Systemy Operacyjne. Wykład dla I roku Informatyki Stosowanej i II roku Fizyki Komputerowej Wydziału FAIS UJ Rok akademicki: 2004/05

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Systemy Operacyjne. Wykład dla I roku Informatyki Stosowanej i II roku Fizyki Komputerowej Wydziału FAIS UJ Rok akademicki: 2004/05"

Transkrypt

1 Systemy Operacyjne Wykład dla I roku Informatyki Stosowanej i II roku Fizyki Komputerowej Wydziału FAIS UJ Rok akademicki: 2004/05 Dr hab. Wiesław Płaczek Pokój 446,

2 I termin: Egzamin pisemny poniedziałek, , godz. 16:00 czas trwania: ok. 2 godziny sale: 055 i 056 II termin: poniedziałek, , godz. 16:00 czas trwania: ok. 2 godziny sala: 055

3 Plan wykładu: 1. Wprowadzenie i przegląd. 2. Struktury systemów komputerowych. 3. Struktury systemów operacyjnych. 4. Zarządzanie procesami. 5. Zarządzanie zasobami pamięci.. 6. Zarządzanie operacjami wejścia-wyjścia. 7. Ochrona i bezpieczeństwo. 8. Przykłady konkretnych systemów: Linux, FreeBSD, Windows XP.Windows NT, ). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 3

4 Literatura: 1. A. Silberschatz, P.B. Galvin, G. Gagne, Podstawy systemów operacyjnych, wydanie szóste, WNT A. Silberschatz, P.B. Galvin, G. Gagne, Operating System Concepts with Java, sixth edition,wiley A. Silberschatz, P.B. Galvin, Podstawy systemów operacyjnych, wydanie piąte, WNT U. Vahalia, Jądro systemu UNIX nowe horyzonty, WNT A.M. Lister, R.D. Eager, Wprowadzenie do systemów operacyjnych. 6. G. Coulouris, J. Dollimore, T. Kindberg, Systemy rozproszone podstawy i projektowanie. 7. M. Ben-Ari, Podstawy programowania współbieżnego i rozproszonego. 8. D.P. Bovet, M. Cesati, Linux kernel. 9. Dokumentacja systemu Linux on-line: polski mirror: Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 4

5 Co to jest system operacyjny? System operacyjny program, który działa jako pośrednik między użytkownikiem komputera a sprzętem komputerowym. Zadania systemu operacyjnego: Zarządzanie zasobami komputera: procesory, pamięć, urządzenia wejścia-wyjścia, porty komunikacyjne itd. Ukrywanie szczegółów sprzętowych przez tworzenie abstrakcyjnych obiektów (maszyn wirtualnych). Tworzenie środowiska, w którym użytkownik może wydajnie i wygodnie wykonywać programy. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 5

6 Składowe systemu komputerowego Sprzęt (ang. hardware) dostarcza podstawowe zasoby systemu komputerowego: procesor (jednostka centralna,, ang. central processing unit CPU), pamięć, urządzenia wejścia-wyjścia (WE/WY) itd. System operacyjny nadzoruje i koordynuje posługiwanie się sprzętem przez różne programy aplikacyjne (użytkowe) pracujące na zlecenie różnych użytkowników. Programy aplikacyjne (kompilatory, systemy baz danych, gry komputerowe, programy dla biznesu) określają sposoby użycia zasobów systemu do rozwiązywania zadań stawianych przez użytkowników. Użytkownicy (ludzie, maszyny, inne komputery). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 6

7 Schemat systemu komputerowego Użytkownik Użytkownik 11 Użytkownik 2 Użytkownik 3 Użytkownik n Kompilator Asembler Edytor tekstu Baza danych Programy systemowe i i użytkowe System operacyjny Sprzęt komputerowy Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 7

8 Przegląd rozwoju systemów operacyjnych I. Systemy komputerów głównych (Mainfraime Systems) A) Wczesne systemy goła maszyna (lata 1950-te) Struktura: duże maszyny obsługiwane przy pomocy konsoli; system jednoużytkownikowy; programista/użytkownik jako operator; taśmy papierowe i karty perforowane jako nośniki. Wczesne oprogramowanie: asemblery, kompilatory; programy łączące (linkers), programy ładujące (loaders); biblioteki typowych funkcji; sterowniki urządzeń (device drivers). Zalety wysoki poziom bezpieczeństwa. Wady nieefektywne wykorzystanie drogich zasobów: niski poziom wykorzystania CPU, znaczący czas potrzebny na czynności operatorskie. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 8

9 B) Proste systemy wsadowe (Simple Batch Systems) Konieczne zatrudnienie operatora (użytkownik operator). Użytkownik przygotowuje zadanie (na kartach perforowanych) i przekazuje je operatorowi. Operator uruchamia zadanie i wyniki zwraca użytkownikowi. Skrócenie czasu ustawiania (set-up) przez grupowanie podobnych zadań. Automatyczne porządkowanie zadań automatyczne przekazywanie sterowania od jednego zadania do drugiego. Wprowadzenie kart sterujących w celu rozróżniania zadań itd. Zalety większa przepustowość! Wady niska wydajność: długi czas obiegu zadania; szybki procesor i wolny czytnik kart (drukarka) pracujące naprzemian. Rozwiązanie: praca w trybie pośrednim (off-line) czytniki kart (drukarki) obsługiwane przez pomocnicze komputery ładujące zadania na taśmy magnetyczne (drukujące wyniki z taśm) w trybie off-line; komputer główny czyta zadania z taśmy magnetycznej i zapisuje wyniki na inną taśmę (taśmy przenoszone ręcznie). Czytniki magnetyczne szybsze niż mechaniczne! Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 9

10 Spooling (simultaneous peripheral operation on-line): Metoda nakładania operacji WE/WY jednego zadania na obliczenia innych zadań. Dysk pełni rolę bufora między czytnikiem kart a pamięcią. Podczas wykonywania jednego zadania system operacyjny: czyta następne zadanie z czytnika kart na dysk (kolejka zadań), wysyła wyniki poprzedniego zadania z dysku na drukarkę. Pula zadań (job pool) struktura danych pozwalająca systemowi wybierać następne zadania do wykonania (poprawia wykorzystanie CPU). Zalety: Zwiększenie wydajności procesora, jak i urządzeń WE/WY. Wady: Mało wydajny dla szybkich procesorów (tylko jedno zadanie w pamięci operacyjnej). Czytnik kart dysk CPU Schemat spoolingu drukarka Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 10

11 C) Wieloprogramowe (Multiprogrammed Multiprogrammed) systemy wsadowe Wiele zadań rezyduje w tym samym czasie w pamięci, a procesor jest im odpowiednio przydzielany (współbieżność); Np. gdy wykonujące się zadanie potrzebuje zaczekać na jakąś usługę (np. WE/WY), to uruchamiane jest inne. Niezbędne cechy systemu operacyjnego: Szeregowanie zadań decydowanie, które zadania z puli zadań mają być załadowane do pamięci operacyjnej. Zarządzanie pamięcią system musi alokować pamięć dla wielu zadań. Planowanie przydziału procesora (CPU scheduling) system musi wybrać do uruchomienia jedno spośród wielu zadań w pamięci. Ochrona zadań na wszystkich etapach pobytu w systemie. Alokowanie urządzeń, dostarczanie procedur WE/WY. Zalety: Wydajne wykorzystanie zasobów (CPU, pamięć operacyjna, urządzenia zewnętrzne). Wady: Użytkownik nie może ingerować w zadanie w trakcie jego wykonywania, np. reagować na błędy kompilacji, nie może na bieżąco testować programu itd. Długi obieg zadania od złożenia programu do odebrania wyników. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 11

