrót żony, nie mordował. Zdzisław Marchwicki działał 5 lat i 4 miesiące. Z 20 zaatakowanych ofiar 6 przeżyło. Ofiary miały od 16 do 58 lat. W jednym dniu (15.VI.1966) dokonał dwóch napadów na kobiety, z których jeden skończył się śmiercią ofiary. Dwukrotnie zamordował dokładnie w rocznicę poprzedniego mordu (15.VI.66 i 15.VI.67 oraz 3.X.67 i 3.X.68). Często atakował kobiety wracające z drugiej zmiany, późnym wieczorem. Śpieszyły się do domów. Szły na skróty, przez odludne tereny. Kilka razy zdarzyło się, że gdy napadł na ofiarę spłoszyli go idący ludzie - dlatego niektóre ofiary przeżyły. Uderzał z tyłu. Atakował nagle. Z tych które przeżyły, tylko dwie miały obiektywne warunki, żeby go rozpoznać. I rozpoznały go przy konfrontacji. Sporządzono wykaz cech osobowych, fizycznych i psychicznych, jakie powinien posiadać zagłębiowski wampir. Cech tych było 485. Karty perforowane z cechami mężczyzn mieszkających w pobliżu terenu działania wampira najdokładniej opisanych położono na arkusz owych 485 cech. Na samej górze, na spiczastym wierzchołku, z 56 cechami na 485 możliwych, znalazł się Zdzisław Marchwicki - sam jeden.

20 Sąd dysponował następującym materiałem dowodowym na którym oparł swój wyrok: a. wyjaśnienia 6 oskarżonych złożone podczas śledztwa i podczas rozprawy, b. zeznania przesłuchanych na sali bezpośrednio przez sąd przeszło 500 świadków, c. zeznania ok. 100 świadków złożone w postępowaniu przygotowawczym i odczytane na rozprawie, d. ekspertyzy i opinie przeszło 20 biegłych z różnych dziedzin nauki, e. protokoły z eksperymentów procesowych, przeprowadzonych w postępowaniu przygotowawczym, i wizje lokalne, przeprowadzone przez sąd wraz dołączoną dokumentacją, f. ponad 1000 dokumentów dotyczących różnych kwestii szczegółowych i ogólnych, przedłożonych wraz z aktem oskarżenia i zażądanych przez sąd z urzędu i na wniosek stron, g. ponad 100 różnych dowodów rzeczowych, h. 25 taśm magnetofonowych z przesłuchania oskarżonych i świadków w postępowaniu przygotowawczym oraz 6 filmów i 325 przeźroczy i zdjęć, i. 141 tomów akt postępowania przygotowawczego wraz z załączonymi aktami dowodowymi, dotyczącymi innych spraw, lecz mającymi bezpośredni związek z rozpoznawaną przez sąd sprawą, j. 10 tomów protokołów z rozpraw sądowych, 255 taśm magnetofonowych i 5 taśm wideo z rozpraw sądowych, a ponadto 10 tomów akt postępowania przed sądem poza protokołami z rozpraw.

21 Według opinii biegłych "z powodu nie wykształconej w pełni zdolności do normalnego życia seksualnego potrzebował silnych bodźców zewnętrznych w formie wynaturzonej, w postaci widoku krwi, konwulsji ofiary i jej agonii. Cechy sadyzmu, jakimi się odznaczał, wykorzystywane były przez niego w sposób świadomy, zaplanowany i konsekwentny". Dlatego też Sąd przyjął, iż główny oskarżony to człowiek sprytny, działający z przemyślnym zamiarem, przygotowujący się do dokonania przestępstwa, zabezpieczający sobie ucieczkę z miejsca mordu. Że cechuje go pewność siebie, zdecydowanie w działaniu, chytrość, spryt i umiejętność oceny sytuacji. Sąd uznał Zdzisława Marchwickiego winnym zabójstwa 15 kobiet, usiłowania zabójstwa 4, zaś od zarzutu usiłowania zabójstwa pielęgniarki Ireny W. oskarżonego uniewinnił. Zostały mu także udowodnione pozostałe zarzuty z aktu oskarżenia. Sąd postanowił skazać go na karę śmierci. Sąd Najwyższy postanowił uchylić rewizje wniesione przez obrońców Zdzisława Marchwickiego i utrzymać w mocy wyrok sądu I instancji, tj. wyrok śmierci. Rada Państwa nie wykorzystała prawa łaski. Wyrok wykonano.

22 Zabójstwa a psychopatia W dziewiętnastym wieku, psychopatia została uznana "moralnym obłędem". Dziś jest powszechnie znana jako "antysocjalne zaburzenia osobowości", lub "socjopatia." Współcześni eksperci wierzą, że socjopaci są niefortunną fuzją interpersonalnych, biologicznych i społeczno-kulturowych zaburzeń. Psychopaci / socjopaci są diagnozowani na podstawie ich bezcelowych i antysocjalnych zachowań, braku sumienia i pustki emocjonalnej. Są poszukiwaczami wrażeń, dosłownie nieustraszonymi. Kary rzadko skutkują, ponieważ są oni impulsywni z natury i nie obawiają się konsekwencji. Niezdolni do utrzymywania znaczących związków, widzą innych jako przedmioty manipulacji i eksploatacji. Według pewnej klasyfikacji (DSM IIIR) około 3-5% mężczyzn jest socjopatami; mniej niż 1% żeńskiej populacji wykazuje oznaki socjopatii.

