W co ubierają się bogowie?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W co ubierają się bogowie?"

Transkrypt

1 1 Bogna Siwińska II rok MISH UW W co ubierają się bogowie? O stroju bogów greckich moŝna powiedzieć, Ŝe prawie niczym nie róŝni się od ubioru śmiertelnych. Mają oni dostrzegalny kształt, pojawiają się zazwyczaj w takiej postaci, Ŝe brani są omyłkowo za znajome ludzkie istoty słuŝącą, pasterza, dalekiego kuzyna 1. Ów kształt, a więc takŝe prezentowane odzienie są tak ludzkie, Ŝe moŝemy stwierdzić, iŝ nie są oni róŝni od człowieka. Zachodzi tu jedynie róŝnica stopnia, nie zaś róŝnica istoty. Doskonałość ludzkiego w istocie swej obrazu musi się jednak rządzić w sztukach przedstawieniowych pewnymi prawami, aby w ogóle moŝna było powiedzieć, Ŝe mamy do czynienia z bóstwem. W pracy niniejszej zostaną zatem przedstawione zasadnicze podobieństwa i pewne róŝnice między strojem bogów i ludzi, mające pomóc w identyfikacji poszczególnych postaci mitologicznych. Poruszony zostanie takŝe problem aktu, który w sztuce antycznej bodaj najlepiej wyraŝa boskie piękno i moc. W początkach badań nad staroŝytnym strojem greckim opierano się prawie wyłącznie na filologicznych analizach wielkich dzieł literatury z Homerem na czele, co z kolei wiązano z ubiorem archaicznym, znanym juŝ z zabytków sztuki 2. Czerpano wówczas informacje zarówno z opisów odzieŝy ludzi, jak i bogów. MoŜna tę metodę kwestionować, stwierdzając, Ŝe ci drudzy mogli ubierać się inaczej, na miarę swojej potęgi i, co za tym idzie, odzienie ich miało niewiele wspólnego z historycznym strojem. Trudność tę rozwiązuje jednak badanie ikonografii, w której, jak się zdaje, nie mamy do czynienia ze znaczącymi róŝnicami w ujęciu bóstwa i towarzyszącego mu często człowieka. Tym bardziej, Ŝe wymieniani z imienia bohaterowie noszą się iście po królewsku. Wydaje się zatem, Ŝe postawiony przed chwilą zarzut nie jest uprawniony i w rzeczywistości nie podlegał dyskusji. Dla niniejszego wywodu stanowi to argument za podobieństwem w sposobie przedstawiania ludzi i bogów, rodzi to jednak inny problem. Sprowadza się on do podstawowego pytania, w jaki sposób moŝna odróŝnić ich ujęcie, mając do dyspozycji rzeźbę statuaryczną lub scenę malowidła wazowego. W pierwszym wypadku nie moŝna właściwie znaleźć Ŝadnej skutecznej recepty. Dlatego teŝ zwyczajowe nazewnictwo posągów roi się od Apollinów, którzy być moŝe mieli przedstawiać młodzieńców oraz Afrodyt czy Her, które ukazują wizerunki śmiertelnych kobiet. TakŜe w przypadku reliefu, dysponujemy dość solidnym kryterium, jakim jest znajomość konkretnej 1 Clark K., Akt. Studium idealnej formy. Przeł. J. Bomba. Warszawa 1998, s Gutkowska-Rychlewska M., Historia ubiorów. Warszawa 1968, s. 53

2 2 mitologicznej sceny, a nawet podpisy poszczególnych postaci. Kryterium to nabiera szczególnego znaczenia wobec faktu, Ŝe twórcy takich dzieł celowali raczej w poszczególnych epizodach znanych historii niŝ w próbie oddania związków przyczynowoskutkowych czy powiązania motywów 3 ze znanych poematów. Dopiero wtórnie moŝna tak zdobytą wiedzę wykorzystywać do rozpoznawania wizerunków przedstawionych w rzeźbie. Dodatkową pomoc, ale tylko w przypadku scen narracyjnych, stanowią znane powiązania poszczególnych postaci. NaleŜy jednak podkreślić, Ŝe ubiór w tego rodzaju poszukiwaniach nie stanowi rozstrzygającego argumentu, a jedynie pomocniczy, choć w pewnych wypadkach jest inaczej. Odnosi się to do nieczęstych wprawdzie, lecz niezwykle informatywnych boskich elementów stroju, które są zarazem ich atrybutem. Tych kilka uwag o charakterze metodologicznym naprowadza nas na główny wątek naszych poszukiwań. Po pierwsze zatem, naleŝałoby wskazać na te cechy greckiego stroju, które nie pozwalają na wyróŝnienie wśród nich stroju specyficznie boskiego. Spośród nich najistotniejszą jest prostota, której tak ściśle trzymał się L. Heuzey, gdy wytyczył na przełomie XIX i XX wieku nowe metody badania staroŝytnego stroju. Opierał się on przede wszystkim na przekonaniu, dotąd niezakwestionowanym, Ŝe kaŝdy typ odzieŝy powstawał z prostokąta tkaniny, który dopiero na modelu stawał się himationem, chlamidą czy peplosem. Bogactwo form jest, jego zdaniem, wynikiem szczególnej artystycznej inwencji Greków 4. Z drugiej strony, zwłaszcza w epoce archaicznej i klasycznej, unikano wschodniego przepychu. Bogowie zatem, jeśli mieli mieć odzienie podobne do uŝywanego przez ludzi, musieli jak oni ubierać się z prostotą, co nie oznacza, Ŝe mało wyszukanie. W istocie klasyczny wzór piękna w duŝej mierze podkreślany bywa przez strój. Nie oznacza to jednak, Ŝe bogowie całkowicie wyzbyli się zbytku. Opisy literackie boskiej odzieŝy często odzwierciedlają ludzkie marzenia o luksusie, jak w słynnym opisie toalety Hery 5. Oto bogini pragnie udać się na Idę pięknie wystrojona, a w tym celu ubiera utkaną przez Palladę wzorzystą tkaninę, wspaniały welon i przebogate dodatki. Trudno byłoby odzwierciedlić taki opis w sztukach plastycznych poza dziełami najsłynniejszymi i wykonanymi z tak drogich materiałów jak chryzelefantynowe posągi Fidiasza (o ile to sobie w ogóle moŝna wyobraŝać). W ten sposób przechodzimy do róŝnic w ujmowaniu bogów i ludzi. O ile w Iliadzie róŝnice te nie są znaczne (Atena musi obdarzyć Dyjomeda specjalną zdolnością rozróŝniania 3 Por. Boardman J., Archaic Black Figure vase painting. London 2001, s Por. Boucher F., Historia mody. Warszawa 2002, s Hom. Il. XIV