12 D) Systemy z podziałem czasu (Time-Sharing Systems) Procesor wykonuje na przemian wiele różnych zadań (wielozadaniowość, ang. multitasking), a przełączenia następują tak często, że użytkownicy mogą na bieżąco współdziałać z programami podczas ich wykonywania. Możliwość pracy interakcyjnej użytkownik wydaje bezpośrednio instrukcje systemowi lub programowi i otrzymuje natychmiastowe odpowiedzi (zazwyczaj przy użyciu klawiatury i ekranu monitora). Bezpośrednio dostępny systemu plików (on-line file system) użytkownik ma bezpośredni dostęp do plików z programami i danymi (zazwyczaj na dysku). Wymiana zadania pomiędzy pamięcią a dyskiem w trakcie jego wykonywania (swapping). Tworzenie pamięci wirtualnej (virtual memory), tzn. rozszerzenie pamięci operacyjnej pamięcią dyskową umożliwienie wykonywania zadań nie mieszczących się w pamięci operacyjnej. Wielu użytkowników może równocześnie dzielić jeden komputer każdy z nich odnosi wrażenie jakby dysponował swoim własnym. Wieloprogramowość i podział czasu procesora to podstawowe zagadnienie nowoczesnych systemów operacyjnych! Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 12

13 II. Systemy biurkowe (Desktop Systems) Początkowo: Komputery osobiste (personal computers: PC): systemy komputerowe dedykowane dla pojedynczego użytkownika pojawiły się w latach 1970-tych. Brak potrzeby maksymalizowania wykorzystania CPU i urządzeń zewnętrznych. Mniej istotna ochrona plików, pamięci. Nacisk na maksimum wygody użytkownika i szybkość kontaktu z użytkownikiem. Systemy operacyjne: MS-DOS, wczesne Microsoft Windows, Apple Macintosh. Później: Sieci komputerowe, Internet zmiana podejścia do kwestii ochrony i bezpieczeństwa (konieczność ochrony danych, systemów). Szybkie mikroprocesory, duże pamięci możliwość zaadaptowania cech systemów dużych komputerów (wielozadaniowość itd.). Nowa generacja systemów operacyjnych dla PC: Microsoft Windows NT/2000/XP, IBM OS/2, Apple Macintosh OS X (Darwin), Linux. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 13

14 III. Systemy wieloprocesorowe (Multiprocessor Systems) Systemy wieloprocesorowe z więcej niż jednym CPU w ścisłej komunikacji między sobą. Zwane także systemami równoległymi (parallel systems) lub mocno sprzężonymi (tightly coupled) procesory dzielą szynę systemową i zegar, czasami pamięć i urządzenia peryferyczne, komunikacja zwykle odbywa się przez pamięć dzieloną. Zalety: większa przepustowość, większa niezawodność (łagodna degradacja, tolerancja na awarie), ekonomika skali (oszczędność). i. Wieloprzetwarzanie symetryczne (symmetric multiprocessing: SMP): Każdy procesor wykonuje identyczną kopię systemu operacyjnego. Wiele procesów może być wykonywanych równocześnie bez spadku wydajności. Systemy: Sun Solaris, Linux, MS Windows 2000/XP, Mac OS X. ii. Wieloprzetwarzanie asymetryczne (asymmetric multiprocessing): Każdy procesor ma przydzielone specyficzne zadanie; procesor główny (master) szereguje i przydziela pracę procesorom podrzędnym (slaves). Częściej spotykana w bardzo dużych systemach. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 14

15 IV. Systemy rozproszone (Distributed Systems) Systemy luźno powiązane (loosely coupled) każdy procesor ma swoją własną pamięć lokalną; procesory komunikują się między sobą za pomocą różnych linii komunikacyjnych (np. szybkie szyny danych, linie telefoniczne). Zalety: podział zasobów (w różnych miejscach można mieć różne zasoby), przyspieszanie obliczeń (rozdzielanie obliczeń między wiele procesorów, używanie mniej obciążonych komputerów tzw. dzielenie obciążeń), niezawodność (awaria jednego komputera nie wstrzymuje pracy pozostałych), komunikacja (wymiana informacji, plików itd. między węzłami). Ogromnie zyskały na znaczeniu w ostatnich latach, a w przyszłości powinny jeszcze bardziej się rozwijać coraz szybsze i tańsze linie komunikacyjne! Internet, a w szczególności World Wide Web (CERN, 1990), miał i ma przemożny wpływ na rozwój współczesnych systemów operacyjnych. Sieci komputerowe: lokalne (LAN), miejskie (MAN), rozległe (WAN), oparte o technologie bezprzewodowe sieci małoobszarowe (small-area network: SAN). Systemy klient-serwer: systemy serwerów obliczeń, systemy serwerów plików. Systemy Peer-to-Peer (P2P): systemy wymiany plików, np. Napster, Gnutella. Rozproszone systemy operacyjne: systemy w bliskiej komunikacji przez sieć. Rozwijane obecnie systemy Gridowe rozproszone systemy obliczeń oraz baz danych o zasięgu globalnym. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 15

16 V. Systemy klastrowe (zgrupowane) (Cluster Systems) Według ogólnie akceptowanej definicji zgrupowane w klaster komputery dzielą pamięć dyskową i są blisko ze sobą powiązane poprzez sieć LAN. Różnią się od systemów równoległych tym, że złożone są z dwu lub więcej indywidualnych systemów sprzężonych razem. Zwykle są używane w celu dostarczania serwisów wysokiego poziomu dostępności (high-availability services), tj. takich serwisów, które będą dostępne nawet gdy jeden lub więcej systemów w klastrze ulegnie awarii. Tryb asymetryczny: jeden komputer pozostaje w pogotowiu (hot-standby host) monitorując aktywne serwery aplikacji gdy któryś z nich ulegnie awarii, wówczas przejmuje jego rolę. Tryb symetryczny: wszystkie komputery klastra działają jako aktywne serwery aplikacji i zarazem monitorują się nawzajem na wypadek awarii. Inne rodzaje klastrów: klastry równoległe: wiele komputerów ma dostęp do tych samych danych w dzielonej pamięci masowej (np. Oracle Parallel Server) potrzebna synchronizacja, np. w formie distributed lock manager (DLM); klastry w sieciach rozległych, np. storage-area networks (SAN) wiele różnych systemów podłączonych do wielu jednostek pamięci masowej poprzez WAN. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 16