23 System nerwowy psychopaty jest znacznie inny - oni odczuwają mniej strachu i obaw niż normalni ludzie. Niski stopień pobudzenia nie tylko powoduje impulsywność i poszukiwanie mocnych wrażeń, ale także pokazał, jak sztywni są socjopaci, gdy konieczna jest zmiana ich zachowań. Potrzeba wysokiego poziomu stymulacji czyni z psychopaty osobnika szukającego niebezpiecznych sytuacji. Od 30-38% psychopatów wykazuje anormalne wykresy fal mózgowych lub EEG. Anormalny przebieg fal mózgowych pochodzi z płatów skroniowych i układu limbicznego mózgu, obszarów, które kontrolują pamięć i emocje. Kiedy rozwój tych części mózgu jest genetycznie osłabiony, a rodzice dziecka poniżają je, są nieracjonalni lub manipulujący, to wszystko jest przygotowane do katastrofy.

24 Badania wykazują, że 60% jednostek psychopatycznych straciło rodzica; Dziecko jest pozbawiane miłości lub opieki; rodzice są rozdzieleni lub nieobecni; Niekonsekwentna dyscyplina: jeśli ojciec jest surowy, a matka łagodna, dzieci uczą się nienawidzić autorytetów i manipulować matką; Rodzice cechujący się hipokryzją, którzy poniżają dziecko, podczas gdy publicznie prezentują obraz "szczęśliwej rodziny." We wczesno - dziecięcym rozwoju, u psychopatów następuje rozszczepienie: "delikatne ja", które jest podatnym na zranienia wnętrzem, oraz "twarde nie - ja", które jest niepożądaną, karzącą powierzchnią (poniżające lub bolesne doświadczenia). Dziecko zaczyna oczekiwać, że wszystkie doświadczenia z zewnątrz będą bolesne, więc obraca się do wewnątrz. W celu ochronienia się przed szorstkim środowiskiem, dziecko rozwija "charakterologiczną zbroję", nie ufającą niczemu z zewnątrz i odmawiającą wejścia do wnętrza. Dziecko odmawia identyfikowania się z rodzicami, a zamiast tego postrzega ich jako wrogich obcych. Wkrótce, dziecko nie będzie zdolne do empatii dla kogokolwiek. W normalnym rozwoju, dziecko wiąże się z matką dla opieki i miłości. Ale przez psychopatę matka jest postrzegana jako "agresywny drapieżca, lub bierny obcy." W przypadku brutalnych psychopatów, włączając seryjnych morderców, dziecko wiąże się poprzez sadomasochizm lub agresję. Według Meloy, "Ta jednostka perwersyjnie i agresywnie czyni innym jako drapieżca, to, co w każdej chwili może być uczynione jej."

25 Podczas tropienia ofiary, psychopaci nie czują świadomie gniewu. Psychopata szuka wyidealizowanej ofiary w celu zawstydzenia, upokorzenia i zniszczenia jej. Poprzez zdegradowanie ofiary, psychopata dąży do zniszczenia wrogiego przeciwnika w jego własnym umyśle. Ofiara jest postrzegana jako symboliczny obiekt. Ostatnią rzeczą jaką oczekiwalibyśmy od niego, że zrobi, to personalizacja tej osoby... W chwiejnych stanach, psychopata jest nieustraszony i przekonany o swej omnipotencji, czasami o wcielonym złu. Wielu seryjnych morderców identyfikuje się z mitem wojownika. Psychopaci znają społeczne prawa i zakazy i będą się zachowywali tak, jak gdyby szczerze wierzyli w te wartości. "Istnieją jednostki, które są tak psychopatycznie zaburzone, że moim zdaniem nie powinno podejmować żadnych starań, aby je leczyć," twierdzi Meloy. Wielu psychopatów będzie czytało książki psychologiczne i stanie się zręcznymi imitatorami innych, bardziej "godnych pożałowania" chorób psychicznych, takich jak schizofrenia. Będą używać każdej możliwej sposobności, aby manipulować osobami ich osądzającymi.

26 Zabójstwa a schizofrenia Wyróżnia następujące podstawowe objawy schizofrenii: 1. Dezintegracja funkcji osobowości w schizofrenii dotycząca przede wszystkim tak zwanego ego, czyli tych części funkcji psychicznych, które odpowiadają za panowanie nad równowagą wewnętrzną, przystosowanie do świata zewnętrznego i logiczną integrację. 2. Utrata oceny rzeczywistości bezpośrednio związana z dezorganizacją osobowości, polegająca na zaniku zdolności wyraźnego odróżnienia doświadczeń świata zewnętrznego od przeżyć wewnętrznych, jest przyczyną pojawienia się omamów. 3. Konkretyzację powodująca, że symbole interpretowane są jako rzeczowa część rzeczywistości. Często cechuje np. urojenia somatyczne, kiedy działania jakiejś osoby mogą być odbierane jako konkretne wrażenie jej dotyku z oddali, lub może przejawiać się w omamach słuchowych jako obelga, o której pacjent rozmyślał w kategoriach faktu. 4.Lęk dezintegracyjny, związany z zaburzeniami afektywnymi mającymi duże znaczenie w schizofrenii. Towarzyszy omamom i urojeniom, w obliczu których chory odczuwa tragizm zmiany doświadczanego świata, stającego się nagle dla niego dziwnym i niezrozumiałym. 5.Osłabienie kontroli popędów obserwowane gównie u chorujących przewlekle, prowadzi np. do nagłych wybuchów złości lub zachowań nieuwzględniających zasad moralnych, takich jak publiczna masturbacja. Wspomnieć należy, iż pomimo występowania zaburzeń afektywnych wskaźnik zabójstw wśród schizofreników nie różni się praktycznie od tegoż wskaźnika w całej ludzkiej populacji.

