PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO"

Transkrypt

1 SoftGIS s.c Wrocław, ul. Parkowa 25 tel. (071) NIP , REGON PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Istebna Autor: mgr inż. Joanna Szuła Wrocław 2013 r.

2 SPIS TREŚCI: 1. WSTĘP Podstawa prawna Metody zastosowane przy sporządzaniu prognozy Informacje o zawartości i głównych celach projektowanego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz jej powiązaniach z innymi dokumentami 6 2. STAN ŚRODOWISKA Istniejący stan środowiska Położenie administracyjne i geograficzne Budowa geologiczna i rzeźba terenu Surowce mineralne Wody powierzchniowe i zagrożenie powodziowe Wody podziemne Powietrze atmosferyczne Warunki klimatyczne Klimat akustyczny Promieniowanie elektromagnetyczne Szata roślinna i świat zwierzęcy Potencjalne zmiany stanu środowiska w przypadku braku realizacji projektowanej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym oddziaływaniem Ekofizjograficzne uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego obszaru objętego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego ISTNIEJĄCE PROBLEMY OCHRONY ŚRODOWISKA ISTOTNE Z PUNKTU WIDZENIA REALIZACJI PROJEKTOWANEJ ZAMIANY STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO CELE OCHRONY ŚRODOWISKA USTANOWIONE NA SZCZEBLU MIĘDZYNARODOWYM, WSPÓLNOTOWYM I KRAJOWYM, ISTOTNE Z PUNKTU WIDZENIA PROJEKTOWANEJ STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO ORAZ SPOSOBY, W JAKICH TE CELE I INNE PROBLEMY ŚRODOWISKA ZOSTAŁY UWZGLĘDNIONE PODCZAS OPRACOWYWANIA DOKUMENTU ANALIZA ZMIAN SPOSOBU ZAGOSPODAROWANIA OCENA WPŁYWU USTALEŃ STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO NA POSZCZEGÓLNE KOMPONENTY ŚRODOWISKA W SZCZEGÓLNOŚCI NA CELE I PRZEDMIOT OCHRONY OBSZARÓW NATURA 2000 ORAZ INTEGRALNOŚĆ TYCH OBSZARÓW PRZEWIDYWANE ZNACZĄCE ODDZIAŁYWANIA, W TYM ODDZIAŁYWANIA BEZPOŚREDNIE, POŚREDNIE, WTÓRNE, SKUMULOWANE, KRÓTKOTERMINOWE, ŚREDNIOTERMINOWE I DŁUGOTERMINOWE, STAŁE I CHWILOWE ORAZ POZYTYWNE I NEGATYWNE INFORMACJE O MOŻLIWYM TRANSGRANICZNYM ODDZIAŁYWANIU NA ŚRODOWISKO 81 2

3 9. ROZWIĄZANIA MAJĄCE NA CELU ZAPOBIEGANIE, OGRANICZENIE LUB KOMPENSACJĘ PRZYRODNICZĄ NEGATYWNYCH ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO, MOGĄCYCH BYĆ REZULTATEM REALIZACJI STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO, W SZCZEGÓLNOŚCI NA CELE I PRZEDMIOT OCHRONY OBSZARU NATURA 2000 ORAZ INTEGRALNOŚĆ TEGO OBSZARU PROPOZYCJE DOTYCZĄCE METOD ANALIZY SKUTKÓW REALIZACJI POSTANOWIEŃ PROJEKTOWANEJ STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO ORAZ CZĘSTOTLIWOŚCI ICH PRZEPROWADZANIA ROZWIAZANIA ALTERNATYWNE DO ROZWIĄZAŃ PRZYJĘTYCH W STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WRAZ Z UZASADNIENIEM ICH WYBORU ORAZ OPISEM METOD DOKONANIA OCENY PROWADZĄCEJ DO TEGO WYBORU ALBO WYJAŚNIENIE BRAKU ROZWIĄŻAŃ ALTERNATYWNYCH, W TYM WSKAZANIE NAPOTKANYCH TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCYCH Z NIEDOSTATKÓW TECHNIKI LUB LUK WE WSPÓŁCZESNEJ WIEDZY STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM SPIS TABEL SPIS RYSUNKÓW MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE 94 3

4 1. WSTĘP 1.1 Podstawa prawna Niniejsze opracowanie zostało sporządzone na potrzeby zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Istebna przyjętego Uchwałą Rady Gminy Istebna nr XVIII/141/2000 z dnia 29 czerwca 2000 r., zmienionego Uchwałą Nr XLII/38/2006 Rady Gminy Istebna z dnia 28 października 2006 r., Uchwałą Nr XXIV/230/2009 Rady Gminy Istebna z dnia 6 lipca 2009 r. i Uchwałą Nr XXXVI/346/2010 rady Gminy Istebna z dnia 5 listopada 2010 r., w związku z podjęciem przez Radę Gminy Istebna uchwały Nr X/56/2011 z dnia 28 września 2011 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Istebna. Podstawę prawną opracowania niniejszej prognozy stanowią dwie ustawy: 1) Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz. U. nr 199, poz ze zm.); 2) Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.). W myśl Art. 46 pkt 1 ww. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku... przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wymagają projekty: koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, planów zagospodarowania przestrzennego oraz strategii rozwoju regionalnego. Art. 3. ust. 1 pkt 14, tej samej ustawy definiuje natomiast zakres działań składających się na strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko. Są to: - uzgodnienie stopnia szczegółowości informacji zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko, - sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko, - uzyskanie wymaganych ustawą opinii, - zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Zakres prognozy oddziaływania na środowisko definiuje natomiast Art. 51 przedmiotowej ustawy. Informacje zawarte w prognozie oddziaływania na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 2, powinny być opracowane stosownie do stanu współczesnej wiedzy i metod oceny oraz dostosowane do zawartości i stopnia szczegółowości projektowanego dokumentu oraz etapu przyjęcia tego dokumentu w procesie opracowywania projektów dokumentów powiązanych 4

5 z tym dokumentem. Ponadto zakres niniejszej prognozy został uzgodniony z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Katowicach (Pismo nr WOOŚ-BB AB z dnia 9 marca 2011 r.) i z Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Cieszynie (Pismo nr ONS ZNS 5222/2/12 z dnia 26 marca 2012 r.). 1.2 Metody zastosowane przy sporządzaniu prognozy Zakres niniejszej prognozy odpowiada zakresowi zdefiniowanemu w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz. U. nr 199, poz ze zm.). Zakres merytoryczny prognozy jest bardzo szeroki i obejmuje kompleks zagadnień związanych z problematyką ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego i kulturowego, ochroną zdrowia mieszkańców i zasobów naturalnych, kształtowaniem i ochroną walorów krajobrazowych. W trakcie sporządzania prognozy przeanalizowano rozwiązania funkcjonalnoprzestrzenne i pozostałe ustalenia projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego pod kątem ich zgodności z uwarunkowaniami określonymi w opracowaniu ekofizjograficznym oraz pod kątem ochrony środowiska, zwłaszcza istniejącego na terenie gminy obszaru Natura 2000, a także ochrony walorów środowiska kulturowego. Analizie poddano również ustalenia projektu studium dotyczące warunków zagospodarowania terenu. Przy sporządzaniu prognozy, jako stan odniesienia przyjęto charakterystykę stanu środowiska przyrodniczego oraz stan zagospodarowania terenu określony w opracowaniu ekofizjograficznym wykonanym na potrzeby przedmiotowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 52 w/w ustawy, w prognozie oddziaływania na środowisko, uwzględniono także informacje zawarte w prognozach oddziaływania na środowisko sporządzonych dla innych, przyjętych już dokumentów, powiązanych z projektem dokumentu będącego przedmiotem postępowania. Dla poszczególnych terenów oceniono typy i rodzaje oddziaływań, a następnie zbilansowano te oddziaływania, w wyniku czego powstał obraz oddziaływania niekorzystnego, zrównoważonego, korzystnego (załącznik rysunkowy do prognozy). W dalszej części prognozy przedstawiono zabiegi łagodzące negatywne oddziaływanie wywołane realizacją ustaleń projektu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Integralną częścią prognozy jest załącznik graficzny, stanowiący część kartograficzną prognozy w skali 1:

6 1.3 Informacje o zawartości i głównych celach projektowanego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz jejgo powiązaniach z innymi dokumentami Obszar opracowania obejmuje gminę wiejską Istebna, w jej granicach administracyjnych. Gmina Istebna wchodzi w skład powiatu cieszyńskiego, w województwie śląskim i graniczy z gminą miejską Wisła oraz z dwoma gminami wiejskimi powiatu żywieckiego Rajczą i Milówką. Zachodnia i południowa granica gminy stanowi jednocześnie granicę państwa, odpowiednio z Czechami i Słowacją. W związku z położeniem w pobliżu aglomeracji górnośląskiej, dobrym skomunikowaniem oraz wyjątkowymi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi gmina Istebna jest jednym z najatrakcyjniejszych terenów zarówno dla rozwoju turystyki i budownictwa mieszkaniowego w całym regionie górnośląskim. Pomimo faktu, że niniejsze opracowanie stanowi zmianę studium, to jest ono opracowaniem jednolitym przygotowanym, jako całkowicie nowy dokument planistyczny, ze względu na fakt, iż zapisy poprzedniego studium uległy znaczącej dezaktualizacji w zakresie podstaw prawnych, uwarunkowań, zamierzeń inwestycyjnych gminy i oczekiwań społecznych mieszkańców gminy Istebna. Ponadto, w związku z licznymi punktowymi zmianami, poprzedni dokument utracił spójność i nie stanowił już właściwego narzędzia do planowania rozwoju przestrzennego gminy. W trakcie procedury planistycznej po publikacji informacji o przystąpieniu do sporządzenia studium wpłynęło 117 wniosków o zmianę przeznaczenia terenów, co świadczy o skali oczekiwań mieszkańców w zakresie konieczności dokonania zmian. Znakomita większość dotyczyła zmiany przeznaczenia pod zabudowę mieszkaniową lub letniskową. Ponadto kilka wniosków dotyczyło rozbudowy infrastruktury turystycznej, głównie narciarskiej. Na terenie gminy Istebna obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz jego punktowe zmiany. Przedmiotowa zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego składa się z części tekstowej i graficznej. W Studium wyznaczono cztery strefy, w ramach których ustalono 14 kierunków rozwoju gminy. Wskazane kierunki uwzględniają zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zapewniają kształtowanie przestrzeni w gminie w sposób przemyślany oraz zgodny z potrzebami mieszkańców i władz gminy. W obszarach osadniczych wyznaczono obszary rozwoju zabudowy zwartej (Oz), obszary rozwoju zabudowy rozproszonej (Or i OrN), obszary rozwoju usług publicznych (Up), obszary cmentarzy (ZC) oraz o obszary rozwoju infrastruktury technicznej (IT). W strefie 6

7 aktywności gospodarczej wyznaczono obszary rozwoju usług (U), obszary rozwoju usług i produkcji, w tym składy i magazyny (U/P) i obszary rozwoju obsługi produkcji w gospodarstwach leśnych (RU). W strefie sportu i rekreacji wyznaczono obszary sportu i rekreacji całorocznej (US), obszary rozwoju sportu i rekreacji zimowej (USz) oraz obszary parkingu terenowego (KD-P). W strefie cennej przyrodniczo wyznaczono obszary lasów i zalesień (ZL), obszary łąk, pastwisk i pól (R), obszary zieleni urządzonej (ZP) i wody powierzchniowe (WS). na rysunku studium wskazano podstawowy układ drogowy oraz zaznaczono, iż na etapie realizacji miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy wyznaczyć dodatkowe drogi klasy lokalnej i dojazdowej zapewniające dojazd do terenów przeznaczonych pod zainwestowanie. Studium wskazuje także, że na terenach zabudowy zwartej należy dążyć, aby zabudowa mieszkaniowa i mieszkaniowo-usługowa tworzyła zwarte osiedla, dlatego dopuszcza się jedynie dalsze wypełnianie istniejących struktur osadniczych zabudowy mieszkaniowej. Na obszarach zabudowy rozproszonej należy zachować jej ekstensywny charakter, który służy drożności korytarzy ekologicznych. Na wszystkich terenach dopuszcza lokalizację dróg oraz wszelkich sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Wskazane dopuszczalne przeznaczenia uwzględniają zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zapewniają kształtowanie przestrzeni w gminie w sposób przemyślany oraz zgodny potrzebami mieszkańców i władz gminy. Na terenach, gdzie studium dopuszcza różne formy zagospodarowania w obrębie jednego przeznaczenia dopuszczono określenie w planach miejscowych przeznaczenia terenu pod wybraną funkcję. Za zgodne ze studium uznaje się także wprowadzenie w planach miejscowych zakazu zabudowy, w tym również zmianę przeznaczenia terenu, na obszarach istniejących aktywnych osuwisk oraz osuwisk skartowanych w przyszłości. W zakresie ochrony ładu przestrzennego oraz najcenniejszych obszarów przyrodniczych w niniejszym studium wskazuje się tereny wyłączone spod zabudowy: 1. Tereny rolne R (za wyjątkiem dróg, wszelkich sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz zbiorników małej retencji). 2. Zieleni nieurządzonej Z (za wyjątkiem dróg, wszelkich sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz zbiorników małej retencji). 3. Tereny lasów ZL (za wyjątkiem zabudowy związanej z gospodarką leśną, dróg, wszelkich sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz zbiorników małej retencji). 4. Tereny w odległości mniejszej niż 5 m od brzegu cieków wodnych. 7

8 Ponadto wskazano, że na pozostałych terenach obiekty budowlane powinny się znajdować w odległościach wynikających z przepisów odrębnych. W niniejszym Studium nie wyznacza się obszarów przestrzeni publicznych w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dopuszcza się wyznaczenie przestrzeni publicznych w planach miejscowych. Za przestrzenie o znaczeniu publicznym uznaje się tereny: dróg publicznych, tereny obiektów administracji, obiekty usług oświaty, zdrowia, ośrodki kultury, tereny zieleni urządzonej, sportu i rekreacji oraz cmentarze. 8

9 2. STAN ŚRODOWISKA 2.1. Istniejący stan środowiska Położenie administracyjne i geograficzne Obszar opracowania obejmuje gminę wiejską Istebna, w jej granicach administracyjnych. Gmina położona jest na styku trzech granic państwowych. Jej zachodnia granica jest jednocześnie granicą polsko-czeską, natomiast południowa granicą polsko-słowacką. Gmina znajduje się w powiecie cieszyńskim i sąsiaduje z gminą miejską Wisła oraz z dwoma gminami wiejskimi powiatu żywieckiego Rajczą i Milówką (Ryc.1.). Istebna posiada dobre połączenie drogowe drogą wojewódzką nr 943, która łączy się z drogą krajową nr 69 Bielsko-Biała przejście graniczne w Zwardoniu. Droga ta jest obecnie modernizowana, a częściowo już zmodernizowana, do klasy drogi ekspresowej, natomiast w Bielsku-Białej łączy się z drogą krajową nr 1 prowadzącą z Gdańska przez Toruń, Łódź do przejścia granicznego w Cieszynie. Jest ona częścią europejskiej trasy E75 prowadzącą dalej przez Węgry do Aten. Do Warszawy jest ok. 400 km, do Katowic niewiele ponad 100 km, a do Cieszyna niemal 40 km. Ryc.1. Lokalizacja obszaru opracowania (Źródło: opracowanie własne) 9

10 Gmina Istebna zajmuje powierzchnię 84,25 km 2 i jest pod względem powierzchni jedną z największych gmin powiatu cieszyńskiego. W pierwszym kwartale 2012 roku gminę zamieszkiwało osób. Siedzibą władz gminy jest miejscowość Istebna, gmina podzielona jest zaledwie na 3 sołectwa. Według regionalizacji fizycznogeograficznej Kondrackiego gmina Istebna znajduje się na obszarze Europy Zachodniej w megaregionie Karpaty, Podkarpacie i Nizina Panońska (5), na obszarze prowincji Karpaty Zachodnie z Podkarpaciem (51). Uszczegóławiając położenie fizycznogeograficzne gminy możemy powiedzieć, że należy do podprowincji Zewnętrzne Karpaty Zachodnie (513), do makroregionu Beskidy Zachodnie ( ) i do mezoregionu Beskid Śląski (513.45). Mezoregion Beskid Śląski, do którego należy gmina Istebna, rozpościera się pomiędzy doliną Olzy na zachodzie a doliną Soły, Kotliną Żywiecką i Bramą Wilkowiską na wschodzie i na terytorium Polski zajmuje ok. 560 km 2. Zbudowany jest z piaskowców godulskich i istebniańskich, w mniejszym stopniu z fliszu magurskiego. Jest to rejon bardzo eksponowany na napływające masy powietrza polarno-morskiego i w związku z tym występują tu bardzo wysokie opady deszczu i śniegu. W Beskidzie Śląskim początek bierze Wisła oraz znajduje się bałtycko-czarnomorski dział wodny. Najwyższymi szczytami są Skrzyczne (1257 m), Barania Góra (1220 m) i Klimczok (1117 m) Budowa geologiczna i rzeźba terenu Gmina Istebna wchodzi w skład dwóch zasadniczych jednostek: geologicznych płaszczowiny śląskiej i płaszczowiny magurskiej, rozdzielonych wąską jednostką przedmagurską. Poszczególne jednostki są dodatkowo pocięte uskokami, z których największy na linii Istebna - Młoda Góra o przebiegu z SE na NW ciągnie się na długości 4 km. W budowie wszystkich trzech jednostek dominuje flisz karpacki w postaci rozmaitych form łupków i piaskowców pochodzących z górnej kredy i z trzeciorzędu. Północną część obszaru budują fliszowe utwory płaszczowiny śląskiej, na którą składają się górnokredowe warstwy godulskie (łupki i piaskowce cienkoławicowe) i górnokredowe warstwy istebniańskie (złożone przeważnie z piaskowców, piaskowców zlepieńcowatych i łupków), nad którymi zalegają trzeciorzędowe eoceńskie łupki ciemne i pstre oraz piaskowce ciężkowickie. Budują one między innymi pasmo Gańczorki. Na południe od doliny Olzy napotykamy eoceńskie łupki i piaskowce warstw hieroglifowych oraz oligoceńskie łupki menilitowe z rogowcami, które budują m. in. górę Tyniok. Sekwencję serii śląskiej kończą oligoceńskie piaskowce i łupki warstw krośnieńskich. Na południu oraz w środkowej części gminy występują górnokredowe 10

11 utwory płaszczowiny magurskiej z pasmami pstrych łupków i margli. Należą do nich także, budujące Wawrzaczów Groń, paleoceńskie łupki ciemne ze znaleziskami kopalnej fauny. Trzeciorzędowe piaskowce z Łyski i oligoceńskie łupki i piaskowce warstw podmagurskich budują największą powierzchnię tej serii osadowej na terenie gminy. Pomiędzy wspomnianymi płaszczowinami występują utwory północnej i południowej części jednostki przedmagurskiej wykształcone głównie jako oligoceńskie piaskowce i łupki warstw krośnieńskich z gruboławicowymi piaskowcami w spągu oraz pstrymi marglami i łupkami. Piaskowce i łupki krośnieńskie budują m.in. całe pasmo Ochodzitej. Najmłodsze osady na terenie gminy to utwory czwartorzędowe, występujące głównie w dolinach rzecznych i dolnych partiach stoków. W krajobrazie najbardziej charakterystycznym elementem jest wyraźna plejstoceńska terasa rzeczna na prawym brzegu Olzy między Zaolziem a ujściem Olecki. Terasa ta, zbudowana ze żwirów, piasków i gliny, wznosi się na 4-12 m nad poziom rzeki. Ponadto wzdłuż Olzy (poza odcinkami przełomowymi) oraz w końcowych odcinkach większych potoków występują holoceńskie terasy zalewowe, zbudowane ze żwirów, piasków i gliny, wznoszące się 1-3 m powyżej poziomu rzeki. Rzeźba terenu jest bardzo urozmaicona, a dominującą formą są pogórza z fragmentami zrównań, przy czym najwyższe wzniesienia mają charakter ostańcowy, natomiast niższe zostały sklasyfikowane jako góry niskie i pogórza z fragmentami zrównań mioceńskich. Rzeźbę terenu uzupełniają niewielkie fragmenty niskich pogórzy i obniżeń śródgórskich. Deniwelacje na terenie gminy sięgają 500 metrów. Najniżej położone tereny, w korycie rzeki Olzy, znajdują się na wysokości oko 450 m n.p.m. natomiast najwyżej położony punkt szczyt Kiczory osiąga wysokość 989,6 m n.p.m. W ukształtowaniu terenu dominują rozległe, kopulaste szczyty górskie z licznymi spłaszczeniami, przechodzące w strome stoki o nachyleniu sięgającym nawet 40. Przebiegające przez teren gminy grzbiety posiadają głównie orientację równoleżnikową. Na północny grzbiet z kulminacją Kiczory stanowi naturalną granicę gminy i jednocześnie jest działem wodnym l rzędu oddzielający zlewnie Wisły i Olzy. Południową granicę zlewni Olzy stanowi grzbiet rozpoczynający się kulminacją Ochodzitej (895,0 m n.p.m.), a ciągnący się aż po Łupienie na granicy z Republiką Czeską i dalej już po stronie czeskiej. Grzbiet ten jest jednocześnie fragmentem europejskiego działu wodnego rozdzielającego zlewisko Morza Bałtyckiego od zlewiska Morza Czarnego. Południową granicę gminy oraz granicę państwową ze Słowacją wyznacza niższy grzbiet ciągnący się od Solowego Wierchu i schodzący do doliny Czadeczki. Wschodnią granicę gminy stanowi jedyny grzbiet o rozciągłości południkowej, ciągnący się od Karolówki przez Gańczorkę, Tyniok, Koci Zamek, 11

12 Ochodzitą po Trojaki. Z pomniejszych grzbietów na uwagę zasługuje południowo-wschodnia odnoga Kiczory z kulminacjami Tokarzonki i Młodej Góry. Doliny górskich potoków są wąskie, o znacznym wcięciu, a ich dna są zazwyczaj w całości zajęte przez koryta cieków. Doliny większych cieków są płaskodenne (wyjątek przełomowy odcinek Olzy) z wyraźnymi terasami zalewowymi. Podobnie jak na pozostałym obszarze Karpat Fliszowych nieodłącznym elementem istebniańskiej rzeźby terenu są osuwiska. Największe ich nagromadzenia znajdują się na północnych i zachodnich stokach Ochodzitej oraz na lewym zboczu doliny Olzy w rejonie Groniczków. Ryc.2. Rzeźba trenu (Źródło: opracowanie własne na podstawie danych WODGiK) 12

13 Surowce mineralne Na obszarze gminy Istebna znajdują się jedynie złoża pospolitych surowców budowlanych przydatne do eksploatacji, głównie piaskowców. Na terenie gminy znajdują się trzy nieczynne kamieniołomy (eksploatację zakończono w latach 90.). Dwa zlokalizowane są w pobliżu drogi z Koniakowa do Milówki (w masywie Ochodzitej oraz między Ochodzitą i Kocim Zamkiem); eksploatowano w nim piaskowce. Trzeci kamieniołom znajduje się na Kocurzonce. Tylko złoże Koci Zamek jest udokumentowane posiada numer ewidencyjny MIDAS (586). Ponadto na terenie gminy rozsiane są liczne drobne, nieczynne wyrobiska po dawnej eksploatacji surowców skalnych Gleby W pokrywie glebowej dominują gleby brunatne kwaśne powstałe ze zwietrzeliny skał fliszu karpackiego. Gleby brunatne kwaśne powstały ze skał ubogich w związki zasadowe. Morfologicznie są podobne do gleb brunatnych właściwych, z tym że w całym profilu nie zawierają węglanów. Gleby te w całym profilu nie zawierają węglanów, zwłaszcza CaCO 3, nie wykazują także oglejenia. Stopień wysycenia kompleksu sorpcyjnego kationami o charakterze zasadowym wynosi poniżej 30% w przypadku brunatnych kwaśnych typowych i nawet poniżej 20% w przypadku bielicowanych. Tworzą głównie siedliska uboższego lasu mieszanego świeżego grądy wysokie, a w górach także buczyny karpackiej. W ich składzie granulometrycznym przeważają gliny ciężkie i średnie, we fragmentach pylaste oraz gliny lekkie. Dna dolin cieków przepływających przez obszar gminy pokrywają płytkie i silnie szkieletowe mady górskie, natomiast na południe od Istebnej, na zboczu potoku Gliniany zachował się niewielki płat gleby płowej wytworzonej na wietrzeniowych glinach ciężkich pylastych. Ze względu na ukształtowanie terenu oraz budowę geologiczną praktycznie cały obszar gminy jest narażony na intensywną erozję pokrywy glebowej. Negatywne oddziaływanie człowieka na powierzchnię ziemi charakteryzuje się pogorszeniem jakości gleb tj. procesami degradacji lub dewastacji gleb zarówno w zakresie ich właściwości mechanicznych, jak i składu chemicznego. Głównie czynniki mające wpływ na powierzchnię ziemi to m.in. mechaniczne niszczenie pokrywy glebowej wskutek procesów urbanizacji i niewłaściwie prowadzonych prac w rolnictwie, chemiczne zanieczyszczenie gleb, a w tym zakwaszenie, zasolenie oraz zanieczyszczenie metalami ciężkimi, które związane jest z emisją zanieczyszczeń do powietrza, stosowaniem nadmiernej ilości nawozów sztucznych i środków ochrony roślin oraz składowaniem odpadów komunalnych i przemysłowych. Potencjalnym źródłem zanieczyszczeń gleby na terenie gminy Istebna są dawne składowiska 13

14 odpadów oraz miejsca nielegalnego deponowania odpadów tzw. dzikie wysypiska. Niestety w dalszym ciągu ma miejsce tworzenie nowych miejsc nielegalnego składowania odpadów, szczególnie można to zaobserwować wzdłuż dróg, jak również na terenie nieużytków. Szansą na likwidację nielegalnych składowisk jest nowa ustawa, która nakłada na gminę obowiązek organizowania wywozu śmieci i pobierania stałych opłat od wszystkich mieszkańców. Niestety gleby na terenie gminy nie są objęte bieżącym monitoringiem. Z badań przeprowadzonych w połowie lat 90. przez Stację Chemiczno-Rolniczą w Gliwicach wynika, że gleby obszaru gminy Istebna mają odczyn kwaśny. Wartość ph mieści się w granicach 3,0-6,2, a zmierzone zawartości metali ciężkich nie odbiegają znacząco od poziomu naturalnego. Gleby gminy Istebna mają zatem parametry zbliżone do grupy gleb o 0 stopniu zanieczyszczenia. Warto pamiętać, że przez obszar opracowania przebiegają drogi wojewódzkie, w związku z czym, parametry gleb na tym obszarze wykazują najpewniej większe zanieczyszczenie aniżeli uśrednione wartości dla całej gminy Wody powierzchniowe i zagrożenie powodziowe Gmina Istebna jest jedną z kilku w Polsce, przez które przebiega europejski dział wodny rozdzielający zlewiska dwóch mórz, w tym przypadku Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. Ponadto w północnej części gminy znajduje się dział wodny I rzędu rozdzielający dwie główne rzeki Polski Wisłę i Odrę. Przeważająca część gminy jest odwadniana przez Olzę, prawobrzeżny dopływ Odry. Południowa część gminy jest natomiast odwadniana przez Czadeczkę i jej dopływy, z których największy to Krężelka, w dorzeczu Dunaju. Sieć rzeczna na obszarze gminy jest dobrze rozwinięta, przeważają cieki o charakterze stałym. Przebieg działów wodnych jest pewny. Główną rzeką gminy jest Olza, której źródła znajdują się na stokach Gańczorki na wysokości około 870 m n. p. m. Drugim ważnym ciekiem na terenie gminy jest znacznie mniejsza, ale należąca do zlewiska Morza Czarnego Czadeczka, która rozpoczyna swój bieg w źródle położonym na wysokości około 700 m n.p.m. Na terenie opracowania przeważa odpływ z półrocza zimowego, który w zlewni Olzy stanowi ponad 55% odpływu rocznego. W przebiegu odpływu wyraźnie zaznaczają się dwa wezbrania: wiosenne, roztopowe trwające od marca do kwietnia oraz letnie z kulminacja w lipcu. Wiosną występują największe przepływy przekraczające nawet 170% średniego rocznego przepływu. Drugorzędne wezbranie lipcowe osiąga jedynie 120% wartości przepływu średniego. Najmniejsze wartości przepływu obserwowane są jesienią, kiedy na Olzie odnotowywane jest 60% średniego rocznego przepływu. 14

15 Ryc.3. Cieki wodne na obszarze opracowania (Źródło: opracowanie własne na podstawie danych WODGiK) Obszary górskie sprzyjają występowaniu naturalnych wypływów wód podziemnych w postaci źródeł, młak, wycieków i wysięków. Średnia gęstość występowania źródeł na tym terenie waha się od 4 do 5 na 1 km 2. Większość wypływów (głównie młak i źródeł zwietrzelinowych) charakteryzuje się znacznymi wahaniami wydajności ze względu na szybką reakcję na opad atmosferyczny. Największe zagrożenie powodziowe stwarzają: rzeka Olza i jej lewy dopływ Raztoka oraz Czadeczka wraz z Krężelką. Do najbardziej zagrożonych obszarów na terenie gminy należą: dolina rzeki Olzy, w tym zabudowa Zaolzia, zabudowa w rejonie mostu przy drodze DW 941, przysiółki Szymcze i Suszki oraz dolina Czadeczki w jej dolnym biegu, zwłaszcza przysiółek Czadeczka i zabudowa w rejonie ujścia Krężelki. Ze względu na stopień przekształcenia antropogenicznego terenu gminy, wszystkie wody powierzchniowe narażone są na zanieczyszczenia związane z wprowadzaniem do rzeki ścieków komunalnych i przemysłowych, zanieczyszczenia obszarowe spływające z wodami opadowymi z terenów użytkowanych rolniczo i utwardzonych terenów komunikacyjnych. Ze zbiorowego zaopatrzenia w wodę w 2010 roku korzystało niewiele ponad 36% mieszkańców, natomiast ścieki do kanalizacji odprowadza mniej niż 30% mieszkańców. 15

16 W województwie śląskim badaniami objętych będzie 154 jednolitych części wód rzecznych, na których zlokalizowanych będzie 179 punktów pomiarowo-kontrolnych. Dwa z nich, na Olzie i na Czadeczce, zlokalizowane są na terenie gminy Istebna. Pod względem elementów biologicznych, Olza na terenie gminy została sklasyfikowana do I klasy na podstawie makrofitowego wskaźnika rzecznego (MIR) i do III klasy pod względem wskaźnika okrzemkowego (IO). Pod względem stanu fizycznego, warunków tlenowych, zanieczyszczeń organicznych, zasolenia, zakwaszenia, substancji biogennych oraz zanieczyszczeń specyficznych, wszystkie oceniane wskaźniki pozwoliły na zaliczenie jej do I klasy czystości. W przypadku wszystkich ocenianych substancji priorytetowych stan Olzy został oceniony jako dobry. Spośród pozostałych badanych wskaźników nie stwierdzono występowania węglowodorów ropopochodnych ani związków fenolowych. Czadeczka, w punkcie zlokalizowanym w miejscowości Jaworzynka, pod względem elementów biologicznych zarówno z uwagi na wskaźniki okrzemkowy jak i na makrofitowy wskaźnik rzeczny, została zaliczona do klasy III. Pod względem biochemicznego zapotrzebowanie tlenu w cyklu 5 dniowym, Czadeczka została zakwalifikowana do klasy II, natomiast pod względem pozostałych wskaźników z zakresu stanu fizycznego, warunków tlenowych, zanieczyszczeń organicznych, zasolenia, i zakwaszenia - do klasy I. Spośród substancji biogennych, poniżej stanu dobrego została oznaczona zawartość fosforanów, a spośród zanieczyszczeń specyficznych zawartość baru, miedzi i fenoli lotnych została sklasyfikowana jako II klasa. Pozostałe wskaźniki, które podlegały ocenie wykazały I klasę czystości. W przypadku wszystkich ocenianych substancji priorytetowych i innych substancji zanieczyszczających stan Czadeczki został oceniony jako dobry. Niestety w gminie Istebna nie prowadzono badań osadów wodnych rzek i jezior wykonywanych w ramach podsystemu PMŚ - Monitoring jakości śródlądowych wód powierzchniowych. Punkt pomiarowy zlokalizowany najbliżej obszaru opracowania znajduje się na Olzie w Cieszynie. W tym miejscu stwierdzono osady zanieczyszczone trwałymi związkami organicznymi takimi jak: wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), pestycydy chloroorganiczne i polichlorowane bifenyle (PCB). Trwałe zanieczyszczenia organiczne (TZO) to oparte na węglu związki chemiczne i mieszaniny, związki uboczne pochodzenia antropogenicznego, które uwolnione do środowiska rozprzestrzeniają się poprzez powietrze i wodę do obszarów znacznie oddalonych od źródeł ich emisji. Trwałe zanieczyszczenia organiczne jako związki bardzo silnie toksyczne powodują bardzo duże zagrożenie dla środowiska. Obecność wysokich zawartości potencjalnie szkodliwych składników w osadach ujemnie wpływa na jakość środowiska wód powierzchniowych. Zanieczyszczone osady mogą 16

17 szkodliwe oddziaływać na zasoby biologiczne wód powierzchniowych i często pośrednio na zdrowie człowieka. Występujące w osadach metale ciężkie i inne substancje niebezpieczne mogą akumulować się łańcuchu troficznym do poziomu który jest toksyczny dla organizmów wodnych, zwłaszcza drapieżników, a także mogą stwarzać ryzyko dla ludzi. Podczas powodzi zanieczyszczone osady mogą być natomiast przemieszczane na gleby tarasów zalewowych albo transportowane w dół rzek. Ocena wód ujmowanych do celów zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia Wymagania jakości wód ujmowanych do celów zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz.U. nr 204, poz.1728). Na terenie gminy, znalazły się dwa punkty pomiarowe, jednak jakość wody nie odpowiadała poszczególnym kategoriom określonym w rozporządzeniu przede wszystkim w zakresie zanieczyszczenia bakteriologicznego. Woda w tych punktach została zatem zakwalifikowana poniżej kategorii A3. Ocena wód pod względem wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych Ocenę wód pod względem wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych przeprowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. (Dz. U. Nr 176, poz. 1455). Na terenie gminy Istebna, ani w jej najbliższym sąsiedztwie nie prowadzono jednak takich badań. Ocena eutrofizacji jednolitych części wód powierzchniowych Ocena eutrofizacji przeprowadzona została w oparciu o 194 punkty pomiarowe badane w latach Podstawą oceny rzek były wskaźniki biologiczne: fitobentos i chlorofil oraz fizykochemiczne: BZT5, OWO, azot amonowy, azot Kjeldahla, azot azotanowy, azot ogólny, fosfor ogólny i fosforany. Na terenie gminy Istebna badaniem objęta została Olza i Czadeczka. Obie rzeki sklasyfikowano jako eutroficzne. W skali całego województwa wartości graniczne określone dla dobrego stanu wód najczęściej przekraczały wskaźniki: azot Kjeldahla, fosfor ogólny, BZT5 oraz fitobentos. Eutrofizacja, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt.11 Dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (91/271EWG) oznacza wzbogacenie wody składnikami odżywczymi, szczególnie związkami 17

18 azotu i/lub fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost glonów i wyższych form życia roślinnego, co jest przyczyną niepożądanych zakłóceń równowagi wśród organizmów żyjących w wodzie. Sporządzanie oceny eutrofizacji jest obowiązkiem wynikającym z art. 47 ust. 6 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U nr 115 poz. 1229) Wody podziemne Według regionalizacji hydrogeologicznej Polski według J. Malinowskiego gmina Istebna należy do bardzo dużego regionu karpackiego. Biorąc pod uwagę warunki litologicznosturkturalne, podzielono go na subregiony, w związku z czym możemy mówić, że Istebna należy do subregionu zewnątrzkarpackiego. Wody podziemne występują tu w postaci wód szczelinowych, rzadziej szczelinowo-porowych w utworach kredy i paleogenu. W większych dolinach rzecznych występują wody porowe w utworach czwartorzędowych. Zwierciadło wód podziemnych w partiach wododziałowych zalega na głębokości m, natomiast w dnach dolin zaledwie kilka metrów poniżej poziomu terenu. Na całym obszarze brak izolacji pierwszego poziomu wodonośnego. Wody podziemne zasilane są głównie przez bezpośrednią infiltracje wód opadowych, dlatego zmiany położenia zwierciadła zachodzą gwałtownie i krótkotrwale, po silnych opadach. Ryc.4. Główne użytkowe poziomy wodonośne (Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PSH) 18

19 Północna część gminy leży w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych GWZP nr 348 Zbiornik warstw Godula (Beskid Śląski). Zbiornik Beskid Śląski (GZWP nr 348) ma powierzchnię 410 km 2. Tworzą go kredowe warstwy godulskie, które zbudowane są z gruboławicowych (do 0,70 m) piaskowców średnio- i gruboziarnistych, z wkładkami łupków ilastych (Chowaniec i in., 2005a). Piaskowce gruboławicowe są przepuszczalne do głębokości m p.p.t. Najbardziej przepuszczalna jest strefa przypowierzchniowa o miąższości m, w której wartość współczynnika filtracji wynosi od 0,1 do 2,0 m/d. Wody podziemne województwa śląskiego poddawane są zarówno presjom ilościowym jak i jakościowym. Niezbędnym elementem sprawnej ochrony wód jest monitoring jej stanu. Dostarcza on danych o aktualnym stanie wód, pozwala oceniać skutki stosowanej polityki ekologicznej i podejmowanych w jej ramach działań ochronnych, a także przewidywać zmiany zachodzące w wyniku zamierzonych działań. W wyniku monitoringu oceniany jest stan chemiczny (jakość), jak również stan ilościowy wód podziemnych. W roku 2010 badania wód podziemnych w województwie śląskim prowadzone były w oparciu o krajową sieć pomiarową modyfikowaną pod kątem dostosowania do wymagań Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz sieć regionalną uzupełniającą badania pod kątem ochrony Głównych Zbiorników Wód Podziemnych wykorzystywanych do celów pitnych. Badaniami objęto 81 punktów w sieci krajowej i 63 punkty w sieci regionalnej. Na obszarze gminy Istebna znalazł się tylko jeden z punktów pomiarowych 11394/K. Wody pobrane w tym punkcie zostały zakwalifikowane do klasy III i ich stan został określony jako dobry Powietrze atmosferyczne Zanieczyszczenia powietrza są główną przyczyną globalnych zagrożeń środowiska przyrodniczego. Wpływają one również bezpośrednio na zdrowie ludzi, zwierząt i roślin, a także mogą niekorzystnie wpływać na glebę, wodę i inne elementy środowiska przyrodniczego. Ważną cechą zanieczyszczeń powietrza jest możliwość ich przenoszenia na znaczną odległość. Dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu, określone w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. (Dz.U ). Jak wynika z raportu Stan Środowiska w województwie śląskim w 2010 r., podstawowym źródłem zanieczyszczeń na terenie Śląska jest emisja antropogeniczna pochodząca głównie z działalności przemysłowej (emisja punktowa), z sektora bytowego (emisja powierzchniowa) oraz komunikacji (emisja liniowa). W związku z położeniem gminy z dala od dużych zakładów przemysłowych największy udział w zanieczyszczeniu powietrza ma emisja z sektora bytowego oraz emisja komunikacyjna związana z przebiegiem dróg wojewódzkich. 19

20 Wielkość emisji z palenisk i kotłowni domowych zależna jest przede wszystkim od rodzaju instalacji grzewczych, rodzaju stosowanych w nich paliw i stopnia izolacji termicznej budynków. Decyduje o tym w dużej mierze wiek budynków. Gmina Istebna charakteryzuje się znacznym udziałem zabytkowych budynków budowanych, często znacznie sprzed 1944 r., o dużych stratach cieplnych, w których dominują indywidualne instalacje grzewcze na paliwa stałe: piece oraz kotły węglowe starego typu. Istotnym zagrożeniem dla stanu powietrza atmosferycznego jest spalanie odpadów w piecach domowych oraz coraz powszechniejsze opalanie domów drewnem, które może stać się istotnym źródłem emisji m.in. wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Ponadto z tego sektora emitowane są głównie: dwutlenek siarki, tlenki azotu, tlenek węgla, węglowodory oraz znaczne ilości pyłów. W przeciwieństwie do zakładów przemysłowych, lokalne systemy grzewcze nie są wyposażone w urządzenia ochrony powietrza, a emitowane przez nie zanieczyszczenia nie podlegają żadnej kontroli w związku z czym wielkość tej emisji jest trudna do oszacowania. Mimo wprowadzania nowych technologii spalania konwencjonalnych paliw przez gospodarstwa domowe a także stosowania paliw gazowych, ogrzewania geotermalnego, działania te nie są jeszcze prowadzone na taką skalę, aby w sposób istotny wpłynąć na poprawę obecnego stanu, zwłaszcza ze względu na rachunek ekonomiczny gospodarstw domowych. Na obszarze gminy emisja komunikacyjna ma mniejszy udział w zanieczyszczaniu powietrza, jednak potencjalne zagrożenie dla stanu powietrza atmosferycznego stanowią przebiegające przez teren gminy dwie drogi wojewódzkie oraz drogi powiatowe i gminne. Emisja zanieczyszczeń powodowana przez ruch komunikacyjny powstaje podczas: spalania paliw w silnikach, ocierania jezdni, opon i hamulców oraz wtórnego unoszenia drobin pyłu z powierzchni dróg (tzw. emisja wtórna). Szczególna uciążliwość ruchu drogowego wynika ze sposobu wprowadzania zanieczyszczeń do powietrza (nisko nad ziemią, znacznego natężenia ruchu samochodowego oraz przebiegu dróg pomiędzy zabudową). W wyniku spalania paliwa dostają się do atmosfery zanieczyszczenia gazowe, głównie: dwutlenek węgla, tlenek węgla, tlenki azotu, węglowodory, aldehydy, tlenki siarki. Powstające pyły zawierają związki ołowiu, kadmu, niklu, miedzi, a także wyższe węglowodory aromatyczne. Ilość emitowanych zanieczyszczeń zależy od wielu czynników, między innymi od natężenia i płynności ruchu, konstrukcji silnika i jego stanu technicznego, zastosowania dopalaczy i filtrów, rodzaju paliwa, parametrów technicznych i stanu drogi. Ze względu na osiadanie zanieczyszczeń atmosferycznych są one także źródłem skażenia wód powierzchniowych, gleb, roślinności oraz mają bardzo niekorzystny wpływ na życie i zdrowie ludzi. 20

21 Na obszarze gminy nie ma dużych zakładów przemysłowy emitujący zanieczyszczenia, ale ze wzglądu na wyjątkowo łatwą migracje zanieczyszczeń atmosferycznych odczuwalne jest zanieczyszczenie emitowane przez zakłady na terenie Aglomeracji Górnośląskiej oraz Rybnickiego Okręgu Węglowego. Do największy emitentów zaliczyć można zakłady: elektrownie Rybnik, Jaworzno III, Łagisza, Łaziska, Halemba, elektrociepłownie: EC Nowa w Dąbrowie Górniczej i Będzin w Będzinie, Zespół Elektrociepłowni Bielsko- Biała, Spółka Energetyczna Jastrzębie w Jastrzębiu Zdroju, ArcelorMittal Poland Oddział w Dąbrowie Górniczej, oraz Kompania Węglowa Oddział Zakład Elektrociepłownie. Nie bez znaczenia dla stanu powietrza atmosferycznego na terenie gminy Istebna jest także wielkość emisji z Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego na terenie Czech. Ocenę jakości powietrza w województwie śląskim, obejmującą 2010 rok, przeprowadzono w oparciu o wyniki badań ze 159 stanowisk pomiarowych. W 2010 roku zakłady z terenu województwa śląskiego, uznanego za szczególnie uciążliwe dla środowiska, wyemitowały do atmosfery ogółem 703,2 tys. ton zanieczyszczeń pyłowych i gazowych (bez dwutlenku węgla). Emisja zanieczyszczeń pyłowych ukształtowała się na poziomie 13,4 tys. (o 14,3% wyższym w porównaniu z rokiem poprzednim), co stanowiło 21,4% emisji krajowej. W ogólnej emisji pyłów największy udział miały pyły ze spalania paliw (62,3%). Emisja zanieczyszczeń gazowych (bez dwutlenku węgla) ukształtowała się na poziomie 689,8 tys. ton (o 7,0% wyższym w stosunku do 2009 roku) i stanowiła 40,5% emisji w kraju. Wśród emitowanych zanieczyszczeń gazowych (bez dwutlenku węgla) dominowały: metan (56,3%), tlenek węgla (20,0%) i dwutlenek siarki (13,4%). W 2010 roku, w porównaniu do roku poprzedniego, w województwie wystąpił po raz pierwszy od dziesięciu lat, wzrost o 11% dwutlenku siarki, 10% tlenków azotu, 44% tlenku węgla, 14% pyłu zawieszonego oraz 15% dwutlenku węgla (tabela 1). Jeszcze gorzej było na terenie powiatu cieszyńskiego gdzie wzrost ten wyniósł odpowiednio 20% w przypadku tlenków azotu, 36% w przypadku dwutlenku węgla i aż 46% w przypadku pyłu zawieszonego. O 3% w porównaniu do roku 2009 spadło zanieczyszczenie dwutlenkiem siarki, natomiast zanieczyszczenie tlenkiem węgla wzrosło, ale jedynie o 15%. Tab.1. Procentowe zmiany stężeń w roku 2010 w stosunku do roku Źródło: Raport WIOŚ 2010 Obszar Dwutlenek siarki Tlenki azotu Tlenek węgla Dwutlenek węgla Pył zawieszony Województwo śląskie Powiat cieszyński Powiat bielski Powiat żywiecki

22 Tendencję do przekraczania poziomów dopuszczalnych średniorocznych, wykazuje przede wszystkim pył zawieszony PM10. Znacznie większe stężenia obserwowane są w okresie od października do marca, czyli w sezonie grzewczym. W porównaniu do sezonu letniego, w sezonie zimowym zwiększa się prawie dwukrotnie lub trzykrotnie częstość przekraczania poziomu 24-godzinnego pyłu zawieszonego oraz stężeń pyłu PM10 i PM2,5, a od ośmio do ponad dwudziestokrotnie stężeń benzo(a)pirenu. W 2010 roku wartości 90,4 percentyla dla stężeń 24-godzinnych pyłu zawieszonego PM10 przekroczyły poziom 50 µg/m3 na wszystkich stanowiskach, osiągając maksymalne przekroczenie o 166% w Aglomeracji Górnośląskiej, o 200% w aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej, o 100% w Bielsku-Białej, o 61% w Częstochowie oraz 214% w strefie śląskiej. W ciepłej porze roku, wysokie usłonecznienie, przy wysokich temperaturach maksymalnych sprzyjają występowaniu podwyższonych stężeń ozonu przyziemnego. Stężenia 8- godzinne ozonu od 2005 roku przekraczają poziom docelowy oraz wykazują przekroczenia dopuszczalnej ilości 25 dni z przekroczeniem poziomu docelowego w roku kalendarzowym uśrednione w ciągu trzech lat. W okresie jedenastu lat na stacjach pozamiejskich, tylko w 2002 roku, średnia liczba dni była niższa niż 25. Ryc.5. Pył zawieszony w województwie śląskim (Źródło: Raport WIOŚ 2010) Średnie roczne stężenia dwutlenku azotu, poza stacją komunikacyjną w Chorzowie, mieściły się w przedziale od 30% do 83% poziomu dopuszczalnego, maksymalne 1 godzinne 22

23 stężenia dwutlenku azotu wyniosło 198 µg/m 3 i wystąpiło w Katowicach ul. Kossutha. Średnie roczne stężenia benzenu nie przekroczyły poziomu dopuszczalnego, podobnie jak stężenia poszczególnych metali ciężkich: ołowiu, arsenu, kadmu i niklu. Maksymalne stężenie 8-godzinne tlenku węgla osiągnęły najwyższe poziomy w Rybniku na stacji tła miejskiego oraz w Częstochowie, na stacji komunikacyjnej (około 75% poziomu dopuszczalnego). W porównaniu do 2009 roku stężenia wzrosły na dziewięciu z dziesięciu stanowisk pomiarowych, maksymalnie w Cieszynie o około 3 mg/m3. Średnie roczne stężenia dwutlenku siarki w 2010 roku wykazały brak przekroczeń dopuszczalnej częstości poziomów dopuszczalnych stężeń 1-godzinnych. Najwyższe stężenia 24- godzinne dwutlenku siarki wystąpiło w Żywcu przekraczając o ponad 100% poziom 125 µg/m 3, poziom ten został przekroczony na 7 z 16 stanowisk: w aglomeracji górnośląskiej jednokrotnie w Dąbrowie Górniczej i Gliwicach, dwukrotnie w Zabrzu i trzykrotnie w Tychach, w aglomeracji rybnickiej trzykrotnie w Rybniku, a w strefie śląskiej trzykrotnie w Cieszynie oraz siedmiokrotnie w Żywcu, przekroczenie dopuszczalnej częstości poziomów dopuszczalnych stężeń 24-godzinnych spowodowało zaliczenie strefy śląskiej do klasy C - na stanowisku w Żywcu zanotowano przez siedem dni w roku stężenia wyższe niż 125 µg/m 3 (dopuszczalna częstość przekraczania 3 razy). Ryc.6. Dwutlenek siarki w województwie śląskim (Źródło: Raport WIOŚ 2010) 23

24 Monitoring chemizmu opadów atmosferycznych i ocena depozycji zanieczyszczeń do podłoża prowadzony jest w 23 stacjach badawczych, z których dwie (w Katowicach i Raciborzu), znajdują się na terenie województwa śląskiego. W 2010 roku na stacjach monitoringowych w województwie śląskim wykonano 295 pomiarów wartości ph dobowych próbek opadów. Wartości ph mieściły się w zakresie od 5,33 do 7,38. W przypadku 61% próbek stwierdzono kwaśne deszcze, czyli opady o wartości ph poniżej 5,6, oznaczającej naturalny stopień zakwaszenia wod opadowych, wskazując na zawartość w nich mocnych kwasów mineralnych. W porównaniu z rokiem ubiegłym stwierdzono wzrost ilości kwaśnych deszczy o 5% Warunki klimatyczne Obszar opracowania został zakwalifikowany do karpackiej dzielnicy klimatycznej, a najistotniejszym czynnikiem klimatotwórczym na terenie gminy są różnice wysokości nad poziomem morza. Klimat obszarów górskich jest astrefowy i w związku z tym warunki klimatyczne charakteryzuje się najczęściej w poszczególnych piętrach wysokościowych. Na omawianym terenie można wyróżnić dwa piętra klimatyczne: umiarkowanie ciepłe - obejmujące tereny do wysokości 550 m n. p. m.; średnia roczna temperatura powietrza w tym piętrze wynosi od 6 do 8 C, roczna suma opadów atmosferycznych kształtuje się na poziomie mm, a liczba dni z pokrywą śnieżną waha się od 90 do 140; umiarkowanie chłodne - obejmujące tereny położone na wysokości m n.p.m.; średnia roczna temperatura powietrza w tym piętrze wynosi od 4 do 6 C, roczna suma opadów atmosferycznych kształtuje się na poziomie mm, a liczba dni z pokrywą śnieżną waha się od 125 do 175. Ryc. 7. Temperatura i opady średnie z wielolecia dla stacji Bielsko-Biała (Źródło: opracowanie własne na podstawie 24

25 Ze względu na duże deniwelacje rzeźby i różnice pokrycia terenu, na terenie gminy Istebna znaczną rolę odgrywa topoklimat poszczególnych zbiorowisk. Ponad 50 % powierzchni gminy stanowią lasy, które pod względem temperatury zasadniczo różnią się od terenów otwartych. Do dna lasu dochodzi znikoma ilość promieniowania słonecznego, dlatego w słoneczne dni wnętrze lasu jest wyraźnie chłodniejsze. W nocy natomiast korony drzew zapobiegają wypromieniowaniu radiacyjnemu i dzięki temu wnętrze lasu jest znacznie cieplejsze. Różnice temperatur mogą osiągać niemal 10 C. Ponadto należy zaznaczyć, że konary drzew zatrzymują znaczna część opadów (jest to tzw. zjawisko incepcji), w związku z czym do dna lasu dociera nawet kilkanaście procent mniej wody niż na tereny otwarte. Natomiast ze względu na znaczne zacienienie, śnieg który spadnie na dno lasu, na wiosnę topnieje znacznie dłużej i wolniej. Zbiorowiska leśne determinują także mikroklimat na polanach. W dzień, ze względu na utrudnioną wymianę powietrza temperatura powietrza jest wyższa niż w lesie, w nocy natomiast następuje bardzo silne wypromieniowanie radiacyjne, a ponadto na polanie gromadzi się cięższe, chłodne powietrze spływające z koron drzew. Jest to przyczyna znacznie niższych temperatur, a często nawet przymrozków radiacyjnych. Topoklimat wzniesień zależy od ekspozycji, wysokości i nachylenia. W przypadku słabego wiatru, temperatura na stokach północnych i południowych może różnić się nawet o 10 C. W nocy natomiast izotermy układają się równolegle do poziomic im bliżej szczytu tym wyższa temperatura. Jest to spowodowane spływaniem cięższego, chłodnego powietrza w doliny i wznoszeniem się ciepłych mas ku górze. Najgrubsza warstwa śniegu utrzymuje się u podnóży wzniesień i na stokach zawietrznych, a najdłużej zalegają pokrywy na stokach o ekspozycji północnej. Szczytowe partie wzniesień otrzymują najmniej opadów, w związku z najsilniejszym wiatrem, a ponadto przychód wody z rosy jest o połowę mniejszy aniżeli u podnóża. Dna dolin, w których prędkość wiatru jest bardzo małą (duży jest wręcz procent cisz atmosferycznych), charakteryzują się bardzo wysoką temperaturą w ciągu dnia i niską temperaturą w nocy, kiedy chłodne powietrze spływa adiabatycznie ze stoków. W dolinach często tworzą się zastoiska zimnego powietrza, co sprzyja powstawaniu mgieł oraz osadów atmosferycznych (rosa, szron). Takie zjawisko inwersji termicznej może być groźne dla roślinności, szkodząc głównie sadom i uprawom warzywnym. Na terenie gminy nie ma dużych miast, jednak w pobliżu większych skupień siedzib ludzkich może już być obserwowane zjawisko zwieszonej emisji ciepła przez systemy grzewcze i komunikację oraz większej pojemności cieplnej, na skutek zastąpienia roślinności asfaltem, kostką betonową, czy ciemnymi połaciami dachów. Obszary zabudowane, charakteryzują się zatem wyższą temperaturą zarówno w ciągu dnia jak i w nocy. 25

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia VI KONFERENCJA NAUKOWA WODA - ŚRODOWISKO - OBSZARY WIEJSKIE- 2013 Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia A. Kuźniar, A. Kowalczyk, M. Kostuch Instytut Technologiczno - Przyrodniczy,

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA wg art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

CONSULTING ENGINEERS SALZGITTER GMBH * ROYAL HASKONING * EKOSYSTEM

CONSULTING ENGINEERS SALZGITTER GMBH * ROYAL HASKONING * EKOSYSTEM 1 WPROWADZENIE 1.1 Przedmiot raportu i formalna podstawa jego sporządzenia Przedmiotem niniejszego raportu jest oszacowanie oddziaływań na środowisko planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r. UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 28 sierpnia 2014 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Grodzisk Wielkopolski

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia:

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia: zasięgnął opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ustrzykach Dolnych w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ Załącznik nr 1 Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ DLA CZĘŚCI TERENU W MIEJSCOWOŚCI CHUDOBCZYCE (tekst i rysunek zmiany studium) Kwilcz,

Bardziej szczegółowo

6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI

6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI 6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI Główne czynniki mające wpływ na powierzchnię ziemi to m.in. mechaniczne niszczenie pokrywy glebowej wskutek procesów urbanizacji, działalności górniczej i niewłaściwie prowadzonych

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze 138 SPRAWDZIANY LEKCJI Sprawdzian z działu Relacje człowiek środowisko przyrodnicze Grupa I Zadanie 1 (0 4 p.) Każdemu terminowi przyporządkuj odpowiadającą mu definicję. 1. Zasoby przyrody A. Zasoby mające

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje:

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje: Rozporządzenie nr Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z dnia... w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód zlewni Małej Panwi Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW GMINA PRZECISZÓW STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PRZECISZÓW Część I WPROWADZENIE Załącznik nr 1 do uchwały Nr V/39/15 Rady Gminy Przeciszów z dnia 26 marca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA Monitoring of rainfall chemistry and of the deposition of pollutants to the ground Przygotowano w oparciu o zlecone

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Rafał Kosieradzki specjalista

Bardziej szczegółowo

Elementy środowiska abiotycznego Rudniańskiego Parku Krajobrazowego. mgr inż. Piotr Dmytrowski

Elementy środowiska abiotycznego Rudniańskiego Parku Krajobrazowego. mgr inż. Piotr Dmytrowski mgr inż. Piotr Dmytrowski Metodyka pracy zebranie i przegląd materiałów źródłowych inwentaryzacja terenowa opis elementów środowiska abiotycznego geomorfologia budowa geologiczna złoża surowców mineralnych

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Początki początków - maj br.

Początki początków - maj br. Dotychczasowe doświadczenia w zakresie egzekwowania i ujmowania zagadnień klimatycznych w składanych dokumentach na etapie ooś w województwie kujawsko - pomorskim Rdoś Bydgoszcz Początki początków - maj

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK

OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W RZESZOWIE DELEGATURA W PRZEMYŚLU OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK Opracowała: mgr inż.danuta Satkowska Przemyśl, kwiecień 2010r. SPIS TREŚCI 1.

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek

PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek Kierownik Projektu: mgr inŝ. Ksenia Czachor Opracowanie: mgr Katarzyna Kędzierska

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE Maciej KOSTECKI, Joanna KERNERT, Witold NOCOŃ, Krystyna JANTA-KOSZUTA Wstęp Zbiornik Zaporowy w Goczałkowicach powstał

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA. Temat: Kanalizacja sanitarna we wsiach Godzikowice, Ścinawa Polska, Ścinawa (gm. Oława)

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA. Temat: Kanalizacja sanitarna we wsiach Godzikowice, Ścinawa Polska, Ścinawa (gm. Oława) G E O L badania geologiczne ul. Świeża 7a; 54-060 Wrocław NIP 894-172-74-83 tel./fax. (071) 351 38 83; tel. kom. (0601) 55 68 90 DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA PODŁOŻA GRUNTOWEGO Temat: Kanalizacja sanitarna

Bardziej szczegółowo

4. Depozycja atmosferyczna

4. Depozycja atmosferyczna 4. DEPOZYCJA ATMOSFERYCZNA Jednym z podstawowych czynników, które mają wpływ na obieg materii w geoekosystemie jest depozycja atmosferyczna. Powietrze ulega silnemu zanieczyszczeniu. Związki powodujące

Bardziej szczegółowo

SALVE REGINA wraz z terenami przyległymi na obszarze miasta Sandomierz

SALVE REGINA wraz z terenami przyległymi na obszarze miasta Sandomierz PODSUMOWANIE WRAZ Z UZASADNIENIEM DO UCHWAŁY W SPRAWIE UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO terenu osiedla SALVE REGINA wraz z terenami przyległymi na obszarze miasta Sandomierz

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 03 Ogólny opis gminy X-2796.03

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 17 lipca 2014 r. Poz. 4085 UCHWAŁA NR LIV/807/14 RADY MIASTA ZABRZE z dnia 7 lipca 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 3 czerwca 2015 r. Poz. 2071 ROZPORZĄDZENIE NR 13/2015 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W WARSZAWIE

Olsztyn, dnia 3 czerwca 2015 r. Poz. 2071 ROZPORZĄDZENIE NR 13/2015 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W WARSZAWIE DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Olsztyn, dnia 3 czerwca 2015 r. Poz. 2071 ROZPORZĄDZENIE NR 13/2015 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W WARSZAWIE z dnia 27 maja 2015

Bardziej szczegółowo

2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska

2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska 2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska Działalność Państwowego Monitoringu Środowiska z mocy art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz.

Bardziej szczegółowo

Obieg materii w skali zlewni rzecznej

Obieg materii w skali zlewni rzecznej WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią nie tylko formę retencji wody w zlewni, ale równocześnie uczestniczą w procesach przemieszczania rozpuszczonej materii w zlewni. W ramach ZMŚP na Stacjach Bazowych

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty).

Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie Inspekcja Ochrony Środowiska Stan środowiska w Polsce -Raport o stanie środowiska w Polsce (wybrane aspekty). Opracowanie: mgr Tomasz Łaciak Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXII/159/2012 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 12 kwietnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXII/159/2012 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 12 kwietnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXII/159/2012 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie: przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów położonych w obrębie wsi

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, ocena i rekomendacje Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Cel i zakres Prognozy

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 03 Charakterystyka miasta Katowice W-880.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1 Źródła informacji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Ogólny opis miasta

Rozdział 3. Ogólny opis miasta ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 3 Ogólny opis miasta W-588.03 2/13

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

KSSE - Podstrefa Tyska OFERTA NR 1/2011. teren inwestycyjny nieruchomość gruntowa w Lędzinach

KSSE - Podstrefa Tyska OFERTA NR 1/2011. teren inwestycyjny nieruchomość gruntowa w Lędzinach KSSE - Podstrefa Tyska Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić: OFERTA NR 1/2011 teren inwestycyjny nieruchomość gruntowa w Lędzinach Przedmiotem oferty jest sprzedaż całości lub części niezabudowanej

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (KIP)

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (KIP) KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (KIP) (jako załącznik do wniosk u o wydanie decyzji o środ owiskowych uwarunkowaniach) dla przedsięwzięcia pn. :... Na podstawie art. 3 ust. 1, pkt. 5 oraz art. 74 ustawy

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/92/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 2 lipca 2015 r.

UCHWAŁA NR XI/92/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 2 lipca 2015 r. UCHWAŁA NR XI/92/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie: zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Żarów. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR NR 0150/XLVIII/1093/10 RADY MIASTA TYCHY. z dnia 28 października 2010 r.

UCHWAŁA NR NR 0150/XLVIII/1093/10 RADY MIASTA TYCHY. z dnia 28 października 2010 r. UCHWAŁA NR NR 0150/XLVIII/1093/10 RADY MIASTA TYCHY w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ujścia Potoku Wyrskiego do rzeki Gostyni i Starej

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W OPOLU OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 wykonana zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia GK 6220.6.2014 Koźmin Wlkp. 30.06.2014r. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia Na podstawie art. 71, ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu

Bardziej szczegółowo

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia GK 6220.5.2014 Koźmin Wlkp. 30.06.2014r. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia Na podstawie art. 71, ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO TERENÓW POD ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ JEDNORODZINNĄ I LETNISKOWĄ w WILKOWYJI, dz. nr ewid. 110, 111, 168 gm. KŁECKO

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Wilga. Wójt Gminy Wilga

Wójt Gminy Wilga. Wójt Gminy Wilga Wójt Gminy Wilga 08-470 Wilga, ul. Warszawska 38, tel. (25) 685-30-70, fax. (25) 685-30-71 E-mail: ugwilga@interia.pl Strona internetowa: www.ugwilga.pl Nr OŚ.6220.7.2012 Wilga, dnia 06.12.2012 r. OBWIESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach

Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Stan środowiska naturalnego w polskich uzdrowiskach Sierpień 1992 Janusz Jeziorski Informacja Nr 62 Środowisko naturalne

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DOTYCZĄCA PROJEKTU MPZP OBSZARU MORASKO RADOJEWO UMULTOWO RADOJEWO ZACHÓD CZĘŚĆ A W POZNANIU ZAŁĄCZNIK NR 9A DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA Fot. 1. Tereny pól i nieużytków

Bardziej szczegółowo

Babiogórski Park Narodowy.

Babiogórski Park Narodowy. Babiogórski Park Narodowy. Lokalizacja punktów pomiarowych i wyniki badań. Na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego zlokalizowano 3 punkty pomiarowe. Pomiary prowadzono od stycznia do grudnia 2005 roku.

Bardziej szczegółowo

Rozstrzygnięcie Rady Gminy Mogilany, załącznik do uchwały Nr. Rozstrzygnięcie Wójta w sprawie rozpatrzenia uwagi

Rozstrzygnięcie Rady Gminy Mogilany, załącznik do uchwały Nr. Rozstrzygnięcie Wójta w sprawie rozpatrzenia uwagi WYKAZ UWAG ZGŁOSZONYCH DO WYŁOŻONEGO DO PUBLICZNEGO WGLĄDU PROJEKTU STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY MOGILANY WRAZ Z PROGNOZĄ ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO MOGILANY Lp.

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania na środowisko do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Wysokie Mazowieckie

Prognoza oddziaływania na środowisko do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Wysokie Mazowieckie Prognoza oddziaływania na środowisko do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Wysokie Mazowieckie Opracowanie: mgr inż. Wojciech Zalewski Olsztyn, wrzesień 2012 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20 października 2009r.

Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20 października 2009r. Uchwała Nr LVIII / 571 / 2009 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zmianami) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z geografii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

Na p Na ocząt ą e t k

Na p Na ocząt ą e t k Program Ochrony Jezior Polski Północnej prezentacja nowego programu Krzysztof Mączkowski Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Na początek Woda jest jednym z komponentów

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO

PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY SOCHACZEW DLA FRAGMENTU WSI KOŻUSZKI PARCEL PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO Opracowanie: Mgr Paulina Wójcik Spis treści 1. Informacje ogólne...

Bardziej szczegółowo

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r.

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r. Wpływ na środowisko wysokiego stężenia odprowadzanych do rzek substancji oraz zawartości tlenu w wodzie przy obecnej sytuacji hydrologicznej Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Zawiadomienie. Doręczenie ww. decyzji stronom uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia.

Zawiadomienie. Doręczenie ww. decyzji stronom uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. BURMISTRZ OPALENICY ul. 3Maja 1, 64-330 Opalenica GK.6220.11.2015.ES.9 Opalenica, dnia 14 sierpnia 2015 r. Zawiadomienie Na podstawie art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Postępowanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zakres KIP

Postępowanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zakres KIP Karta informacyjna przedsięwzięcia art. 3 ust. 1 pkt. 5 ustawy z 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVII/156/2008 RADY GMINY LEŻAJSK z dnia 19 czerwca 2008r.

UCHWAŁA NR XXVII/156/2008 RADY GMINY LEŻAJSK z dnia 19 czerwca 2008r. UCHWAŁA NR XXVII/156/2008 RADY GMINY LEŻAJSK z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Nr 6/2002 terenu we wsi Wierzawice. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA Prezentacja przygotowana w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Katowicach Katowice, listopad 2015 ROZMIESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r.

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU z dnia 9 maja 2013 r. w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/537/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 stycznia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXX/537/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 stycznia 2013 r. UCHWAŁA NR XXX/537/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 stycznia 2013 r. w sprawie określenia programu ochrony powietrza dla strefy kujawsko-pomorskiej oraz docelowych dla arsenu i ozonu

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DOTYCZĄCA PROJEKTU MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO PODOLANY ZACHÓD C W POZNANIU

PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DOTYCZĄCA PROJEKTU MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO PODOLANY ZACHÓD C W POZNANIU PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DOTYCZĄCA PROJEKTU MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO PODOLANY ZACHÓD C W POZNANIU ZAŁĄCZNIK NR 5A DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA Fot.1 ul. Ciechocińska

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH Program ochrony środowiska przed hałasem dla Miasta Gliwice na lata 2013-2017

Bardziej szczegółowo

Do czego potrzebne jest planowanie przestrzenne w adaptacji do zmian klimatu? Kto decyduje o tym co się planuje?

Do czego potrzebne jest planowanie przestrzenne w adaptacji do zmian klimatu? Kto decyduje o tym co się planuje? 2013-09-29 1 Do czego potrzebne jest planowanie przestrzenne w adaptacji do zmian klimatu? Kto decyduje o tym co się planuje? 2013-09-29 2 Stan Prawny studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY ŁUKÓW ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁUKÓW DLA CZĘŚCI OBRĘBU GEODEZYJNEGO JATA PROJEKT PLANU

WÓJT GMINY ŁUKÓW ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁUKÓW DLA CZĘŚCI OBRĘBU GEODEZYJNEGO JATA PROJEKT PLANU WÓJT GMINY ŁUKÓW ZMIANA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ŁUKÓW DLA CZĘŚCI OBRĘBU GEODEZYJNEGO JATA PROJEKT PLANU WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2014 2 projekt: październik 2014 UCHWAŁA Nr..

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA w K a t o w i c a c h D e l e g a t u r a w B i e l s k u - B i a ł e j I N F O R M A C J A O STANIE ŚRODOWISKA NA TERENIE MIASTA

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 1.1 Dane ogólne. 1.2 Cel projektowanych prac. 1.3 Zapotrzebowanie na wodę, wymagania odnośnie jej jakości, przeznaczenie wody

1. Wstęp. 1.1 Dane ogólne. 1.2 Cel projektowanych prac. 1.3 Zapotrzebowanie na wodę, wymagania odnośnie jej jakości, przeznaczenie wody 1 1. Wstęp 1.1 Dane ogólne Zleceniodawcą opracowania projektu prac geologicznych jest Urząd Gminy w Rytrze, z/s 33-343 Rytro 265. 1.2 Cel projektowanych prac Celem projektowanych prac jest poszukiwanie,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/83/2015 RADY MIEJSKIEJ W BARCINIE. z dnia 27 sierpnia 2015 r.

UCHWAŁA NR X/83/2015 RADY MIEJSKIEJ W BARCINIE. z dnia 27 sierpnia 2015 r. UCHWAŁA NR X/83/2015 RADY MIEJSKIEJ W BARCINIE z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego Bielawy I w południowej części terenu górniczego,

Bardziej szczegółowo

Rozstrzygnięcie Wójta Gminy Słupsk w sprawie rozpatrzenia uwagi uwaga uwzględniona

Rozstrzygnięcie Wójta Gminy Słupsk w sprawie rozpatrzenia uwagi uwaga uwzględniona Wykaz uwag wniesionych do ponownie wyłożonego do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w części obrębów Bierkowo - Strzelino, gmina Słupsk, w tym uwag

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/34/10 RADY MIEJSKIEJ W KOWARACH Z DNIA 30 GRUDNIA 2010. Rada Miejska w Kowarach uchwala, co następuje:

UCHWAŁA NR IV/34/10 RADY MIEJSKIEJ W KOWARACH Z DNIA 30 GRUDNIA 2010. Rada Miejska w Kowarach uchwala, co następuje: UCHWAŁA NR IV/34/10 RADY MIEJSKIEJ W KOWARACH Z DNIA 30 GRUDNIA 2010 w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kowary, jednostka urbanistyczna Kowary Podgórze,

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 8.10.2013 r., Lublin Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY ZŁEJ JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA

PRZYCZYNY ZŁEJ JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA PRZYCZYNY ZŁEJ JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA Prezentacja przygotowana w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Katowicach, Katowice, wrzesień

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000.

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych

Bardziej szczegółowo