3 3 nieśmiertelnych spośród walczących 6 ), to jednak bogowie rzadko, jedynie by uŝyć podstępu lub za karę, przywdziewali stroje zwykłych ludzi i parali się ich zajęciami. Mimo to, w sztukach plastycznych przedstawiano ich często jako bóstwa opiekuńcze poszczególnych dziedzin ludzkiego Ŝycia. Ciekawą ilustracją tego zjawiska jest gliniana figurka przedstawiająca małŝonków Herę i Zeusa. Nieco niezgrabne wykonanie pary w ślubnym stroju (Zeus ma takŝe rodzaj welonu) czyni ich bliskimi wizerunkowi ludzi 7. Podobna, choć w formie daleko doskonalszej artystycznie przedstawia się scena prezentacji Hery przed małŝonkiem z metopy świątyni w Selinuncie, na której bogini jawi się jako skromna, całkowicie odziana w himation i kalyptrę panna, a pan Olimpu występuje w udrapowanej szacie okrywającej nogi z nagim torsem. Płaskorzeźba ta w swej idealizacji, a takŝe w częściowym akcie w przypadku Zeusa (który w dalszym rozwoju sztuki przedstawiany bywa najczyściej w całkowitym akcie) nie ukazuje juŝ ludzi, lecz bogów. Mimo Ŝe przeŝywają ludzkie uczucia, nie są ludzcy, piękno zdradza ich nieśmiertelność. I to właśnie ono nadaje sakralne znaczenie boskich przedstawień. Strój spełnia tu jednak raczej rolę słuŝebną, ma podkreślać kształty ciała. Zjawisko to najwyraźniej ukazuje się w tzw. technice mokrych szat, stanowiącej rodzaj aktu w epoce, w której, poza męskim aktem, najpełniej realizującym się w wizerunku Apollina, rzadko przedstawiano akty kobiece, zarezerwowane zresztą najczęściej dla Afrodyty. Aspekt opiekuńczy przedstawień ustępuje jednak przed artystyczną ilustracją boskiej potęgi. Jeśli odnieść powiedzenie Pascala, mówiące Ŝe stroić się znaczy pokazywać swą siłę 8 do naszego tematu, wówczas naleŝałoby stwierdzić, Ŝe jest to częsty zabieg w sztuce greckiej, jednak równie często to właśnie brak stroju słuŝy temu samemu celowi. Pogląd ten jest słuszny zwłaszcza w przypadku Apollina, który poza przedstawieniami, w których ujawnia się jako patron sztuk, kiedy to ma na sobie długi chiton poderes, znany takŝe jako strój woźniców i kitarodów, był przedstawiany w akcie. Najbardziej przejmującym spośród tych wielu, jakie dotrwały do naszych czasów jest Apollo z Olimpii. To właśnie w nim po raz pierwszy widzimy boga, nie człowieka 9. WyraŜa on niezwykłą zagadkę, w tajemniczy sposób łączy w sobie okrucieństwo z pięknem, jego nagość nie zachwyca. Podobnie Zeus, rzadko występuje całkowicie odziany, jego szeroka pierś ukazuje siłę fizyczną, która, w odróŝnieniu od przedstawień innych bogów takich jak Hermes czy Dionizos, jest zawsze siłą 6 Hom. Il. V Lavedan P., Hera. W: Dictionnaire illustré de la Mythologie et des Antiquités Grecques et Romaines, Paris 1931, s. 507 (il. 471 i 476) 8 Pascal B., Myśli. Przeł. T. Boy -śeleński. Warszawa Lavedan P., Apollon. W: Dictionnaire illustré de la Mythologie et des Antiquités Grecques et Romaines, s. 80