27 Szymusik (1992) badając grupę sprawców zabójców chorych psychicznie stwierdził, że najczęstszymi zespołami psychopatologicznymi są choroby z grupy schizofrenii o obrazie omamowo-urojeniowym. W ocenie tła motywacyjnego czynów popełnionych przez chorych na schizofreniê, oprócz motywacji patologicznej, szczególnego znaczenie nabiera także zewnętrzna sytuacja, w jakiej znaleźli się sprawca i ofiara. Biegli psychiatrzy i psycholodzy, oprócz oceny przebiegu choroby i obrazu psychopatologicznego w okresie zarzucanego czynu, dokonują analizy czynników środowiskowych, potencjalnie wpływających na wyzwolenie zachowań agresywnych u osoby chorej, a zwłaszcza warunków panujących w obrębie rodziny badanego i jego relacji z najbliższym środowiskiem, w tym osobą przyszłej ofiary. Podczas dokonywania oceny sądowopsychiatrycznej osób chorych, pojawia się pytanie, na ile opisane w zarzucie zachowanie wynikało z przeżyć psychotycznych, a w jakim stopniu było rezultatem wpływu otoczenia.

28 Z badañ wynika, że w 49% przypadków prowokacyjne zachowanie ofiary miało decydujące znaczenie w genezie zabójstwa. Podkreśla, że w przypadkach zawinionego postępowania ofiary najliczniejszą grupę stanowi prowokacja, przy tym jest rzeczą obojętną, czy skutki określonego zachowania były objęte.wiadomością ofiary, czy też pozostawały poza jej intencją i przewidywaniami. Szczególnego znaczenia w wypadku czynów popełnionych przez chorych psychicznie nabierają sytuacje, w których postępowanie ofiary, stało się bezpośrednim czynnikiem przyczynowym przestępstwa ze względu na swoiste reakcje zaburzonej psychiki sprawcy i fakt, że ofiara nie liczyła się z możliwością tych reakcji. Zmienione chorobowo zachowanie sprawcy w okresie poprzedzającym krytyczne wydarzenia wzbudzało różnorodne reakcje ich najbliższego otoczenia. Najczęściej odnotowywana formą postępowania z osobą chorą psychicznie była agresywna konfrontacja. Bagatelizowanie agresywnego zachowania chorego, próby nieudolnego uspokojenia go, czy zakończone niepowodzeniem usiłowania nakłonienia do leczenia odpowiadają, podnoszonej w piśmiennictwie, nieostrożności. Motywacja tej grupy to: bardzo silne natężenie emocji + okoliczności sytuacyjne (prowokacja ofiary). Zachowanie sprawców w okresie przestępstwa przemawiało z jednej strony za ich wyraźnie obniżonym krytycyzmem w stosunku do własnego postępowania, a z drugiej. za brakiem poczucia możliwości zmiany własnego położenia. W sytuacji odbieranej jako trudna reagowali agresją, nie licząc się z okolicznościami, w jakich się znajdowali.

29

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów Wykaz skrótów................................................. 11 Wstęp.......................................................... 13 CZĘŚĆ PIERWSZA Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów

Bardziej szczegółowo

Patrycja Kurowska-Kowalczyk

Patrycja Kurowska-Kowalczyk Patrycja Kurowska-Kowalczyk Tło demograficzne zjawiska rozwodu Demograficzne dane statystyczne pokazują w ostatnich latach utrzymanie liczby rozwodów w Polsce na poziomie około 60 66 tysięcy: 2007 rok

Bardziej szczegółowo

Kierowcy- sprawcy i ofiary wypadków drogowych. Konsekwencje uczestnictwa w wypadku a bezpieczeństwo ruchu drogowego

Kierowcy- sprawcy i ofiary wypadków drogowych. Konsekwencje uczestnictwa w wypadku a bezpieczeństwo ruchu drogowego Kierowcy- sprawcy i ofiary wypadków drogowych. Konsekwencje uczestnictwa w wypadku a bezpieczeństwo ruchu drogowego Dorota Merecz Zakład Psychologii Pracy Psychologiczne konsekwencje uczestnictwa w wypadku

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział 1 Kryminologia jako nauka... 15 1.1. Pojęcie i zakres nauki kryminologii... 15 1.2. Kryminologia a inne nauki... 15 1.3. Podstawowe nurty w kryminologii...