17 VI. Systemy czasu rzeczywistego (Real-Time Systems) Używane jako sterowniki urządzeń o ściśle określonym celu. Surowe wymagania czasowe. Nierzadko sprzężenie zwrotne. Rygorystyczne systemy czasu rzeczywistego (hard real-time systems): pamięć pomocnicza mała lub jej brak, dane przechowywane w pamięci o krótkim czasie dostępu lub pamięci tylko do odczytu (ROM); w konflikcie z systemami z podziałem czasu; brak wsparcia ze strony uniwersalnych systemów operacyjnych. Zastosowania do sterowania procesami przemysłowymi, nadzorowania eksperymentów naukowych, obrazowania badań medycznych itd. Łagodne systemy czasu rzeczywistego (soft real-time systems): krytyczne zadanie do obsługi w czasie rzeczywistym otrzymuje pierwszeństwo przed innymi zadaniami, łagodniejsze wymagania czasowe mogą występować pewne opóźnienia. Zastosowania w technikach multimedialnych, wirtualnej rzeczywistości, zaawansowanych projektach badawczych wymagających systemów operacyjnych o rozbudowanych właściwościach. Znajdują się w większości współczesnych systemów operacyjnych, (większość wersji systemu UNIX, Windows XP). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 17

18 VII. Systemy kieszonkowe (Handheld Systems) Personal digital assistants (PDA), takie jak Palm, Pocket-PC, telefony komórkowe coraz bardziej zyskują na znaczeniu! W porównaniu np. z komputerem PC dysponują niewielką pamięcią, wolnym procesorem, małym ekranem wyzwania dla twórców systemów operacyjnych (zwykle pełnią wyspecjalizowane funkcje). Ograniczenia w funkcjonalności są równoważone przez ich wygodę i przenośność (obecnie powszechny jest również dostęp do Internetu). Użyteczność i rola systemów kieszonkowych ciągle wzrasta! Wędrówka cech Wiele własności dawnych systemów operacyjnych, opracowanych np. dla komputerów głównych (mainfraimes), zostało zaadaptowanych przez późniejsze systemy operacyjne, np. dla PC, a nawet dla PDA. Np. sporo idei systemu MULTICS (MIT, ) zastosowano przy projektowania systemu UNIX (Bell Labs, ok. 1970), którego z kolei wiele cech przeniknęło w latach 1980-tych i 1990-tych do systemów operacyjnych komputerów PC, takich jak Linux, IBM OS/2, Microsoft Windows NT, Mac OS X (np. wielodostęp, mechanizmy sieciowe itd.). Aby zrozumieć nowoczesne systemy operacyjne warto poznawać historię rozwoju systemów operacyjnych (dawne idee mogą się odradzać). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 18

19 Środowiska obliczeniowe (Computing Environments) Tradycyjne obliczenia W przeszłości typowymi środowiskami obliczeniowymi były: przedsiębiorstwo, instytucja, biuro, czy pojedynczy komputer; komunikacja zdalna była utrudniona. Wraz z rozwojem sieci przewodowych i bezprzewodowych oraz technologii WWW środowiska obliczeniowe stają się coraz bardziej rozproszone i globalne. Obliczenia oparte na WWW (Web-based computing) Rozpowszechnienie WWW sprawiło, że coraz więcej coraz bardziej różnorodnych urządzeń ma do niego dostęp: PC, PDA, telefony komórkowe itd. Środowisko obliczeniowe WWW zwiększyło znaczenie łączności sieciowej w odniesieniu do urządzeń sprzętowych oraz systemów operacyjnych. Powstała nowa kategoria urządzeń: balansery obciążeń (load balancers) rozdzielają połączenia sieciowe w ramach puli podobnych serwerów. Obliczenia wbudowane (embedded computing) Najbardziej rozpowszechnionymi formami komputerów są komputery wbudowane, np. w samochodach, robotach produkcyjnych, magnetowidach, kuchenkach mikrofalowych, systemach alarmowych itd. Ich celem jest na ogół wykonywanie bardzo specjalizowanych funkcji. Komputery wbudowane działają często pod nadzorem wbudowanych systemów czasu rzeczywistego. Systemy operacyjne tego typu urządzeń mają dość ograniczone możliwości. Zastosowania oraz możliwości systemów wbudowanych stale się zwiększają! Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 19

20 Struktury systemów komputerowych Działanie systemu komputerowego. Struktura wejścia-wyjścia. Struktura pamięci. Hierarchia pamięci. Ochrona sprzętowa. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 20

21 Architektura systemu komputerowego Dysk Dysk Klawiatura Drukarka Monitor Mysz Mysz Jednostka centralna (CPU) Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik wideo Szyna systemowa Pamięć operacyjna Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 21

22 Działanie systemu komputerowego CPU i sterowniki urządzeń (device controllers) są połączone wspólną szyną systemową (system bus). CPU i sterowniki mogą działać współbieżnie. Każdy sterownik odpowiada za określony typ urządzenia (np. napędy dysków, monitor, USB itd.). Każdy sterownik ma swój lokalny bufor. CPU przesyła dane między pamięcią operacyjną a lokalnymi buforami. Operacje wejścia-wyjścia odbywają się między urządzeniami a lokalnymi buforami sterowników. Sterownik informuje CPU o zakończeniu swojej operacji za pomocą przerwania (interrupt). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 22

23 Mechanizm przerwań Przerwanie przekazuje sterowanie do procedury obsługi przerwania, zwykle poprzez wektor przerwań zawierający adresy wszystkich procedur obsługi (stosowane np. w systemach UNIX, MS-DOS). W architekturze przerwań trzeba uwzględniać przechowywanie adresu przerwanego rozkazu. Podczas obsługi jednego przerwania inne przerwania są wyłączone, aby uchronić przed jego utratą. Przerwanie generowane przez oprogramowanie nazywa się pułapką (trap) może być spowodowane przez jakiś błąd (np. dzielenie przez zero) lub na życzenie użytkownika. System operacyjny (SO) przechowuje stan CPU zapamiętując zawartość rejestrów i licznika rozkazów. SO ustala rodzaj przerwania przy pomocy: odpytywania (polling) lub wektorowego systemu przerwań. Oddzielne segmenty kodu określają działania, jakie należy podjąć dla każdego typu przerwania. Nowoczesne systemy operacyjne są sterowane przerwaniami (interrupt driven). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 23

24 Struktura wejścia-wyjścia wyjścia (WE/WY) Przerwania wejścia-wyjścia Przed operacją WE/WY CPU określa zawartość rejestrów w sterowniku. Sterownik sprawdza stan swoich rejestrów aby określić rodzaj działania, a następnie wykonuje to działanie (np. dla operacji czytania przesyła dane z urządzenia do swojego lokalnego bufora). Po zakończeniu działania sterownik informuje o tym CPU za pomocą przerwania. Synchroniczne WE/WY (synchronous I/O) CPU czeka na zakończenie operacji WE/WY. Nieefektywne wykorzystanie CPU i urządzeń WE/WY! Asynchroniczne WE/WY (asynchronous I/O) rozpoczęcie operacji WE/WY i kontynuowanie działań systemu operacyjnego lub programu użytkownika bez czekania na zakończenie. Tablica stanów urządzeń (device status table) określająca typ urządzeń, ich adresy i stany (wolne, zajęte, ) potrzebna do obsługi wielu urządzeń. Kolejka oczekujących zamówień dla każdego urządzenia do obsługi zamówień wielu procesów. Efektywniejsze wykorzystanie CPU i urządzeń WE/WY. Na koniec procedura obsługi przerwania urządzenia WE/WY zwraca sterowanie do programu użytkownika, do pętli czekania, etc. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 24