4 4 męską, nigdy młodzieńczą. Na władzę EgidodzierŜcy wskazują jednak zwłaszcza jego atrybuty, które nie naleŝą juŝ do zagadnienia stroju lub sam akt tak doskonały, jak ten z okolicy przylądka Artemizjon, o ile przedstawia on Zeusa, a nie Posejdona. Jeśli zaś chodzi o atrybuty będące zarazem częścią ubioru, z jednej strony są one bardzo pomocne w badaniu ikonografii mitów, z drugiej jednak mogą być mylące. Wysokie skórzane buty typu endromis przypisywane były tym bogom, którzy szybko się przemieszczali, nie tylko Hermesowi (który nosić miał takŝe podróŝny kapelusz petasos) i Dionizosowi, ale takŝe herosom Perseuszowi i Heraklesowi. Wysokie obuwie nosiła równieŝ Artemida, co doskonale przedstawia ołtarz Zeusa i Ateny w Pergamonie. Nosiła ona takŝe krótką chlamidę kojarzoną zwykle ze strojem wojskowym, zwłaszcza konnicy. W tym odróŝniała się zresztą od reszty bogiń; o ile tylko przedstawiane były w ubraniu. Zwykle nosiły one peplosy, przy czym nieco humorystyczna, jak się wydaje, uwaga o Herze jako noszącej przydomek białoramienna z powodu braku rękawów w peplosie znajduje odzwierciedlenie w ikonografii (tzw. peplos z obrzutką) 10. Taki strój ma takŝe Atena, która ponadto wyróŝnia się bojowym rynsztunkiem i hełmem, nie sposób więc pomylić jej z Ŝadną spośród śmiertelniczek. Ta bogini jest zresztą szczególnie interesująca, jeśli chodzi o strój, poniewaŝ z jej kultem wiązały się dwa ciekawe zjawiska. Po pierwsze, statuetki Pallady zwane palladionami, które moŝemy oglądać na wazach pokazują elegancki ubiór, w który przywdziewano boginię. Wiązanie palladionu greckiego z genezą rzymskiego tropajonu, składającego się z części zbroi świadczy o tym, Ŝe w jego przypadku strój nakładany na posąg miał pewne znaczenie kultowe, dość istotne, jeśli zwrócić uwagę na rolę palladionu w wojnie trojańskiej. Po drugie, na kultową rolę stroju bogini wskazują słynne peplosy tkane przez Atenki na uroczystość Panatenajów. Ubranie posągu opiekunki kobiecych robót w dzieło takiej robótki musiało w pewien sposób uświęcać to powszechne i dość niewdzięczne zajęcie. Hefajstos Ŝmudną pracą fizyczną zajmuje się. Nosi więc zawsze odzienie w rodzaju tribonu uŝywane zwykle na roli lub przez biedotę oraz niekiedy pilos, rodzaj czapki, zresztą takŝe atrybut Odyseusza. Nie oznacza to jednak, Ŝe bóg jest brzydki. Przeciwnie, tribon odsłania piękno jego ciała. W częstym motywie powrotu na Olimp jest jednak dostojny, często jedzie konno. Mimo wszystko, to ten roboczy strój, moŝna określać jako atrybut boskiego kowala. Jednak nawet, gdy nosi tak lichy strój, zachowuje boskie piękno, zwłaszcza piękno ciała, a nie stroju. 10 Gutkowska-Rychlewska M., Historia ubiorów, s. 59

5 5 Powiedzieliśmy juŝ kilka słów na temat Apollina, który piękno wyraŝa niejako z urzędu. Podobnie ma się rzecz z Afrodytą, której niewątpliwym atrybutem była nagość. Począwszy od Praksytelesa naga Afrodyta była jednym z częstszych motywów rzeźbiarskich. To o niej moŝna bez przesady powiedzieć, Ŝe była czczona raczej za Ŝyciodajną piękność niŝ z powodu śmiercionośnej siły 11. Zagadnienie stroju bogów i ich nagości jest skomplikowane, gdyŝ nie róŝnią się oni od ludzi w sposób znaczący. Rola ubioru w identyfikacji poszczególnych postaci jest ograniczona, poniewaŝ ich stroje niewiele się róŝnią między sobą, co moŝemy zaobserwować w przypadku wielkich grup na metopach świątyń, na których dyskusje bogów, ich uczty i walki są dyskusjami, ucztami i walkami ludzi, wyróŝniających się jedynie nieśmiertelnością, wieczną młodością i nieprzemijającą urodą. Choć w myśleniu religijnym bogów i śmiertelnych oddzielała nieprzekraczalna przepaść, to paradoksalnie trudno tę barierę spostrzec analizując ubiór. 11 Clark K., Akt. Studium idealnej formy, s. 26

6 6

Starożytna Grecja. Agnieszka Wojewoda

Starożytna Grecja. Agnieszka Wojewoda Starożytna Grecja Agnieszka Wojewoda Spis treści Położenie Grecji O Grecji słów kilka Starożytna Grecja Bogowie i boginie Grecji Grecki teatr Igrzyska olimpijskie Agora Sztuka grecka Podsumowanie Położenie

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Ares. Ares bóg wojny, syn Zeusa i Hery. Jego odpowiednikiem w mitologii rzymskiej jest Mars.

Ares. Ares bóg wojny, syn Zeusa i Hery. Jego odpowiednikiem w mitologii rzymskiej jest Mars. Ares Ares bóg wojny, syn Zeusa i Hery. Jego odpowiednikiem w mitologii rzymskiej jest Mars. W astronomii identyfikowany z Baranem. Jeden z dwunastu bogów olimpijskich. Wzbudzał powszechny strach - nawet

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

KONKURS MITOLOGICZNY - KWIECIEŃ 2009

KONKURS MITOLOGICZNY - KWIECIEŃ 2009 KONKURS MITOLOGICZNY - KWIECIEŃ 2009 Opracowanie: Agnieszka Kossakowska Lewaszow i Monika Tomaszek Imię i nazwisko ucznia...kl.. CZĘŚĆ I TEST WYBORU Spośród czterech możliwych odpowiedzi wybierz jedną,

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN MATURALNY W ROKU 2014 I. LITERATURA 1. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Przedstaw temat w oparciu o wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Sebastian Kokot XXI Krajowa Konferencja Rzeczoznawców Majątkowych, Międzyzdroje 2012 Rzetelnie wykonana analiza rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Przedwyborcze sondaŝe telefoniczne Fakty i mity

Przedwyborcze sondaŝe telefoniczne Fakty i mity Przedwyborcze sondaŝe telefoniczne Fakty i mity Marketing polityczny, sondaŝ i manipulacja Konferencja, WyŜsza Szkoła Promocji, 27.09.2010 Kuba Antoszewski, Millward Brown SMG/KRC KaŜdy się myli Błąd pomiaru

Bardziej szczegółowo

www.awans.net Publikacje nauczycieli Halina Chmielewska Test sprawdzający Historia, klasa V, I półrocze (do podręcznika A to historia!

www.awans.net Publikacje nauczycieli Halina Chmielewska Test sprawdzający Historia, klasa V, I półrocze (do podręcznika A to historia! www.awans.net Publikacje nauczycieli Halina Chmielewska Test sprawdzający Historia, klasa V, I półrocze (do podręcznika A to historia! ) Praca opublikowana w Internetowym Serwisie Oświatowym Awans.net

Bardziej szczegółowo

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA II Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Kętrzynie Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Bardziej szczegółowo

Kod uczestnika: II Etap Konkursu dla Szkół Podstawowych Kultury Starożytne Kolebką Zjednoczonej Europy. Rok Szkolny 2010/2011.

