Ophthalmology new trends in therapy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ophthalmology new trends in therapy"

Transkrypt

1 International Symposium Ophthalmology new trends in therapy r. Wroc³aw Poland PROGRAM STRESZCZENIA / ABSTRACTS

2

3 SESJE PLENARNE STRESZCZENIA PLENARY SESSIONS ABSTRACTS 33

4 FRIDAY I st PLENARY SESSION New Guidelines for Glaucoma Treatment according European Glaucoma Society (EGS 2008) Marta MISIUK-HOJ O Department of Ophthalmology, Wroclaw Medical University, Poland In 2008 European Glaucoma Society has published the third edition of the guidelines for the diagnosis and treatment of glaucoma (the first edition appeared in 1998, the second in 2003). In our lecture we would like to present the newest recommendations concerning glaucoma treatment based on the most current glaucoma literature, conferences and clinical experiences available. The guidelines incorporate the evidence-based-medicine and the personal opinions of the outstanding group of European glaucomacologists. According to the EGS, the ultimate goal of glaucoma treatment is to maintain a patient s quality of life, it means optimal visual functions, comfort of life and possible side-effects, at reasonable cost. 34 Plenary sessions abstracts

5 I SESJA PLENARNA PIĄTEK Nowe zalecenia dotycz¹ce leczenia jaskry wed³ug Europejskiego Towarzystwa Okulistycznego (EGS 2008) Marta MISIUK-HOJ O Katedra i Klinika Okulistyki Akademii Medycznej, Wroc³aw, Polska W 2008 r. Europejskie Towarzystwo Jaskrowe opublikowa³o trzeci¹ edycjê wytycznych dotycz¹cych diagnostyki i leczenia jaskry (pierwsza edycja pojawi³a siê w 1998 r., druga w 2003 r.). W niniejszej prezentacji przedstawiamy Pañstwu najnowsze standardy dotycz¹ce terapii jaskry, oparte na wspólnych ustaleniach wybitnych europejskich specjalistów-glaukomatologów. Grupa ekspertów wziê³a pod uwagê najnowsze doniesienia z literatury œwiatowej, tzw. medycyny opartej na faktach, oraz doœwiadczenia w³asne. Uzyskany konsensus opiera siê na za³o eniu, i celem leczenia jaskry jest utrzymanie optymalnej jakoœci ycia pacjenta w rozumieniu m.in. jego funkcji wzrokowych, komfortu ycia codziennego i ewentualnych skutków ubocznych leczenia, przy rozs¹dnych kosztach. Sesje plenarne streszczenia 35

6 FRIDAY I st PLENARY SESSION Perfusion pressure in the clinical setting: New studies Alon HARRIS Department of Ophthalmology, Indiana University, Indianapolis, USA Primary open-angle glaucoma (OAG) is a multi factorial optic neuropathy characterized by progressive retinal ganglion cell death and associated visual field loss. A major treatable risk factor for OAG is elevated intraocular pressure (IOP). However, glaucoma continues to progress in some patients despite well controlled IOP and the disease pathophysiology remains largely unknown. Multiple population based studies have shown a link between lower than average diastolic perfusion pressure and the incidence and prevalence of glaucoma. The Thessaloniki Eye Study also found that low diastolic blood pressure was associated with a large cup to disk ratio and narrow rim. Fluctuation of mean ocular perfusion pressure has been shown as the most consistent risk factor in a cohort of glaucoma patients by Choi et al. The scientific community is continuing to elicit evidence suggesting that alterations in ocular blood flow, systemic blood pressure and perfusion pressure may play a prominent role in the OAG disease process. This presentation will describe the population based and clinical studies which have contributed to the body of knowledge that suggests that impaired vascular autoregulation renders the optic nerve head susceptible to alterations in perfusion and systemic blood pressure. 36 Plenary sessions abstracts

7 I SESJA PLENARNA PIĄTEK Ciœnienie perfuzji w praktyce klinicznej: nowe badania Alon HARRIS Klinika Okulistyki Uniwersytetu w Indianie, Indianapolis, USA Jaskra pierwotna otwartego k¹ta (JPOK) jest wieloczynnikowym procesem uszkadzaj¹cym nerw wzrokowy, charakteryzuj¹cym siê postêpuj¹cym zanikiem komórek zwojowych siatkówki i zwi¹zanymi z nim ubytkami w polu widzenia. G³ównym, poddaj¹cym siê leczeniu, czynnikiem ryzyka JPOK jest podwy szone ciœnienie wewn¹trzga³kowe (CW). Niemniej jednak u niektórych pacjentów mimo dobrej kontroli CW dochodzi do progresji jaskry i patofizjologia choroby pozostaje niejasna. Liczne badania populacyjne wykaza³y zwi¹zek ni szego od przeciêtnego rozkurczowego ciœnienia perfuzji z czêstoœci¹ i powszechnoœci¹ wystêpowania jaskry. Badanie The Thessaloniki Eye Study pokaza³o, e niskie rozkurczowe ciœnienie perfuzji by³o zwi¹zane z wiêksz¹ wartoœci¹ wspó³czynnika c/d oraz w¹skim pierœcieniem nerwowo-siatkówkowym. Wahania œredniego ciœnienia ocznej perfuzji stanowi³y wspólny czynnik ryzyka w grupie pacjentów z jaskr¹ w badaniu Choi i wsp. Œrodowisko naukowe dostarcza wci¹ nowych dowodów sugeruj¹cych, i zmiany w ocznym przep³ywie krwi, ogólnoustrojowym ciœnieniu têtniczym i ciœnieniu perfuzji mog¹ odgrywaæ znaczn¹ rolê w procesie uszkodzenia jaskrowego. Niniejsza prezentacja przedstawi badania kliniczne i badania na du ych populacjach, które przyczyni³y siê do powstania teorii sugeruj¹cej, e zaburzona autoregulacja naczyniowa powoduje, i nerw wzrokowy staje siê podatny na zmiany perfuzji i ciœnienia ogólnoustrojowego. Sesje plenarne streszczenia 37

8 FRIDAY I st PLENARY SESSION Primary Angle-Closure Glaucoma new trends in prophylaxis and therapy Maria Hanna NI ANKOWSKA The Centre of Clinical Ophthalmology SPEKTRUM, Wroclaw, Poland Author presents new definitions of Primary Angle Closure (PAC) and Primary Angle-Closure Glaucoma (PACG). This differentiation has very important practical implication, especially in the light of new diagnostic possibilities created by AS OCT. Identation gonioscopy can diagnose an angle closure suspect. This term implies an anatomically predisposed eye to intermittent/subacute angle closure. Laser iridotomy is usually indicated in such cases, but it is only relative indication. Practical value of AS OCT in early PAC diagnosis, as well as in monitoring of anatomical results of laser procedures is largely discussed. AS OCT creates new possibilities in surgical management of PACG too. Closed monitoring since the first days, as well as verifying of necessary management of scaring process, are very useful. Author emphasizes the practical value of new imaging techniques in glaucoma, especially early Primary Angle Closure (PAC) diagnosis in the context of glaucoma prophylaxis. 38 Plenary sessions abstracts

