Gastroenterologia Nettera TOM 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Gastroenterologia Nettera TOM 1"

Transkrypt

1 i Gastroenterologia Nettera TOM 1

2 ii iii Netter s Gastroenterology Gastroenterologia Nettera TOM 1 Edited by Martin H. Floch, MD, MACG Neil R. Floch, MD, FACS Kris V. Kowdley, MD C. S. Pitchumoni, MD, FRCP, FACP, MACG, MPH Raul J. Rosenthal, MD James S. Scolapio, MD Illustrations by Frank H. Netter, MD Contributing Illustrators John A. Craig, MD Carlos A. G. Machado, MD Kip Carter, MS David Mascaro, MS Steven Moon Redakcja Martin H. Floch Neil R. Floch Kris V. Kowdley C. S. Pitchumoni Raul J. Rosenthal James S. Scolapio Ilustracje Frank H. Netter Współpraca John A. Craig, Carlos A. G. Machado, Kip Carter, David Mascaro, Steven Moon Redakcja wydania I polskiego Leszek Paradowski Icon Learning Systems Carlstadt, New Jersey Elsevier Urban & Partner Wrocław URBAN&PARTNER

3 iv v Tytuł oryginału: Netter s Gastroenterology Redakcja: Martin H. Floch, Neil R. Floch, Kris Kowdley, C.S. Pitchumoni, Raul Rosenthal, James Scolapio This edition of Sections 1 through 164 of Netter s Gastroenterology, 1e by Martin H. Floch, Neil R. Floch and Kris V. Kowdley is published by arrangement with Elsevier Inc. Rozdziały książki Netter s Gastroenterology, wyd. 1 (redaktorzy: Martin H. Floch, Neil R. Floch i Kris V. Kowdley) zostały opublikowane przez Elsevier Inc. Published by Icon Learning Systems LLC, a subsidiary of MediMedia USA, Inc. Copyright 2005 MediMedia, Inc. ISBN 10: ISBN 13: Wszelkie prawa zastrzeżone, zwłaszcza prawo do przedruku i tłumaczenia na inne języki. Żadna z części tej książki nie może być w jakiejkolwiek formie publikowana bez uprzedniej pisemnej zgody Wydawnictwa. Dotyczy to również sporządzania fotokopii, mikrofilmów oraz przenoszenia danych do systemów komputerowych. Ze względu na stały postęp w naukach medycznych lub odmienne nieraz opinie na temat stosowania nowych metod diagnozowania i leczenia, jak również możliwość wystąpienia błędu, prosimy, aby podczas podejmowania decyzji terapeutycznej uważnie oceniać zamieszczone w książce informacje, zwłaszcza dotyczące podawania leków nowych lub rzadko stosowanych. Radzimy zapoznać się również z informacjami producenta leku. Pomoże to zmniejszyć ryzyko wystąpienia błędu lekarskiego. Copyright for the Polish edition by Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010 Redakcja naukowa I wydania polskiego: prof. dr hab. med. Leszek Paradowski dr n. med. Frank H. Netter Frank H. Netter urodził się w 1906 r. w Nowym Jorku. Studiował sztuki piękne w Art Student s League i National Academy of Design. Studia medyczne rozpoczął w New York University, a tytuł lekarza otrzymał w 1931 r. Szkice z jego zeszytów przyciągały uwagę studentów i lekarzy. W czasie studiów Netter odpłatnie tworzył ilustracje do artykułów i podręczników. W 1933 r. rozpoczął pracę jako chirurg, jednocześnie zajmował się tworzeniem ilustracji. Ostatecznie zrezygnował z praktyki lekarskiej, aby cały swój czas poświęcić sztuce. W czasie II wojny światowej powołano go do armii Stanów Zjednoczonych. Po wojnie rozpoczął współpracę z firmą farmaceutyczną CIBA (obecnie Novartis). Współpraca trwająca 45 lat zaowocowała powstaniem wyjątkowej kolekcji ilustracji znanych lekarzom i innym grupom zawodowym związanym z medycyną na całym świecie. W 2000 r. prawa do Kolekcji Nettera nabył Icon Learning Systems i rozpoczął jej aktualizację poprzez dołączanie nowych dzieł tworzonych przez artystów w stylu dr. Nettera. W roku 2005 Kolekcja Nettera została zakupiona przez Elsevier Inc. Obecnie w ofercie Elsevier Inc. znajduje się ponad 50 publikacji zawierających prace dr. Nettera. Tłumaczenie z języka angielskiego: dr n. med. Radosław Kempiński rozdz dr n. med. Renata Mozrzymas rozdz dr n. med. Agata Mulak rozdz dr n. med. Katarzyna Neubauer rozdz lek. med. Paweł Petryszyn rozdz dr hab. med. Elżbieta Poniewierka rozdz lek. med. Małgorzata Reszczyńska rozdz dr n. med. Artur Salomon rozdz lek. med. Łukasz Salomon rozdz dr n. med. Jarosława Siemianów-Wejchert rozdz dr n. med. Adam Smereka rozdz lek. med. Anna Susło rozdz dr n. med. Dorota Waśko-Czopnik rozdz lek. med. Szymon Wieczorek rozdz , dr n. med. Barbara Woźniak-Stolarska rozdz , Dyrektor wydawnictwa: dr n. med. Andrzej Broniek Redaktor naczelny: lek. med. Edyta Błażejewska Redaktor prowadzący: Renata Wręczycka Redaktor tekstu: Stanisława Trela Redaktor-producent: Wiesława Jeleńska-Hombek Opracowanie skorowidza: Katarzyna Daniel Projekt okładki: Piotr Kawecki ISBN (tom I) ISBN (tom II) ISBN (całość) Wśród ilustracji wykorzystywanych w nauczaniu medycyny prace dr. Nettera zajmują szczególne miejsce. Trzynaste wydanie Netter Collection of Medical Illustrations, zawierające większość z ponad 20 tysięcy ilustracji stworzonych przez Nettera, stało się jednym z najsławniejszych kiedykolwiek opublikowanych dzieł medycznych. Atlas anatomii człowieka Nettera, pierwszy raz wydany w 1989 r., zawiera ilustracje anatomiczne z Kolekcji Nettera. Przetłumaczony na 16 języków służy studentom medycyny i innych kierunków pokrewnych na całym świecie. Ilustracje Nettera oprócz wartości artystycznych mają również, co ważniejsze, wartość merytoryczną. Dr Netter napisał w 1949 roku, że celem ilustracji jest wyjaśnienie zagadnienia. Niezależnie od walorów artystycznych ilustracji medycznej ma ona niewielką wartość, jeżeli nie pomaga zrozumieć wybranego zagadnienia. Malarstwo Nettera charakteryzuje się wyjątkową kompozycją, pomysłowością, podejściem do tematu i niesie znaczący przekaz intelektualny. Frank H. Netter, lekarz i artysta, zmarł w 1991 roku. Tom I zawiera rozdziały 1 164, tom II rozdziały Elsevier Urban & Partner ul. Kościuszki 29, Wrocław tel. 071/ , fax 071/ Przygotowanie do druku: Pracownia Składu Komputerowego TYPO-GRAF Druk i oprawa: Drukarnia Narodowa SA, Kraków