Kod uczestnika: II Etap Konkursu dla Szkół Podstawowych Kultury Starożytne Kolebką Zjednoczonej Europy. Rok Szkolny 2010/2011. Kod uczestnika: II Etap Konkursu dla Szkół Podstawowych Kultury Starożytne Kolebką Zjednoczonej Europy Rok Szkolny 2010/2011 7 marca 2011 Konkurs Jest Objęty Honorowym Patronatem Łódzkiego Kuratora Oświaty

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

Komu przysługuje Karta DuŜej Rodziny?

Komu przysługuje Karta DuŜej Rodziny? Komu przysługuje Karta DuŜej Rodziny? Karta DuŜej Rodziny przyznawana jest rodzinie, która utrzymuje przynajmniej trójkę dzieci. Dotyczy to takŝe rodzin zastępczych oraz rodzinnych domów dziecka. Karta

Bardziej szczegółowo

Syzyf - obraz Tycjana

Syzyf - obraz Tycjana 134 - Bogowie i herosi greckiego Olimpu. Zajęcia pozalekcyjne z j. polskiego dla uczniów kl. VI Jesteś zalogowany(a) jako Recenzent (Wyloguj) Kreatywna szkoła ZP_134 Osoby Uczestnicy Plan tygodniowy Najświeższe

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA

WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA WYMAGANIA EDUKACYJNE - ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE MALARSTWO I RZEŹBA Temat lekcji Światło i cień. 1. Światłocień w malarstwie ćwiczenie rysunkowe. 2. Budowa bryły światłem i cieniem. Wymagania programowe podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE KLASA II GRUPA I I PÓŁROCZE Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną przedstawia - potrafi w praktyce zastosować

Bardziej szczegółowo

Religia Starożytnej Grecji

Religia Starożytnej Grecji Religia Starożytnej Grecji - W Starożytnej Grecji ludzie wychwalali bogów ponad wszystko. - Stawiano im świątynie, wystawiali sztuki w teatrze wierząc, że kiedyś zasiądą przy stole Zeusa. - Życie codzienne,

Bardziej szczegółowo

Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych

Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych Opracowany przez WYG International Sp. z o.o. Katowice, czerwiec 2009 Wnioski Odsetek osób deklarujących wiedzę o prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE RÓŻNORODNE TECHNIKI PLASTYCZNE Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy

Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE RÓŻNORODNE TECHNIKI PLASTYCZNE Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy Autor programu: mgr Krystyna Podlacha PROGRAM NAUCZANIA ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE RÓŻNORODNE TECHNIKI PLASTYCZNE Liczba godzin 60 (4 warianty cztery okresy klasyfikacyjne: I5, 30, 45, 60godzin) W 1983 roku ukończyła

Bardziej szczegółowo

Wniosek o zmianę imienia i nazwiska

Wniosek o zmianę imienia i nazwiska Wniosek o zmianę imienia i nazwiska Informacje ogólne Kto moŝe wnioskować Zmiana imienia lub nazwiska moŝe nastąpić na wniosek kaŝdego obywatela polskiego oraz cudzoziemca nie posiadającego obywatelstwa

Bardziej szczegółowo

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach.

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach. LISTA TEMATÓW DO CZĘŚĆI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 W CENTRUM KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO W LEGNICY I. LITERATURA 1. Wizerunek diabła i złych mocy

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO obowiązująca w roku szkolnym 2012/2013 w II Liceum Ogólnokształcącym w Zamościu

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO obowiązująca w roku szkolnym 2012/2013 w II Liceum Ogólnokształcącym w Zamościu LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO obowiązująca w roku szkolnym 2012/2013 w II Liceum Ogólnokształcącym w Zamościu Nr tematu LITERATURA 1a Od herosa do pantoflarza różnorodne portrety

Bardziej szczegółowo

Zdrowie jako sprawność i jakość u Tomasza z Akwinu

Zdrowie jako sprawność i jakość u Tomasza z Akwinu Zdrowie jako sprawność i jakość u Tomasza z Akwinu Wstęp Zdrowie to pozytywny stan samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby lub niedomaganie (Światowa Organizacja Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Informacje ogólne Spadek Spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Natomiast do spadku nie naleŝą te prawa i obowiązki zmarłego, które były ściśle związane

Bardziej szczegółowo

Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH

Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH Systemy rozgrywek sportowych OGÓLNE ZASADY ORGANIZOWANIA ROZGRYWEK SPORTOWYCH Rozgrywki sportowe moŝna organizować na kilka róŝnych sposobów, w zaleŝności od liczby zgłoszonych druŝyn, czasu, liczby boisk

Bardziej szczegółowo

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura 1.1 Analizując utwory polskie i/ lub obce scharakteryzuj różne odmiany awangardowego dramatu XX wieku. 1.2 Ballada romantyczna jako źródło inspiracji

Bardziej szczegółowo

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny w Zespole Szkół Górniczych w Łęcznej Matura 2015

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny w Zespole Szkół Górniczych w Łęcznej Matura 2015 Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny w Zespole Szkół Górniczych w Łęcznej Matura 2015 Nauczyciel języka polskiego: mgr Eliza Szymańska mgr Marzena Golan Łęczna, dnia 7 kwietnia 2014 r. str. 1