9 I SESJA PLENARNA PIĄTEK Jaskra pierwotnie zamkniêtego k¹ta nowe trendy w profilaktyce i terapii Maria Hanna NI ANKOWSKA Oœrodek Okulistyki Klinicznej SPEKTRUM, Wroc³aw, Polska Autorka przedstawia nowe kierunki postêpowania okulistycznego, wynikaj¹ce z aktualnego rozró niania pierwotnie zamkniêtego k¹ta (PZK), jako stanu anatomicznego usposabiaj¹cego do rozwoju jaskry, oraz jaskry pierwotnie zamkniêtego k¹ta (JPZK), w której rozpoznanie opiera siê na obecnoœci cech neuropatii jaskrowej. Gonioskopia dynamiczna pozwala jedynie na stwierdzenie p o d e j r z e n i a PZK, do którego mo e dochodziæ przy rozszerzonej Ÿrenicy lub w wyniku d³ugotrwa³ego napiêcia akomodacji. Stwierdzenie to stanowi w z g l ê d n e wskazanie do zabiegu profilaktycznego przypodstawnej irydotomii laserowej. Optyczna koherentna tomografia przedniego odcinka oka (AS OCT) jest narzêdziem, które mo e w sposób p e w n y i obrazowo udokumentowany wykazaæ istnienie PZK w sytuacjach sfa³dowania siê nasady têczówki i/lub przesuniêcia ku przodowi przepony têczówkowo-soczewkowej. Jest to równoznaczne z rozpoznaniem nawracaj¹cego lub podostrego PZK oraz zagro enia atakiem ostrego pierwotnego zamkniêcia k¹ta (dawniej: atakiem ostrej jaskry ). Takie rozpoznanie stanowi b e z w z g l ê d n e wskazanie do interwencji zabiegowej. AS OCT umo liwia ponadto weryfikacjê anatomicznych rezultatów wykonanego zabiegu, a przy jego niedostatecznym efekcie u³atwia wybór dalszego postêpowania. Autorka przedstawia wskazania do diagnostyki PZK i postêpowania profilaktycznego, jak równie wskazania do terapii JPZK laserowej lub instrumentalnej, popieraj¹c je przyk³adami badañ obrazowych. Jaskra, stanowi¹c grupê chorób, których naturalny rozwój prowadzi do nieodwracalnej utraty widzenia, w pe³ni uzasadnia narastaj¹cy trend do wykorzystywania zaawansowanych technologii obrazowania, zarówno w celu wczesnego diagnozowania przyczyn choroby, jak i monitorowania efektów terapii. Sesje plenarne streszczenia 39

10 FRIDAY I st PLENARY SESSION New trends in combined glaucoma therapy in 2008 John THYGESEN Copenhagen University Eye Clinic, University of Copenhagen, Copenhagen, Denmark Principles of treatment The ultimate goal is to prevent visual impairment due to glaucoma. Low impact disease should have low impact treatment. Glaucoma is a chronic and often asymptomatic eye disorder. Intervention should therefore be individualised according to age, disease stage and disease severity. Relevant outcomes in glaucoma management are longterm and comprise the preservation of optic nerve structure and function, the prevention of further visual field loss and maintenance of the patient s quality of life. Intraocular pressure is currently the only parameter that can be modified as a means of achieving these outcomes and a comprehensive perspective is recommended. Other parameters like ocular hemodynamics and neuroprotection are still under investigation. Topical medical therapy remains the first line of treatment in the majority of glaucoma cases. Successful therapy depends not only on long-term pressure lowering efficacy, but also on long-term safety, tolerability and medication adherence. There are multiple options for effective monotherapy in glaucoma and ocular hypertension. We can help patients to remain on therapy over time by choosing a medication that is well tolerated, safe and with a good pressure lowering effect in a convenient dosing regimen. Patient preference should always be considered. Combined drug preparations Many patients may respond to initial treatment but do not reach the target IOP, or revised target IOP. For the patients inadequately controlled on monotherapy (more than 40% of all patients), adjunctive therapy may be considered. When physicians decide to add medications, they are advised to consider the benefits of combined drug preparations when available. These preparations are generally preferable to two separate instillations of the same agents, due to improved compliance, reduced dosing schedule, lower exposure to preservatives and the benefit of reducing wash-out. Of course there is less flexibility in determining the relative dosages of the components. It is important to consider whether such a fixed combination provides similar IOP-lowering efficacy to that provided by the use of an unfixed combination. This has now been demonstrated in the case of the fixed combinations of prostaglandin lipids and timolol administered in the evening, which has equivalent efficacy compared to the unfixed combinations, while offering once-daily rather than three times daily dosing. 40 Plenary sessions abstracts

11 I SESJA PLENARNA PIĄTEK Nowe trendy w terapii ³¹czonej jaskry w 2008 roku John THYGESEN Klinika Okulistyki Uniwersytetu w Kopenhadze, Dania Zasady leczenia G³ównym celem jest zapobie enie upoœledzeniu widzenia spowodowanego jaskr¹. Choroba o s³abym oddzia³ywaniu powinna mieæ takie samo leczenie. Jaskra jest przewlek³¹ i bezobjawow¹ chorob¹ oczu. Postêpowanie powinno byæ zindywidualizowane ze wzglêdu na wiek pacjenta, zaawansowanie i przebieg choroby. W terapii jaskry istotne jest d³ugoterminowe rokowanie, uwzglêdniaj¹ce strukturalne i czynnoœciowe zachowanie nerwu wzrokowego, zapobie enie dalszej utracie pola widzenia i zachowanie dobrej jakoœci ycia pacjenta. Ciœnienie wewn¹trzga³kowe jest obecnie jedynym parametrem, który mo na modyfikowaæ w celu osi¹gniêcia tych celów i zalecane jest wszechstronne podejœcie do terapii. Inne parametry, jak hemodynamika ga³ki ocznej i neuroprotekcja, s¹ wci¹ tematem badañ. Miejscowa farmakoterapia pozostaje pierwszym wyborem pierwotnej terapii w wiêkszoœci przypadków jaskry. Skutecznoœæ leczenia zale y nie tylko od d³ugoterminowej kontroli ciœnienia wewn¹trzga³kowego, ale tak e od d³ugoterminowego bezpieczeñstwa, tolerancji stosowanego leczenia i przestrzegania zaleceñ lekarskich przez pacjenta. Istnieje wiele mo liwoœci skutecznej monoterapii jaskry i nadciœnienia ocznego. Mo emy pomóc pacjentom w utrzymaniu d³ugoterminowej terapii, wybieraj¹c lek dobrze tolerowany, bezpieczny, skutecznie obni aj¹cy ciœnienie oraz o dogodnym dawkowaniu. Nale y zawsze uwzglêdniæ preferencje pacjenta. Preparaty ³¹czone Wielu pacjentów mo e zareagowaæ na pocz¹tkow¹ terapiê, ale nie osi¹gn¹æ wartoœci ciœnienia docelowego lub zrewidowanego CW docelowego. U wiêkszoœci pacjentów, u których CW nie jest wystarczaj¹co kontrolowane przez monoterapiê (ponad 40%), nale y rozwa yæ leczenie uzupe³niaj¹ce. Przy podejmowaniu decyzji o w³¹czeniu dodatkowego leku zaleca siê uwzglêdnienie korzyœci zastosowania preparatów ³¹czonych, jeœli s¹ dostêpne. Preparaty te s¹ ogólnie bardziej preferowane od dwóch oddzielnie stosowanych leków ze wzglêdu na lepsz¹ wspó³pracê pacjenta, rzadsze dawkowanie, mniejsze nara enie na konserwanty i korzyœci zwi¹zane z ograniczeniem wyp³ukiwania leku z worka spojówkowego. Naturalnie istnieje mniejsza mo liwoœæ okreœlenia wzglêdnych dawek poszczególnych komponentów. Istotne jest okreœlenie, czy preparat ³¹czony zapewnia podobn¹ skutecznoœæ redukcji ciœnienia w porównaniu ze skutecznoœci¹ osobno stosowanych leków. Wykazano tak¹ sam¹ skutecznoœæ po³¹czenia pochodnych prostaglandyn i tymololu w preparacie ³¹czonym stosowanym wieczorem w porównaniu ze stosowanymi oddzielnie tymi samymi lekami, przy korzystniejszym schemacie dawkowania raz dziennie zamiast koniecznoœci osobnego stosowania leków 3 razy dziennie. Sesje plenarne streszczenia 41

12 FRIDAY II nd PLENARY SESSION Non IOP lowering glaucoma medications Konstantin GUGLETA University Eye Clinic, Basel, Switzerland Glaucoma is an optic neuropathy with characteristic changes in the optic nerve head and typical visual field defects. The aetiology and the exact mechanism of the accelerated decay of retinal ganglion cells and glia are still not completely understood. The increased IOP is no longer the integral part of the glaucoma definition, it is however an important risk factor. Risk factors other than IOP may act independently of IOP, but may also render the optic nerve head more sensitive to IOP, and alleviating them would enhance an effect of IOP reduction. Our primary goal is to slow down the rate of RGC disappearance. It is the identification of risk factors, and not simply the lack of increased IOP in a progressive glaucoma patient, that should govern the potential use of non-iop lowering glaucoma medications. The number of terms have been employed lately addressing the treatment of non-iop risk factors, more frequently than others vasoprotection and direct and indirect neuroprotection. Each treatment that reduces the rate of RGC deaths, including the IOP lowering, is a form of indirect neuroprotection. Direct neuroprotection usually refers to interfering with a cascade of programmed cell death, the apoptosis. This lecture will address medication in use in the therapy of vascular glaucoma risk factors such as arterial hypotony and vascular dysregulation, but also several medications that could have more direct neuroprotective role. 42 Plenary sessions abstracts

