Zarz dzanie Projektami Informatycznymi

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarz dzanie Projektami Informatycznymi"

Transkrypt

1 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 1 Zarz dzanie Projektami Informatycznymi dr in. Krzysztof Pie kosz Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej Politechniki Warszawskiej pok. 560 A tel.:

2 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 2 Zarz dzanie Projektami Informatycznymi Literatura uzupełniaj ca Szyjewski Z.: Metodyki zarz dzania projektami informatycznymi, PLACET, Flasi ski M.: Zarz dzanie Projektami Informatycznymi, PWN, Sommerville I.: In ynieria oprogramowania, WNT, Cantor M.: Jak kierowa zespołem programistów, WNT, Cadle J., Yeates D.: Zarz dzanie procesem tworzenia systemów informacyjnych, WNT, Yourdon E.: Marsz ku kl sce, poradnik dla projektanta systemów, WNT, 2000 Beck K.: Wydajne programowanie, MIKOM, 2001 Highsmith J.: APM: Agile Project Management, MIKOM, 2005

3 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 3 Procesy in ynierii oprogramowania w projekcie informatycznym specyfikacja wymaga systemu analiza projektowanie implementacja integracja i testowanie oprogramowania integracja i testowanie systemu instalacja piel gnacja (konserwacja) systemu i oprogramowania

4 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 4 Procesy zarz dzania w projekcie informatycznym zarz dzanie wymaganiami organizowanie zespołów projektowych planowanie projektu zarz dzanie ryzykiem kontrola post pu prac i bud etu zarz dzanie jako ci zarz dzanie zespołem

5 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 5 Zarz dzanie Projektami Informatycznymi Główny cel: realizacja projektu na czas w bud ecie odpowiedniej jako ci spełniaj cego potrzeby klienta Kluczowe parametry projektu zakres czas koszt jako

6 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 6 Przyczyny niepowodze projektów informatycznych wynikaj ce ze sposobu zarz dzania zbyt mało kompetencji i do wiadczenia (zbyt ambitne cele) specyfikacje s niekompletne lub niejednoznaczne za mały udział u ytkowników stworzenie u ytecznego produktu informatycznego bez udziału u ytkowników jest niemo liwe zła komunikacja za mało planowania złe oszacowania nieobiektywna ocena post pu prac brak jasnego okre lenia zakresu odpowiedzialno ci niesko czone ulepszanie mało uwagi po wi cone problemom jako ci słaba dokumentacja

7 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 7 Przyczyny niepowodze projektów informatycznych c.d. wynikaj ce z natury projektów informatycznych du e zró nicowanie projekty maj charakter jednostkowy interdyscyplinarno konieczno komunikacji i współpracy ekspertów z ro nych dziedzin zmienno technologii praktycznie ka dy nowy projekt w innej technologii (cz sto słabo rozpoznanej) niematerialny charakter oprogramowania trudno ci w szacowaniu kosztów i produktywno ci oraz w kontrolowaniu zwykle brak znajomo ci dziedziny problemu przez decydentów (niejasno celów) konieczno współdziałania z innymi systemami i technologiami (problemy integracji) du a zmienno wymaga i uwarunkowa w trakcie realizacji projektów

8 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 8 Ogólne zasady skutecznego działania ustal wyra ny cel przeanalizuj wszystkie kierunki działa i rodki, za pomoc których mo na osi gn zało ony cel ułó plan działa zmierzaj cych do celu, przy zastosowaniu najlepszych w danych warunkach rodków wykonaj zało ony plan (dokonuj c ewentualnych korekt) skontroluj osi gni te wyniki i porównaj z zało onym celem wyci gnij wnioski na przyszło

9 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 9 Kluczowe czynniki powodzenia wspólna wizja produktu atmosfera zaanga owania i współodpowiedzialno ci za projekt do wiadczona i kompetentna kadra praca zespołowa w szczególno ci współpraca z u ytkownikiem planowanie działa my lenie przyszło ciowe zapobieganie zagro eniom, nie za tylko usuwanie skutków (zarz dzanie zagro eniami) dobra komunikacja i przepływ informacji kontrola zmian regularne przegl dy projektu

10 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 10 Sformalizowane metody zarz dzania projektem (metodyki) zdefiniowany proces post powania stosowanie ci le okre lonych procedur planowanie działa i post powanie według opracowanych planów dokumentowanie działa

11 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 11 Korzy ci ze stosowania metodyk koordynacja działa i lepsze wykorzystanie zasobów lepsze ukierunkowanie projektów na osi gniecie wła ciwych celów i korzy ci wi ksza przewidywalno projektów wi ksze mo liwo ci kontroli ograniczanie (minimalizacja) ryzyka jednolita praktyka realizacji Niedogodno ci pracochłonno i koszty procesów zarz dzania konieczno prowadzenia dokumentacji usztywnienie sposobu realizacji projektu spowolnienie realizacji projektu (w skali krótkiego horyzontu czasu)

12 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 12 Przykłady metodyk PRINCE2 (Project Management In Controlled Environment) PMI (metodyka Project Management Institute) Metodyki du ych firm wykonawczych i konsultingowych (ORACLE, IBM, HP, NCR, SIEMENS ) Metodyki lekkie (XP, SCRUM, Agile Project Management) Najwa niejsze, podstawowe zasady zapewniaj ce sukces s te same