Bardziej szczegółowo

1 Agresja Katarzyna Wilkos

1 Agresja Katarzyna Wilkos 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Ujęcie wiktymologiczne przestępstw z użyciem przemocy 9 1. Rodzaje przestępstw z użyciem przemocy 9 Podział według J. Bafii 12 2. Psychospołeczne funkcjonowanie ofiar

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W KATOWICACH KIERUNEK:

WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W KATOWICACH KIERUNEK: WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W KATOWICACH KIERUNEK: Psychologia PROFIL: ogólnoakademicki POZIOM: jednolite TRYB: stacjonarny Rok rozpoczęcia studiów 2016/2017 SEMESTR 1 I Moduł ogólny moduł 45 6 zaliczenie z oceną

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia osobowości

Zaburzenia osobowości Zaburzenia osobowości U dzieci i młodzieży nie rozpoznajemy zaburzeń osobowości, a jedynie nieprawidłowy rozwój osobowości. Zaburzenia osobowości: Zaburzenia osobowości definiujemy jako głęboko utrwalone

Bardziej szczegółowo

Psychologia. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia sądowa. immatrykulacja 2016/2017. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU

Psychologia. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia sądowa. immatrykulacja 2016/2017. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU Psychologia Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia sądowa immatrykulacja 2016/2017 NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU Moduł ogólny Filozofia

Bardziej szczegółowo

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007 Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży Elbląg, 27.10.2007 . Rodzice są dla dziecka najbliższymi osobami. To oni powołują je na świat i mają dbać o zapewnienie mu

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W KATOWICACH KIERUNEK:

WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W KATOWICACH KIERUNEK: I Moduł ogólny moduł 30 6 zaliczenie z oceną Filozofia wykład 18 Logika wykład 12 II Kompetencje społeczne i osobiste I warsztaty 15 3 zaliczenie z oceną III Wprowadzenie do psychologii wykład 21 5 zaliczenie

Bardziej szczegółowo

Praca ze sprawcą przemocy

Praca ze sprawcą przemocy Praca ze sprawcą przemocy stawianie granic w stosowaniu przemocy motywowanie do korzystania z pomocy Anna Wojciechowska Plan pracy Ogólne informacje nt przemocy w rodzinie Psychologiczna charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Analiza zjawiska i aspekt prawny.

Analiza zjawiska i aspekt prawny. Analiza zjawiska i aspekt prawny. Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe środki przemocy

Bardziej szczegółowo

RODZIC LUB OPIEKUN. podaje sprzeczne lub (poparzenia, ugryzienia, nieprzekonujące wyjaśnienia siniaki, złamania kości),

RODZIC LUB OPIEKUN. podaje sprzeczne lub (poparzenia, ugryzienia, nieprzekonujące wyjaśnienia siniaki, złamania kości), Jak rozpoznać objawy przemocy fizycznej? Umiejętność rozpoznawania symptomów przemocy wobec dzieci jest konieczna, aby móc ochronić dzieci przed krzywdzeniem i zaniedbywaniem. Występowanie pojedynczego

Bardziej szczegółowo

Sprawcy i ofiary. Psychodynamika rozszczepienia sprawca-ofiara. Warszawa 13 lipca 2012. www.franz-ruppert.de

Sprawcy i ofiary. Psychodynamika rozszczepienia sprawca-ofiara. Warszawa 13 lipca 2012. www.franz-ruppert.de Sprawcy i ofiary Psychodynamika rozszczepienia sprawca-ofiara Warszawa 13 lipca 2012 Tłumaczenie z oryginału niemieckiego: Zenon Mazurczak www.franz-ruppert.de (c) Prof. Dr. Franz Ruppert 1 Sprawca i ofiara

Bardziej szczegółowo

PRZESTĘPCZOŚĆ KOBIET - ZBÓJSTWA

PRZESTĘPCZOŚĆ KOBIET - ZBÓJSTWA - ZBÓJSTWA Liczba 2008r. 2006r. 2004r. 2002r. 2000r. 1998r. 1996r. 1994r 1992r. 88 104 118 116 112 121 161 149 136 124 150 134 143 138 167 127 151 0 50 100 150 200 Liczba 1992r. 1993r. 1994r 1995r. 1996r.

Bardziej szczegółowo

Pomoc osobom doświadczającym przemocy seksualnej - aspekt psychologiczny, prawny, instytucjonalny.

Pomoc osobom doświadczającym przemocy seksualnej - aspekt psychologiczny, prawny, instytucjonalny. Pomoc osobom doświadczającym przemocy seksualnej - aspekt psychologiczny, prawny, instytucjonalny. mgr Krzysztof Korona psycholog kliniczny, seksuolog kliniczny superwizor Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego

Bardziej szczegółowo

Monika Szewczuk - Bogusławska

Monika Szewczuk - Bogusławska Monika Szewczuk - Bogusławska 1. Zaburzenia ze spektrum autyzmu. 2. Upośledzenie umysłowe (Niepełnosprawność intelektualna). 3. Zaburzenie hiperkinetyczne (ADHD) 4. Zaburzenie opozycyjno-buntownicze 5.

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

KODEKS KARNY. Art. 207.

KODEKS KARNY. Art. 207. KODEKS KARNY Art. 207. 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie emocjami

Zarządzanie emocjami Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Zarządzanie emocjami Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 9 grudnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Co to jest inteligencja

Bardziej szczegółowo

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Zakończenie Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Do problemu głównego zostały sformułowane następujące problemy szczegółowe, które przedstawię poniżej.