13 II SESJA PLENARNA PIĄTEK Leki przeciwjaskrowe nieobni aj¹ce ciœnienia wewn¹trzga³kowego Konstantin GUGLETA Uniwersytecka Klinika Okulistyczna, Bazylea, Szwajcaria Jaskra jest neuropati¹ nerwu wzrokowego objawiaj¹c¹ siê charakterystycznymi zmianami w obrazie morfologicznym tarczy nerwu wzrokowego oraz typowymi ubytkami pola widzenia. Etiologia i dok³adny mechanizm przyspieszonego zaniku komórek zwojowych siatkówki i gleju nie s¹ wci¹ w pe³ni znane. Podwy szone CW nie jest ju integraln¹ sk³adow¹ definicji jaskry, choæ jest niezwykle wa nym czynnikiem ryzyka. Pozosta³e czynniki ryzyka mog¹ oddzia³ywaæ niezale nie od CW, ale mog¹ równie powodowaæ zwiêkszenie podatnoœci tarczy nerwu wzrokowego na CW, w zwi¹zku z czym ich wyeliminowanie mo e zwiêkszyæ efektywnoœæ obni ania CW. Naszym g³ównym celem jest zmniejszenie szybkoœci zaniku komórek zwojowych siatkówki. W tym celu konieczne jest okreœlenie czynników ryzyka, a nie tylko proste stwierdzenie braku podwy szonego CW u pacjenta z postêpuj¹cym uszkodzeniem jaskrowym, co uzasadnia potencjaln¹ u ytecznoœæ jaskrowych leków nieobni aj¹cych CW. Dotychczas u ywano wielu okreœleñ odnosz¹cych siê do leczenia czynników ryzyka niezwi¹zanych z CW. Spoœród nich najczêœciej pos³ugiwano siê terminami wazoprotekcja oraz poœrednia i bezpoœrednia neuroprotekcja. Ka de leczenie powoduj¹ce zwolnienie szybkoœci zaniku komórek zwojowych siatkówki, w tym obni anie CW, jest form¹ bezpoœredniej neuroprotekcji. Poœrednia neuroprotekcja zwykle zwi¹zana jest z ingerencj¹ w przebieg kaskady zaprogramowanej œmierci komórki apoptozy. Przedmiotem wyk³adu bêd¹ leki wykorzystywane w terapii naczyniowych czynników ryzyka jaskry, takich jak hipotonia têtnicza (niskie ciœnienie têtnicze) i dysregulacja naczyniowa, ale równie kilka leków, które mog¹ dzia³aæ bardziej na drodze poœredniej neuroprotekcji. Sesje plenarne streszczenia 43

14 FRIDAY II nd PLENARY SESSION Additivity to travoprost: comparison of timolol and brinzolamide as adjunctive medications to travoprost in ocular hypertension and open angle glaucoma Gabor HOLLO SE ÁOK Szemészeti Klinika, Budapest, Hungary Additivity to travoprost: comparison of timolol and brinzolamide as adjunctive medications to travoprost in ocular hypertension and open angle glaucoma. Purpose: To evaluate and compare IOP lowering efficacy and safety of timolol 0.5% vs. brinzolamide 1%, both given twice daily as adjunctive therapy to travoprost 0.004% given in the evening. Methods: Meta-analysis of two prospective, double-masked, randomized, active-controlled, parallel comparison studies of similar design. Patients on prostaglandin analogue monotherapy were switched to evening travoprost once daily for 4 weeks (open labelled run-in phase), then randomized for either timolol or brinzolamide adjunctive therapy for 12 weeks (double-masked phase). IOP measurements were performed at 8 am, 12 noon and 16 pm at travoprost baseline and at week 12. Per-protocol, worst eye analysis with 99% power to detect 2.48 mmhg difference was performed. Results: On the brinzolamide arm 187 of the 197 patients, on the timolol arm 188 of the 193 patients completed the study. No difference was seen in average and individual time point IOP values as well as central cornea thickness between the arms (p>0.05). The mean diurnal IOP decrease at week 12 was 3.27 mmhg for brinzolamide and 3.67 mmhg for timolol (p=0.11). Distribution of IOP decrease classified as 1, 1-2, 2-3 and > 3 mmhg did not differ between the two arms (p=0.29).there was no significant difference in the distribution of adverse events (p=0.06). Conclusion: Brinzolamide and timolol added to travoprost showed similar mean diurnal IOP reduction at 3 months of treatment. 44 Plenary sessions abstracts

15 II SESJA PLENARNA PIĄTEK Leczenie skojarzone z trawoprostem: porównanie tymololu i brinzolamidu jako leków wspomagaj¹cych trawoprost w leczeniu nadciœnienia ocznego i jaskry pierwotnie otwartego k¹ta Gabor HOLLO Klinika Okulistyki Szemészeti, Budapeszt, Wêgry Leczenie skojarzone z trawoprostem: porównanie tymololu i brinzolamidu jako leków wspomagaj¹cych trawoprost w leczeniu nadciœnienia ocznego i jaskry pierwotnie otwartego k¹ta. Cel: ocena i porównanie skutecznoœci oraz bezpieczeñstwa obni ania ciœnienia wewn¹trzga³kowego (CW) 0,5% tymololem vs. 1% brinzolamidem, podawanymi dwa razy dziennie jako leczenie wspomagaj¹ce 0,004% trawoprost aplikowany w godzinach wieczornych. Metody: metaanaliza dwóch prospektywnych, podwójnie œlepych, randomizowanych, aktywnie kontrolowanych, równolegle prowadzonych badañ porównawczych o podobnie okreœlonym planie. Pacjentom poddanym monoterapii analogiem prostaglandyny zalecono stosowanie trawoprostu raz dziennie wieczorem przez okres 4 tygodni (faza kompletowania grupy badanej/naboru do grupy badanej, open labelled run-in phase), nastêpnie losowo podawano im tymolol b¹dÿ brinzolamid jako terapiê wspomagaj¹c¹ przez okres 12 tygodni (faza podwójnie maskowana). Pomiarów CW dokonano o godzinie 8.00, i na pocz¹tku badania, gdy pacjenci stosowali sam trawoprost, oraz w 12 tygodniu. Zgodnie z protoko³em analizy gorszego oka dokonano z 99% czu³oœci¹ wykrywania ró nicy rzêdu 2,48 mmhg. Wyniki: w grupie leczonej brinzolamidem jako lekiem wspomagaj¹cym badanie ukoñczy³o 187 ze 197 pacjentów; natomiast w grupie leczonej tymololem jako lekiem wspomagaj¹cym 188 z 193 pacjentów. Nie stwierdzono istnienia adnych ró nic w œrednich wartoœciach CW oznaczanych w poszczególnych godzinach, jak i w gruboœci rogówki centralnej pomiêdzy obydwoma analizowanymi grupami (p >0,05). Œrednie dzienne obni enie CW w 12 tygodniu w grupie z brinzolamidem wynios³o 3,27 mmhg, natomiast w grupie z tymololem 3,67 mmhg (p = 0,11). Rozk³ad obni enia CW, klasyfikowanego jako 1, 1 2, 2 3 oraz >3, nie ró ni³ siê w badanych grupach (p = 0,29). Nie stwierdzono istotnych ró nic, je eli chodzi o wystêpowanie objawów ubocznych stosowanego leczenia w badanych grupach (p = 0,06). Wnioski: brinzolamid i tymolol dodane do trawoprostu spowodowa³y podobne œrednie dzienne obni enie CW w 3 miesi¹cu leczenia. Sesje plenarne streszczenia 45