4 vi vii Dedykacja... xiii Przedmowa... xiv Przedmowa do wydania polskiego... xv Autorzy... xvi I. przełyk Neil R. Floch Rozdział 1: Zależności topograficzne przełyku... 3 Rozdział 2: Mięśniówka przełyku... 6 Rozdział 3: Unaczynienie tętnicze przełyku... 9 Rozdział 4: Unaczynienie żylne przełyku Rozdział 5: Unerwienie przełyku: sympatyczne i parasympatyczne Rozdział 6: Unerwienie wewnętrzne przewodu pokarmowego Rozdział 7: Budowa histologiczna przełyku Rozdział 8: Połączenie żołądkowo-przełykowe i przepona Rozdział 9: Akt połykania Rozdział 10: Neuroregulacja procesu połykania Rozdział 11: Wady wrodzone przełyku Rozdział 12: Pierścień Schatzkiego Rozdział 13: Zespół Plummera-Vinsona Rozdział 14: Zespoły kurczowe przełyku Rozdział 15: Achalazja Rozdział 16: Uchyłki przełyku Rozdział 17: Ciała obce w przełyku Rozdział 18: Uszkodzenie przełyku przez substancje żrące Rozdział 19: Rozdarcie i perforacja przełyku Rozdział 20: Żylaki przełyku Rozdział 21: Choroba refluksowa przełyku Rozdział 22: Ostre i przewlekłe zapalenie przełyku Rozdział 23: Owrzodzenia przełyku... 73

5 viii ix Rozdział 24: Zwężenia przełyku Rozdział 25: Przepuklina wślizgowa i okołoprzełykowa rozworu przełykowego typu 1, 2 i Rozdział 26: Przełyk Barretta Rozdział 27: Nowotwory łagodne przełyku Rozdział 28: Nowotwory złośliwe środkowej i górnej części przełyku Rozdział 29: Nowotwory dolnego odcinka przełyku II. Żołądek i dwunastnica Martin H. Floch Rozdział 30: Budowa anatomiczna żołądka naturalne zróżnicowanie i topografia Rozdział 31: Budowa anatomiczna i topografia dwunastnicy Rozdział 32: Błona śluzowa żołądka Rozdział 33: Błona śluzowa i struktury dwunastnicy Rozdział 34: Dopływ krwi i krążenie oboczne narządów górnej jamy brzusznej Rozdział 35: Drenaż chłonny żołądka Rozdział 36: Unerwienie żołądka i dwunastnicy Rozdział 37: Wydzielanie żołądkowe Rozdział 38: Czynniki wpływające na czynność żołądka Rozdział 39: Rola żołądka w trawieniu Rozdział 40: Badania wydzielania kwasu solnego Rozdział 41: Wpływ leków na czynność żołądka Rozdział 42: Endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego: ezofagogastroduodenoskopia Rozdział 43: Obłożony język, halitoza i pleśniawki Rozdział 44: Aerofagia i odbijania Rozdział 45: Motoryka żołądka Rozdział 46: Gastropareza i zaburzenia motoryki żołądka Rozdział 47: Niedrożność kanału odźwiernika i skutki wymiotów Rozdział 48: Nudności i wymioty Rozdział 49: Zwężenie przerostowe odźwiernika Rozdział 50: Uchyłki żołądka Rozdział 51: Uchyłki dwunastnicy Rozdział 52: Dyspepsja (dyspepsja czynnościowa i niezwiązana z chorobą wrzodową) Rozdział 53: Infekcja Helicobacter pylori Rozdział 54: Zapalenie żołądka Rozdział 55: Choroba wrzodowa: definicja i patofizjologia Rozdział 56: Choroba wrzodowa: ostre wrzody żołądka (nadżerkowe zapalenie żołądka) Rozdział 57: Choroba wrzodowa: zapalenie dwunastnicy i wrzody trawienne opuszki dwunastnicy Rozdział 58: Choroba wrzodowa: powikłania Rozdział 59: Krwawienie z przewodu pokarmowego Rozdział 60: Endoskopia lecznicza przewodu pokarmowego Rozdział 61: Guzy łagodne żołądka Rozdział 62: Chłoniaki żołądka i chłoniaki typu MALT Rozdział 63: Nowotwory żołądka Rozdział 64: Nowotwory dwunastnicy Rozdział 65: Zasady chirurgii żołądka Rozdział 66: Powikłania po gastrektomii: gastrektomia częściowa Rozdział 67: Skutki gastrektomii całkowitej III. ŚCIANA JAMY BRZUSZNEJ Raul Rosenthal, David Podkameni, Flavia Soto, Guillermo Higa, Dario Berkowski, Colleen Kennedy, T. Cristina Sardinha, Emanuele Lo Menzo, Elias Chousleb, Samir Yebara Rozdział 68: Przednio-boczna ściana jamy brzusznej Rozdział 69: Otrzewna Rozdział 70: Miednica i powięź miedniczna Rozdział 71: Kanał pachwinowy Rozdział 72: Okolice i płaszczyzny jamy brzusznej Rozdział 73: Jama brzuszna wady wrodzone Rozdział 74: Ostry brzuch Rozdział 75: Niedrożność przewodu pokarmowego Rozdział 76: Niedrożność naczyń krezkowych Rozdział 77: Inne zmiany naczyniowe Rozdział 78: Ostre zapalenie otrzewnej Rozdział 79: Przewlekłe zapalenie otrzewnej Rozdział 80: Rak otrzewnej Rozdział 81: Łagodne nawracające zapalenie otrzewnej (rodzinna gorączka śródziemnomorska) Rozdział 82: Uszkodzenia jelita cienkiego