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA FINAŁOWA PROGRAMU PIĘĆ ŻYWIOŁÓW CZERWCA 2014 R. PENALNY POPULIZM. WPŁYW MEDIÓW NA POSTRZEGANIE ZAGROŻEŃ I POLITYCZNE DZIAŁANIA

KONFERENCJA FINAŁOWA PROGRAMU PIĘĆ ŻYWIOŁÓW CZERWCA 2014 R. PENALNY POPULIZM. WPŁYW MEDIÓW NA POSTRZEGANIE ZAGROŻEŃ I POLITYCZNE DZIAŁANIA KONFERENCJA FINAŁOWA PROGRAMU PIĘĆ ŻYWIOŁÓW 16-17 CZERWCA 2014 R. PENALNY POPULIZM. WPŁYW MEDIÓW NA POSTRZEGANIE ZAGROŻEŃ I POLITYCZNE DZIAŁANIA Michalina Szafrańska POPULIZM PENALNY Populizm penalny

Bardziej szczegółowo

Kampania Rzecznika Praw Dziecka pod hasłem. Reaguj. Masz prawo.

Kampania Rzecznika Praw Dziecka pod hasłem. Reaguj. Masz prawo. Kampania Rzecznika Praw Dziecka pod hasłem Reaguj. Masz prawo. Praca w grupach Wymień jakie są objawy stosowania przemocy wobec dzieci. Odpowiedzi zapiszcie na oddzielnych kartkach z klejem. Przemoc fizyczna

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Alkohol w rodzinie zaburzone więzi

Alkohol w rodzinie zaburzone więzi Konferencja szkoleniowa dla nauczycieli i pedagogów Życie z FAS Alkohol w rodzinie zaburzone więzi Beata Stebnicka Fundacja FASTRYGA Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu Zaburzenia więzi Nie ma takiego

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2 Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 2 Spis treści Wstęp (Helena Sęk)... 13 Rozdział 1 Zakres zastosowań psychologii klinicznej. Obszary tradycyjne i współczesne (Helena Sęk)...

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna szkoła bezpieczny uczeń. Zespół Szkolno-Przedszkolny w Świerzawie

Bezpieczna szkoła bezpieczny uczeń. Zespół Szkolno-Przedszkolny w Świerzawie Bezpieczna szkoła bezpieczny uczeń Zespół Szkolno-Przedszkolny w Świerzawie System norm prawnych, czyli zakazów lub nakazów postępowania. Świadome zachowanie zgodne z obowiązującymi normami prawnymi (zakazami

Bardziej szczegółowo

Joanna Czabajska Pastuszek

Joanna Czabajska Pastuszek Joanna Czabajska Pastuszek Przemoc wobec kobiet: wszelkie akty przemocy ze względu na płeć, które prowadzą lub mogą prowadzić do fizycznej, seksualnej, psychologicznej lub ekonomicznej szkody lub cierpienia

Bardziej szczegółowo

Nieletni sprawcy zabójstw Prof. nadzw. dr hab. med. Janusz Heitzman

Nieletni sprawcy zabójstw Prof. nadzw. dr hab. med. Janusz Heitzman Nieletni sprawcy zabójstw Prof. nadzw. dr hab. med. Janusz Heitzman Klinika Psychiatrii Sądowej IPiN Przestępczość nieletnich na tle przestępczości w Polsce Ogólna liczba przestępstw 1.072.042 (1998) Popełniane

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 52/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 26 lipca 2012 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Małgorzata Gersdorf SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

siła (fizyczna lub przewaga liczebna lub inne właściwości osobiste) pewność siebie i wysokie mniemanie o sobie przekonanie o psychicznej odporności

siła (fizyczna lub przewaga liczebna lub inne właściwości osobiste) pewność siebie i wysokie mniemanie o sobie przekonanie o psychicznej odporności dr Wacław Srebro siła (fizyczna lub przewaga liczebna lub inne właściwości osobiste) pewność siebie i wysokie mniemanie o sobie przekonanie o psychicznej odporności łatwość w podporządkowaniu sobie innych

Bardziej szczegółowo

Oprócz tego mogą pojawić się: pogorszenie wyników w nauce, zwiększony dystans do członków rodziny, gorsze kontakty z rówieśnikami.

Oprócz tego mogą pojawić się: pogorszenie wyników w nauce, zwiększony dystans do członków rodziny, gorsze kontakty z rówieśnikami. CHARAKTERYSTYCZNE OBJAWY REAKCJI POSTRAUMATYCZNEJ: Wyraziste, natrętne wspomnienia Przeżywanie z fotograficzną dokładnością traumatycznych wydarzeń /widoki, dźwięki, zapachy/ + objawy wegetatywne /bicie

Bardziej szczegółowo

Zachowania dzieci z zaburzeniami życia uczuciowego. Irena Wojciechowska

Zachowania dzieci z zaburzeniami życia uczuciowego. Irena Wojciechowska Zachowania dzieci z zaburzeniami życia uczuciowego Irena Wojciechowska 1 dziecko krzywdzone W Polsce termin dziecko krzywdzone nie został do tej pory czytelnie, precyzyjnie i jednoznacznie zdefiniowany.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz Sygn. akt IV KK 155/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lipca 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 3 lipca 2015 r. sprawy A. S. skazanego z art. 55 ust. 3

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 Przewidziana w polskim porządku prawnym ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk).