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA. Plan dydaktyczny

PLASTYKA. Plan dydaktyczny PLASTYKA Plan dydaktyczny Temat lekcji Piękno sztuka i kultura. 1. Architektura czyli sztuka kształtowania przestrzeni. 2. Techniki w malarstwie na przestrzeni wieków. 3. Rysunek, grafika użytkowa, grafika

Bardziej szczegółowo

Opinie Polaków na temat medycyny estetycznej

Opinie Polaków na temat medycyny estetycznej Opinie Polaków na temat medycyny estetycznej Prezentacja wybranych wyników badań TNS OBOP przeprowadzonych w ramach kampanii edukacyjnej Świadome piękno Blisko 3/4 Polaków (67) nie potrafi wymienić Ŝadnego

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi aplikacji Generator Wniosków Płatniczych

Podstawy obsługi aplikacji Generator Wniosków Płatniczych Podstawy obsługi aplikacji Generator Wniosków Płatniczych 1. Instalacja programu Program naleŝy pobrać ze strony www.simik.gov.pl. Instalację naleŝy wykonań z konta posiadającego uprawnienia administratora

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO HUMANISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO HUMANISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO HUMANISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine 1. Autor: Dominik Burchard 2. Grupa docelowa: uczestnicy koła humanistycznego 3. Liczba godzin: 2 4. Temat zajęć:

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014

Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014 Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA 1. Motyw śmierci w literaturze średniowiecza i baroku. Omów temat

Bardziej szczegółowo

dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący rozpoznaje budowle greckie

dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący rozpoznaje budowle greckie WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY - PLASTYKA klasa III gimnazjum Sztuka starożytnej Grecji. dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący rozpoznaje budowle greckie posługuje się formą kariatydy

Bardziej szczegółowo

Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki

Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki Uwagi OKE 1. Inspiracje antyczne w kulturze. Scharakteryzuj je, analizując wybrane dzieła literackie i inne (np. malarskie, rzeźbiarskie, architektoniczne).

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM KRYTERIA WYPOWIEDZI ARTYSTYCZNEJ 1. Dopuszczający nieprawidłowe wykonanie, odbiegające od głównego tematu, brak logiki, nieprawidłowy dobór kompozycji,

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

Problem 3: Sprawa dla Heraklesa

Problem 3: Sprawa dla Heraklesa PROBLEMY DŁUGOTERMINOWE 2008-2009 Problem 3: Sprawa dla Heraklesa Grupy wiekowe: I, II, III & IV Wprowadzenie Herakles zwany często z łaciny Herkulesem to najpotęŝniejszy i najwspanialszy spośród wszystkich

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI 4-6. Warunkiem pozytywnej oceny jest regularna obecność ucznia na lekcji lub obecność nieregularna

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI 4-6. Warunkiem pozytywnej oceny jest regularna obecność ucznia na lekcji lub obecność nieregularna WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z PLASTYKI 4-6 Warunkiem pozytywnej oceny jest regularna obecność ucznia na lekcji lub obecność nieregularna usprawiedliwiona. NA OCENĘ Z PLASTYKI WPŁYWA: aktywne uczestniczenie

Bardziej szczegółowo

Świadectwa pracy po 21 marca 2013 r.

Świadectwa pracy po 21 marca 2013 r. Świadectwa pracy po 21 marca 2013 r. Praktyczny poradnik W publikacji m.in.: Jakie nowe obowiązki będzie miał pracodawca co do wypełniania świadectw pracy w marcu 2013 r. W jaki sposób wydawać świadectwo

Bardziej szczegółowo

"Matematyka jest alfabetem, za pomocą którego Bóg opisał Wszechświat." Galileusz

Matematyka jest alfabetem, za pomocą którego Bóg opisał Wszechświat. Galileusz "Matematyka jest alfabetem, za pomocą którego Bóg opisał Wszechświat." Galileusz Kraj bez matematyki nie wytrzyma współzawodnictwa z tymi, którzy uprawiają matematykę. Dobry Bóg stworzył liczby naturalne,

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym.

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Wielu psychologów twierdzi, Ŝe dzieci są twórcze z samej swej natury, a postawa twórcza jest wśród dzieci powszechna.

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ SPRAWOZDANIE Z PROJEKTU PROFILAKTYCZNEGO Nazwa Kierownik Miejsce realizacji Termin realizacji Rok szkolny 2009/2010 Liczba i rodzaj odbiorców Cele i opis PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Bardziej szczegółowo

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej

elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej Instrukcja użytkownika Katalog Usług Publicznych wersja 1.0 wersja 1.0. 1. WPROWADZENIE...3 1.1. CEL DOKUMENTU...3 1.2. SŁOWNIK POJĘĆ...3 1.3. ELEMENTY

Bardziej szczegółowo

Średni gracze lepsi od lidera Wyniki ubezpieczycieli komunikacyjnych w 2008 r.

Średni gracze lepsi od lidera Wyniki ubezpieczycieli komunikacyjnych w 2008 r. Nr 73 (2220) 2009-04-15 Średni gracze lepsi od lidera Wyniki ubezpieczycieli komunikacyjnych w 2008 r. W 2008 r. ubezpieczyciele działający w tym segmencie zebrali 12,22 mld zł składki przypisanej brutto,

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT <NAZWA PROJEKTU> WERSJA <NUMER WERSJI DOKUMENTU> Załącznik nr 4.4 do Umowy nr 35-ILGW-253-.../20.. z dnia... MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT INFORMATYKI PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA numer wersji

Bardziej szczegółowo

11. PROFESJONALNE ZABEZPIECZENIE HASŁEM

11. PROFESJONALNE ZABEZPIECZENIE HASŁEM 11. PROFESJONALNE ZABEZPIECZENIE HASŁEM Tworząc róŝne panele administratora jesteśmy naraŝeni na róŝne ataki osób ciekawskich. W tej lekcji dowiesz się, jak zakodować hasło i, jak obronić się przed potencjalnym

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 6

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 6 Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 6 Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na duże różnice w uzdolnieniach uczniów oraz subiektywizm odbioru twórczości. Podczas wystawiania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna Uczeń porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej

Bardziej szczegółowo

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r.