6 x xi Rozdział 83: Uszkodzenia jelita grubego Rozdział 84: Przepuklina pachwinowa skośna i prosta Rozdział 85: Przepukliny udowe Rozdział 86: Ściana brzucha: przepukliny brzuszne Rozdział 87: Przepukliny lędźwiowe, zasłonowe, kulszowe i kroczowe Rozdział 88: Przepukliny wewnętrzne: wrodzone przepukliny wewnątrzotrzewnowe IV. JELITO CIENKIE Martin H. Floch Rozdział 89: Topografia jelita cienkiego Rozdział 90: Budowa ogólna jelita cienkiego Rozdział 91: Budowa mikroskopowa jelita cienkiego Rozdział 92: Jelito kręte Rozdział 93: Badania obrazowe jelita cienkiego Rozdział 94: Unaczynienie jelita cienkiego Rozdział 95: Unerwienie jelita cienkiego i grubego Rozdział 96: Odruchy trzewne Rozdział 97: Wady wrodzone jelita cienkiego Rozdział 98: Uchyłek Meckela Rozdział 99: Zaburzenia motoryki jelita cienkiego Rozdział 100: Niedrożność częściowa i całkowita jelita cienkiego Rozdział 101: Przewlekła rzekoma niedrożność jelit Rozdział 102: Ileostomia, kolostomia i stomia żołądkowo-jelitowa Rozdział 103: Wgłobienie jelita cienkiego Rozdział 104: Zespół jelita nadwrażliwego i czynnościowe zaburzenia przewodu pokarmowego Rozdział 105: Sekrecyjne, trawienne i absorpcyjne funkcje jelita cienkiego Rozdział 106: Hormony układu pokarmowego Rozdział 107: Badania diagnostyczne jelita cienkiego Rozdział 108: Nietolerancja dwucukrów Rozdział 109: Choroba trzewna i zaburzenia wchłaniania Rozdział 110: Choroba Whipple a Rozdział 111: Uchyłki Rozdział 112: Biegunka Rozdział 113: Zespół rozrostu bakteryjnego Rozdział 114: Zespół krótkiego jelita Rozdział 115: Alergia pokarmowa Rozdział 116: Eozynofilowe zapalenie jelit Rozdział 117: Nowotwory łagodne jelita cienkiego Rozdział 118: Nowotwory złośliwe jelita cienkiego Rozdział 119: Zespół rakowiaka i guzy neuroendokrynne V. Okrężnica, odbytnica i odbyt Martin H. Floch Rozdział 120: Struktura i histologia okrężnicy Rozdział 121: Esica Rozdział 122: Odbytnica i kanał odbytu Rozdział 123: Układy naczyniowy, limfatyczny i nerwowy jelita grubego Rozdział 124: Wydzielanie, trawienie i wchłanianie w jelicie grubym oraz flora jelitowa Rozdział 125: Probiotyki Rozdział 126: Anoskopia, sigmoidoskopia i kolonoskopia Rozdział 127: Laparoskopia Rozdział 128: Badanie kału Rozdział 129: Krwawienie jelitowe Rozdział 130: Motoryka i zaburzenia motoryki jelita grubego Rozdział 131: Defekacja Rozdział 132: Patofizjologia defekacji i nietrzymanie stolca Rozdział 133: Zaparcie Rozdział 134: Wpływ leków na jelito grube Rozdział 135: Okrężnica olbrzymia (megacolon) Rozdział 136: Skręt esicy Rozdział 137: Skręt kątnicy Rozdział 138: Choroby wyrostka robaczkowego: zapalenie, torbiel śluzowa i guzy Rozdział 139: Uchyłkowatość: choroba uchyłkowa jelita grubego Rozdział 140: Uchyłkowatość: zapalenie uchyłków i jego powikłania oraz krwawienie z uchyłków Rozdział 141: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego: definicja i opis ogólny Rozdział 142: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego: objawy pozajelitowe i powikłania

7 xii Rozdział 143: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego: rozpoznanie histologiczne i dysplazja Rozdział 144: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego: leczenie chirurgiczne Dedykacja Rozdział 145: Ileostomia i kolostomia Rozdział 146: Zespolenie końcowego odcinka jelita krętego z kanałem odbytu i zapalenie zbiornika pouch Rozdział 147: Cechy różnicujące wrzodziejące zapalenie jelita grubego i chorobę Leśniowskiego-Crohna Rozdział 148: Choroba Leśniowskiego-Crohna Rozdział 149: Choroba Leśniowksiego-Crohna: powikłania i leczenie chirurgiczne Rozdział 150: Zmiany okołoodbytnicze w chorobie Leśniowskiego-Crohna Rozdział 151: Leczenie farmakologiczne nieswoistych zapaleń jelit W dzisiejszych szaleńczych czasach pisanie książek naukowych wypełnia czas, który moglibyśmy potraktować jako wolny. Opracowując tę książkę, wykorzystywaliśmy czas, który powinien być poświęcony naszym rodzinom. Dlatego też chcielibyśmy ją w całości zadedykować naszym żonom i dzieciom. Dedykację niech przyjmą nasze żony Gladys Floch, Prema Pitchumoni, Bonnie Kowdley, Robin Zaretsky Floch, Sima Rosenthal i Elizabeth Scolapio, a także nasze dzieci Jeffrey Aaron Floch (świętej pamięci), Craig Lawrence Floch, Lisa Susanne Adelmann, Neil Robert Floch, Sheila Pitchumoni, Shoba Pitchumoni, Suresh Pitchumoni, Sara Kowdley, Noam Rosenthal, Dana Rosenthal, Julia Scolapio i Anthony Scolapio. Rozdział 152: Mikroskopowe zapalenie jelita grubego (limfocytowe i kolagenowe zapalenie jelita grubego) Rozdział 153: Nowotwory jelita grubego: polipy okrężnicy Rozdział 154: Nowotwory jelita grubego: badania przesiewowe i leczenie polipów jelita grubego Rozdział 155: Rodzinna polipowatość gruczolakowata i zespoły polipowatości Rozdział 156: Rak jelita grubego: obraz kliniczny i rozpoznanie Rozdział 157: Rak jelita grubego: zaawansowanie, leczenie i wyniki Rozdział 158: Rak odbytnicy Rozdział 159: Guzki krwawnicze Rozdział 160: Częściowe i całkowite wypadanie odbytnicy Rozdział 161: Szczelina odbytu, świąd odbytu, zapalenie brodawek i krypt odbytu Rozdział 162: Ropień odbytowo-odbytniczy i przetoka Rozdział 163: Ziarniniak weneryczny i zapalenie prostnicy przenoszone drogą płciową Rozdział 164: Nietrzymanie stolca Skorowidz... S-1