16 FRIDAY III rd PLENARY SESSION The surgical treatment strategy of the patients with glaucoma Marek RÊKAS Department of Ophthalmology, Military Health Service Institute in Warsaw, Poland Goal: The introduction of the surgical therapy strategy of the patients with glaucoma. Material and Method: Results of 479 glaucoma operations performed in the Department of Ophthalmology, Military Health Service Institute in Warsaw in the years were analyzed. Included were 339 deep sclerectomy operations with implant, 135 trabeculectomies, 49 iridencleisis, 16 seton operations, and 40 operations with GMS+ valve. Best corrected visual acuity (BCVA), intraocular pressure (IOP), post surgical course and the number of antiglaucoma medications used was assessed. Studies were done on the first and seventh day after surgery and later after 1, 3, 6 and 12 months, and later every 6 months. For statistical analysis multidimensional methods were used: the main components analysis, Kaplan-Meier survival analysis, log-linear and variance analysis. Results: The time of conservative treatment from diagnosis to decision about surgery is a significant factor influencing the surgical results in patients with glaucoma. The conservative treatment over 3 years makes significant difference after surgery (p<0.05). The results of combined operations of cataract and glaucoma and single glaucoma operations do not differ in case of IOP, BCVA, number of used medications and survival in 12 months observation (p<0.05). The surgical therapy allows for more effective control of IOP and also daily variations of intraocular pressure as compared to patients treated conservatively (p<0.05). Conclusions: The choice of the surgical method in glaucoma should be individualized with consideration of the advancement of glaucoma, operation risk and potential result. 46 Plenary sessions abstracts

17 III SESJA PLENARNA PIĄTEK Strategia leczenia chirurgicznego pacjentów z jaskr¹ Marek RÊKAS Klinika Okulistyczna Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie, Polska Cel: Przedstawienie strategii postêpowania chirurgicznego u chorych z jaskr¹. Materia³ i metoda: Analizie poddano wyniki 479 operacji przeciwjaskrowych przeprowadzonych w Klinice Okulistycznej Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie w latach Przeprowadzono 339 operacji sklerektomii g³êbokiej z implantem, 135 trabekulektomii, 49 œródtwardówkowych wkleszczeñ têczówki obwodowej, 16 operacji setonowych, 40 operacji z zastosowaniem zastawki GMS+. Oceniano skorygowan¹ ostroœæ wzroku (BCVA), ciœnienie wewn¹trzga³kowe (IOP), przebieg pooperacyjny oraz liczbê stosowanych leków przeciwjaskrowych. Badania wykonywano w 1 dobie po operacji, potem po 1, 3, 6 i 12 miesi¹cach, a nastêpnie co 6 miesiêcy. Do analizy statystycznej stosowano metody wielowymiarowe: analizê sk³adowych g³ównych, analizê prze ycia Kaplana-Meiera, log-liniow¹, analizowano równie wariancjê. Wyniki: Czas leczenia zachowawczego od rozpoznania do momentu podjêcia decyzji o operacji jest istotnym czynnikiem maj¹cym wp³yw na wyniki leczenia operacyjnego chorych z jaskr¹. Czas leczenia zachowawczego powy ej 3 lat w sposób istotny ró nicuje prze ycie po operacji (p <05). Wyniki operacji ³¹czonych zaæmy i jaskry oraz operacji przeciwjaskrowych przeprowadzonych jako procedury pojedyncze nie ró ni¹ siê istotnie w przypadku kontroli IOP, BCVA, liczby stosowanych leków oraz prze ycia w obserwacji 12-miesiêcznej (p <05). Leczenie operacyjne pozwala na skuteczniejsz¹ kontrolê IOP, jak równie wahañ dobowych w stosunku do chorych leczonych zachowawczo (p <05) Wnioski: Wybór metody operacyjnej jaskry powinien odbywaæ siê w sposób zindywidualizowany z uwzglêdnieniem zaawansowania procesu jaskrowego, ryzyka operacyjnego i potencjalnego wyniku. Sesje plenarne streszczenia 47

18 FRIDAY III rd PLENARY SESSION The mechanisms of action of Selective Laser Trabeculoplasty K. Sheng LIM Department of Ophthalmology St. Thomas Hospital, London, United Kingdom Selective laser trabeculoplasty (SLT), which was introduced in 1998 and FDA approved in 2001, is a non-thermal laser treatment that uses short pulses of low energy 532 nm light. It selectively targets only the pigmented cells, with no collateral damage to underlying structures and almost no side effects. There is also the potential to repeat the procedure. The mechanism of action of SLT involves a cytokine response, which results in macrophage recruitment to remove damaged cells. The trabecular meshwork cells divide to replace the lost cells. To answer this question a study was designed using 180 and 360 treatment. Patients newly diagnosed with primary open-angle glaucoma (POAG) and ocular hypertension (OHT) with IOP between 21 and 35 mmhg were recruited for the study. Their visual acuity was 6/24 and they were aged > 21 years. One eye was assessed for each patient. Patients were randomised to 180 or 360 (20 each arm). Patients were excluded if they had any other glaucomas, advanced glaucomatous optic neuropathy (Cupdisc ratio greater 0.9), visual acuity of 6/36, previous treatment with medications/ laser or previous intraocular surgery. After SLT, IOP was measured at 1 hour, 1 week, 1 month and 3 months. The 1 month results are available and were presented. At 1 month, there was a 29% and 34% drop in IOP from baseline in patients who underwent 180 and 360, respectively. The drop with 360 was significantly greater than with 180 (p<0.0001). There was a corresponding increase in outflow facility from baseline with 180 and 360 of 29% and 49%, respectively. Only the increase in outflow facility with 360 was significantly changed from baseline (p=0.05). These results indicated that, while both procedures had a significant effect on IOP lowering, only 360 had a significant effect on outflow facility. Using the Goldmann s equation, a 34% drop in IOP (seen with 360 ) would be expected to be due to an increase in outflow facility of 100%. Therefore, the effect of SLT on IOP is only partly due its effect on outflow facility. This suggests that IOP lowering may be also due to mechanisms involving other aqueous dynamic parameters, e.g. increased uveoscleral outflow, decrease aqueous production or decrease episcleral venous pressure. These areas need to be investigated. 48 Plenary sessions abstracts

19 III SESJA PLENARNA PIĄTEK Mechanizm dzia³ania selektywnej trabekuloplastyki laserowej K. Sheng LIM Klinika Okulistyki, Szpital œw. Tomasza, Londyn, Wlk. Brytania Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT), która zosta³a wprowadzona w 1998 r. i zatwierdzona przez FDA w 2001, jest nietermiczn¹ laseroterapi¹ wykorzystuj¹c¹ krótkie impulsy niskiej energii œwietlnej o d³ugoœci fali 532 nm. Jest wybiórczo skierowana przeciwko komórkom barwnikowym, nie wywo³uj¹c pobocznego uszkodzenia struktur le ¹cych poni ej i niemal nie powoduj¹c skutków ubocznych. Istnieje mo liwoœæ powtarzania procedury. Mechanizm dzia³ania SLT opiera siê na odpowiedzi ze strony cytokin, w efekcie której dochodzi do aktywacji makrofagów do usuwania zniszczonych komórek. Komórki beleczkowania ulegaj¹ podzia³om i zastêpuj¹ utracone komórki. Przeprowadzano badanie porównuj¹ce skutecznoœæ SLT wykonywanej na obszarze 180 i 360. Badaniem objêto pacjentów z nowo rozpoznan¹ jaskr¹ pierwotn¹ otwartego k¹ta (JPOK) i nadciœnieniem ocznym (NO) z ciœnieniem wewn¹trzga³kowym (CW) w granicach mmhg, z ostroœci¹ wzroku 6/24 oraz w wieku powy ej 21 lat. U ka dego pacjenta badano jedno oko. Przeprowadzono randomizacjê pacjentów do grupy poddawanej SLT na obszarze 180 lub 360 (ka da licz¹ca 20 osób). Pacjenci zostali wykluczeni z badania, jeœli rozpoznano u nich inny rodzaj jaskry, zaawansowane uszkodzenia jaskrowe (wspó³czynnik c/d 0,9), jeœli ostroœæ wzroku wynosi³a 6/36 lub gdy wczeœniej byli leczeni farmakologicznie, przebyli laseroterapiê b¹dÿ leczenie chirurgiczne. Po SLT zmierzono CW po 1 godzinie, 1 tygodniu, 1 i 3 miesi¹cach. Dostêpne s¹ wartoœci ciœnienia otrzymane po 1 miesi¹cu i zostan¹ one zaprezentowane. Po 1 miesi¹cu zaobserwowano spadek CW o 29% i 34% od wartoœci wyjœciowych, odpowiednio u pacjentów poddanych SLT na obszarze 180 i 360. Obni enie CW w grupie 360 by³o znacznie wiêksze ni w grupie 180 (p <0,0001). Odnotowano towarzysz¹ce zwiêkszenie odp³ywu cieczy wodnistej o 29% i 49% w stosunku do wartoœci wyjœciowych, odpowiednio w grupie 180 i 360. Jedynie wzrost odp³ywu w grupie 360 by³ znacz¹cy statystycznie (p = 0,05). Wyniki wykaza³y, e choæ obie procedury skutkuj¹ znacz¹cym obni eniem CW, jedynie zabieg obejmuj¹cy 360 wp³ywa znacz¹co na u³atwienie odp³ywu. Stosuj¹c równanie Goldmanna, redukcja CW o 34% (obserwowana przy 360 ) jest niezbêdna, aby otrzymaæ 100% wzrost w ³atwoœci odp³ywu. Wynika st¹d, e wp³yw SLT na CW jest jedynie czêœciowo uwarunkowany u³atwieniem odp³ywu. Mo na przypuszczaæ, e obni enie CW wywo³ane jest tak e mechanizmami obejmuj¹cymi inne dynamiczne parametry cieczy wodnistej, np. zwiêkszonym odp³ywem drog¹ naczyniówkowo-twardówkow¹, obni on¹ produkcj¹ cieczy wodnistej, obni onym ciœnieniem w naczyniach nadtwardówkowych. Zagadnienia te wymagaj¹ dalszych badañ. Sesje plenarne streszczenia 49