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Treść zapytań wraz z wyjaśnieniami do SIWZ W związku ze złoŝeniem pytań dotyczących treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia,

Bardziej szczegółowo

Are you superstitious? Przesądy w kulturze angielskiej i polskiej.

Are you superstitious? Przesądy w kulturze angielskiej i polskiej. Are you superstitious? Przesądy w kulturze angielskiej i polskiej. pogłębianie wiedzy w zakresie znajomości krajów anglojęzycznych oraz ich tradycji i kultury, pogłębianie wiedzy w zakresie słownictwa

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA- język angielski Kl. I mgr Beata Swoboda

KRYTERIA OCENIANIA- język angielski Kl. I mgr Beata Swoboda KRYTERIA OCENIANIA- język angielski Kl. I mgr Beata Swoboda OCENA celujący bardzo dobry dobry KRYTERIA OCENY Uczeń wykazuje ogólną wiedzę przekraczającą wymagania oceny bardzo dobrej, wykonuje nieobowiązkowe

Bardziej szczegółowo

XV MIĘDZYSZKOLNA LIGA PRZEDMIOTOWA HISTORIA kl. V

XV MIĘDZYSZKOLNA LIGA PRZEDMIOTOWA HISTORIA kl. V XV MIĘDZYSZKOLNA LIGA PRZEDMIOTOWA HISTORIA kl. V Zadania wybrała i opracowała Magdalena Bliźniak Doradca metodyczny historii MSCDN Warszawa Drogi Uczestniku XV edycji MIĘDZYSZKOLNEJ LIGI PRZEDMIOTOWEJ!

Bardziej szczegółowo

Kurs obsługi arkusza kalkulacyjnego EXCEL dla nauczycieli Szkoły Podstawowej nr5 w Wodzisławiu Śląskim w roku szkolnym 2004/2005

Kurs obsługi arkusza kalkulacyjnego EXCEL dla nauczycieli Szkoły Podstawowej nr5 w Wodzisławiu Śląskim w roku szkolnym 2004/2005 Kurs obsługi arkusza kalkulacyjnego EXCEL dla nauczycieli Szkoły Podstawowej nr5 w Wodzisławiu Śląskim w roku szkolnym 2004/2005 Kurs z zakresu obsługi arkusza kalkulacyjnego Excel przeznaczony jest dla

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o obsłudze pliku z uprawnieniami licencja.txt

Podstawowe informacje o obsłudze pliku z uprawnieniami licencja.txt Podstawowe informacje o obsłudze pliku z uprawnieniami licencja.txt W artykule znajdują się odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania związane z plikiem licencja.txt : 1. Jak zapisać plik licencja.txt

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów:studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności

Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności Informacje ogólne Klauzula wykonalności pozwala na przeprowadzenie egzekucji na mocy uzyskanego wyroku czy ugody. Innymi słowy, jest to instrument, który pozwala

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRAWNA. Dodatkowa ochrona stosunku pracy działaczy związkowych. Operator Logistyczny Paliw Płynnych. Zapytanie Zleceniodawcy

INFORMACJA PRAWNA. Dodatkowa ochrona stosunku pracy działaczy związkowych. Operator Logistyczny Paliw Płynnych. Zapytanie Zleceniodawcy Warszawa 22.042010 INFORMACJA PRAWNA Przedmiot Dodatkowa ochrona stosunku pracy działaczy związkowych. Podstawa prawna informacji Ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy ( Dz. U.1998 r. Nr 21 poz.

Bardziej szczegółowo

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Popyt rynkowy Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Zadanie 1 (*) Jak zwykle w tego typu zadaniach darujmy sobie tworzenie sztucznych przykładów i będziemy analizować wybór między dwoma dobrami

Bardziej szczegółowo

Uczta na Olimpie. Uczta na Olimpie - scenariusz przedstawienia teatralnego w klasie V d

Uczta na Olimpie. Uczta na Olimpie - scenariusz przedstawienia teatralnego w klasie V d Uczta na Olimpie - scenariusz przedstawienia teatralnego w klasie V d Uczta na Olimpie Witamy w krainie wysp i bogów. Jeśli wierzyć mitowi, to Grecja zrodzona jest z miłości bogini urodzaju Demeter i boga

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ekonomicznych im. Stefana Żeromskiego w Legnicy MATURA 2014/2015 Tematy maturalne na egzamin wewnętrzny z języka polskiego

Zespół Szkół Ekonomicznych im. Stefana Żeromskiego w Legnicy MATURA 2014/2015 Tematy maturalne na egzamin wewnętrzny z języka polskiego Zespół Szkół Ekonomicznych im. Stefana Żeromskiego w Legnicy MATURA 2014/2015 Tematy maturalne na egzamin wewnętrzny z języka polskiego LITERATURA 1. Przenikanie się obrzędów pogańskich i chrześcijańskich

Bardziej szczegółowo

Pozew o separację. jest dopuszczalne (np. wskutek rozwodu ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci

Pozew o separację. jest dopuszczalne (np. wskutek rozwodu ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci Pozew o separację Informacje ogólne Separacja Separacja oznacza uchylenie, lecz nie rozwiązanie małŝeństwa. MałŜonkowie pozostający w separacji nie mają prawa wstąpić w nowy związek małŝeński. Sąd orzeka

Bardziej szczegółowo

Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie

Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI WEWNĘTRZNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO w roku szkolnym 2013 / 2014 I LITERATURA 1. Samotność bohatera romantycznego i człowieka