8 xiv xv Przedmowa Przedmowa do wydania polskiego Każdy kto studiował medycynę w ostatnich 25 latach zdaje sobie sprawę, jak ogromną wartość przedstawiają ilustracje doktora Franka H. Nettera. Zarówno studenci, jak i nauczyciele traktują jego ilustracje jako kryteria wyjściowe, będące ponadczasowym wzorem, ponieważ uczą bardziej niż onieśmielają. Możliwe, że wciąż udoskonalane techniki pewnego dnia pozwolą na taki rozwój pomocy naukowych, iż przerosną one wartością i przejrzystością wartość edukacyjną ilustracji Nettera, lecz ten czas jeszcze nie nadszedł i wciąż nowe generacje studentów na całym świecie kontynuują zgłębianie wiedzy na podstawie prac jego wybitnego talentu. W swojej przeszłości naukowej byłem autorem dwóch książek pierwsza to jedno z pionierskich tekstów dotyczących jelita cienkiego, natomiast druga jest jedną z pierwszych pozycji związanych z żywieniem w chorobach gastroenterologicznych. Mimo iż obiecałem sobie już nigdy więcej nie podejmować się tak ciężkiej pracy, potrzeba zwięzłego i wyczerpującego opracowania obejmującego zagadnienia podstawowe, jak i najświeższe doniesienia z użyciem ilustracji słynnej kolekcji Nettera, złamała mój opór, i nie mogłem zmarnować tej szansy. Wynikiem tego jest Gastroenterologia Nettera. Wydawca zarzucał mi, że napisałem tekst ogólnikowy, niezrozumiały dla studentów, natomiast budzący zainteresowanie gastroenterologów. Cel niniejszej książki jest inny niż tradycyjnie pisanych podręczników, w których kładzie się nacisk na słowo pisane. Próbowałem odkryć dziedzinę gastroenterologii i żywienia, tak aby przekazać swoim odbiorcom skuteczne i sensowne doświadczenia poprzez balansowanie między słowem a rysunkiem, pozostając jednak wiernym filozofii doktora Nettera przez wykorzystanie mocy ilustracji, by uczyć, dostarczając zarazem istotnych informacji za pomocą tekstu. Wybrałem około 300 najlepszych ilustracji doktora Nettera i wraz ze współautorami napisałem tekst tak, aby wyeksponować to, co autor miał na myśli. W tradycyjnym podręczniku najpierw jest pisany tekst, któremu towarzyszą ryciny. W tym wypadku ja i moi współautorzy napisaliśmy tekst do ilustracji wykonanych wcześniej, a naszym celem było scalenie wszystkiego razem, aby uzyskać przejrzystą całość. W związku z tym, że medycyna jest stale rozwijającą się dziedziną nauki, wykorzystano talent artystów medycznych Kipa Cartera, Davida Mascaro i Stevena Moona do stworzenia nowych rycin w stylu Nettera oraz zaktualizowania tych, które tego wymagały. Książka została podzielona na 10 części odnoszących się do poszczególnych narządów przewodu pokarmowego oraz do jego specjalnych zagadnień. Początkowo wymienione części były podzielone na 265 zwięzłych rozdziałów, włącznie ze wstępnym rozdziałem odnoszącym się do anatomii i fizjologii. Tekst zawierał główne informacje o obrazie klinicznym, diagnostyce, leczeniu i postępowaniu, przebiegu i rokowaniu oraz, jeśli było to uzasadnione, profilaktyce i kontroli na każdym etapie choroby. Wierzę, że wynikiem jest rzetelne spojrzenie na większość przedstawionych zagadnień. Czułem się komfortowo pisząc tekst do rozdziałów dotyczących żołądka, jelita cienkiego, jelita grubego i chorób infekcyjnych, natomiast prosiłem przyjaciół, aby zajęli się przygotowaniem tych części, które stanowią ich sferę zainteresowań i są w nich ekspertami. Doktor C.S. Pitchumoni, niezrównany nauczyciel zajmujący się tematyką chorób trzustki, zgodził się napisać tekst do części dotyczących trzustki i pęcherzyka żółciowego. Doktor Kris Kowdley z Uniwersytetu w Waszyngtonie, będący światowym autorytetem w dziedzinie chorób wątroby, zredagował część odnoszącą się do tego narządu. Doktor Neil Floch, który spędzał niekończące się godziny przy stole operacyjnym, opanowując techniki chirurgii małoinwazyjnej i procedurę fundoplikacji Nissena, napisał część dotyczącą przełyku. Doktor Raul Rosenthal z Kliniki w Cleveland, we współpracy ze swoimi współpracownikami, zgodził się natomiast na napisanie rozdziałów dotyczących jamy brzusznej. W uzupełnieniu całości doktor James Scolapio z Mayo Clinic napisał część dotyczącą żywienia. Jestem bardzo wdzięczny wszystkim wymienionym kolegom za ich ciężką pracę i oddanie. Bez nich książka ta nigdy nie byłaby wydana. Mam nadzieję, że podręcznik ten spodoba się naszym Czytelnikom i będzie zarówno pomocną częścią w ich edukacji, jak i lekturą, do której się powraca. Doktor Martin H. Floch Dzięki inicjatywie wydawnictwa Elsevier Urban & Partner na polski rynek trafia niezwykły podręcznik medyczny. Został on napisany przez zespół znanych gastroenterologów amerykańskich, którym kierował Profesor Martin H. Floch z Uniwersytetu Yale, do ilustracji dr. Franka H. Neterra.. Zespół Martina H. Flocha napisał zatem libretto do rysunków i obrazów Franka H. Nettera. Frank Henry Netter urodził się 25 kwietnia 1906 r. w Nowym Jorku. Planował zostać malarzem. Żeby zrealizować te plany i marzenia, ukończył studia w National Academy of Design, uzupełniając je nauką u wielu prywatnych artystów. Pierwsze sukcesy, także komercyjne, odniósł już w 1920 r., publikując rysunki w nowojorskich gazetach. Po skutecznych namowach rodziny rozpoczął studia medyczne, które ukończył w 1931 roku, rozpoczynając specjalizację z chirurgii. Już w czasie studiów medycznych zauważono jego talent jako ilustratora. O przerwaniu kariery medycznej zadecydował w 1933 roku światowy kryzys gospodarczy, który pozbawił młodego lekarza środków do życia. Sukcesy zawodowe i wielką sławę F. H. Netter zawdzięcza współpracy z firmą farmaceutyczną CIBA, dla której ilustrował materiały informacyjne i reklamowe produkowanych przez nią leków, m.in. naparstnicy. Przez wiele lat, aż do śmierci (17 września 1991 r.) Netter rysował i malował. Tak powstała jego słynna kolekcja, na którą składa się około 4000 obrazów i ilustracji. Jest autorem słynnego Atlasu anatomii człowieka, pierwszego podręcznika milionów lekarzy na całym świecie oraz wielu podręczników wielokrotnie unowocześnianych i wznawianych. Frank H. Netter był laureatem wielu prestiżowych nagród. Najwięcej otrzymał ich w 1986 roku. New York Times nazwał go w tymże roku medycznym Michałem Aniołem. Ilustracje w Gastroenterologii Neterra są dydaktyczne i piękne. Potwierdzili to moi rozmówcy profesorowie sztuki i medycyny. Tekst napisany do tych ilustracji przez zespół Martina H. Flocha składa się w dobrze zachowanych proporcjach z części morfologicznej, fizjologicznej i klinicznej. Dlatego można przewidzieć, że po podręcznik ten sięgną zarówno lekarze specjaliści, głównie chirurdzy, interniści, gastroenterolodzy, lekarze rodzinni, jak też nauczyciele akademiccy nauczający przedmiotów interdyscyplinarnych. Prawdopodobnie sięgną po to dzieło ambitni studenci medycyny, których urzekną zarówno piękno ilustracji, jak i bardzo dydaktyczny opis anatomii, unerwienia, czynności i endokrynologii układu trawienia oraz opis jego chorób. Podręcznik ma bowiem znamiona dzieła encyklopedycznego. Udostępnienie tego dzieła polskim czytelnikom stało się możliwe dzięki moim młodszym koleżankom i kolegom, z którymi współpracuję w Katedrze i Klinice Gastroenterologii i Hepatologii Akademii Medycznej we Wrocławiu i którym serdecznie dziękuję za miłą współpracę przy tłumaczeniu. Dziękuję również Wydawnictwu Elsevier, z którym miałem przyjemność w sposób harmonijny współpracować nad polskim wydaniem kolejnej cennej pozycji medycznej. Leszek Paradowski Wrocław, w dniu osiemnastej rocznicy śmierci Franka H. Nettera