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk). 1 Podstawowe prawa pokrzywdzonego: 1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art. 299 1 kpk). 2. Jeżeli pokrzywdzonym

Bardziej szczegółowo

Sprawa Marcina Ch. i Krzysztofa K. - pomówienia współoskarżonych

Sprawa Marcina Ch. i Krzysztofa K. - pomówienia współoskarżonych Sprawa Marcina Ch. i Krzysztofa K. - pomówienia współoskarżonych 11 października 2 1998 rokuw Giżycku nieznani sprawcy dokonali brutalnego morderstwa braci Adam Zanim los chłopców został wyjaśniony, przez

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU STWIERDZENIA ZAGROŻENIA ŻYCIA DZIECKA, WOBEC KTÓREGO STOSOWANA JEST PRZEMOC W RODZINIE LUB MAJĄ MIEJSCE ZACHOWANIA AGRESYWNE

POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU STWIERDZENIA ZAGROŻENIA ŻYCIA DZIECKA, WOBEC KTÓREGO STOSOWANA JEST PRZEMOC W RODZINIE LUB MAJĄ MIEJSCE ZACHOWANIA AGRESYWNE PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU STWIERDZENIA ZAGROŻENIA ŻYCIA DZIECKA, WOBEC KTÓREGO STOSOWANA JEST PRZEMOC W RODZINIE LUB MAJĄ MIEJSCE ZACHOWANIA AGRESYWNE Procedura obowiązuje w PRZEDSZKOLU NR 4 We

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

KONSEKWENCJE NIEOBECNOŚCI RODZICÓW DLA PSYCHOSPOŁECZNEGO ROZWOJU DZIECKA

KONSEKWENCJE NIEOBECNOŚCI RODZICÓW DLA PSYCHOSPOŁECZNEGO ROZWOJU DZIECKA KONSEKWENCJE NIEOBECNOŚCI RODZICÓW DLA PSYCHOSPOŁECZNEGO ROZWOJU DZIECKA Małgorzata Sitarczyk Zakład Psychologii Wychowawczej i Psychologii Rodziny Instytut Psychologii UMCS ZNACZENIE RELACJI RODZICE -

Bardziej szczegółowo

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa Przedmowa do 2. wydania... V Przedmowa... VII Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Istota środków zabezpieczających.... 1 1. Pojęcie i istota środków zabezpieczających.... 3 2. Środki zabezpieczające a kary

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63 Wstęp Przedmowa n 1. Cele, założenia i zastosowanie psychologii 13 1.1. Analiza zachowania i doznawania jako zadanie psychologii 14 1.2. Psychologia jako dziedzina badań 16 1.2.1. Cele badań naukowych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Grubba (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca) Protokolant Danuta Bratkrajc

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Grubba (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca) Protokolant Danuta Bratkrajc Sygn. akt IV KO 75/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 grudnia 2015 r. SSN Jerzy Grubba (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca) Protokolant Danuta Bratkrajc

Bardziej szczegółowo

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Anna Skuzińska Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Elblągu Plan wystąpienia Charakterystyka psychologiczna sytuacji bez

Bardziej szczegółowo

Dzieci też przeżywają żałobę. Jak wspierać rodzinę po stracie? Milena Pacuda Anna Sokołowska

Dzieci też przeżywają żałobę. Jak wspierać rodzinę po stracie? Milena Pacuda Anna Sokołowska Dzieci też przeżywają żałobę. Jak wspierać rodzinę po stracie? Milena Pacuda Anna Sokołowska Podstawy teoretyczne Jak kształtuje się pojęcie śmierci u dzieci? Dzieci w wieku do 4 lat: do 2 roku życia poczucie

Bardziej szczegółowo

Zakończone zostało śledztwo nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy od grudnia 2008 roku p-ko lekarzom podejrzanym o poświadczanie nieprawdy

Zakończone zostało śledztwo nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy od grudnia 2008 roku p-ko lekarzom podejrzanym o poświadczanie nieprawdy S p r a w a l e k a r s k a z a k o ń c z o n a Zakończone zostało śledztwo nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy od grudnia 2008 roku p-ko lekarzom podejrzanym o poświadczanie nieprawdy w dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Osobowościowe predyktory skutecznej sprzedaży

Wykład 4. Osobowościowe predyktory skutecznej sprzedaży Metody sprzedaży Wykład 4 Osobowościowe predyktory skutecznej sprzedaży Uwarunkowania psychologiczne Postawy Osobowość i koncepcja JA Uczenie się KONSUMENT Potrzeby i motywacja Stosunek do ryzyka Spostrzeganie

Bardziej szczegółowo

Wpływ więzi rodzinnej na prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka. Opracowała: Małgorzata Ryndak

Wpływ więzi rodzinnej na prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka. Opracowała: Małgorzata Ryndak 1 Wpływ więzi rodzinnej na prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka. Opracowała: Małgorzata Ryndak 2 W rozwoju człowieka sfera uczuciowa jest niezmiernie delikatna i wymaga wielkiej troski oraz uwagi ze strony

Bardziej szczegółowo

Najogólniej można podzielić na trzy

Najogólniej można podzielić na trzy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bezpieczna szkoła przeciwdziałanie agresji i przemocy wśród uczniów Jacek Zalewski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 10 maja 2011 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Od Autora... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Od Autora... 15 Wykaz skrótów............................................ 13 Od Autora................................................ 15 ROZDZIAŁ I. Zagadnienia podstawowe w procesie rozpoznania znamion przestępstw i