20 FRIDAY III rd PLENARY SESSION Efficacy and safety of PNT in controlling IOP in patients with glaucoma or ocular hypertension Luca ROSSETTI Glaucoma Department, University of Milan, Milan, Italy The pneumotrabeculoplasty (PNT) is a procedure aimed at reducing the IOP. Such procedure is using a suction ring that can transitorily increase IOP, closer to what happens during some refractive surgery interventions. The exact mechanism of action of PNT is not known, and it has been hypothesized that the IOP reduction can occur through the stretching of the trabecular meshwork. Very few studies have been published about efficacy and safety of this procedure, despite it has been approved for use in Europe. From published trials, PNT can reduce IOP of an amount ranging between 15 to 30% mostly in patients already under treatment. This presentation will summarize the findings from literature and from a recent multicenter clinical trial conducted in Italy. 50 Plenary sessions abstracts

21 III SESJA PLENARNA PIĄTEK Skutecznoœæ i bezpieczeñstwo pneumotrabekuloplastyki (PNT) w kontrolowaniu poziomu ciœnienia wewn¹trzga³kowego u pacjentów z jaskr¹ lub nadciœnieniem ocznym Luca ROSSETTI Oddzia³ Jaskrowy Kliniki Uniwersyteckiej, Mediolan, W³ochy Pneumotrabekuloplastyka (PNT) jest procedur¹ maj¹c¹ na celu obni enie poziomu CW. W procedurze tej wykorzystuje siê specjalny pierœcieñ maj¹cy mo liwoœci ss¹ce, który powoduje przejœciowy wzrost CW, podobnie jak to siê dzieje w czasie niektórych zabiegów chirurgii refrakcyjnej. Dok³adny mechanizm dzia³ania PNT nie jest znany. Przypuszcza siê, e do redukcji CW dochodzi poprzez rozci¹ganie siateczki beleczkowania. Dysponujemy niewielk¹ liczb¹ opublikowanych badañ dotycz¹cych efektywnoœci i bezpieczeñstwa tej procedury. Pomimo tego jednak zosta³a ona zaakceptowana do stosowania w Europie. Jak wynika z opublikowanych programów badawczych, PNT mo e obni yæ CW o 15 30%, g³ównie u pacjentów ju poddanych leczeniu. Wyk³ad stanowi podsumowanie wyników dostêpnych w literaturze oraz wyników z ostatniego wielooœrodkowego badania klinicznego prowadzonego we W³oszech Sesje plenarne streszczenia 51

22 FRIDAY IV th PLENARY SESSION The management of non-infectious postoperative ocular inflammation Jerzy SZAFLIK Department of Ophthalmology, Warsaw Medical University, Poland Ocular inflammation is a common complication of ocular surgery, such as cataract surgery, glaucoma surgery, vitreoretinal surgery, combined procedures or ocular trauma repair. In most cases inflammation is of mild intensity, transient with no long-term results. There are also such patients, in who we are expecting more intense inflammatory response, for example in eyes with history of uveitis, trauma, in diabetic or immunocompromised patients, with systemic immunosuppression. The intensified inflammatory response may significantly influence postoperative results and final visual acuity causing, among others, fibrin exudates within pupil, anterior and posterior synechiae, secondary cataract and glaucoma, vitreal exudate and loss of vitreal clarity, cystoid macular edema. In the preoperative management of these patients it is recommended to consider the use of anti-inflammatory prophylaxis or to verify surgery range. Some surgeons, operating on eyes with former extensive uveitis, perform lens removal with anterior vitrectomy and intrascleral fixation, because after this procedure vitreal haze is not present, smaller inflammatory response and better visual acuity are observed. From the other point of view, in the eyes where we are expecting the excessive inflammatory response, it is better to perform combined procedures stage by stage in order to avoid overtraumatization of prone to inflammation ocular tissues. Even, in spite of the appropriate prophylaxis and the normal course of the surgery, ocular inflammations in the postoperative period occur. They can be infectious and non-infectious. Non-infectious inflammation is caused by transient or chronic blood-aqueous barrier damage, which is observed even after uncomplicated surgery. The studies reveal the total recovery lasts about 3 months. The most troublesome are the chronic inflammations of little intensity. At the beginning they do not interfere with visual outcome, but after some time they cause posterior synechiae, posterior capsule opacification, mild ednophthalmitis and as the result, they entail visual impairment. The symptoms with a classification of their intensity, diagnostic methods indications, their efficacy, actual management protocol, prognosis and outcome will be presented. 52 Plenary sessions abstracts

23 IV SESJA PLENARNA PIĄTEK Postêpowanie w pooperacyjnych zapaleniach ga³ki ocznej o etiologii nieinfekcyjnej Jerzy SZAFLIK Katedra i Klinika II Wydzia³u Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska Stany zapalne s¹ czêstym powik³aniem zabiegów operacyjnych oka, takich jak: usuniêcie zaæmy, operacje przeciwjaskrowe, witreoretinalne, procedury z³o one czy zaopatrzenie zmian pourazowych. W wiêkszoœci przypadków s¹ to stany zapalne o niewielkiej intensywnoœci, przemijaj¹ce i niepozostawiaj¹ce adnych nastêpstw. Istniej¹ jednak przypadki, w których spodziewamy siê bardziej nasilonego pooperacyjnego procesu zapalnego, jak na przyk³ad w oczach z wczeœniejszymi zapaleniami b³ony naczyniowej, po urazach, u pacjentów z cukrzyc¹, zaburzeniami odpornoœci, stosuj¹cych ogólnoustrojow¹ immunosupresjê. Wzmo ona odpowiedÿ zapalna na zabieg operacyjny mo e mieæ znacz¹cy wp³yw na wynik operacji i ostateczn¹ ostroœæ wzroku, prowadz¹c m.in. do powstania b³ony wysiêkowej w Ÿrenicy, zrostów przednich i tylnych, zaæmy i jaskry wtórnej, wysiêku i zmêtnienia cia³a szklistego, torbielowatego obrzêku plamki. Planuj¹c zabiegi u tych pacjentów, nale y rozwa yæ w³¹czenie leczenia przeciwzapalnego jeszcze przed operacj¹ lub zmianê zakresu operacji. Niektórzy chirurdzy operuj¹c zaæmê w oczach z wczeœniejszymi bardzo nasilonymi zapaleniami b³ony naczyniowej, wykonuj¹ usuniêcie soczewki z wyciêciem przedniej czêœci cia³a szklistego i fiksacj¹ œródskleraln¹, poniewa po tej procedurze obserwuje siê mniejszy pooperacyjny stan zapalny, nie wystêpuje przymglenie cia³a szklistego i uzyskiwana jest lepsza ostroœæ wzroku. Z drugiej jednak strony w oczach, w których spodziewamy siê nadmiernej reakcji zapalnej, niekiedy korzystniej jest przeprowadziæ zabiegi wieloproceduralne etapami, aby nadmiernie nie traumatyzowaæ podatnych na reakcjê zapaln¹ tkanek oka. Nawet pomimo odpowiedniej profilaktyki i prawid³owo przeprowadzonego zabiegu wystêpuj¹ stany zapalne ga³ki ocznej w okresie pooperacyjnym. Mog¹ mieæ one pod³o e infekcyjne lub nieinfekcyjne. Nieinfekcyjne zapalenia wywo³ane s¹ przejœciowym lub przewlek³ym za- ³amaniem bariery krew-ciecz wodnista, które obserwowane jest nawet po niepowik³anych zabiegach. Badania wskazuj¹, e ca³kowity powrót do stanu sprzed zabiegu nastêpuje po oko³o 3 miesi¹cach. Najbardziej k³opotliwe s¹ przewlek³e stany zapalne o ma- ³ym nasileniu. Pocz¹tkowo nie wp³ywaj¹ one na jakoœæ widzenia, z czasem jednak powoduj¹ powstanie zrostów tylnych, zmêtnienie torebki soczewki, zapalenia wnêtrza ga³ki ocznej o ma³ym nasileniu i w konsekwencji prowadz¹ do upoœledzenia widzenia. Podczas wyst¹pienia omówione zostan¹ objawy wraz z klasyfikacj¹ stopnia ich nasilenia, metody diagnostyczne wskazania i ich skutecznoœæ oraz wspó³czeœnie obowi¹zuj¹ce zasady postêpowania, rokowanie i nastêpstwa. Sesje plenarne streszczenia 53