9 Autorzy xvi Martin H. Floch, MD, MACG Clinical Professor of Medicine Section of Gastroenterology and Nutrition Yale University School of Medicine Norwalk Hospital Norwalk, Connecticut Neil R. Floch, MD, FACS Director of Minimally Invasive and Bariatric Surgery Norwalk Hospital Norwalk, Connecticut Kris V. Kowdley, MD Professor of Medicine Department of Gastroenterology/Hepatology University of Washington Seattle, Washington C. S. Pitchumoni, MD, FRCP, FACP, MACG, MPH Clinical Professor of Medicine, Robert Wood Johnson Medical School Chief, Division of Gastroenterology/Hepatology, Clinical Nutrition Saint Peter s University Hospital New Brunswick, New Jersey Raul J. Rosenthal, MD Director, The Bariatric Institute Division of Minimally Invasive Surgery Cleveland Clinic Florida Weston, Florida James S. Scolapio, MD Director of Nutrition Department of Gastroenterology Mayo Clinic Jacksonville, Florida

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312.

Układ trawienny. Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. WI Układ trawienny Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu trawiennego i zaburzeń układu trawiennego u dzieci w WS 310-312. Opieka pielęgniarska w chorobach układu trawiennego w WY 156.5. Klasyfikuj prace:

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie drugiego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. 1 Kierunek: PIELĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz... 15. 2. Choroby jelita cienkiego Anna Zaremba-Woroniecka... 46

Spis treści. 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz... 15. 2. Choroby jelita cienkiego Anna Zaremba-Woroniecka... 46 Spis treści 1. Choroby żołądka Wiktor Łaszewicz..................... 15 Zarys budowy i fizjologii żołądka.......................... 15 Budowa żołądka.................................. 15 Wydzielanie żołądkowe..............................

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci...

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci... SPIS TREŚCI ROZWÓJ ONTOGENETYCZNY ORAZ FIZJOLOGIA CZYNNOŚCI MOTORYCZNEJ PRZEWODU POKARMOWEGO Krzysztof Fyderek.. 13 Rozwój strukturalny................. 13 Rozwój śródściennego żołądkowo-jelitowego (enteralnego)

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO:

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Andrzej W. SZAWŁOWSKI CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Żołądka Jelit Trzustki GEP z Kliniki Nowotworów Górnego Odcinka Układu Pokarmowego -Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp Spis treści Spis Autorów Wstęp ROZDZIAŁ 1 Metabolizm w chirurgii 1.1. Informacje wstępne...1 1.2. Podział ustroju...1 1.3. Prawa równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej...2 1.4. Skład elektrolitowy

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

CHIR NOWORODKA TERATOMA

CHIR NOWORODKA TERATOMA TERATOMA dr Informacja dla rodziców dzieci operowanych z powodu guzów wrodzonych krzyżowo-ogonowych Rozejście się rany operacyjnej. Uszkodzenie odbytnicy Nietrzymanie moczu Nietrzymanie stolca Uszkodzenie

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie trzeciego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie trzeciego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz.

FLUOROURACILUM. Załącznik C.26. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1039 Poz. 42 Załącznik C.26. FLUOROURACILUM 1 FLUOROURACILUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2 FLUOROURACILUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3 FLUOROURACILUM

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi

Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi Jama ustna Karty pracy dla grup Przykładowe odpowiedzi Karta pracy I 1. Wykonaj schematyczny rysunek zęba i podpisz jego najważniejsze części. 2. Uzupełnij tabelę. Zęby Rozdrabnianie pokarmu Język Gruczoły

Bardziej szczegółowo

Dolegliwości z przewodu IIIR

Dolegliwości z przewodu IIIR Dolegliwości z przewodu pokarmowego IIIR Zaburzenia Łaknienia- brak łaknienia Anorexia brak łaknienia-małe znaczenie diagnostyczne Choroby nowotworowe, zapalne przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, Choroby

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr..