25 Struktura DMA (Direct Memory Access) Instrukcje WE/WY CPU Pamięć Urządzenia WE/WY Używana dla szybkich urządzeń WE/WY zdolnych do transmisji danych z szybkością zbliżoną do szybkości pamięci operacyjnej (np. dyski, sieci komunikacyjne). Sterownik urządzenia przesyła blok danych między własnym buforem a pamięcią bez interwencji procesora. Przerwanie jest generowane na cały blok danych, a nie po każdym przesłanym bajcie (jak dla powolnych urządzeń WE/WY). Działanie: SO wybiera bufor z kolejki buforów do przesłania. Moduł obsługi urządzenia (device driver) ustawia w rejestrach DMA adresy źródła i celu oraz długość transmisji. Sterownik DMA otrzymuje rozkaz do zainicjowania operacji WE/WY. Podczas transmisji danych procesor może wykonywać inne zadania. Po zakończeniu operacji sterownik DMA wysyła procesorowi przerwanie. Duża szybkość operacji WE/WY. Sterownik DMA kradnie cykle pamięci procesorowi, co może spowalniać jego działanie. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 25

26 Struktura pamięci Pamięć operacyjna lub główna (main memory) jedyny wielki obszar pamięci dostępny bezpośrednio procesorowi (za pośrednictwem szyny pamięci); w wielu architekturach stosowane jest WE/WY odwzorowywane w pamięci (memory-mapped I/O), np. ekran monitora w IBM PC. Pamięć pomocnicza (secondary storage) rozszerzenie pamięci operacyjnej dające możliwość trwałego przechowywania dużej ilości danych (dyski magnetyczne, taśmy magnetyczne, dyski elektroniczne USB, tzw. Pendrives). Dysk magnetyczny metalowa lub szklana płyta pokryta materiałem magnetycznym; powierzchnia logicznie podzielona na ścieżki (tracks), a te z kolei na sektory (sectors); wiruje z dużą prędkością w napędzie dysku; połączony z komputerem wiązką przewodów zwaną szyną WE/WY; sterownik dysku i sterownik macierzysty (po stronie szyny WE/WY) nadzorują przesyłanie danych między dyskiem a komputerem (sterowniki dysków mają zwykle pamięć podręczną, która jest używana do przesyłania danych z dysku lub na dysk). Taśma magnetyczna taśma pokryta materiałem magnetycznym, znajduje się na szpuli i przewija się do przodu lub do tyłu pod głowicą odczytująco-zapisującą; znacznie wolniejsza od dysku, ale może być kilkakrotnie pojemniejsza; używana głównie do przechowywania rzadko używanych danych (np. archiwizacja, kopie zapasowe, czyli tzw. backup). Przenośny dysk elektroniczny USB (USB Mobile Disk) elektroniczne urządzenie pamięci nieulotnej; pojemność do kilku GB, duża szybkość dostępu. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 26

27 Hierarchia pamięci Rejestry Pamięć podręczna Szybkość Ulotność Koszty Pamięć operacyjna Dysk elektroniczny Dysk magnetyczny Dysk optyczny Taśmy magnetyczne Szybszy system pamięci może być używany jako pamięć podręczna (cache) dla wolniejszego systemu pamięci. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 27

28 Przechowywanie podręczne (Caching) Stosowanie pamięci podręcznej (cache) kopiowanie informacji, która może być potrzebna (np. CPU), do szybszego systemu pamięci na okres przejściowy. Gdy potrzebny jest jakiś fragment informacji, najpierw sprawdza się, czy nie ma go w pamięci podręcznej jeżeli nie, to się go do niej sprowadza. Zarządzanie pamięcią podręczną (cache management) jest ważnym zagadnieniem projektowym odnośnie sprzętu oraz systemów operacyjnych odpowiedni dobór wielkości pamięci podręcznej i polityki zastępowania w niej informacji może sprawić, że 80 95% wszystkich dostępów będzie odnosić się do pamięci podręcznej. Zgodność i spójność (Coherency and Consistency) W hierarchicznej strukturze pamięci te same dane mogą występować na różnych jej poziomach. Np. chcemy zwiększyć o 1 liczbę całkowitą N znajdującą się w pliku na dysku odpowiedni fragment pliku zostanie skopiowany do pamięci operacyjnej, następnie do pamięci podręcznej, a wreszcie do rejestru wewnętrznego z chwilą wykonania operacji zwiększenia w rejestrze, wartość N będzie różna w różnych systemach pamięci stanie się taka sama dopiero po jej przekopiowaniu w dół. Należy zadbać o to aby informacja na różnych poziomach pamięci była zgodna i spójna sprzętowo lub w ramach systemu operacyjnego. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 28

29 Ochrona sprzętowa Dualny tryb operacji: Dzielenie zasobów systemowych wymaga od systemu operacyjnego zapewnienia, że niepoprawny program nie spowoduje, że inne programy będą działać nieprawidłowo. Rozwiązanie wyposażenie sprzętu w środki umożliwiające co najmniej dwa tryby pracy: 1) Tryb użytkownika (user mode) działania w imieniu użytkownika. 2) Tryb monitora (systemu, nadzorcy) działania w imieniu SO. Sprzęt posiada bit trybu (mode bit) do wskazywania bieżącego trybu pracy: monitor (0) albo użytkownik (1). Przy każdorazowym wystąpieniu przerwania lub pułapki sprzęt zmienia tryb pracy z trybu użytkownika na tryb monitora. Potencjalnie niebezpieczne rozkazy kodu maszynowego są oznaczane jako rozkazy uprzywilejowane (privileged instructions), które mogą być wykonywane tylko w trybie monitora. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 29

30 Ochrona wejścia-wyjścia: wyjścia: Wszystkie rozkazy WE/WY są uprzywilejowane! Konieczne jest zapewnienie, że program użytkownika nigdy nie przejmie kontroli nad komputerem w trybie pracy monitora (np. wstawiając nowy adres w wektorze przerwań). Ochrona pamięci: Trzeba zapewnić ochronę pamięci przynajmniej dla wektora przerwań i procedur obsługi przerwań. Ochronę pamięci można uzyskać za pomocą dwu rejestrów określających zakres dopuszczalnych adresów programu: Rejestr bazowy (base register) zawiera najmniejszy dopuszczalny adres fizyczny pamięci. Rejestr graniczny (limit register) zawiera rozmiar obszaru pamięci. Pamięć poza tak zdefiniowanym obszarem jest chroniona! Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 30

31 Sprzętowa ochrona adresów pamięci Baza Baza + granica Adres Tak Procesor < Nie Nie Tak Pamięć Przejście pod nadzór systemu operacyjnego: błąd adresowania Rozkazy ładowania rejestrów bazowego i granicznego są rozkazami uprzywilejowanymi. Pracując w trybie monitora system operacyjny ma nieograniczony dostęp do pamięci zarówno monitora jak i użytkownika. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 31