24 FRIDAY IV th PLENARY SESSION The management guidelines of ocular surface inflammation Zbigniew ZAGÓRSKI Tadeusz Krwawicz Chair of Ophthalmology, Medical University of Lublin, Poland Inflammatory diseases of ocular surface belong to the frequent disorders treated by ophthalmologists. Especially dry eye spectrum, including blepharitis, are the most common, chronic, progressive and incurable diseases. Properly managed the symptoms and signs usually can be improved. However, when misdiagnosed and mistreated, can lead to severe iatrogenic morbidity, more severe than primary disease. The aim of this presentation is to discuss current guidelines of diagnosis and treatment of inflammatory diseases involving the ocular surface according to etiology (infectious, allergic immunologic, toxic and other). Apart from conservative treatment indications to surgical procedures, such as amniotic membrane, limbal and corneal transplantations will be discussed. 54 Plenary sessions abstracts

25 IV SESJA PLENARNA PIĄTEK Zasady postêpowania w zapaleniach powierzchni oka Zbigniew ZAGÓRSKI Katedra Okulistyki im. Prof. Krwawicza Uniwersytetu Medycznego, Lublin, Polska Stany zapalne powierzchni oka nale ¹ do najczêstszych w praktyce okulistycznej. Szczególnie czêste s¹ objawy suchego zapalenia spojówek i rogówki oraz zapalenia brzegów powiek, nale ¹ce do przewlek³ych, postêpuj¹cych i zwykle nieuleczalnych chorób. Przy odpowiednim postêpowaniu stan zwykle mo na poprawiæ, ale niew³aœciwie rozpoznawane i leczone prowadz¹ do powa nych uszkodzeñ jatrogennych, które mog¹ byæ znacznie powa niejsze ni pierwotna choroba. Celem prezentacji jest omówienie aktualnych zasad diagnostyki i leczenia stanów zapalnych powierzchni oka, w zale noœci od etiologii (zakaÿne, alergiczne, immunologiczne, toksyczne i inne). Oprócz metod zachowawczych omówione zostan¹ metody chirurgiczne, zw³aszcza przeszczepy b³ony owodniowej, r¹bka oraz rogówki. Sesje plenarne streszczenia 55

26 FRIDAY IV th PLENARY SESSION Azithromycin eye-drops (T1225) study for 3-day treatment in bacterial conjunctivitis in children Dominique BRÉMOND-GIGNAC 1, P. MARIANI-KURKDJIAN 2, A. BERESNIAK 3, I. COCHEREAU 4 1Service d Ophtalmologie, Hôpital Robert Debré, Paris, France 2Service de Bactériologie, APHP, Hôpital Robert Debré, Paris, France 3University Paris-Descartes, France 4Service d Ophtalmologie, Angers, France Introduction: Purulent bacterial conjunctivitis affects all ages with high frequency in newborns and children. A large study enrolled 1,043 patients and the subset of 150 children was included for our study. Our aim was to analyze in children, the efficacy and safety of azithromycin 1.5% eye-drops (T1225) in the treatment of this disease. Methods: The multicenter, randomized, investigator-masked, parallel-group study, included 150 children and adolescents from the large study were studied for safety compared T1225 twice daily for 3 days and tobramycin 0.3% 1 drop every two hours for 2 days then four times daily for 5 days. Of the 150 patients included, 58 had positive cultures and were studied for efficacy. Signs and symptoms were evaluated and cultures obtained at baseline, Days 3 and 9. Primary efficacy variable was the clinical cure (score 0 for bulbar conjunctival injection and purulent discharge) at the test of cure visit (Day 9). Results: Both treatments were effective with a clinical and microbiological cure of more than 80% of children on Day 9. T1225 provided a significantly quicker cure on Day 3 than tobramycin (p<0.001). Resistant species were resolved by T1225. No adverse effects were noted on the ocular surface. Conclusions: T1225 leads to a rapid clinical and microbiological cure. This short-treatment course can be easily used in children, thus improving the quality of life of them and their parents. 56 Plenary sessions abstracts

27 IV SESJA PLENARNA PIĄTEK Badanie azytromycyny w kroplach ocznych (T1225) stosowanej przez 3 dni w celu leczenia bakteryjnego zapalenia spojówek u dzieci Dominique BRÉMOND-GIGNAC, P. MARIANI-KURKDJIAN 2, A. BERESNIAK 3, I. COCHEREAU 4 1Klinika Okulistyki, Szpital Roberta Debré, Pary, Francja 2Zak³ad Mikrobiologii Szpitala Debré, Pary, Francja 3Uniwersytet Descartes, Pary, Francja 4Klinika Okulistyki, Angers, Francja Wstêp: Ropne bakteryjne zapalenie spojówek mo e rozwin¹æ siê u wszystkich pacjentów, bez wzglêdu na wiek, ale szczególnie czêsto wystêpuje u noworodków i dzieci. Naszym badaniem objêliœmy du ¹ grupê 1043 pacjentów oraz podgrupê 150 dzieci. Celem pracy by³o przeanalizowanie skutecznoœci i bezpieczeñstwa zastosowania azytromycyny 1,5% w postaci kropli ocznych (T1225) w leczeniu tej choroby u dzieci. Metoda: Przeanalizowano wyniki du ego, wielooœrodkowego, randomizowanego, maskowanego badania równoleg³ych grup, obejmuj¹cego 150 dzieci oraz osób w wieku m³odocianym, przeprowadzonego pod k¹tem bezpieczeñstwa stosowania T1225 dwukrotnie w ci¹gu dnia przez 3 dni, w porównaniu z tobramycyn¹ 0,3%, stosowan¹ przez dwa dni co dwie godziny jedna kropla, a nastêpnie czterokrotnie w ci¹gu dnia przez nastêpne 5 dni. Spoœród 150 objêtych badaniem pacjentów u 58 stwierdzono obecnoœæ kultur bakteryjnych i w oparciu o tê grupê badano skutecznoœæ leczenia. Oceniano objawy i symptomy oraz uzyskane z hodowli kultury bakteryjne wyjœciowo (dzieñ 0), 3 oraz 9 dnia. Wyniki: 9 dnia stwierdzono kliniczn¹, jak i mikrobiologiczn¹ skutecznoœæ obu leków u ponad 80% dzieci. T1225 umo liwi³ znacz¹co szybsze wyleczenie 3 dnia w porównaniu z tobramycyn¹ (p <0,001). Oporne szczepy zwalczono za pomoc¹ T1225. Nie zaobserwowano adnych efektów ubocznych na powierzchni oka. Wnioski: T1225 umo liwia szybkie kliniczne i mikrobiologiczne wyleczenie. Krótki okres leczenia u³atwia jego zastosowanie u dzieci, przez co poprawia jakoœæ ycia ma³ych pacjentów i ich rodziców. Sesje plenarne streszczenia 57