... (imię, nazwisko, data urodzenia, nr hist. chor.) Pacjent został zakwalifikowany do operacji przez dr.. LAPAROSKOPIA APPENDECTOMIA CHOLECYSTEKTOMIA dr Informacja dla pacjentów i rodziców dzieci operowanych z powodu zmian chorobowych pęcherzyka żółciowego, wyrostka robaczkowego i innych operacji metodą laparoskopową

Bardziej szczegółowo

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ WPŁYW OPERACJI W OBRĘBIE JAMY BRZUSZNEJ NA CZYNNOŚĆ UKŁADU ODDECHOWEGO Okolica operacji Natężona pojemność

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

1. Rozwój czynności układu pokarmowego u dzieci Jerzy Socha, Piotr Socha. 13 Rozwój procesów trawienia i wchłaniania... 17

1. Rozwój czynności układu pokarmowego u dzieci Jerzy Socha, Piotr Socha. 13 Rozwój procesów trawienia i wchłaniania... 17 Spis treści WIADOMOŚCI OGÓLNE................... 13 1. Rozwój czynności układu pokarmowego u dzieci Jerzy Socha, Piotr Socha. 13 Rozwój procesów trawienia i wchłaniania.............. 17 2. Wybrane zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Ból brzucha ó taczka Guz Uraz P yn w j. brzusznej Wymioty Nadci nienie wrotne Zapalenie trzustki Ostry brzuch Kontrola pooperacyjna

Ból brzucha ó taczka Guz Uraz P yn w j. brzusznej Wymioty Nadci nienie wrotne Zapalenie trzustki Ostry brzuch Kontrola pooperacyjna DIAGNOSTYKA PRZEWODU POKARMOWEGO Zakład Radiologii Pediatrycznej Warszawski Uniwersytet Medyczny WSKAZANIA DO DIAGNOSTYKI PRZEWODU POKARMOWEGO U DZIECI Wymioty, wzdęcie Ból/bóle brzucha Uraz Ciało obce

Bardziej szczegółowo

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie.

Instytut: Nauk o Zdrowiu w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gnieźnie. Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kierunek: Specjalność: Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 370 godzin Wykłady: 40, Seminaria:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1 Wiadomości ogólne... 1 Wskazania i przeciwwskazania... 2

Spis treści. 1 Wiadomości ogólne... 1 Wskazania i przeciwwskazania... 2 0 0 9 M 3 1 Wiadomości ogólne... 1 Wskazania i przeciwwskazania... 2 VI Ryzyko i powikłania: serce i płuca... 3 Znieczulenie miejscowe... 3 Sedacja i znieczulenie... 3 Powikłania sercowe... 3 Powikłania

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: Poziom studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Gastroenterologia Kod modułu LK.3.E.010 I Wydział Lekarski z Oddziałem

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową

Układ pokarmowy. czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy czyli jak bułeczka przekracza barierę jelitową Układ pokarmowy jest zbudowany z przewodu pokarmowego oraz gruczołów dodatkowych czyli narządów wspomagających jego pracę. Przewód pokarmowy:

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Anatomia Kod przedmiotu: 3 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM 1. IRINOTECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINOTECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINOTECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Chirurgia dziecięca Kod modułu LK.3.F.013 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Poziom i forma studiów. studia I stopnia stacjonarne. Pielęgniarstwo. Ścieżka dyplomowania: Pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu: OS-CHiPCH

Poziom i forma studiów. studia I stopnia stacjonarne. Pielęgniarstwo. Ścieżka dyplomowania: Pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu: OS-CHiPCH Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu (kierunku) Specjalność: Nazwa Rodzaj Pielęgniarstwo.. Poziom i forma studiów Ścieżka

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10.

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10. KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) - Zapoznanie się z regulaminem i przepisami BHP obowiązującymi na zajęciach. Podstawowe mianownictwo anatomiczne

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003 Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003 Spis kursów specjalizacyjnych w nadchodzącym roku wg. publikacji CMKP Luty Nr kursu: 5-703-2003 Temat kursu: Chirurgia transplantacyjna -podstawowy

Bardziej szczegółowo

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Załącznik C.35.a. IRINOTECANUM Lp 1. IRINO TECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINO TECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINO TECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 4. IRINO TECANUM C15.2 BRZUSZNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt

Kardiologia małych zwierząt Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt 5-6 września 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Ratownictwo

Bardziej szczegółowo

Spis treści. http://d-nb.info/101440553x

Spis treści. http://d-nb.info/101440553x Spis treści Wstęp 7 1. Budowa i działanie układu pokarmowego 8 Żołądek - jelita 8 Trawienie 8 Odbyt (kanał odbytu) 9 Hemoroidy 9 2. Choroby ujścia jelita 10 Metody badania 10 Czego dotyczy badanie? 10

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI METODY BADAŃ I PODSTAWY INTERPRETACJI WYNIKÓW. część I

SPIS TREŚCI METODY BADAŃ I PODSTAWY INTERPRETACJI WYNIKÓW. część I część I METODY BADAŃ I PODSTAWY INTERPRETACJI WYNIKÓW 1. Interpretacja obrazu dwukontrastowego przewodu pokarmowego Stanisław Leszczyński. 2 Zawiesina barytowa.......................... 2 Badanie promieniem

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : chirurgia dziecięca 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy człowieka

Układ pokarmowy człowieka Układ pokarmowy człowieka Odcinki: Jama ustna Gardło Przełyk Żołądek Jelito cienkie (dwunastnica, jelito czcze, jelito kręte) Jelito grube (kątnica, okrężnica, odbytnica) Gruczoły układu pokarmowego: Ślinianki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część ogólna. 1. Badanie kliniczne. Diagnostyczne badania laboratoryjne i obrazowe.. 17

Spis treści. Część ogólna. 1. Badanie kliniczne. Diagnostyczne badania laboratoryjne i obrazowe.. 17 Spis treści Część ogólna 1. Badanie kliniczne. Diagnostyczne badania laboratoryjne i obrazowe.. 17 1.1. Badanie kliniczne chorego na oddziale chirurgii ogólnej Monika Bieniasz, Wojciech Rowiński...........