32 Ochrona jednostki centralnej (CPU) Czasomierz (timer) generuje przerwania po wyznaczonym okresie aby zapewnić systemowi operacyjnemu utrzymanie kontroli. Licznik czasomierza jest zmniejszany przy każdym tyknięciu zegara. Kiedy licznik osiągnie wartość zero pojawia się przerwanie. Czasomierz jest zwykle używany do realizacji podziału czasu. Czasomierza używa się również do obliczania bieżącego czasu. Ustawianie czasomierza jest rozkazem uprzywilejowanym. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 32

33 Operacje WE/WY użytkownika Rozkazy WE/WY są uprzywilejowane jak zatem użytkownik może wykonywać operacje WE/WY? Wywołanie systemowe (system call) metoda poprzez którą proces zamawia jakąś akcję systemu operacyjnego. Zwykle przyjmuje postać przejścia do określonej komórki w wektorze przerwań (poprzez rozkaz trap lub rozkaz syscall). Sterowanie przechodzi przez wektor przerwań do procedury obsługi w systemie operacyjnym, a bit trybu jest ustawiany na tryb pracy monitora. Monitor po sprawdzeniu, że parametry wywołania są poprawne i dozwolone spełnia żądanie oraz zwraca sterowanie do rozkazu, który następuje po wywołaniu systemowym. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 33

34 Schemat wykonania operacji WE/WY Przejście do monitora 1 Przypadek n.. Czytaj... Monitor rezydentny 2 3 Wykonanie operacji WE/WY Powrót do użytkownika Wywołanie systemowe n.. Program użytkownika Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 1 34

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Składowe systemu komputerowego

Składowe systemu komputerowego Składowe systemu komputerowego Sprzęt (ang. hardware) dostarcza podstawowe zasoby systemu komputerowego: procesor, pamięć, urządzenia wejścia-wyjścia System operacyjny nadzoruje i koordynuje posługiwanie

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy Systemy operacyjne Systemy operacyjne Dr inż. Ignacy Pardyka Literatura Siberschatz A. i inn. Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa Skorupski A. Podstawy budowy i działania komputerów, WKiŁ, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. System komputerowy. Wprowadzenie. Dr inż. Ignacy Pardyka

Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. System komputerowy. Wprowadzenie. Dr inż. Ignacy Pardyka Systemy operacyjne Zadania systemu operacyjnego Dr inż. Ignacy Pardyka Wykłady: 1. Wprowadzenie 2. Procesy i zarządzanie procesorem 3. Synchronizacja i zarządzanie zasobami 4. Zarządzanie pamięcią 5. Systemy

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Systemy operacyjne wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Plan wykładów 1. Wprowadzenie, 2. Procesy, wątki i zasoby, 3. Planowanie przydziału procesora, 4. Zarządzanie pamięcią operacyjną,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemów operacyjnych

Wprowadzenie do systemów operacyjnych Wprowadzenie do systemów operacyjnych dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl Zadania systemów operacyjnych

Bardziej szczegółowo

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 Cel wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działanie systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas. e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl

Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas. e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl Plan wykładu Systemy operacyjne dr inż. Jerzy Sas e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl 1. Wprowadzenie - podstawowe pojęcia, rys historyczny, architektura systemu komputerowego, architektura systemu operacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Tomasz Lewicki. marzec 2007. WWSIS, Wrocław. Tomasz Lewicki (WWSIS, Wrocław) Systemy operacyjne marzec 2007 1 / 25

Systemy operacyjne. Tomasz Lewicki. marzec 2007. WWSIS, Wrocław. Tomasz Lewicki (WWSIS, Wrocław) Systemy operacyjne marzec 2007 1 / 25 Systemy operacyjne Tomasz Lewicki WWSIS, Wrocław marzec 2007 Tomasz Lewicki (WWSIS, Wrocław) Systemy operacyjne marzec 2007 1 / 25 Czym jest system operacyjny? Mianem systemu operacyjnego określa się program

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA SYSTEMY OPERACYJNE PROWADZI: dr inż. Jarosław Bilski Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska Wykład dla kierunku Informatyka 2 ZAJĘCIA: Obowiązkowe Wykład Laboratorium 2 godziny tygodniowo

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe Ogólne informacje o systemach komputerowych stosowanych w sterowaniu ruchem funkcje, właściwości Sieci komputerowe w sterowaniu informacje ogólne, model TCP/IP, protokoły warstwy internetowej i transportowej

Bardziej szczegółowo

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora)

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) Pamięć operacyjna (main memory) obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) cykl rozkazowy: pobranie rozkazu z PAO do rejestru rozkazów dekodowanie realizacja

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Projektowanie i użytkowanie systemów operacyjnych Rok akademicki: 2013/2014 Kod: EAR-2-324-n Punkty ECTS: 5 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek:

Bardziej szczegółowo

Q E M U. http://www.qemu.com/

Q E M U. http://www.qemu.com/ http://www.qemu.com/ Emulator procesora Autor: Fabrice Bellard Obsługiwane platformy: Windows, Solaris, Linux, FreeBSD, Mac OS X Aktualna wersja: 0.9.0 Większość programu oparta na licencji LGPL, a sama

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią operacyjną

Zarządzanie pamięcią operacyjną SOE Systemy Operacyjne Wykład 7 Zarządzanie pamięcią operacyjną dr inż. Andrzej Wielgus Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki WEiTI PW Hierarchia pamięci czas dostępu Rejestry Pamięć podręczna koszt

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią Wykład 7 Zarządzanie pamięcią -1- Świat idealny a świat rzeczywisty W idealnym świecie pamięć powinna Mieć bardzo dużą pojemność Mieć bardzo krótki czas dostępu Być nieulotna (zawartość nie jest tracona

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Programowanie niskopoziomowe dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Literatura Randall Hyde: Asembler. Sztuka programowania, Helion, 2004. Eugeniusz Wróbel: Praktyczny kurs asemblera, Helion,

Bardziej szczegółowo

DZANIA I MARKETINGU BIAŁYSTOK,

DZANIA I MARKETINGU BIAŁYSTOK, 5 - POCZĄTKI OSIECIOWANIA - nie były łatwe i oczywiste IBM-owskie pojęcie Connectivity martwy model sieci 1977 - ISO dla zdefiniowania standardów w sieciach opracowała siedmiowarstwowy model sieci OSI

Bardziej szczegółowo

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Przedmiotowy system oceniania Zawód: Technik Informatyk Nr programu: 312[ 01] /T,SP/MENiS/ 2004.06.14 Przedmiot: Systemy Operacyjne i Sieci Komputerowe Klasa: pierwsza Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Informatyka Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1(rok)/1(sem) Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

1. Etapy rozwoju systemów komputerowych

1. Etapy rozwoju systemów komputerowych 1 Sieciowe Systemy Operacyjne Wprowadzenie do wykładu, podstawowe definicje, rola 1 systemu operacyjnego Procesy POSIX, zarządzanie procesami 2 Pliki, komunikacja przez pliki, blokowanie 1 Łącza nazwane

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie System komputerowy System komputerowy (ang. computer system) to układ współdziałaniadwóch składowych: sprzętu komputerowegooraz oprogramowania, działających coraz częściej również w ramach sieci komputerowej.

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii informacyjnej. Beata Kuźmińska

Podstawy technologii informacyjnej. Beata Kuźmińska Podstawy technologii informacyjnej Beata Kuźmińska Podstawowe definicje Informatyka - nazwa powstała w 1968 roku, stosowana w Europie. Informatyka zajmuje się całokształtem przechowywania, przesyłania,

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 005 Plik wymiany Pamięć wirtualna 2 SO i SK/WIN Plik wymiany - rodzaj pamięci wirtualnej komputerów. Plik ten służy do tymczasowego przechowywania

Bardziej szczegółowo

Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI

Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI plan Cechy, właściwości procesów Multitasking Scheduling Fork czym jest proces? Działającą instancją programu Program jest kolekcją

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania Wstęp do Informatyki Klasyfikacja oprogramowania Oprogramowanie komputerowe Funkcjonalność komputera jest wynikiem zarówno jego budowy, jak i zainstalowanego oprogramowania Komputer danej klasy znajduje

Bardziej szczegółowo

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Ogólny schemat komputera Jak widać wszystkie bloki (CPU, RAM oraz I/O) dołączone są do wspólnych

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne Podstawy Informatyki alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu 1 Definicje systemu operacyjnego Zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych 2 Zasoby systemu komputerowego

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Jerzy Skurczyński Instytut Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk, 2002 r.

Sieci komputerowe. Jerzy Skurczyński Instytut Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk, 2002 r. Sieci komputerowe Jerzy Skurczyński Instytut Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk, 2002 r. 1 Literatura: 1. M.J. Bach, Budowa systemu operacyjnego UNIX, WNT, 1995. 2. Ch. Brenton, Projektowanie sieci

Bardziej szczegółowo

Standard określania klasy systemu informatycznego resortu finansów

Standard określania klasy systemu informatycznego resortu finansów Dane dokumentu Nazwa Projektu: Kontrakt Konsolidacja i Centralizacja Systemów Celnych i Podatkowych Studium Projektowe Konsolidacji i Centralizacji Systemów Celnych i Podatkowych (SPKiCSCP) Numer wersji

Bardziej szczegółowo

Narzędzia umożliwiające tworzenie scentralizowanej polityki prowadzenia backupów. Paweł Płoskonka IS2, P2

Narzędzia umożliwiające tworzenie scentralizowanej polityki prowadzenia backupów. Paweł Płoskonka IS2, P2 Narzędzia umożliwiające tworzenie scentralizowanej polityki prowadzenia backupów Paweł Płoskonka IS2, P2 Kopia bezpieczeństwa (ang. Backup copy) w informatyce dane, które mają służyć do odtworzenia oryginalnych

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne II

Systemy operacyjne II Systemy operacyjne II Wojciech Kwedlo Wydział Informatyki PB, p. 205 wkwedlo@ii.pb.bialystok.pl aragorn.pb.bialystok.pl/~wkwedlo Pracownia specjalistyczna: Wojciech Kwedlo Krzysztof Bandurski Wojciech

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Systemy operacyjne Rok akademicki: 2012/2013 Kod: MEI-1-701-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność:

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest system operacyjny?

1. Co to jest system operacyjny? 1. Co to jest system operacyjny? System operacyjny (ang. operating system) jest programem (grupą programów), który pośredniczy między użytkownikiem komputera a sprzętem komputerowym. Jest on niezbędny

Bardziej szczegółowo

Wykład IV. Układy we/wy. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów

Wykład IV. Układy we/wy. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Wykład IV Układy we/wy 1 Część 1 2 Układy wejścia/wyjścia Układy we/wy (I/O) są kładami pośredniczącymi w wymianie informacji pomiędzy procesorem

Bardziej szczegółowo

1. Budowa komputera schemat ogólny.

1. Budowa komputera schemat ogólny. komputer budowa 1. Budowa komputera schemat ogólny. Ogólny schemat budowy komputera - Klawiatura - Mysz - Skaner - Aparat i kamera cyfrowa - Modem - Karta sieciowa Urządzenia wejściowe Pamięć operacyjna

Bardziej szczegółowo

Budowa Komputera część teoretyczna

Budowa Komputera część teoretyczna Budowa Komputera część teoretyczna Komputer PC (pesonal computer) jest to komputer przeznaczony do użytku osobistego przeznaczony do pracy w domu lub w biurach. Wyróżniamy parę typów komputerów osobistych:

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych

Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych Dr inŝ. Dariusz Caban mailto:dariusz.caban@pwr.wroc.pl tel.: (071)320-2823 Literatura A. Silberschatz, J.L. Peterson, P.B. Galvin Podstawy systemów

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO Wykład 14 Zagadnienia związane z systemem IO Wprowadzenie Urządzenia I/O zróżnicowane ze względu na Zachowanie: wejście, wyjście, magazynowanie Partnera: człowiek lub maszyna Szybkość transferu: bajty

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Jądro systemu i procesy. Marcin Tomana Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania

WYKŁAD 3 Jądro systemu i procesy. Marcin Tomana Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania SYSTEMY OPERACYJNE WYKŁAD 3 Jądro systemu i procesy Marcin Tomana Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania Program wykładu 2 Jądro systemu Możliwości procesorów Działanie procesów i wątków Zarządzanie procesami

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej

Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej Sieć klient-serwer Zadaniem serwera w sieci klient-serwer jest: przechowywanie plików i programów systemu operacyjnego; przechowywanie programów

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 2 -

Technologie informacyjne - wykład 2 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 2 - Prowadzący: dr inż. Łukasz

Bardziej szczegółowo

Od czego zacząć przy budowaniu środowisk wysokiej dostępności?

Od czego zacząć przy budowaniu środowisk wysokiej dostępności? Budowanie środowisk wysokiej dostępności w oparciu o nową wersję IDS 11 Artur Wroński IBM Information Management Technical Team Leader artur.wronski@pl.ibm.com Od czego zacząć przy budowaniu środowisk

Bardziej szczegółowo

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl Wrocław 2007-09 SYSTEMY OPERACYJNE WPROWADZENIE Paweł Skrobanek C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl 1 PLAN: 1. Komputer (przypomnienie) 2. System operacyjny

Bardziej szczegółowo

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS System Operacyjny DOS DOS (ang. Disc Operating System) jest to 16-bitowy jednozadaniowy system operacyjny. Głównym zadaniem systemu jest obsługa plików w systemie FAT (ang. File Allocation Table) i wsparcie

Bardziej szczegółowo

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym).

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Sieci komputerowe Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Zadania sieci - wspólne korzystanie z plików i programów - współdzielenie

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 13 Jan Kazimirski 1 KOMPUTERY RÓWNOLEGŁE 2 Klasyfikacja systemów komputerowych SISD Single Instruction, Single Data stream SIMD Single Instruction, Multiple Data stream MISD

Bardziej szczegółowo

Temat. Budowa systemu komputerowego 14.03.2015. Zakładka 1. Elementy tworzące stanowisko komputerowe.

Temat. Budowa systemu komputerowego 14.03.2015. Zakładka 1. Elementy tworzące stanowisko komputerowe. Temat. Budowa systemu komputerowego 14.03.2015 Zakładka 1. Elementy tworzące stanowisko komputerowe. Elementy stacji roboczej: - procesor, - pamięć, - obudowa komputera, - zasilacz, - karta graficzna,

Bardziej szczegółowo

Warstwy systemu Windows 2000

Warstwy systemu Windows 2000 Warstwy systemu Windows 2000 Tryb użytkownika (User Mode) Tryb jądra (Kernel Mode) Tryb użytkownika (User Mode) Zarządzanie pamięcią wirtualną Cechy charakterystyczne systemu Windows XP: system bardzo

Bardziej szczegółowo

Wykład Nr 4. 1. Sieci bezprzewodowe 2. Monitorowanie sieci - polecenia

Wykład Nr 4. 1. Sieci bezprzewodowe 2. Monitorowanie sieci - polecenia Sieci komputerowe Wykład Nr 4 1. Sieci bezprzewodowe 2. Monitorowanie sieci - polecenia Sieci bezprzewodowe Sieci z bezprzewodowymi punktami dostępu bazują na falach radiowych. Punkt dostępu musi mieć

Bardziej szczegółowo

Systemy GIS Systemy baz danych

Systemy GIS Systemy baz danych Systemy GIS Systemy baz danych Wykład nr 5 System baz danych Skomputeryzowany system przechowywania danych/informacji zorganizowanych w pliki Użytkownik ma do dyspozycji narzędzia do wykonywania różnych

Bardziej szczegółowo

Struktury systemów operacyjnych

Struktury systemów operacyjnych Struktury systemów operacyjnych Składowe systemu. Usługi systemu operacyjnego. Wywołania systemowe. Programy systemowe. Struktura systemu. Maszyny wirtualne. Projektowanie i implementacja systemu. Generowanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Cele: przydział zasobów pamięciowych wykonywanym programom, zapewnienie bezpieczeństwa wykonywanych procesów (ochrona pamięci), efektywne wykorzystanie dostępnej

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest system operacyjny

1. Co to jest system operacyjny II Systemy operacyjne Dariusz Skibicki Wydział Inżynierii Mechanicznej Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy dariusz.skibicki(at)utp.edu.pl 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Wirtualizacja. Metody, zastosowania, przykłady

Wirtualizacja. Metody, zastosowania, przykłady Wirtualizacja Metody, zastosowania, przykłady Wirtualizacja - Definicja Użycie oprogramowania w celu stworzenia abstrakcji (iluzji) posiadanych zasobów. Historia Pierwsze szerzej znane zastosowanie: komputer

Bardziej szczegółowo

RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC,

RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC, RDZEŃ x86 x86 rodzina architektur (modeli programowych) procesorów firmy Intel, należących do kategorii CISC, stosowana w komputerach PC, zapoczątkowana przez i wstecznie zgodna z 16-bitowym procesorem

Bardziej szczegółowo

Pamięci masowe. ATA (Advanced Technology Attachments)

Pamięci masowe. ATA (Advanced Technology Attachments) Pamięci masowe ATA (Advanced Technology Attachments) interfejs systemowy w komputerach klasy PC i Amiga przeznaczony do komunikacji z dyskami twardymi zaproponowany w 1983 przez firmę Compaq. Używa się

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zadanie komputera to wykonywanie programu Program składa się z rozkazów przechowywanych w pamięci Rozkazy są przetwarzane w dwu krokach:

Podstawowe zadanie komputera to wykonywanie programu Program składa się z rozkazów przechowywanych w pamięci Rozkazy są przetwarzane w dwu krokach: Rok akademicki 2012/2013, Wykład nr 6 2/46 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl

Wykład I. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Administrowanie szkolną siecią komputerową dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Wykład I 1 Tematyka wykładu: Co to jest sieć komputerowa? Usługi w sieciach komputerowych Zasięg sieci Topologie

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-16/14. Oprogramowanie do wykonywania kopii zapasowych oraz zarządzania maszynami wirtualnymi

AE/ZP-27-16/14. Oprogramowanie do wykonywania kopii zapasowych oraz zarządzania maszynami wirtualnymi AE/ZP-27-16/14 Załącznik B Oprogramowanie do wykonywania kopii zapasowych oraz zarządzania maszynami wirtualnymi Wykonywanie kopii zapasowych Oprogramowanie do archiwizacji musi współpracować z infrastrukturą

Bardziej szczegółowo

KOMPUTER. Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości

KOMPUTER. Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości KOMPUTER Zestawy komputerowe podstawowe wiadomości Budowa zestawu komputerowego Monitor Jednostka centralna Klawiatura Mysz Urządzenia peryferyjne Monitor Monitor wchodzi w skład zestawu komputerowego

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy Wrocław 2007 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy Paweł Skrobanek C-3, pok. 323 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl www.equus.wroc.pl/studia.html 1 Zasoby: PROCES wykonujący się program ; instancja programu

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne III

Systemy operacyjne III Systemy operacyjne III WYKŁAD Jan Kazimirski Pamięć wirtualna Stronicowanie Pamięć podzielona na niewielki bloki Bloki procesu to strony a bloki fizyczne to ramki System operacyjny przechowuje dla każdego

Bardziej szczegółowo

Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów

Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów przeznaczonych do wykonania w komputerze (ang. software).

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7 I Wprowadzenie (wersja 0906) Kurs OPC S7 Spis treści Dzień 1 I-3 O czym będziemy mówić? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejście do komunikacji z urządzeniami automatyki I-6 Cechy podejścia dedykowanego

Bardziej szczegółowo

Sektor. Systemy Operacyjne

Sektor. Systemy Operacyjne Sektor Sektor najmniejsza jednostka zapisu danych na dyskach twardych, dyskietkach i itp. Sektor jest zapisywany i czytany zawsze w całości. Ze względów historycznych wielkość sektora wynosi 512 bajtów.

Bardziej szczegółowo

NOWY OPIS TECHNICZNY PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

NOWY OPIS TECHNICZNY PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA NOWY OPIS TECHNICZNY PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 4 do SIWZ/ załącznik do umowy Przedmiotem zamówienia jest dostawa 2 serwerów, licencji oprogramowania wirtualizacyjnego wraz z konsolą zarządzającą

Bardziej szczegółowo

charakterystyka, rodzaje, topologia autor: T. Petkowicz Instytut Pedagogiki KUL 1

charakterystyka, rodzaje, topologia autor: T. Petkowicz Instytut Pedagogiki KUL 1 Sieci komputerowe charakterystyka, rodzaje, topologia autor: T. Petkowicz Instytut Pedagogiki KUL 1 Definicja sieci komputerowej. Sieć jest to zespół urządzeń transmisyjnych (karta sieciowa, koncentrator,

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne. Zarządzanie/Administracja Systemem/Procesami. autor: mgr inż. Andrzej Woźniak

Systemy Operacyjne. Zarządzanie/Administracja Systemem/Procesami. autor: mgr inż. Andrzej Woźniak Systemy Operacyjne Zarządzanie/Administracja Systemem/Procesami autor: mgr inż. Andrzej Woźniak Literatura A. Silberschatz, P. Galvin, Podstawy systemów operacyjnych WNT, 2000. U. Vahalia, Jądro systemu