Bardziej szczegółowo

Tematy na egzamin wewnętrzny z. języka polskiego na rok szkolny 2010/2011

Tematy na egzamin wewnętrzny z. języka polskiego na rok szkolny 2010/2011 Tematy na egzamin wewnętrzny z języka polskiego na rok szkolny 2010/2011 Zespół Szkół Kształcenia Ustawicznego w Krośnie Opracował zespół w składzie: Justyna Czekańska Elżbieta Gancarz Karolina Krężałek

Bardziej szczegółowo

Plastyka. Wymagania edukacyjne--kryteria oceniania

Plastyka. Wymagania edukacyjne--kryteria oceniania Plastyka Wymagania edukacyjne--kryteria oceniania ocena celująca - dysponuje wiedzą i umiejętnościami znacznie wykraczającymi poza wymagania edukacyjne sformułowane dla jego poziomu; - sprawnie, świadomie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z PLASTYKI DLA KLAS IV - VI.

KRYTERIA OCENIANIA Z PLASTYKI DLA KLAS IV - VI. KRYTERIA OCENIANIA Z PLASTYKI DLA KLAS IV - VI. Ocenianie osiągnięć edukacyjnych uczniów z zakresu plastyki polega na rozpoznawaniu przez nauczyciela poziomu postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości

Bardziej szczegółowo

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami.

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami. UMIEJĘTOŚCI WSPANIALE BARDZO DOBRZE DOBRZE PRACUJ WIĘCEJ JESZCZE NIE POTRAFISZ 1 2 3 4 5 6 MÓWIENIE 1.Samodzielnie bogatym słownictwem, wypowiada się na temat treści literackiego, określa jego nastrój,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Zasady redagowania pism w korespondencji biurowej

Zasady redagowania pism w korespondencji biurowej Zasady redagowania pism w korespondencji biurowej Korespondencja biurowa jest waŝną i nieodłączną częścią pracy biurowej. KaŜdy pracownik biurowy, niezaleŝnie od zajmowanego stanowiska, redaguje w czasie

Bardziej szczegółowo

Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji

Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji Bogdan Piasecki Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym (EEDRI) przy

Bardziej szczegółowo

WYSTAWY CZASOWE Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007

WYSTAWY CZASOWE Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007 Bursztyn Myrta Wystawa pod patronatem Profesora Władysława Bartoszewskiego Prezentowana od 14 czerwca do 30 września 2007 Centrum Wystawowo-Konferencyjne Zamku Królewskiego na Wawelu Dzieła zadziwiające

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie reklamacyjne

Zgłoszenie reklamacyjne Zgłoszenie reklamacyjne Informacje ogólne Reklamacja, czyli zakwestionowanie zakupu Składanie w sklepie reklamacji, w ramach sprzedaŝy konsumenckiej (czyli takiej, gdy nabywamy rzecz na własny uŝytek,

Bardziej szczegółowo

Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY

Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY Jaworzno: Dostawa odzieŝy ochronnej i obuwia ochronnego dla pracowników do SP ZOZ Szpitala Wielospecjalistycznego w Jaworznie Numer ogłoszenia: 137300-2012; data zamieszczenia: 27.04.2012 OGŁOSZENIE O

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna

Technologia informacyjna Technologia informacyjna Pracownia nr 9 (studia stacjonarne) - 05.12.2008 - Rok akademicki 2008/2009 2/16 Bazy danych - Plan zajęć Podstawowe pojęcia: baza danych, system zarządzania bazą danych tabela,

Bardziej szczegółowo

Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małŝonkami

Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małŝonkami Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małŝonkami Informacje ogólne Współwłasność majątkowa Z chwilą zawarcia małŝeństwa powstaje między małŝonkami, z mocy ustawy, wspólność majątkowa (wspólność

Bardziej szczegółowo

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Informacje ogólne Nakaz zapłaty Nakaz zapłaty to szczególny rodzaj wyroku, który zapada wtedy, gdy ktoś dochodzi od innej osoby świadczenia pienięŝnego.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Kondycja trzeciego sektora w powiecie świdnickim w 2011 roku

RAPORT Kondycja trzeciego sektora w powiecie świdnickim w 2011 roku RAPORT Kondycja trzeciego sektora w powiecie w 2011 roku Trzecim sektorem nazywane są organizacje pozarządowe. Określenie to wywodzi się z podziału państwa na trzy główne sektory: 1. Państwowy 2. Rynkowy

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co to jest ocenianie kształtujące? Ocenianie jest integralną częścią procesu edukacyjnego. Najczęściej mamy do czynienia z ocenianiem podsumowującym, które dzięki testom i egzaminom,

Bardziej szczegółowo

PROFIL STANOWISKA PRACY (THOMAS JOB) Księgowa/Księgowy ANALIZA PROFILU OSOBOWEGO Pani XY oraz Pani YZ PRZYKŁADOWY RAPORT PORÓWNAWCZY:

PROFIL STANOWISKA PRACY (THOMAS JOB) Księgowa/Księgowy ANALIZA PROFILU OSOBOWEGO Pani XY oraz Pani YZ PRZYKŁADOWY RAPORT PORÓWNAWCZY: MATERIAŁ DO DYSPOZYCJI KLIENTA PRZYKŁADOWY RAPORT PORÓWNAWCZY: PROFIL STANOWISKA PRACY (THOMAS JOB) Księgowa/Księgowy ANALIZA PROFILU OSOBOWEGO Pani XY oraz Pani YZ Warszawa, październik 2014 roku PANI

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC KONTROLNYCH

TEMATY PRAC KONTROLNYCH LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE DLA DOROSŁYCH PASCAL W ZAWIERCIU SEMESTR I 04/05 PRZEDMIOT TEMATY PRAC KONTROLNYCH J. Polski. Człowiek w obliczu życiowych wyborów. Wykorzystaj wnioski z interpretacji Iliady oraz

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE TEMATÓW DO MATURY USTNEJ 2014

PROPOZYCJE TEMATÓW DO MATURY USTNEJ 2014 I Literatura: PROPOZYCJE TEMATÓW DO MATURY USTNEJ 2014 1. Mitologizacja i demitologizacja Polski i Polaków. Omów 2. Zdrajcy, szubrawcy, kreatury i kanalie. Na wybranych przykładach przedstaw sposoby kreowania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Temat: Podróże w czasie starożytna Grecja i Rzym. Tworzenie quizów na platformie Moodle.