28 FRIDAY V th PLENARY SESSION New trends in the treatment of ocular allergy Andrea LEONARDI Department of Neuroscience, Ophthalmology Unit, University of Padua, Italy Ocular allergy is a common condition that usually affects the conjunctiva of the eye and is therefore often referred to as allergic conjunctivitis. The severity of the disease can range from mild itching and redness, as seen in seasonal allergic conjunctivitis, to the more severe, sight threatening, forms such as vernal and atopic keratoconjunctivitis. The central mechanism in the pathogenesis of these diseases is IgE-mediated mast cell degranulation and activation of T-lymphocytes, eosinophils and conjunctival structural cells. The pharmacotherapy of allergic conjunctivitis consists of several classes of drugs: antihistamines, mast cell stabilizers, dual-acting agents, and corticosteroids. None of the available drugs completely abolishes the development of ocular allergy. For this reason, new topical anti-allergic /anti-inflammatory agents are currently and continually under clinical trials. Cyclosporine and tacrolimus have been shown to be effective in severe cases of vernal and atopic keratoconjunctivitis. This review provides a background to ocular allergic diseases, the medical need for therapy, and current and potential new treatments. 58 Plenary sessions abstracts

29 V SESJA PLENARNA PIĄTEK Nowe trendy w leczeniu alergii ocznej Andrea LEONARDI Klinika Neurookulistyki Uniwersytetu w Padwie, W³ochy Alergia oczna jest bardzo powszechnym stanem chorobowym, obejmuj¹cym zwykle spojówkê oka, dlatego te czêsto jest okreœlana mianem alergicznego zapalenia spojówek. Stopieñ ciê koœci choroby mo e byæ ró ny, pocz¹wszy od ³agodnego swêdzenia i zaczerwienienia, jakie wystêpuje w sezonowym alergicznym zapaleniu spojówek, po ciê sze, zagra aj¹ce widzeniu formy, jakimi s¹ wiosenne czy atopowe zapalenie spojówek i rogówki. G³ównym mechanizmem w patogenezie tych chorób jest zwi¹zana z IgE degranulacja mastocytów oraz aktywacja limfocytów T, eozynofili i komórek strukturalnych spojówki. Farmakoterapia alergicznego zapalenia spojówek opiera siê na kilku klasach leków: lekach antyhistaminowych, stabilizatorach komórek tucznych, dwutorowo dzia³aj¹cych lekach oraz kortykosteroidach. aden jednak z dostêpnych leków nie zapobiega w pe³ni rozwojowi alergii ocznej. Dlatego te nowe miejscowe czynniki antyalergiczne/przeciwzapalne s¹ obecnie nieprzerwanie przedmiotem badañ klinicznych. Wykazano skutecznoœæ cyklosporyny i takrolimusa w kilku przypadkach wiosennego i atopowego zapalenia spojówek i rogówki. Podczas wyk³adu omówione zostan¹: pod³o e ocznych chorób alergicznych, medyczne wskazania do leczenia oraz wspó³czesne i potencjalne mo liwoœci terapii. Sesje plenarne streszczenia 59

30 FRIDAY V th PLENARY SESSION Treatment of noninfectious forms of intermediate and posteriori uveitis Anna TURNO-KRÊCICKA Department of Ophthalmology, Wroclaw Medical University, Poland Sight-threatening chronic, noninfectious intraocular inflammation affecting the posterior segment of the eye may be predominantly located in the peripheral retina and vitreous (intermediate uveitis) or postequatorially where it manifests as inflammation of the retina, retinal vessels and/or optic nerve. Most forms of local therapy provide only transient suppression of inflammation, and the use of systemic agents may be limited by serious side effects. The course of uveitis may, therefore, be marked by recurrent episodes of inflammation, each contributing to progressive and permanent loss of visual acuity. The goal of uveitis treatment should not only be to suppress inflammation when it recurs but also to attain complete remission of inflammation, and thus prevent complications such as cystoid macular edema. The author presents the main mechanisms involved in the pathogenesis of autoimmune diseases and the main therapeutic directions: corticosteroids, immunosuppresants, various forms of immunomodulary therapy: interferon A, monoclonal antibodies: anty TNF-a, anty IL2, anty VEGF. 60 Plenary sessions abstracts

31 V SESJA PLENARNA PIĄTEK Leczenie nieinfekcyjnych zapaleñ poœredniej i tylnej czêœci b³ony naczyniowej Anna TURNO-KRÊCICKA Katedra i Klinika Okulistyki Akademii Medycznej, Wroc³aw, Polska Nieinfekcyjne, przewlek³e formy zapalenia tylnego odcinka oka, mog¹ce doprowadziæ do powa nej utraty wzroku, dotycz¹ najczêœciej obwodowej siatkówki i cia³a szklistego w tzw. zapaleniu czêœci poœredniej b³ony naczyniowej, oraz okolicy pozarównikowej, gdzie manifestuj¹ siê zapaleniem siatkówki, naczyñ siatkówki i/lub nerwu wzrokowego. Terapia miejscowa powoduje zwykle tylko przejœciowe przyt³umienie stanu zapalnego, z kolei leki stosowane ogólnie s¹ zwi¹zane z powa nymi dzia³aniami ubocznymi. Dla przebiegu choroby typowe s¹ nawracaj¹ce epizody zapalenia, z których ka dy przyczyniaæ siê mo e do postêpuj¹cego spadku ostroœci wzroku. Celem leczenia zapaleñ b³ony naczyniowej powinno byæ nie tylko wyciszenie procesu zapalnego, ale zapobieganie jego nawrotom, aby zminimalizowaæ ryzyko rozwoju takich powik³añ jak torbielowaty obrzêk plamki. Autorka omawia g³ówne mechanizmy bior¹ce udzia³ w patogenezie chorób autoimmunologicznych oraz zwi¹zane z nimi kierunki terapii: steroidami, lekami immunosupresyjnymi, immunomodulatorami, takimi jak interferon-α, anty-tnf-α, anty-il2, anty-vegf. Sesje plenarne streszczenia 61

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta

Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta Surgical outcomes of the Ex-PRESS glaucoma filtration device in primary

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Patient Protection in Clinical Trials

Patient Protection in Clinical Trials Patient Protection in Clinical Trials Marek Czarkowski Bioethic Committee Warsaw Chamber of Physicians Factors affecting security and rights of research participants International regulations Domestic

Bardziej szczegółowo

Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry

Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry zaakceptowany przez zarząd Polskiego Towarzystwa Okulistycznego Stan na dzień 20 maja 2015 Konsensus został opracowany przez

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Prepared by Beata Nowak

Prepared by Beata Nowak Prepared by Beata Nowak Celem pracy jest przedstawienie skutków ubocznych po wstawieniu implantów piersiowych, gdzie dochodzi do większych zmian niż jest to opisywane i przedstawiane przez lekarzy, np.

Bardziej szczegółowo

OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI

OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI Szanowni Państwo, Rutynowe badanie okulistyczne wykazało u Pani/Pana obecność zaćmy, która powoduje zaburzenia widzenia w jednym lub

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę

SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę Jacek Szendzielorz, Aleksandra Mikulska-Cholewa SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę - doświadczenia własne w LENS-MED Klinika Jednego Dnia Niepubliczny Okulistyczny

Bardziej szczegółowo

POSTÊPY W CHIRURGII G OWY I SZYI 1/2008 19

POSTÊPY W CHIRURGII G OWY I SZYI 1/2008 19 Zalecenia diagnostyczno-terapeutyczne w zakresie rynologii Klasyfikacja zapaleñ zatok przynosowych i zalecenia Europejskiego Towarzystwa Rynologicznego Na stronie internetowej Polskiego Towarzystwa Otorynolaryngologów

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Schemat diagnostyki i post powania lekarskiego w jaskrze

Schemat diagnostyki i post powania lekarskiego w jaskrze Schemat diagnostyki i post powania lekarskiego w jaskrze 1 Schemat diagnostyki i post powania lekarskiego w jaskrze Prof. dr hab. med. Maria Hanna Ni ankowska Centrum Jaskry OÊrodka Okulistyki Klinicznej

Bardziej szczegółowo

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Polandchallenges in Clinical Trials Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Poland- legislation 1996-2003 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r o zawodach lekarza i lekarza dentysty, z

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa Tekst: dr n. med. Mikołaj Dąbrowski, Klinika Chirurgii Kręgosłupa, Ortopedii Onkologicznej i Traumatologii, Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital Kliniczny im. Wiktora Degi Uniwersytetu Medycznego im. Karola

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY

Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY Wrocław Maria Hanna Niżankowska Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY Innowacje w okulistyce ocena dostępności w Polsce Seminarium Fundacji WHC Warszawa, 16.09.2011 Definicja jaskry Jaskra

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości.