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA dr n. med. Marta Rorat Katedra Medycyny Sądowej, Zakład Prawa Medycznego UM we Wrocławiu ISTOTA ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko,

Bardziej szczegółowo

(Data publikacji: czerwiec 2010 r.) Ofiary i przepisy prawa

(Data publikacji: czerwiec 2010 r.) Ofiary i przepisy prawa (Data publikacji: czerwiec 2010 r.) 10 Ofiary i przepisy prawa 57 10: Ofiary i przepisy prawa Ten rozdział zawiera podsumowanie przepisów prawa mających zastosowanie do ofiar przestępstw. Wstęp Sąd może

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych W tej jednostce dydaktycznej poznasz najbardziej powszechne problemy osób z nabytą niepełnosprawnością i ich rodzin. Nie znajdziesz tutaj rozwiązań,

Bardziej szczegółowo

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Małgorzata Dąbrowska-Kaczorek Lekarz specjalizujący się w psychiatrii i psychoterapii pozn-behehawioralnej Centrum Diagnozy i Terapii ADHD Zaburzenia psychiczne

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV KK 299/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 listopada 2012 r. SSN Jacek Sobczak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Barbara

Bardziej szczegółowo

INTERWENCJA KRYZYSOWA W SZKOLE/PLACÓWCE W OBLICZU ZDARZEŃ O DRAMATYCZNYM PRZEBIEGU. Katarzyna Grzeskowiak

INTERWENCJA KRYZYSOWA W SZKOLE/PLACÓWCE W OBLICZU ZDARZEŃ O DRAMATYCZNYM PRZEBIEGU. Katarzyna Grzeskowiak INTERWENCJA KRYZYSOWA W SZKOLE/PLACÓWCE W OBLICZU ZDARZEŃ O DRAMATYCZNYM PRZEBIEGU Katarzyna Grzeskowiak SYTUACJA KRYZYSOWA W SZKOLE Przygotowanie do sytuacji kryzysowej: planowanie, trening, działanie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Rodzaje zaburzeń psychicznych

Rodzaje zaburzeń psychicznych Choroby psychiczne i rodzaje zaburzeń psychicznych Rodzaje zaburzeń psychicznych Do typowych zaburzeń psychicznych należą: zaburzenia związane ze stresem, zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia lękowe, zaburzenia

Bardziej szczegółowo

NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej

NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej Komunikat z badań Hollaback! Polska na temat skali zjawiska molestowania w przestrzeni publicznej w Polsce. Greta Gober i Joanna Roszak. Badanie skali zjawiska

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska KRYZYS stan dezorganizacji, w którym ludzie doświadczają frustracji ważnych celów życiowych lub naruszenia cyklów życiowych, a także zawodności metod

Bardziej szczegółowo

Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych.

Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych. Ludzie młodzi zmagają się z brakiem poczucia wartości i atrakcyjności. Często czują się nielubiane, nieszanowane, gorsze od innych. Dotyka ich poczucie, że nie pasują do świata. Zamartwiają się czymś,

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski Choroby układu krążenia Dr n.med. Radosław Tomalski Choroba niedokrwienna serca choroba niedokrwienna serca, chns, (morbus ischaemicus cordis, mic; ischaemic heart disease, ihd) - jest to zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie Wybrane aspekty przemocy w rodzinie RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE Fizyczna (bicie, kopanie, popychanie, straszenie użyciem broni) Psychiczna/emocjonalna (wyśmiewanie, kontrola, dręczenie, upokarzanie i poniżanie,

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja Programu Profilaktycznego

Ewaluacja Programu Profilaktycznego Ewaluacja Programu Profilaktycznego Celem ewaluacji było uzyskanie informacji na temat efektywności prowadzonych działań, wynikających z założeń zawartych w Szkolnym Programie Profilaktycznym opracowanym

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU W trosce o dobro, bezpieczeństwo, prawidłowy rozwój emocjonalny i fizyczny uczniów konieczne jest podjęcie działań zapobiegających pojawieniu się specyficznych

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY I SKUTKI WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO DZIECI I MŁODZIEŻY

PRZYCZYNY I SKUTKI WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO DZIECI I MŁODZIEŻY PRZYCZYNY I SKUTKI WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO DZIECI I MŁODZIEŻY przestępstwa ogółem czyny karalne Przestępczość nieletnich W 2010 na ogólną liczbę stwierdzonych 6844 przestępstw nieletni dokonali 492 czynów

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie Pani/Pana zdaniem są atuty gminy? (proszę podać maksymalnie 3 odpowiedzi) 3.... 2. Co Pani/Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

Mediacja w sprawach karnych

Mediacja w sprawach karnych Mediacja w sprawach karnych Etapy mediacji selekcja spraw i skierowanie sprawy do mediacji spotkanie mediatora osobno ze stronami wspólne spotkanie sprawcy i pokrzywdzonego w obecności mediatora kontrola

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Warto rozróŝnić 3 pojęcia:

Warto rozróŝnić 3 pojęcia: Kampania 1997 1 Warto rozróŝnić 3 pojęcia: złość jest to uczucie nie mamy wpływu na emocje, one powstają jako reakcja na potrzeby agresja jest to zachowanie skierowane przeciwko sobie i innym związane