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

PULA PYTAŃ DO EGZAMINU Z ZAKRESU CHIRURGII OGÓLNEJ W SESJI LETNIEJ W ROKU

PULA PYTAŃ DO EGZAMINU Z ZAKRESU CHIRURGII OGÓLNEJ W SESJI LETNIEJ W ROKU Wrocław, l kwietnia 2004 r PULA PYTAŃ DO EGZAMINU Z ZAKRESU CHIRURGII OGÓLNEJ W SESJI LETNIEJ W ROKU AKAD. 2003/2004 l. Podstawy fizjologii w chirurgu gospodarka wodno-elektrohtowa 2 Podstawy fizjologii

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja VetCo Medycyna kotów 11-12 kwietnia 2015 Warszawa Materiały konferencyjne

Międzynarodowa Konferencja VetCo Medycyna kotów 11-12 kwietnia 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Międzynarodowa Konferencja VetCo Medycyna kotów 11-12 kwietnia 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa tel. 22 127

Bardziej szczegółowo

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego DIETETYKA Dariusz Włodarek SPIS TREŚCI Rozdział I. Planowanie i organizacja żywienia dietetycznego 1.1. Zagadnienia sanitarno-higieniczne w żywieniu dietetycznym 1.2. Dobór surowców i technik przyrządzania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do chorób okrężnicy

Wprowadzenie do chorób okrężnicy 35 Wprowadzenie do chorób okrężnicy Rozdział 35. Wprowadzenie do chorób okrężnicy Jelito grube składa się z jelita ślepego, okrężnicy, odbytnicy i odbytu (ryc. 35.1). Podstawową rolą okrężnicy jest resorpcja

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży 52 Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży Irritable bowel syndrome in children Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Bartosz Romańczuk Pediatr Pol 2010; 85 (1): 52 56 2010 by Polskie Towarzystwo Pediatryczne

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Dni Gastroenterologii Dziecięcej Kraków, 25-26 września 2015 PROGRAM

Małopolskie Dni Gastroenterologii Dziecięcej Kraków, 25-26 września 2015 PROGRAM Małopolskie Dni Gastroenterologii Dziecięcej Kraków, 25-26 września 2015 PROGRAM Aula im. Prof. Macieja L. Jakubowskiego, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie 12:00-12:50 Lunch 12:50-13:00 Piątek

Bardziej szczegółowo

Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego

Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego Anatomia Jelito grube stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego. Składa się z kątnicy, okrężnicy, odbytnicy i odbytu. Rozpoczyna się w prawej

Bardziej szczegółowo

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce

Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Nefrologia i urologia małych zwierząt w praktyce 17-18 maja 2014, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 214/2012 z dnia 30 października 2012 r. o projekcie programu Profilaktyka schorzeń proktologicznych miasta Piekary

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k23-2012-S Pozycja planu: B23 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Publikacja objęta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. Publikacja przeznaczona jedynie dla

Publikacja objęta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. Publikacja przeznaczona jedynie dla RECENZENT Prof. dr hab. med. Janina Sokołowska-Pituchowa PROJEKT OKŁADKI Marcin Bruchnalski Na okładce preparat anatomiczny ze zbiorów Muzeum Anatomii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum Fot.

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku. Pierwszego stopnia (licencjackie) Praktyczny. Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku. Pierwszego stopnia (licencjackie) Praktyczny. Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2014/2015. Opis przedmiotu kształcenia- Program nauczania. Rok studiów: IV Semestr studiów: VII,VIII

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2014/2015. Opis przedmiotu kształcenia- Program nauczania. Rok studiów: IV Semestr studiów: VII,VIII STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2014/2015 Opis przedmiotu kształcenia- Program nauczania Nazwa przedmiotu: Chirurgia Kod modułu (od A do G) F Wydział: Kierunek studiów: Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit W przypadku choroby nasze jelita mają niewiele możliwości zwrócenia na siebie naszej uwagi. Typowe

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY CHIRURGII LAPAROSKOPOWEJ

PODSTAWY CHIRURGII LAPAROSKOPOWEJ 11 CZĘŚĆ PIERWSZA PODSTAWY CHIRURGII LAPAROSKOPOWEJ ROZDZIAŁ 1 Śladami pionierów laparoskopii Grzegorz S. Lityński / 19 1.1. Wprowadzenie / 19 1.2. Era internistów / 20 1.3. Laparoskopia w ginekologii

Bardziej szczegółowo

2 Leczenie żywieniowe

2 Leczenie żywieniowe 2 Leczenie żywieniowe Określenie planowe podawanie odpowiednio dobranych składników pożywienia. Składniki pożywienia podaje się przez przewód pokarmowy (żywienie dojelitowe) lub drogą pozajelitową (żywienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Praktyczne ćwiczenia z ultrasonografii 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego*

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Konsultacja: prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu ANATOMIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie gastroenterologii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie gastroenterologii za rok 2014 prof. dr hab. med. Mirosław Jarosz Warszawa, 17 marca 2015 r. Klinika Chorób Metabolicznych i Gastroenterologii Instytutu Żywności i Żywienia ul. Kondratowicza 8 03-242 Warszawa tel.: 22326 5657 email:

Bardziej szczegółowo

Okrężnica Leży między kątnicą a odbytnicą. Dzieli się na trzy części: wstępującą, poprzeczną i zstępującą.

Okrężnica Leży między kątnicą a odbytnicą. Dzieli się na trzy części: wstępującą, poprzeczną i zstępującą. Jelito grube stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego. Składa się z kątnicy, okrężnicy, odbytnicy i odbytu. Rozpoczyna się w prawej dolnej części jamy brzusznej (w tak zwanym dole biodrowym), w miejscu

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO Stanisław Kłęk ROZWÓJ HPN I Początek HPN: zarezerwowane wyłącznie dla nienowotworowej niewydolności jelit II Szybki wzrost ilości ośrodków i liczby chorych

Bardziej szczegółowo

chirurgia ogólna ortopedia i traumat narz Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi ruchu Choroby układu nerwowego X X

chirurgia ogólna ortopedia i traumat narz Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi ruchu Choroby układu nerwowego X X Choroby układu nerwowego Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu poważnego urazu * 2 Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu urazu * 3 Kompleksowe zabiegi wewnątrzczaszkowe * 4 Duże zabiegi wewnątrzczaszkowe * 5

Bardziej szczegółowo

Seminarium 5 Przewód pokarmowy. Żołądek i dwunastnica Jelito cienkie Jelito grube Ostry brzuch

Seminarium 5 Przewód pokarmowy. Żołądek i dwunastnica Jelito cienkie Jelito grube Ostry brzuch Seminarium 5 Przewód pokarmowy Żołądek i dwunastnica Jelito cienkie Jelito grube Ostry brzuch Współczesna diagnostyka obrazowa przewodu pokarmowego Metody badania Badania jedno- i dwukontrastowe Endoskopia