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kuchta. Administrowanie Systemami Komputerowymi. System plików

Jarosław Kuchta. Administrowanie Systemami Komputerowymi. System plików Jarosław Kuchta System plików Partycja a wolumin Partycja część dysku podstawowego (fizycznego) Wolumin część dysku dynamicznego (wirtualnego) System plików 2 Rodzaje dysków Dyski podstawowe partycjonowane

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 10 Pamięć zewnętrzna Dysk magnetyczny Podstawowe urządzenie pamięci zewnętrznej. Dane zapisywane i odczytywane przy użyciu głowicy magnetycznej (cewki). Dane zapisywane

Bardziej szczegółowo

Podstawy Technik Informatycznych. Mariusz Stenchlik mariuszs@onet.eu www.marstenc.republika.pl www.ecdl.strefa.pl

Podstawy Technik Informatycznych. Mariusz Stenchlik mariuszs@onet.eu www.marstenc.republika.pl www.ecdl.strefa.pl Podstawy Technik Informatycznych Mariusz Stenchlik mariuszs@onet.eu www.marstenc.republika.pl www.ecdl.strefa.pl ICT Technologie Informacyjne i Komunikacyjne Platformy Komputer PC Komputer Apple Plaforma

Bardziej szczegółowo

Koncepcja wirtualnej pracowni GIS w oparciu o oprogramowanie open source

Koncepcja wirtualnej pracowni GIS w oparciu o oprogramowanie open source Koncepcja wirtualnej pracowni GIS w oparciu o oprogramowanie open source Dr inż. Michał Bednarczyk Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami pamięci

Zarządzanie zasobami pamięci Zarządzanie zasobami pamięci System operacyjny wykonuje programy umieszczone w pamięci operacyjnej. W pamięci operacyjnej przechowywany jest obecnie wykonywany program (proces) oraz niezbędne dane. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

Użytkownik Użytkownik Użytkownik Użytkownik... kompilatory edytor testu syst. bazy danych gry PROGRAMY UŻYTKOWE SYSTEM OPERACYJNY SPRZĘT KOMPUTEROWY

Użytkownik Użytkownik Użytkownik Użytkownik... kompilatory edytor testu syst. bazy danych gry PROGRAMY UŻYTKOWE SYSTEM OPERACYJNY SPRZĘT KOMPUTEROWY System komputerowy = sprzęt + oprogramowanie Hardware (czyli sprzęt - monitor, drukarka, itd.) Software (czyli oprogramowania - system operacyjny, programy narzędziowe, użytkowe, oprogramowanie stałe BIOS-u,

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci Układ Podstawy Informatyki - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu Układ 1 Układ Wymiana informacji Idea Zasady pracy maszyny W Architektura

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Sposób funkcjonowania

Sposób funkcjonowania Stratus Avance został zaprojektowany w sposób, który w przypadku wystąpienia awarii ma zminimalizować czas przestoju i zapobiec utracie danych. Jednocześnie rozwiązanie ma być tanie i łatwe w zarządzaniu.

Bardziej szczegółowo

Seria wielofunkcyjnych serwerów sieciowych USB

Seria wielofunkcyjnych serwerów sieciowych USB Seria wielofunkcyjnych serwerów sieciowych USB Przewodnik szybkiej instalacji Wstęp Niniejszy dokument opisuje kroki instalacji i konfiguracji wielofunkcyjnego serwera sieciowego jako serwera urządzenia

Bardziej szczegółowo

Symantec Backup Exec System Recovery 7.0 Server Edition. Odtwarzanie systemu Windows w ciągu najwyżej kilkudziesięciu minut nie godzin czy dni

Symantec Backup Exec System Recovery 7.0 Server Edition. Odtwarzanie systemu Windows w ciągu najwyżej kilkudziesięciu minut nie godzin czy dni GŁÓWNE ZALETY Odtwarzanie systemu Windows w ciągu najwyżej kilkudziesięciu minut nie godzin czy dni Firma Symantec wielokrotnie publicznie udowadniała, że dzięki oprogramowaniu Backup Exec System Recovery

Bardziej szczegółowo

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci Plan prezentacji: Wprowadzenie do struktury systemów rodziny UNIX

Bardziej szczegółowo

Poznaj nowy Windows. Piękny. Szybki. Wydajny.

Poznaj nowy Windows. Piękny. Szybki. Wydajny. Poznaj nowy Windows. Piękny. Szybki. Wydajny. Dostępne Najważniejsze wersje elementy, Windows: o których 1. trzeba Windows wiedzieć 8 i je pokazać : 2. 1. Windows Ekran startowy 8 Pro i żywe kafelki

Bardziej szczegółowo

Rodzaje pamięci masowych by Silas Mariusz

Rodzaje pamięci masowych by Silas Mariusz Rodzaje pamięci masowych by Silas Mariusz 1. Online Silas Mariusz Administrator TS-x79U 1 GbE Pamięć masowa może być instalowana bezpośrednio w serwerach w postaci dysków tworzących tzw. system DAS (Direct

Bardziej szczegółowo

High Performance Computers in Cyfronet. Andrzej Oziębło Zakopane, marzec 2009

High Performance Computers in Cyfronet. Andrzej Oziębło Zakopane, marzec 2009 High Performance Computers in Cyfronet Andrzej Oziębło Zakopane, marzec 2009 Plan Podział komputerów dużej mocy Podstawowe informacje użytkowe Opis poszczególnych komputerów Systemy składowania danych

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 7 Jan Kazimirski 1 Pamięć podręczna 2 Pamięć komputera - charakterystyka Położenie Procesor rejestry, pamięć podręczna Pamięć wewnętrzna pamięć podręczna, główna Pamięć zewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Video Recording Manager 2.0. Przegląd systemu

Video Recording Manager 2.0. Przegląd systemu Video Recording Manager 2.0 Przegląd systemu 1 VRM 1.x Dostępne wersje 2 VRM v1 - QA4 VRM 1.0 Funkcjonalność VRM oferuje szeroki wachlarz możliwości zapisu strumieni wizyjnych z kamer IP i/lub enkoderów

Bardziej szczegółowo

Wieloprogramowy system komputerowy

Wieloprogramowy system komputerowy Wieloprogramowy system komputerowy sprzet: procesor(y), pamieć(i), lacza i magistrale komunikacyjne, urzadzenia wejścia/wyjścia system operacyjny obs luguje i zarzadza sprzetem, umożliwia prace i korzystanie

Bardziej szczegółowo

NX70 PLC www.atcontrol.pl

NX70 PLC www.atcontrol.pl NX70 PLC NX70 Właściwości Rozszerzalność, niezawodność i łatwość w integracji Szybki procesor - zastosowanie technologii ASIC pozwala wykonywać CPU proste instrukcje z prędkością 0,2 us/1 krok Modyfikacja

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Wstęp

Sieci komputerowe. Wstęp Sieci komputerowe Wstęp Sieć komputerowa to grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład: korzystania ze wspólnych urządzeń

Bardziej szczegółowo