Bardziej szczegółowo

Wpływ zaplecza osobowościowego na brutalizację czynów przestępczych dziewcząt

Wpływ zaplecza osobowościowego na brutalizację czynów przestępczych dziewcząt Wpływ zaplecza osobowościowego na brutalizację czynów przestępczych dziewcząt OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PLACÓWEK RESOCJALIZACYJNYCH DLA DZIEWCZĄT W POLSCE Dziewczęta stanowią około 10% ogółu wychowanków przebywających

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Pojęcie zgwałcenia w Kodeksie Karnym

Pojęcie zgwałcenia w Kodeksie Karnym Pojęcie zgwałcenia w Kodeksie Karnym O przestępstwie zgwałcenia w typie podstawowym mowa jest w art. 197 1 Kodeksu karnego, który penalizuje doprowadzenie przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem drugiej

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji ze swoim otoczeniem i poczucia spełnienia się w życiu.

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

KIEDY (NIE)JEDZENIE STAJE SIĘ PROBLEMEM CHARAKTERYSTYKA ZABURZEŃ ODŻYWIANIA ANNA BRYTEK-MATERA

KIEDY (NIE)JEDZENIE STAJE SIĘ PROBLEMEM CHARAKTERYSTYKA ZABURZEŃ ODŻYWIANIA ANNA BRYTEK-MATERA KIEDY (NIE)JEDZENIE STAJE SIĘ PROBLEMEM CHARAKTERYSTYKA ZABURZEŃ ODŻYWIANIA ANNA BRYTEK-MATERA JADŁOWSTRĘT PSYCHICZNY JADŁOWSTRĘT PSYCHICZNY KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE DSM V (APA, 2013) A. Odmowę utrzymywania

Bardziej szczegółowo

Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych

Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych dr Natalia Chojnacka Lucyna Maculewicz Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

Z doświadczeń zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 17 w Warszawie. Mgr Ewa Hundsdorff-Dymecka Mgr Agata Janicka

Z doświadczeń zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 17 w Warszawie. Mgr Ewa Hundsdorff-Dymecka Mgr Agata Janicka Z doświadczeń zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 17 w Warszawie Mgr Ewa Hundsdorff-Dymecka Mgr Agata Janicka Ilość wydanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik Sygn. akt II KK 351/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 grudnia 2013 r. SSN Waldemar Płóciennik na posiedzeniu w trybie art. 535 3 kpk po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 18 grudnia 2013

Bardziej szczegółowo

T: Lecznictwo sądowo - lekarskie

T: Lecznictwo sądowo - lekarskie T: Lecznictwo sądowo - lekarskie 02.04.2007 KODEKS KARNY CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I - Zasady odpowiedzialności karnej Art. 1 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod

Bardziej szczegółowo

Krok za krokiem do świata bez przemocy kontrolujemy /edukujemy / pomagamy. Częstochowa,

Krok za krokiem do świata bez przemocy kontrolujemy /edukujemy / pomagamy. Częstochowa, Krok za krokiem do świata bez przemocy kontrolujemy /edukujemy / pomagamy Częstochowa, 09.12.2015 Fundacja Pozytywnych Zmian powstała w lutym 2012 roku. Działamy na terenie Bielska-Białej i województwa

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 23 kwietnia 1998 r. II UKN 20/98

Wyrok z dnia 23 kwietnia 1998 r. II UKN 20/98 Wyrok z dnia 23 kwietnia 1998 r. II UKN 20/98 Pogorszenie stanu zdrowia psychicznego żołnierza w okresie służby wojskowej w czasie pokoju do stopnia inwalidztwa w wymiarze drugiej grupy może być uznane

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

FRUSTRACJA reakcja organizmu na przeszkodę PRZESZKODA

FRUSTRACJA reakcja organizmu na przeszkodę PRZESZKODA FRUSTRACJA reakcja organizmu na przeszkodę PRZESZKODA STRES BIOLOGICZNY Odporność biologiczna Faza odporności Czas Faza alarmowa Faza wyczerpania STRES PSYCHOLOGICZNY Stres sytuacja trudna prowadząca do

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 5 MARCA 2002 R. III KKN 329/99

WYROK Z DNIA 5 MARCA 2002 R. III KKN 329/99 WYROK Z DNIA 5 MARCA 2002 R. III KKN 329/99 W procesie karnym stan psychiczny oskarżonego ma znaczenie dopiero przy ustaleniu, że dopuścił się on czynu zabronionego. Żaden przepis prawa nie zwalnia sądu

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Centrum Profilaktyki

Małopolskie Centrum Profilaktyki Dostęp do informacji, Rozrywka, Kontakty, Dostęp do świata dla chorych i niepełnosprawnych, Praca, nauka, Zakupy, rachunki. Uzależnienia, Cyberprzemoc, Kontakt z nieodpowiednimi treściami, Kontakt z nieodpowiednimi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Andrzej Stępka

POSTANOWIENIE. SSN Andrzej Stępka Sygn. akt II KK 320/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 listopada 2015 r. SSN Andrzej Stępka na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 16 listopada

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE

POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE POSTĘPOWANIE ODWOŁAWCZE Uzupełnij tabelę: SYSTEM ŚRODKÓW ZASKARŻENIA Kategoria środków zaskarżenia Poszczególne środki zaskarżenia w KPK Cechy charakterystyczne Uzupełnij tabelę: FORMALNA KONTROLA ŚRODKA

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo