Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas. e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl"

Transkrypt

1 Plan wykładu Systemy operacyjne dr inż. Jerzy Sas 1. Wprowadzenie - podstawowe pojęcia, rys historyczny, architektura systemu komputerowego, architektura systemu operacyjnego, współpraca z elementami sprzętowymi 2. Organizacja i zarządzanie pamięcią. 3. Zarządzanie procesami - synchronizacja i komunikacja między procesami. 4. System plików - struktura, katalogi, organizacja logiczna, organizacja fizyczna, system uprawnień, operacje w systemie plików. 5. GUI i sterowanie obsługą zdarzeń na przykładzie SO Windows 6. Wspomaganie przetwarzania rozproszonego, komunikacja z wykorzystaniem gniazd, rozproszone systemy plików, zdalne wywoływanie procedur. 1

2 Literatura: Stallings W. Systemy operacyjne. Struktura i zasady budowy, PWN 2006 Silberschatz A., Peterson J.L., Galvin P.B., Podstawy systemów operacyjnych, WNT Warszawa, 1998, 2001, 2003 Biernat J., Architektura komputerów, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 1999 Skorupski A., Podstawy budowy i działania komputerów, WKŁ, Warszawa, 1997 Bach M.J., Budowa systemu operacyjnego UNIX, WNT, Warszawa, 1995 Lister A.M., Eager R.D., Wprowadzenie do systemów operacyjnych,wnt Warszawa 1994 Madeja L., Ćwiczenia z systemu Linux. Podstawy obsługi systemu, Mikom, Warszawa 1999 Rochkin M.J., Programowanie w systemie UNIX dla zaawansowanych, WNT, Warszawa

3 Model warstwowy komputera Software Aplikacje Języki wysokiego poziomu Asembler np. Pascal, Modula, Java, C++, Fortran Specyficzny dla danego CPU System operacyjny np. DOS, Unix, Windows (95..) Hardware Język wewnętrzny Układy logiczne Układy elektroniczne Kod zero-jedynkowy Organizacja logiczna Realizacja fizyczna 3

4 System komputerowy = sprzęt + oprogramowanie + dane System operacyjny program, który działa pomiędzy sprzętem komputerowym a użytkownikiem komputera (osobą, innym komputerem, programem wykonywanym w komputerze). Cel: wygoda użytkowania wydajne wykorzystanie zasobów systemu (sprzętu, nośników danych, innych programów). Zasoby systemu komputerowego: procesor (czas procesora), pamięć (obszar w pamięci), urządzenia zewnętrzne, urządzenia pamięci masowej (obszary w pamięci), urządzenia we-wy (konsole, klawiatury, terminale, drukarki, skanery itp.) System komputerowy tworzy środowisko do wykonywania programów użytkowych 4

5 System operacyjny jako dystrybutor zasobów: rozwiązywanie konfliktów dostępu do zasobów, nadzorowanie i sterowanie dołączonych do systemu komputerowego urządzeń System operacyjny jako dostawca usług dla programów użytkowych: uniezależnienie od własności dołączonego sprzętu, wykonywanie operacji związanych ze sprzętem w imieniu programów użytkowych, dostarczenie mechanizmów współpracy (komunikacji i synchronizacji) wykonywanych równocześnie programów użytkowych. Elementy współczesnego systemu operacyjnego: jądro systemu operacyjnego ta część oprogramowania SO, która działa w sterowanym systemie stale (część rezydentna), programy systemowe programy realizujące funkcje systemu operacyjnego, ale uruchamiane tylko czasowo do wykonania określonego zadania (np. programy obsługi rzadko występujących zdarzeń jak obsługa awaryjnego zamykania systemu po sygnale od UPS, program montowania/odmontowania wymiennego zasobu, programy obsługi zdalnych terminali itp.) programy komunikacji z użytkownikiem: o (monitory programy sterowania wykonywaniem programów wsadowych), o interpretery komend, o programy obsługi środowiska graficznego (tzw. GUI Graphical User Interface) 5

6 Przykłady systemów (mikro)komputerowych wyposażonych w SO: mikroprocesor jednoukładowy sterujący pracą telefonu komórkowego, mikroprocesorowy układ sterowania pracą nowoczesnego odbiornika telewizyjnego, konsola do gier telewizyjnych, komputer sterujący pracą centrali telefonicznej, router sprzętowy Przykłady systemów komputerowych, w których SO nie jest konieczny: mikroprocesor sterujący pracą silnika spalinowego, mikroprocesorowy układ sterujący pralką automatyczną, mikroprocesorowy zamek szyfrowy Historia rozwoju systemów operacyjnych: systemy o charakterze bezpośrednim, proste systemy wsadowe, wieloprogramowane systemy wsadowe, systemy z podziałem czasu, systemy równoległe, systemy dla komputerów osobistych, systemy rozproszone, systemy czasu rzeczywistego systemy kieszonkowe 6

7 7

8 Bloki funkcjonalne ALU I/O M CC Otoczenie DMA CPU Memory Input/Output Direct Memory Access Arithmetic-Logic Unit (Datapath) Central Control Central Processing Unit 8

9 Cykl rozkazowy Pobranie (Fetch) Wykonanie (Execution) Wykonanie rozkazu: dekodowanie, wykonanie operacji, przesłanie wyniku (do rejestru lub pamięci operacyjnej, 9

10 Stany procesora Restart Zatrzymanie cyklu Pobranie rozkazu Wykonanie rozkazu Rozkaz Halt Sygnał przerwania Zapamiętanie stanu programu 10

11 Bloki funkcjonalne procesora Licznik rozkazów (PC) Rejestr rozkazów (IR) Pamięć operacyjna Blok sterowania (M) Sygnały sterujące Znaczniki Rejestry procesora Jednostka arytmetyczno-logiczna (ALU) Blok operacyjny Procesor (CPU) 11

12 Przerwania SO wykonuje swoje funkcje w reakcji na sygnały o zaistnieniu sytuacji wymagających interwencji SO. Sygnały te mogą pochodzić od wykonywanych programów lub od sprzętu. Sygnały te nazywane są przerwaniami Przerwania obsługiwane są w specjalny sposób przez układy logiczne CPU Przerwanie powoduje czasowe zaniechanie wykonywania sekwencji rozkazów aktualnie realizowanego programu i przejście do programu obsługi przerwania Przerwania mogą nadchodzić z różnych źródeł. SO musi mieć możliwość zidentyfikowania źródła przerwania 12

13 Sygnał przerwania INTj vecj : RETI Program obsługi Program przerwania j 13

14 Zewnętrzne (interrupts) Źródła przerwań zdarzenia w modułach urządzeń we-wy, niezależne od wykonywanego programu np. wystąpienie błędu transmisji, nieoperatywność urządzenia, zakończenie akcji urządzenia Wewnętrzne (exceptions) zdarzenia związane z wykonywaniem rozkazów - fault (niepowodzenie) rozkaz może być powtórzony - trap (pułapka) rozkaz nie jest powtarzany (np. INT k) - abort (załamanie) ponowna inicjacja systemu np. błędna adresacja, niedozwolony kod operacji, naruszenie ochrony, wyjątek w czasie przełączania programów 14

15 Akcja procesora po przyjęciu przerwania Identyfikacja zgłoszenia - osobne wejścia - kod przerwania - polling Zapamiętanie stanu programu - stos - zmiana kontekstu Blokada zgłoszeń - obsługa programowa Powołanie programu obsługi - tablica wektorów - polling 15

16 Wektorowy system przerwań T[0]: T[j]: Wektor j Nowe PC PC Stos Tablica wektorów PSW Stare PC SP Stare PSW 16

17 Przerwania wielokrotne vec i vec j k i ENI ε: j σ: RETI RETI SP σ SP ε ε SP x x x 17

18 Przerwania wejścia-wyjścia Nowoczesne SO obsługują operacje we-wy asynchronicznie. Dla wykonania operacji we/wy program realizowany w procesorze (zazwyczaj procedura SO) programuje odpowiedni sterownik sprzętowy urządzenia Po zaprogramowaniu sterownika procesor kontynuuje wykonywanie swojego programu, wykonanie operacji we/wy jest nadzorowane przez sterownik urzadzenia Po zakończeniu wykonania operacji sterownik informuje o tym SO przez wygenerowanie odpowiedniego przerwania. SO rozpoznaje od którego urządzenia pochodzi przerwanie stosując metodę zależną od architektury podsystemu przerwań procesora. SO wykonuje akcje związane z obsługą zidentyfikowanego przerwania W tym systemie żądania wykonywania operacji związanej z danym urządzeniem muszą być kolejkowane. Kolejkowanie wymaga utrzymywania odpowiednich struktur danych opisujących oczekiwane żądania. Pewne urządzenia (np. klawiatura) mogą wymagać buforowania. Ich obsługa nie jest związana z wcześniejszym wystąpieniem żądania operacji przez jeden z biegnących w SO programów. 18

19 Tablica stanów urządzeń dla obsługi kolejkowania operacji Struktura DMA Direct Memory Access układ umożliwiający przeprowadzenie transmisji pomiędzy pamięcią a sterownikiem urządzenia zewnętrznego bez udziału procesora, wykorzystanie DMA wymaga istnienia w systemie specjalnych układów arbitrażu w przypadku konfliktu operacji dostępu ze strony procesora centralnego i układu DMA 19

20 Hierarchia pamięci: rejestry procesora, pamięć podręczna, pamięć operacyjna, dysk wirtualny, pamięć podręczna dysku magnetycznego, dysk magnetyczny, urządzenia archiwizujące (dyski optyczne, pamięci taśmowe) Pamięci podręczne: przyspieszają dostęp do danych w pamięci głównej, są znacznie szybsze ale droższe od pamięci głownej, wykorzystują zwykle spełnione założenie o wielokrotnym sekwencyjnym dostępie do tych samych danych oraz o seryjnym dostępie do danych z obszarów spójnych, przy sprawnym zarządzaniu pamięcią podręczną można uzyskać współczynnik trafień rzędu 80-99%. 20

21 Ochrona sprzętowa: zabezpiecza system operacyjny i jego zasoby przed zniszczeniem wskutek nieprawidłowego działania jednego z wykonywanych w systemie programów, zabezpiecza równolegle wykonywane programy przed zakłóceniami wywołanymi nieprawidłowym zachowaniem się jednego z działających w systemie programów, zapobiega zawłaszczeniu zasobów (w szczególności czasu procesora) przez jeden z wykonywanych w systemie programów. Techniki zabezpieczania sprzętowego: dualny tryb operacji (tryb użytkownika vs. tryb nadzorcy (monitora, systemu, uprzywilejowany) pewne instrukcje (np. instrukcje we/wy, instrukcje zmiany stanu trybu) mogą być wykonywane tylko w trybie nadzorcy, tryb nadzorcy jest sprzętowo ustawiany tylko przy wykonaniu przerwania kierującego egzekucję do procedury SO, wykonanie rozkazu zabronionego w trybie użytkownika spowoduje wywołanie odpowiedniego przerwania i skierowanie sterowania do odpowiedniej procedury SO. 21

22 ochrona pamięci przez ustalenie limitów obszaru adresowego przydzielonego programowi (rejestry: bazowy i graniczny) SO przydziela każdemu wykonywanemu programowi limity obszarów w przestrzeni adresowej, przed przekazaniem sterowania do programu SO ustawia jego rejestry bazowy i graniczny przy każdym dostępie do pamięci w trybie użytkownika sprzętowo sprawdzane jest czy adres pamięci mieści się w dopuszczalnym dla programu zakresie, jeśli nie generowany jest odpowiedni wyjatek, w ten sposób uzyskuje się również ochronę urządzeń i operacji we/wy ochrona jednostki centralnej przez sterowanie podziałem czasu: przed przekazaniem sterowania do programu SO programuje odpowiednio układ timera, po upływie zaprogramowanego czasu timer generuje przerwanie obsługiwane przez SO, procedura obsługi przerwania zegarowego decyduje czy i któremu z wykonywanych programów przydzielić następującą jednostkę czasu, SO ponownie programuje timer i przekazuje ponownie sterowanie wybranemu programowi. 22

23 Architektura systemu komputerowego na przykładzie PC 23

24 ROM-BIOS basic input/output system (zapisany w pamięci ROM) przeprowadzenie po restarcie podstawowych testów układów i urządzeń systemu, inicjalizacja pracy systemu programowanie układów programowalnych jak sterowniki DMA, timery, inicjacja wektorów przerwań, inicjalizacja ładowania systemu operacyjnego z urządzenie pamięci masowej dostarczenie podstawowych procedur obsługi przerwań związanych z obsługą urządzeń zainstalowanych na płycie systemowej, Sekwencja działań przy starcie systemu operacyjnego: inicjalizacja sprzętu przez procedury BIOS, załadowanie z określonego obszaru dołączonej pamięci masowej programu ładowania jądra systemu operacyjnego (ang. bootstrap), wykonanie programu ładowania systemu operacyjnego, uruchomienie procesu głównego (init), uruchomienie pozostałych procesów systemowych 24

25 Systemy czasu rzeczywistego stosowane do obsługi urządzeń i procesów wymagających natychmiastowej reakcji czas wykonania określonych operacji w SO musi być ściśle określony lub ograniczony, system wyposażony jest w specjalizowany interfejs czujników i mechanizmów wykonawczych w systemie działają w sposób ciągły procesy nadzorujące odczyt z czujników pamięć masowa jest z reguły ograniczona krytyczne dane przechowywane są w pamięci operacyjnej, a niektóre parametry w pamięci nieulotnej ROM, brak mechanizów o nieprzewidywalnym czasie działania lub reakcji, np. pamięci wirtualnej, brak rozbudowanego GUI lub GUI obsługiwane przez wydzielony procesor 25

Działanie systemu operacyjnego

Działanie systemu operacyjnego Budowa systemu komputerowego Działanie systemu operacyjnego Jednostka centralna dysku Szyna systemowa (magistrala danych) drukarki pamięci operacyjnej sieci Pamięć operacyjna Przerwania Przerwania Przerwanie

Bardziej szczegółowo

Działanie systemu operacyjnego

Działanie systemu operacyjnego Działanie systemu operacyjnego Budowa systemu komputerowego Jednostka centralna Sterownik dysku Sterownik drukarki Sterownik sieci Szyna systemowa (magistrala danych) Sterownik pamięci operacyjnej Pamięć

Bardziej szczegółowo

Działanie systemu operacyjnego

Działanie systemu operacyjnego Budowa systemu komputerowego Działanie systemu operacyjnego Jednostka centralna dysku Szyna systemowa (magistrala danych) drukarki pamięci operacyjnej I NIC sieci Pamięć operacyjna Przerwania Przerwania

Bardziej szczegółowo

Działanie systemu operacyjnego

Działanie systemu operacyjnego Działanie systemu operacyjnego Budowa systemu komputerowego I NIC Jednostka centralna Sterownik dysku Sterownik drukarki Sterownik sieci Szyna systemowa (magistrala danych) Sterownik pamięci operacyjnej

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Systemy operacyjne wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Plan wykładów 1. Wprowadzenie, 2. Procesy, wątki i zasoby, 3. Planowanie przydziału procesora, 4. Zarządzanie pamięcią operacyjną,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Wprowadzenie. Wykład prowadzą: Jerzy Brzeziński Dariusz Wawrzyniak

Systemy operacyjne. Wprowadzenie. Wykład prowadzą: Jerzy Brzeziński Dariusz Wawrzyniak Wprowadzenie Wykład prowadzą: Jerzy Brzeziński Dariusz Wawrzyniak Plan wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działania systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Dariusz Wawrzyniak. Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego w oprogramowaniu komputera

Wprowadzenie. Dariusz Wawrzyniak. Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego w oprogramowaniu komputera Dariusz Wawrzyniak Plan wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działania systemu operacyjnego (2) Definicja systemu operacyjnego (1) Miejsce,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Dariusz Wawrzyniak. Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego w oprogramowaniu komputera

Wprowadzenie. Dariusz Wawrzyniak. Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego w oprogramowaniu komputera Dariusz Wawrzyniak Plan wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działania systemu operacyjnego (2) Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Program wykładów. Strona WWW przedmiotu: Program ćwiczeń projektowych

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Program wykładów. Strona WWW przedmiotu: Program ćwiczeń projektowych Systemy operacyjne Systemy operacyjne Inżynieria obliczeniowa, II rok Krzysztof Wilk Katedra Informatyki Stosowanej i Modelowania wilk@agh.edu.pl Wykłady: 7 tygodni po 2 h, s. 209, B-4 Projekty: 2 godziny

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego. Działanie systemu komputerowego. Przerwania. Obsługa przerwań (Interrupt Handling)

Architektura systemu komputerowego. Działanie systemu komputerowego. Przerwania. Obsługa przerwań (Interrupt Handling) Struktury systemów komputerowych Architektura systemu komputerowego Działanie systemu komputerowego Struktura we/wy Struktura pamięci Hierarchia pamięci Ochrona sprzętowa Architektura 2.1 2.2 Działanie

Bardziej szczegółowo

Budowa systemów komputerowych

Budowa systemów komputerowych Budowa systemów komputerowych Krzysztof Patan Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski k.patan@issi.uz.zgora.pl Współczesny system komputerowy System komputerowy składa

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Struktura systemów komputerowych

Struktura systemów komputerowych Struktura systemów komputerowych Działanie systemu komputerowego Struktury WE/WY Struktura pamięci Hierarchia pamięci Ochrona sprzętowa Ogólna architektura systemu Wykład 6, Systemy operacyjne (studia

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej Technologia informacyjna Urządzenia techniki komputerowej System komputerowy = hardware (sprzęt) + software (oprogramowanie) Sprzęt komputerowy (ang. hardware) zasoby o specyficznej strukturze i organizacji

Bardziej szczegółowo

Budowa i zasada działania komputera. dr Artur Bartoszewski

Budowa i zasada działania komputera. dr Artur Bartoszewski Budowa i zasada działania komputera 1 dr Artur Bartoszewski Jednostka arytmetyczno-logiczna 2 Pojęcie systemu mikroprocesorowego Układ cyfrowy: Układy cyfrowe służą do przetwarzania informacji. Do układu

Bardziej szczegółowo

Architektura i administracja systemów operacyjnych

Architektura i administracja systemów operacyjnych Architektura i administracja systemów operacyjnych Wykład 1 Jan Tuziemski Część slajdów to zmodyfiowane slajdy ze strony os-booi.com copyright Silberschatz, Galvin and Gagne, 2013 Informacje wstępne Prowadzący

Bardziej szczegółowo

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 Cel wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działanie systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy Systemy operacyjne Systemy operacyjne Dr inż. Ignacy Pardyka Literatura Siberschatz A. i inn. Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa Skorupski A. Podstawy budowy i działania komputerów, WKiŁ, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Definicja systemu operacyjnego (1) Definicja systemu operacyjnego (2) Miejsce systemu operacyjnego w architekturze systemu komputerowego

Definicja systemu operacyjnego (1) Definicja systemu operacyjnego (2) Miejsce systemu operacyjnego w architekturze systemu komputerowego Systemy operacyjne wprowadzenie 1 Definicja systemu operacyjnego (1) Definicja systemu operacyjnego (2) System operacyjny jest zbiorem ręcznych i automatycznych procedur, które pozwalają grupie osób na

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów. Układy wejścia-wyjścia komputera

Architektura komputerów. Układy wejścia-wyjścia komputera Architektura komputerów Układy wejścia-wyjścia komputera Wspópraca komputera z urządzeniami zewnętrznymi Integracja urządzeń w systemach: sprzętowa - interfejs programowa - protokół sterujący Interfejs

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne III

Systemy operacyjne III Systemy operacyjne III Jan Kazimirski 1 Opis zajęć Prezentacja budowy i zasad działania współczesnego systemu operacyjnego Prezentacja podstawowych elementów systemów operacyjnych i zasad ich implementacji

Bardziej szczegółowo

Informatyka. informatyka i nauki komputerowe (computer science)

Informatyka. informatyka i nauki komputerowe (computer science) Informatyka informacja i jej reprezentacje informatyka i nauki komputerowe (computer science) algorytmika efektywność algorytmów poprawność algorytmów złożoność obliczeniowa, problemy NP-trudne (NP-zupełne)

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemów operacyjnych

Wprowadzenie do systemów operacyjnych SOE - Systemy Operacyjne Wykład 1 Wprowadzenie do systemów operacyjnych dr inż. Andrzej Wielgus Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki WEiTI PW System komputerowy Podstawowe pojęcia System operacyjny

Bardziej szczegółowo

Urządzenia wejścia-wyjścia

Urządzenia wejścia-wyjścia Urządzenia wejścia-wyjścia Wykład prowadzą: Jerzy Brzeziński Dariusz Wawrzyniak Plan wykładu Klasyfikacja urządzeń wejścia-wyjścia Struktura mechanizmu wejścia-wyjścia (sprzętu i oprogramowania) Interakcja

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Mikroprocesor Operacje wejścia / wyjścia

Mikroprocesor Operacje wejścia / wyjścia Definicja Mikroprocesor Operacje wejścia / wyjścia Opracował: Andrzej Nowak Bibliografia: Urządzenia techniki komputerowej, K. Wojtuszkiewicz Operacjami wejścia/wyjścia nazywamy całokształt działań potrzebnych

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne system przerwań

Systemy operacyjne system przerwań system przerwań przerwanie: procesor zawiesza wykonanie bieżącego zadania i przechodzi do obsługi przerwania przerwania: maskowalne i niemaskowalne wektor przerwań adres (tablica adresów) kodu obsługi

Bardziej szczegółowo

Pośredniczy we współpracy pomiędzy procesorem a urządzeniem we/wy. W szczególności do jego zadań należy:

Pośredniczy we współpracy pomiędzy procesorem a urządzeniem we/wy. W szczególności do jego zadań należy: Współpraca mikroprocesora z urządzeniami zewnętrznymi Urządzenia wejścia-wyjścia, urządzenia których zadaniem jest komunikacja komputera z otoczeniem (zwykle bezpośrednio z użytkownikiem). Do najczęściej

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski

Architektura systemów komputerowych. dr Artur Bartoszewski Architektura systemów komputerowych dr Artur Bartoszewski Układy we/wy jak je widzi procesor? Układy wejścia/wyjścia Układy we/wy (I/O) są kładami pośredniczącymi w wymianie informacji pomiędzy procesorem

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD. Jednostka prowadząca: Wydział Techniczny. Kierunek studiów: Elektronika i telekomunikacja

WYKŁAD. Jednostka prowadząca: Wydział Techniczny. Kierunek studiów: Elektronika i telekomunikacja Jednostka prowadząca: Wydział Techniczny Kierunek studiów: Elektronika i telekomunikacja Nazwa przedmiotu: Systemy operacyjne i architektura komputerów Charakter przedmiotu: kierunkowy, obowiązkowy Typ

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Podstawowe pojęcia. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów

Wykład I. Podstawowe pojęcia. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Wykład I Podstawowe pojęcia 1, Cyfrowe dane 2 Wewnątrz komputera informacja ma postać fizycznych sygnałów dwuwartościowych (np. dwa poziomy napięcia,

Bardziej szczegółowo

Podstawy informatyki. Izabela Szczęch. Politechnika Poznańska

Podstawy informatyki. Izabela Szczęch. Politechnika Poznańska Podstawy informatyki Izabela Szczęch Politechnika Poznańska SYSTEMY OPERACYJNE 2 Plan wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego w oprogramowaniu komputera Klasyfikacja systemów operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

Architektura komputera

Architektura komputera Architektura komputera Architektura systemu komputerowego O tym w jaki sposób komputer wykonuje program i uzyskuje dostęp do pamięci i danych, decyduje architektura systemu komputerowego. Określa ona sposób

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Literatura do zagadnień wykładowych (1) Literatura do zagadnień wykładowych (2) Program przedmiotu. Forma zaliczenia przedmiotu

Systemy operacyjne. Literatura do zagadnień wykładowych (1) Literatura do zagadnień wykładowych (2) Program przedmiotu. Forma zaliczenia przedmiotu Systemy operacyjne Dariusz Wawrzyniak Politechnika Poznańska Instytut Informatyki ul. Piotrowo 3a, CW p. 5 60-965 Poznań Dariusz.Wawrzyniak@cs.put.poznan.pl www.cs.put.poznan.pl/dwawrzyniak www.cs.put.poznan.pl/sop

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Informatyka Stosowana, I rok. Krzysztof Wilk. Katedra Informatyki Stosowanej i Modelowania

Systemy operacyjne. Informatyka Stosowana, I rok. Krzysztof Wilk. Katedra Informatyki Stosowanej i Modelowania Systemy operacyjne Informatyka Stosowana, I rok Krzysztof Wilk Katedra Informatyki Stosowanej i Modelowania wilk@metal.agh.edu.pl Konsultacje: poniedziałek, 11.30-13; B-4, pok. 207 Systemy operacyjne Wykłady:

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne. wykład 1. Adam Kolany. Październik, Instytut Techniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu

Systemy Operacyjne. wykład 1. Adam Kolany. Październik, Instytut Techniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Systemy Operacyjne wykład 1. Adam Kolany Instytut Techniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu dr.a.kolany@wp.pl Październik, 2007 Literatura DrAK (PWSZ) Systemy Operacyjne 11 Październik,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. System komputerowy. Wprowadzenie. Dr inż. Ignacy Pardyka

Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. System komputerowy. Wprowadzenie. Dr inż. Ignacy Pardyka Systemy operacyjne Zadania systemu operacyjnego Dr inż. Ignacy Pardyka Wykłady: 1. Wprowadzenie 2. Procesy i zarządzanie procesorem 3. Synchronizacja i zarządzanie zasobami 4. Zarządzanie pamięcią 5. Systemy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Informatyka Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1(rok)/1(sem) Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Program przedmiotu

Systemy operacyjne. Program przedmiotu Systemy operacyjne Dariusz Wawrzyniak Politechnika Poznańska Instytut Informatyki ul. Piotrowo 3a, CW p. 5 60-965 Poznań Dariusz.Wawrzyniak@cs.put.poznan.pl www.cs.put.poznan.pl/dwawrzyniak www.cs.put.poznan.pl/sop

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Program przedmiotu. Forma zaliczenia przedmiotu. Dariusz Wawrzyniak 1

Systemy operacyjne. Program przedmiotu. Forma zaliczenia przedmiotu. Dariusz Wawrzyniak 1 Systemy operacyjne Dariusz Wawrzyniak Politechnika Poznańska Instytut Informatyki ul. Piotrowo 3a, CW p. 5 60-965 Poznań Dariusz.Wawrzyniak@cs.put.poznan.pl www.cs.put.poznan.pl/dwawrzyniak www.cs.put.poznan.pl/sop

Bardziej szczegółowo

Jądro systemu operacyjnego

Jądro systemu operacyjnego Jądro systemu operacyjnego Jądro (ang. kernel) jest to podstawowa część systemu operacyjnego, która jest odpowiedzialna za wszystkie jego zadania. Zapewnia ono usługi systemowe takie jak: komunikacja między

Bardziej szczegółowo

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl Wrocław 2007-09 SYSTEMY OPERACYJNE WPROWADZENIE Paweł Skrobanek C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl 1 PLAN: 1. Komputer (przypomnienie) 2. System operacyjny

Bardziej szczegółowo

Układ sterowania, magistrale i organizacja pamięci. Dariusz Chaberski

Układ sterowania, magistrale i organizacja pamięci. Dariusz Chaberski Układ sterowania, magistrale i organizacja pamięci Dariusz Chaberski Jednostka centralna szyna sygnałow sterowania sygnały sterujące układ sterowania sygnały stanu wewnętrzna szyna danych układ wykonawczy

Bardziej szczegółowo

Struktury systemów operacyjnych

Struktury systemów operacyjnych Struktury systemów operacyjnych Jan Tuziemski Część slajdów to zmodyfiowane slajdy ze strony os-booi.com copyright Silberschatz, Galvin and Gagne, 2013 Cele wykładu 1. Opis usług dostarczanych przez OS

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

Układy wejścia/wyjścia

Układy wejścia/wyjścia Układy wejścia/wyjścia Schemat blokowy systemu mikroprocesorowego Mikroprocesor połączony jest z pamięcią oraz układami wejścia/wyjścia za pomocą magistrali systemowej zespołu linii przenoszącymi sygnały

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc

dr inż. Jarosław Forenc Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2009/2010 Wykład nr 7 (15.05.2010) dr inż. Jarosław Forenc Rok akademicki

Bardziej szczegółowo

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS System Operacyjny DOS DOS (ang. Disc Operating System) jest to 16-bitowy jednozadaniowy system operacyjny. Głównym zadaniem systemu jest obsługa plików w systemie FAT (ang. File Allocation Table) i wsparcie

Bardziej szczegółowo

Podstawy techniki cyfrowej Układy wejścia-wyjścia. mgr inż. Bogdan Pietrzak ZSR CKP Świdwin

Podstawy techniki cyfrowej Układy wejścia-wyjścia. mgr inż. Bogdan Pietrzak ZSR CKP Świdwin Podstawy techniki cyfrowej Układy wejścia-wyjścia mgr inż. Bogdan Pietrzak ZSR CKP Świdwin 1 Układem wejścia-wyjścia nazywamy układ elektroniczny pośredniczący w wymianie informacji pomiędzy procesorem

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. System komputerowy

System komputerowy. System komputerowy System komputerowy System komputerowy System komputerowy układ współdziałających ze sobą (według pewnych zasad) dwóch składowych: sprzętu komputerowego (hardware) oraz oprogramowania (software) po to,

Bardziej szczegółowo

Metody obsługi zdarzeń

Metody obsługi zdarzeń SWB - Przerwania, polling, timery - wykład 10 asz 1 Metody obsługi zdarzeń Przerwanie (ang. Interrupt) - zmiana sterowania, niezależnie od aktualnie wykonywanego programu, spowodowana pojawieniem się sygnału

Bardziej szczegółowo

Struktury systemów operacyjnych Usługi, funkcje, programy. mgr inż. Krzysztof Szałajko

Struktury systemów operacyjnych Usługi, funkcje, programy. mgr inż. Krzysztof Szałajko Struktury systemów operacyjnych Usługi, funkcje, programy mgr inż. Krzysztof Szałajko Usługi systemu operacyjnego Wykonanie programu System operacyjny umożliwia wczytanie programu do pamięci operacyjnej

Bardziej szczegółowo

Organizacja typowego mikroprocesora

Organizacja typowego mikroprocesora Organizacja typowego mikroprocesora 1 Architektura procesora 8086 2 Architektura współczesnego procesora 3 Schemat blokowy procesora AVR Mega o architekturze harwardzkiej Wszystkie mikroprocesory zawierają

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Paweł Pełczyński

Systemy operacyjne. Paweł Pełczyński Systemy operacyjne Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie Struktura systemów operacyjnych Procesy i Wątki Komunikacja międzyprocesowa Szeregowanie procesów Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 11 Wejście - wyjście Urządzenia zewnętrzne Wyjściowe monitor drukarka Wejściowe klawiatura, mysz dyski, skanery Komunikacyjne karta sieciowa, modem Urządzenie zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

UTK ARCHITEKTURA PROCESORÓW 80386/ Budowa procesora Struktura wewnętrzna logiczna procesora 80386

UTK ARCHITEKTURA PROCESORÓW 80386/ Budowa procesora Struktura wewnętrzna logiczna procesora 80386 Budowa procesora 80386 Struktura wewnętrzna logiczna procesora 80386 Pierwszy prawdziwy procesor 32-bitowy. Zawiera wewnętrzne 32-bitowe rejestry (omówione zostaną w modułach następnych), pozwalające przetwarzać

Bardziej szczegółowo

System plików. Warstwowy model systemu plików

System plików. Warstwowy model systemu plików System plików System plików struktura danych organizująca i porządkująca zasoby pamięci masowych w SO. Struktura ta ma charakter hierarchiczny: urządzenia fizyczne strefy (partycje) woluminy (w UNIXie:

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Projektowanie i użytkowanie systemów operacyjnych Rok akademicki: 2013/2014 Kod: EAR-2-324-n Punkty ECTS: 5 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek:

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA PROCESORA,

ARCHITEKTURA PROCESORA, ARCHITEKTURA PROCESORA, poza blokami funkcjonalnymi, to przede wszystkim: a. formaty rozkazów, b. lista rozkazów, c. rejestry dostępne programowo, d. sposoby adresowania pamięci, e. sposoby współpracy

Bardziej szczegółowo

2. Architektura mikrokontrolerów PIC16F8x... 13

2. Architektura mikrokontrolerów PIC16F8x... 13 Spis treści 3 Spis treœci 1. Informacje wstępne... 9 2. Architektura mikrokontrolerów PIC16F8x... 13 2.1. Budowa wewnętrzna mikrokontrolerów PIC16F8x... 14 2.2. Napięcie zasilania... 17 2.3. Generator

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Król Tomasz

Systemy operacyjne. Król Tomasz Systemy operacyjne Król Tomasz Struktura systemów komputerowych i operacyjnych Elementy architektury systemu komputerowego W uproszczeniu, architektura współczesnego komputera uniwersalnego składa się

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Programowanie niskopoziomowe dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Literatura Randall Hyde: Asembler. Sztuka programowania, Helion, 2004. Eugeniusz Wróbel: Praktyczny kurs asemblera, Helion,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Literatura: A. Silberschatz, J.L. Peterson, P.B. Galwin, Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa 2006

Systemy operacyjne. Literatura: A. Silberschatz, J.L. Peterson, P.B. Galwin, Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa 2006 Literatura: A. Silberschatz, J.L. Peterson, P.B. Galwin, Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa 2006 Literatura: W. Stallings, Systemy operacyjne: struktura i zasady budowy, PWN, Warszawa 2006.

Bardziej szczegółowo

Przerwania, polling, timery - wykład 9

Przerwania, polling, timery - wykład 9 SWB - Przerwania, polling, timery - wykład 9 asz 1 Przerwania, polling, timery - wykład 9 Adam Szmigielski aszmigie@pjwstk.edu.pl SWB - Przerwania, polling, timery - wykład 9 asz 2 Metody obsługi zdarzeń

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy w ramach treści kierunkowych, moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 2 -

Technologie informacyjne - wykład 2 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 2 - Prowadzący: dr inż. Łukasz

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA SYSTEMY OPERACYJNE PROWADZI: dr inż. Jarosław Bilski Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska Wykład dla kierunku Informatyka 2 ZAJĘCIA: Obowiązkowe Wykład Laboratorium 2 godziny tygodniowo

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii informacyjnej. Beata Kuźmińska

Podstawy technologii informacyjnej. Beata Kuźmińska Podstawy technologii informacyjnej Beata Kuźmińska Podstawowe definicje Informatyka - nazwa powstała w 1968 roku, stosowana w Europie. Informatyka zajmuje się całokształtem przechowywania, przesyłania,

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych

Architektura Systemów Komputerowych. Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych Architektura Systemów Komputerowych Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych 1 Bezpośredni dostęp do pamięci Bezpośredni dostęp do pamięci (ang: direct memory access - DMA) to transfer

Bardziej szczegółowo

System operacyjny System operacyjny

System operacyjny System operacyjny System operacyjny System operacyjny (ang. operating system) jest programem (grupą programów), który pośredniczy między użytkownikiem komputera a sprzętem komputerowym. Jest on niezbędny do prawidłowej

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie System komputerowy System komputerowy (ang. computer system) to układ współdziałaniadwóch składowych: sprzętu komputerowegooraz oprogramowania, działających coraz częściej również w ramach sieci komputerowej.

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 3 Jan Kazimirski 1 Podstawowe elementy komputera. Procesor (CPU) 2 Plan wykładu Podstawowe komponenty komputera Procesor CPU Cykl rozkazowy Typy instrukcji Stos Tryby adresowania

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych

Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych Dr inŝ. Dariusz Caban mailto:dariusz.caban@pwr.wroc.pl tel.: (071)320-2823 Literatura A. Silberschatz, J.L. Peterson, P.B. Galvin Podstawy systemów

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów komputerowych

Architektura systemów komputerowych Studia stacjonarne inżynierskie, kierunek INFORMATYKA Architektura systemów komputerowych Architektura systemów komputerowych dr Artur Bartoszewski Procesor część I 1. ALU 2. Cykl rozkazowy 3. Schemat

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE I. Wprowadzenie Klasyczna synteza kombinacyjnych i sekwencyjnych układów sterowania stosowana do automatyzacji dyskretnych procesów produkcyjnych polega na zaprojektowaniu

Bardziej szczegółowo

Rejestr HKEY_LOCAL_MACHINE

Rejestr HKEY_LOCAL_MACHINE Rejestr HKEY_LOCAL_MACHINE Poddrzewo HKEY_LOCAL_MACHINE zawiera dane konfiguracyjne lokalnego systemu. Informacje tutaj przechowywane są wykorzystywane przez aplikacje i sterowniki urządzeń, a także przez

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc

dr inż. Jarosław Forenc Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia stacjonarne I stopnia Rok akademicki 2012/2013 Wykład nr 6 (03.04.2013) Rok akademicki 2012/2013, Wykład

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc Dotyczy jednostek operacyjnych i ich połączeń stanowiących realizację specyfikacji typu architektury

dr inż. Jarosław Forenc Dotyczy jednostek operacyjnych i ich połączeń stanowiących realizację specyfikacji typu architektury Rok akademicki 2012/2013, Wykład nr 6 2/43 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia stacjonarne I stopnia Rok akademicki 2012/2013

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł specjalności informatyka medyczna Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne Podstawy Informatyki alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu 1 Definicje systemu operacyjnego Zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych 2 Zasoby systemu komputerowego

Bardziej szczegółowo

Podstawy informatyki. System operacyjny. dr inż. Adam Klimowicz

Podstawy informatyki. System operacyjny. dr inż. Adam Klimowicz Podstawy informatyki System operacyjny dr inż. Adam Klimowicz System operacyjny OS (ang. Operating System) Program komputerowy bądź zbiór programów, który zarządza udostępnianiem zasobów komputera aplikacjom.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemów operacyjnych. mgr inż. Krzysztof Szałajko

Wprowadzenie do systemów operacyjnych. mgr inż. Krzysztof Szałajko Wprowadzenie do systemów operacyjnych mgr inż. Krzysztof Szałajko Co to jest system operacyjny? Co to jest system komputerowy? 2 / 37 Definicja: system operacyjny System operacyjny jest programem pośredniczącym

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

Wykład IV. Układy we/wy. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów

Wykład IV. Układy we/wy. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Wykład IV Układy we/wy 1 Część 1 2 Układy wejścia/wyjścia Układy we/wy (I/O) są kładami pośredniczącymi w wymianie informacji pomiędzy procesorem

Bardziej szczegółowo

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola

Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Wybrane bloki i magistrale komputerów osobistych (PC) Opracował: Grzegorz Cygan 2010 r. CEZ Stalowa Wola Ogólny schemat komputera Jak widać wszystkie bloki (CPU, RAM oraz I/O) dołączone są do wspólnych

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład 1- System operacyjny i jego zadania. dr Marcin Ziółkowski

Systemy operacyjne. wykład 1- System operacyjny i jego zadania. dr Marcin Ziółkowski Systemy operacyjne wykład 1- System operacyjny i jego zadania dr Marcin Ziółkowski Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie 3marca2016r. PLAN WYKŁADU 1 Historia i zadania

Bardziej szczegółowo

Budowa Mikrokomputera

Budowa Mikrokomputera Budowa Mikrokomputera Wykład z Podstaw Informatyki dla I roku BO Piotr Mika Podstawowe elementy komputera Procesor Pamięć Magistrala (2/16) Płyta główna (ang. mainboard, motherboard) płyta drukowana komputera,

Bardziej szczegółowo

drklaus 1 Model funkcjonalny komputera struktura, funkcje, komputer dr inż. Rafał KLAUS STRUKTURA I DZIAŁANIE KOMPUTERA

drklaus 1 Model funkcjonalny komputera struktura, funkcje, komputer dr inż. Rafał KLAUS STRUKTURA I DZIAŁANIE KOMPUTERA Szablon wykładu należy uzupełnić podczas spotkania z wykładowcą STRUKTURA I DZIAŁANIE KOMPUTERA dr inż. Rafał Klaus Instytut Informatyki Politechnika Poznańska rafal.klaus@cs.put.poznan.pl www.cs.put.poznan.pl/rklaus

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY WEJŚCIA-WYJŚCIA

SYSTEMY WEJŚCIA-WYJŚCIA SYSTEMY WEJŚCIA-WYJŚCIA Systemy wejścia-wyjścia mają na celu umożliwienie wprowadzania informacji do komputera (wpisywanie tekstu, odczytywanie i zapisywanie danych na urządzeniach pamięci masowej itp.)

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych 2

Architektura Systemów Komputerowych 2 Architektura Systemów Komputerowych 2 Pytania egzaminacyjne z części pisemnej mgr inż. Leszek Ciopiński Wykład I 1. Historia i ewolucja architektur komputerowych 1.1. Czy komputer Z3 jest zgodny z maszyną

Bardziej szczegółowo

Monitor maszyn wirtualnych

Monitor maszyn wirtualnych Monitor maszyn wirtualnych Jest to oprogramowanie nadzorujące działanie systemów gości Może być to oddzielny software lub zintegrowany z systemem operacyjnym System gospodarza Oznaczany zazwyczaj jako

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów II - opis przedmiotu

Architektura komputerów II - opis przedmiotu Architektura komputerów II - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Architektura komputerów II Kod przedmiotu 11.3-WI-INFP-AK-II Wydział Kierunek Wydział Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki

Bardziej szczegółowo

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O

Budowa komputera. Magistrala. Procesor Pamięć Układy I/O Budowa komputera Magistrala Procesor Pamięć Układy I/O 1 Procesor to CPU (Central Processing Unit) centralny układ elektroniczny realizujący przetwarzanie informacji Zmiana stanu tranzystorów wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne sprzęt

Systemy Operacyjne sprzęt Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 6 października 2015 Plan wykładu 1 Scenariusze obsługi wejścia-wyjścia 2 Sposób działania 3 Dualny tryb pracy procesora Ochrona pamięci

Bardziej szczegółowo

Sygnały DRQ i DACK jednego kanału zostały użyte do połączenia kaskadowego obydwu sterowników.

Sygnały DRQ i DACK jednego kanału zostały użyte do połączenia kaskadowego obydwu sterowników. Płyty główne Opracował: Andrzej Nowak Bibliografia: Urządzenia techniki komputerowej, K. Wojtuszkiewicz Układ DMA Układ DMA zawiera dwa sterowniki przerwań 8237A połączone kaskadowo. Każdy sterownik 8237A

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA I. 1 Nazwa modułu kształcenia I. Informacje ogólne Architektura komputerów 2 Nazwa jednostki prowadzącej moduł Instytut Informatyki, Zakład Informatyki Stosowanej 3 Kod modułu

Bardziej szczegółowo