Bardziej szczegółowo

Krwotok z górnego odcinka przewodu pokarmowego

Krwotok z górnego odcinka przewodu pokarmowego Adam Makowski Krwotok z górnego odcinka przewodu pokarmowego Objawy: fusowate wymioty, smoliste stolce (gdy krwotok gwałtowny kolor czerwony), Fusowate wymioty tylko w 20% krwawień z żołądka i dwunastnicy

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2012/2013 Kod: EIB-1-370-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2012/2013 Kod: EIB-1-370-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Zarys anatomii Rok akademicki: 2012/2013 Kod: EIB-1-370-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców

Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców Gdy dziecko boli brzuszek poradnik dla rodziców Konsultacja naukowa: Prof. dr hab. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska Układ pokarmowy misterna budowa i doskonała funkcja Układ pokarmowy człowieka zbudowany

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wykrycia raka jelita grubego Ocena

Bardziej szczegółowo

06.21 Całkowite usunięcie jednego płata tarczycy (z usunięciem cieśni lub części drugiego płata)

06.21 Całkowite usunięcie jednego płata tarczycy (z usunięciem cieśni lub części drugiego płata) ICD9 kod nazwa 06.21 Całkowite usunięcie jednego płata tarczycy (z usunięciem cieśni lub części drugiego płata) 06.22 Wycięcie połowy tarczycy 06.399 Inna częściowa tyroidektomia 06.4 Całkowita resekcja

Bardziej szczegółowo

Powiatowe Centrum Zdrowia w Kamiennej Górze Sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital Powiatowy. Kamienna Góra 25 września 2012r.

Powiatowe Centrum Zdrowia w Kamiennej Górze Sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital Powiatowy. Kamienna Góra 25 września 2012r. Powiatowe Centrum Zdrowia w Kamiennej Górze Sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital Powiatowy Kamienna Góra 25 września 2012r. Blok Porodowy i Oddział Neonatologiczny -przed remontem Otwarcie

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii naczyniowej w roku 2003

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii naczyniowej w roku 2003 Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii naczyniowej w roku 2003 Spis kursów specjalizacyjnych w nadchodzącym roku wg. publikacji CMKP Wykaz kursów specjalizacyjnych w roku 2003 Styczeń Nr kursu: 13-736-2003

Bardziej szczegółowo

DIAGOSTYKA ENDOSKOPOWA NOWOTWORÓW GÓRNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO

DIAGOSTYKA ENDOSKOPOWA NOWOTWORÓW GÓRNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO DIAGOSTYKA ENDOSKOPOWA NOWOTWORÓW GÓRNEGO ODCINKA PRZEWODU POKARMOWEGO Dr hab.n.med.marek Waluga Katedra i Klinika Gastroenterologii i Hepatologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego Przewodniczący Oddziału

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Cennik nr 6 ODDZIAŁ CHIRURGII OGÓLNEJ Wartość 1 pkt = 56,00 zł

Cennik nr 6 ODDZIAŁ CHIRURGII OGÓLNEJ Wartość 1 pkt = 56,00 zł kod grupy kod produktu Cennik nr 6 ODDZIAŁ CHIRURGII OGÓLNEJ Wartość 1 pkt = 56,00 zł A01 5.51.01.0001001 Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu poważnego urazu 139 30 6 A02 5.51.01.0001002 Zabiegi wewnątrzczaszkowe

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dydaktyczny dla studentów V roku Wydziału Lekarskiego na Rok Akademicki 2010/2011

Przewodnik dydaktyczny dla studentów V roku Wydziału Lekarskiego na Rok Akademicki 2010/2011 Przewodnik dydaktyczny dla studentów V roku Wydziału Lekarskiego na Rok Akademicki 2010/2011 1. Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Chirurgii Onkologii Gastroenterologicznej i Chirurgii Plastycznej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce

Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Intensywna terapia i choroby układu oddechowego małych zwierząt w praktyce 18-19 maja 2013, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne 1 Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary

Bardziej szczegółowo

Wzorce protokołów operacyjnych w chirurgii ogólnej i naczyniowej. Jamal J.Hoballah, Carol E. H. Scott-Conner(red.nauk.) Tom 1. Przedmowa.

Wzorce protokołów operacyjnych w chirurgii ogólnej i naczyniowej. Jamal J.Hoballah, Carol E. H. Scott-Conner(red.nauk.) Tom 1. Przedmowa. Wzorce protokołów operacyjnych w chirurgii ogólnej i naczyniowej Jamal J.Hoballah, Carol E. H. Scott-Conner(red.nauk.) Tom 1 Przedmowa Wprowadzenie Sekcja 1 Przełyk 1. Ezofagektomia: Prawostronna torakotomia

Bardziej szczegółowo

Zmiany patologiczne: dwunastnica

Zmiany patologiczne: dwunastnica Zmiany patologiczne: dwunastnica Rozdzial. - makieta.indd 10 2007-06-01 08:4:55 . Zmiany patologiczne: dwunastnica Przegląd zmian patologicznych występujących w dwunastnicy 12 Wrzód dwunastnicy: cechy

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Symptomatologia chorób układu pokarmowego Franciszek Kokot. 1. 2. Choroby przełyku Piotr J. Thor... 35.

SPIS TREŚCI. 1. Symptomatologia chorób układu pokarmowego Franciszek Kokot. 1. 2. Choroby przełyku Piotr J. Thor... 35. Spis treœci XI SPIS TREŚCI 1. Symptomatologia chorób układu pokarmowego Franciszek Kokot. 1 Brak łaknienia......................... 1 Zgaga............................ 2 Odbijanie...........................

Bardziej szczegółowo

Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej

Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej Gdańsk,10.10.2015 r. Choroba refluksowa przełyku możliwości terapii poza blokerami pompy protonowej Prof. dr hab. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : FAKULTET DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA PRZY ŁÓŻKU CHOREGO 2. NAZWA

Bardziej szczegółowo

Gruczołami wspomagającymi proces trawienia są: ślinianki, wątroba i trzustka.

Gruczołami wspomagającymi proces trawienia są: ślinianki, wątroba i trzustka. Spis treści: 1.Budowa układu pokarmowego człowieka. 2.Jama ustna. 3.Budowa zęba. 4.Ślinianki. 5.Gardło i przełyk. 6.Żołądek. 7.Jelito cienkie. 8.Jelito grube. 9.Trzustka. 10.Wątroba. 11.Trawienie pokarmu.

Bardziej szczegółowo