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości. STRESZCZENIE Zmiany w funkcjonowaniu osobowości w wyniku psychoterapii grupowej z elementami psychoterapii indywidualnej u osób z zaburzeniami nerwicowymi i zaburzeniami osobowości. Przegląd badań nad

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Trend in drug use in Poland

Trend in drug use in Poland Prevalence and patterns of drug use among general population Indicator (GPS) Annual Expert Meeting 214 Trend in drug use in Poland Janusz Sierosławski Institute of Psychiatry i Neurology Warsaw Lisbon,

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego Wersja z dnia 2 września 2014 Definicje GRA - Przeglądarkowa gra HTML5 o nazwie Sumerian City, dostępna

Bardziej szczegółowo

OCENA ENDOMETRIUM NIEPŁODNYCH KLACZY WYBRANYMI METODAMI DIAGNOSTYCZNYMI

OCENA ENDOMETRIUM NIEPŁODNYCH KLACZY WYBRANYMI METODAMI DIAGNOSTYCZNYMI UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ MEDYCYNY WETERYNARYJNEJ KATEDRA ROZRODU Z KLINIKĄ ZWIERZĄT GOSPODARSKICH Lek. wet. OCENA ENDOMETRIUM NIEPŁODNYCH KLACZY WYBRANYMI METODAMI DIAGNOSTYCZNYMI

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU Lek. med. Ali Akbar Hedayati starszy asystent Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze Analiza wyników operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Alergiczne choroby oczu

Alergiczne choroby oczu Alergiczne choroby oczu Podział alergicznych chorób oczu wg obrazu klinicznego Do alergicznych chorób oczu zaliczamy obecnie następujące jednostki chorobowe (podział zaproponowany przez polskich autorów)*:

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa Polish Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa (What to do if you think the decision about your Housing Benefit or Council

Bardziej szczegółowo

Aplikacje medyczne dla pacjentów.! Monitoring pacjentów w warunkach domowych

Aplikacje medyczne dla pacjentów.! Monitoring pacjentów w warunkach domowych Aplikacje medyczne dla pacjentów.! Monitoring pacjentów w warunkach domowych dr n. med. Lukasz Koltowski I Katedra i Klinika Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny LEK. MED. BEATA SZUTOWICZ-WYDRA Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski Zakład Propedeutyki Onkologii Gdański Uniwersytet Medyczny Gdańsk 2015 1. STRESZCZENIE Rak piersi jest w Polsce

Bardziej szczegółowo

Sugerowany profil testów

Sugerowany profil testów ZWIERZĘTA FUTERKOWE Alergologia Molekularna Rozwiąż niejasne przypadki alergii na zwierzęta futerkowe Użyj komponentów alergenowych w celu wyjaśnienia problemu wielopozytywności wyników testów na ekstrakty

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

Gramatyka i słownictwo

Gramatyka i słownictwo WYMAGANIA PROGRAMOWE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KL. 4 a/b SP4 Gramatyka i słownictwo uczeń potrafi poprawnie operować niedużą ilością struktur prostych (czasownik to be - w formie pełnej i skróconej, zaimki

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI Szkodliwe dzia anie promieniowania laserowego dotyczy oczu oraz skóry cz owieka, przy czym najbardziej zagro one s oczy. Ze wzgl du na kierunkowo wi zki zagro enie promieniowaniem

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ OCENY RYZYKA / INSURANCE QUESTIONNAIRE

KWESTIONARIUSZ OCENY RYZYKA / INSURANCE QUESTIONNAIRE Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia badań klinicznych/ Clinical trials liability insurance KWESTIONARIUSZ OCENY RYZYKA / INSURANCE QUESTIONNAIRE ZEZWOLENIA PUNU NR 1098/02 I NR

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 21 Przedmowa sekretarza Naczelnej Rady Aptekarskiej przedstawiciela NRA w EuroPharm Forum................

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

probiotyk o unikalnym składzie

probiotyk o unikalnym składzie ~s~qoy[jg probiotyk o unikalnym składzie ecovag, kapsułki dopochwowe, twarde. Skład jednej kapsułki Lactobacillus gasseri DSM 14869 nie mniej niż 10 8 CFU Lactobacillus rhamnosus DSM 14870 nie mniej niż

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI GRAMATYKA DLA POCZĄTKUJĄCYCH

JĘZYK ANGIELSKI GRAMATYKA DLA POCZĄTKUJĄCYCH MACIEJ MATASEK JĘZYK ANGIELSKI GRAMATYKA DLA POCZĄTKUJĄCYCH GIMNAZJUM / LICEUM HANDYBOOKS 1 Copyright by Wydawnictwo HANDYBOOKS Poznań 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja lub adaptacja całości

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA (Część 3 Ustawy o zdrowiu psychicznym z 1983 roku [Mental Health Act 1983]) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad pacjentem ( lekarz

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze.

Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze. Mgr Urszula Borawska-Kowalczyk Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze Streszczenie Wprowadzenie Mukowiscydoza

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

ABC hepatologii dziecięcej - modyfikacja leczenia immunosupresyjnego u pacjenta z biegunką po transplantacji wątroby

ABC hepatologii dziecięcej - modyfikacja leczenia immunosupresyjnego u pacjenta z biegunką po transplantacji wątroby ABC hepatologii dziecięcej - modyfikacja leczenia immunosupresyjnego u pacjenta z biegunką po transplantacji wątroby Mikołaj Teisseyre Klinika Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję?

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Opracowanie Grażyna Cybula Konsultant Regionalnego Ośrodka Metodyczno-Edukacyjnego Metis Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Procedury czyli zasady i kroki podejmowanych działań oparte

Bardziej szczegółowo

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE Opis świadczenia KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE 1. Charakterystyka świadczenia 1.1 nazwa świadczenia Kwalifikacja i weryfikacja leczenia doustnego stanów

Bardziej szczegółowo

Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej

Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej www.sad24.com Wszystkie poniższe informacje zostały przygotowane na podstawie obserwacji laboratoryjnych oraz lustracji wybranych

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r.

Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH. z dnia 30 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 5734 UCHWAŁA NR XVI/96/15 RADY MIEJSKIEJ W BOGUSZOWIE-GORCACH z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl

Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl Polityka prywatności strony internetowej wcrims.pl 1. Postanowienia ogólne 1.1. Niniejsza Polityka prywatności określa zasady gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania danych w tym również danych osobowych

Bardziej szczegółowo

Badania wieloośrodkowe w pielęgniarstwie Registered Nurse Forcasting Prognozowanie pielęgniarstwa. Planowanie zasobów ludzkich w pielęgniarstwie

Badania wieloośrodkowe w pielęgniarstwie Registered Nurse Forcasting Prognozowanie pielęgniarstwa. Planowanie zasobów ludzkich w pielęgniarstwie Badania wieloośrodkowe w pielęgniarstwie Registered Nurse Forcasting Prognozowanie pielęgniarstwa. Planowanie zasobów ludzkich w pielęgniarstwie Maria Kózka Zakład Pielęgniarstwa Klinicznego Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

V Międzynarodowa Konferencja Okulistyka-kontrowersje PROGRAM NAUKOWY

V Międzynarodowa Konferencja Okulistyka-kontrowersje PROGRAM NAUKOWY Lp.: Sesja Temat Godzina PIĄTEK, 16.10.2015 dr hab. n. med. Erita Filipek, prof. dr hab. Maria Formińska-Kapuścik, prof. dr hab. Mirosława Grałek, dr hab. n. med. Agnieszka Kubicka-Trząska, prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie kwoty straty dla Wnioskodawcy zmarłego, który złożył wcześniej Wniosek dla osób z uszkodzeniem ciała

Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie kwoty straty dla Wnioskodawcy zmarłego, który złożył wcześniej Wniosek dla osób z uszkodzeniem ciała Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie kwoty straty dla Wnioskodawcy zmarłego, który złożył wcześniej Wniosek dla osób z uszkodzeniem ciała Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie dotyczące Wniosku dla osób

Bardziej szczegółowo