Temat: Podróże w czasie starożytna Grecja i Rzym. Tworzenie quizów na platformie Moodle. Scenariusz zajęć II etap edukacyjny, zajęcia komputerowe Temat: Podróże w czasie starożytna Grecja i Rzym. Tworzenie quizów na platformie Moodle. Treści kształcenia: Zajęcia komputerowe: 1. Bezpieczne

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych

Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych Bardzo często w skład gospodarstwa rolnego wchodzą równieŝ grunty, które nie stanowią własności rolnika lecz są przez niego dzierŝawione lub teŝ

Bardziej szczegółowo

Anna Szubert. Sopocka Szkoła Wyższa. Personal Branding

Anna Szubert. Sopocka Szkoła Wyższa. Personal Branding Anna Szubert Personal Branding Program zajęć Definicja Zasada pierwszego wrażenia Dress code Historia marki Ilość informacji w internecie Jak przyciągnąć uwagę? Jak zbudować swoją własną historię? Przykłady

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI Kryteria oceny semestralnej i oceny rocznej podsumowującej pracę ucznia na lekcjach plastyki w kl.

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI Kryteria oceny semestralnej i oceny rocznej podsumowującej pracę ucznia na lekcjach plastyki w kl. WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PLASTYKI Kryteria oceny semestralnej i oceny rocznej podsumowującej pracę ucznia na lekcjach plastyki w kl.5 1)Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: nie opanował zakresu wiadomości

Bardziej szczegółowo

Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014

Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014 Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014 Literatura 1. Literackie portrety ludzi szczęśliwych.

Bardziej szczegółowo

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów.

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów. 1. Gry dotyczące systemu dziesiętnego Pomoce: kostka dziesięciościenna i/albo karty z cyframi. KaŜdy rywalizuje z kaŝdym. KaŜdy gracz rysuje planszę: Prowadzący rzuca dziesięciościenną kostką albo losuje

Bardziej szczegółowo

odpowiedzi na pytania dot. przetargu nieograniczonego na Dostawa energii elektrycznej do budynków przychodni w Rybniku (PN/29/2009)

odpowiedzi na pytania dot. przetargu nieograniczonego na Dostawa energii elektrycznej do budynków przychodni w Rybniku (PN/29/2009) Rybnik, 21 maj 2009 r. 44-200 RYBNIK, UL. 3-GO MAJA 12 tel.: 032 429 48 60, 032 422 60 36, fax: 032 429 48 89 www.zgm.rybnik.pl, e mail: zgm@zgm.rybnik.pl Wykonawcy odpowiedzi na pytania dot. przetargu

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia 2009 r.

Ustawa. z dnia 2009 r. Projekt Ustawa z dnia 2009 r. o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików

Bardziej szczegółowo

SERWER JAKO ZAGRANICZNY ZAKŁAD. Andrzej Kaznowski

SERWER JAKO ZAGRANICZNY ZAKŁAD. Andrzej Kaznowski SERWER JAKO ZAGRANICZNY ZAKŁAD Andrzej Kaznowski WYKORZYSTANE MATERIAŁY: Model Tax Convention on Income and on Capital. Condensed Version 2008, s. 97-100 M. Barta, Handel elektroniczny współczesne wyzwanie

Bardziej szczegółowo

Taniec w sztuce. Motyw tańca na wybranych przykładach z dziejów sztuki. Copyright Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej

Taniec w sztuce. Motyw tańca na wybranych przykładach z dziejów sztuki. Copyright Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej Taniec w sztuce Motyw tańca na wybranych przykładach z dziejów sztuki Copyright Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej Skopas Tańcząca menada, IV wiek p.n.e. Dzisiaj często zapominamy o kultowych korzeniach

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW PREZENTACJI NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

LISTA TEMATÓW PREZENTACJI NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 LISTA TEMATÓW PREZENTACJI NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 LITERATURA 1. Różne sposoby i funkcje ukazywania świata wewnętrznego bohatera w wybranych powieściach

Bardziej szczegółowo

Mit Heraklesa. 2. Przedstawienie kolejnych etapów mitu o Heraklesie w oparciu ściśle o Słownik... Grimala: a. wczesne lata życia herosa:

Mit Heraklesa. 2. Przedstawienie kolejnych etapów mitu o Heraklesie w oparciu ściśle o Słownik... Grimala: a. wczesne lata życia herosa: s. 1/6 Notatka z zajęć 10 października 2011 r. Mit Heraklesa Notatkę sporządziła Maria Kruhlak. Źródło: informacje zebrane przez uczestników zajęć na podstawie najważniejszych źródeł starożytnych (prezentacja

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014

PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014 LITERATURA PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014 1. Metaforyczny charakter motywu wędrówki w literaturze. Omów na wybranych 2. Dramat niespełnienia ludzkich

Bardziej szczegółowo

JAK DAWAĆ OSOBISTE ŚWIADECTWO?

JAK DAWAĆ OSOBISTE ŚWIADECTWO? JAK DAWAĆ OSOBISTE ŚWIADECTWO? 1.Naśladuj pełną pokory i słuŝebności postawę Jezusa Chrystusa. 2.Przygotuj się przez modlitwę. Proś Pana, aby był przy tobie obecny i błogosławił tych, którzy będą cię słuchać.

Bardziej szczegółowo