13 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 13 Zarz dzanie Projektami Informatycznymi Ustalenie zakresu wymaga cel, zakres i ograniczenia projektu Organizacja projektu struktura zespołu wykonawców uprawnienia i zakres odpowiedzialno ci sposoby komunikacji struktury zarz dzania i nadzoru procedury sterowania i kontroli projektu Planowanie rozbicie projektu na etapy i zadania szacowanie pracochłonno ci i kosztów rozdział zasobów harmonogramowanie zada i bud etu projektu analiza ryzyka i plan zarz dzania ryzykiem plan jako ci Prowadzenie projektu monitorowanie i kontrola post pu prac działania naprawcze (koryguj ce) zarz dzanie zespołem zarz dzanie zmianami Zamkni cie projektu przekazanie produktu u ytkownikowi archiwizacja dokumentów i danych o projekcie przegl d i ocena projektu doskonalenie procesu zarz dzania

14 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 1 Etapy projektu informatycznego (od strony zarz dzania) Faza wst pna (przygotowanie projektu) Rozpocz cie projektu (organizacja i planowanie) Prowadzenie projektu (realizacja i kontrola) Zamkni cie projektu Faza wstępna Aktywno Organizowanie i planowanie Realizacja i kontrola Zamknięcie projektu Pocz tek projektu Koniec projektu Czas

15 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 2 Faza wst pna (przed podj ciem decyzji o realizacji projektu) System na zamówienie zapytanie ofertowe analiza warunków przetargu analiza ryzyka decyzja o przyst pieniu do przetargu okre lenie sposobu realizacji projektu przygotowanie i zło enie oferty PRZETARG negocjacje ze zleceniodawc podpisanie umowy Oprogramowanie sprzedawane rynkowo badania marketingowe studium wykonalno ci (feasibility study)

16 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 3 Zapytanie ofertowe (SIWZ specyfikacja istotnych warunków zamówienia) Instrukcja dla wykonawców charakterystyka zamawiaj cego opis procedury przetargowej okre lenie przedmiotu zamówienia, terminu zamówienia opis sposobu przygotowania oferty (formularze) wymagania dotycz ce wadium termin, do którego wykonawca b dzie zwi zany ofert miejsce i termin składania ofert oraz ich otwarcia opis sposobu udzielania wyja nie sposób i kryteria ocen ofert dodatkowe informacje formalne, np. o sposobie podpisania umowy, uniewa nieniu przetargu itp. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Istotne postanowienia umowy główne warunki umowy

17 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 4 Elementy decyzyjne ocena wykonalno ci ocena opłacalno ci korzy ci strategiczne wpływ na rozwój powtarzalno marketing, reklama ocena szans sukcesu decyzje o stopniu zaanga owania w przygotowanie oferty Zało enia realizacji projektu wybór modelu, według którego b dzie realizowany projekt okre lenie stopnia wykorzystania gotowych komponentów wybór technik realizacji (metodyki) wybór narz dzi wybór rodowiska implementacji okre lenie trzonu zespołu wykonawców (podj cie decyzji o współpracy z innymi wykonawcami)

18 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 5 Zawarto oferty Charakterystyka oferenta i zespołu wykonawców Opis sposobu wykonania zamówienia opis rozwi zania technicznego (architektura, funkcjonalno technologia, warunki gwarancji i serwisu) metoda wykonania metoda zarz dzania projektem harmonogram, wykaz produktów Przyj te zało enia i oczekiwania wobec zamawiaj cego Warunki finansowe (cena i warunki płatno ci) Dokumenty formalne (dowód wniesienia wadium, za wiadczenia dotycz ce działalno ci firmy, referencje, CV wykonawców, certyfikaty, pełnomocnictwa)

19 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 6 Kryteria oceny ofert Do wiadczenie oferenta Do wiadczenie zespołu wykonawców Proponowany sposób realizacji przedmiotu zamówienia Cena

20 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 7 Studium wykonalno ci Zagadnienia techniczna wykonalno systemu alternatywne opcje wytworzenia systemu czas potrzebny do wytworzenia systemu niezb dne zasoby (w tym zasoby ludzkie) koszt wytworzenia systemu zapotrzebowanie rynku na planowany system strategiczna warto systemu dla firmy okres zwrotu kosztów zwi zanych z systemem

21 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 8 Rozpocz cie projektu ustalenie celu, zakresu i ogranicze projektu (zało enia projektu) uzasadnienie biznesowe sposób realizacji projektu organizacja projektu struktura zarz dzania i kontroli struktura zespołu wykonawczego (role, odpowiedzialno ci i uprawnienia) obsada ról w projekcie opracowanie procedur sterowania i kontroli projektu procedury komunikacji w projekcie (plan komunikacji) procedury zapewnienia i kontroli jako ci (plan jako ci) procedury kontroli post pów i wykorzystania bud etu procedury kontroli zmian procedury rozwi zywania problemów i rozstrzygania kwestii spornych harmonogram i krzywa kosztów analiza ryzyka i plan zarz dzania ryzykiem system zarz dzania dokumentacj projektu Plan Realizacji Projektu (co, kiedy, ile, gdzie, kto)

22 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Rozpoczęcie projektu 9 Zało enia projektu (Terms of Reference, Project Charter) cel, zakres i ograniczenia projektu główne produkty oczekiwania jako ciowe klienta spodziewane korzy ci otoczenie projektu i powi zania z innymi systemami kluczowe terminy bud et Zało enia s okre lane na podstawie: warunków umowy zlecenia / zapytania ofertowego analizy rodowiska klienta

23 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 1 rodowisko projektu klient osoba lub instytucja zamawiaj ca i finansuj ca produkt decydenci u ytkownicy sponsor udziałowcy osoby, na które wdro enie systemu b dzie miało bezpo redni wpływ wykonawcy osoby lub instytucje tworz ce produkt kierownik projektu główny projektant pełnomocnik ds. jako ci liderzy zespołów członkowie zespołów konsultanci kooperanci (podwykonawcy) otoczenie dostawcy wyposa enia opinia publiczna konkurencja

24 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 2 Ogólna struktura organizacyjna zarz dzania i kontroli projektu Sponsor finansowanie projektu okre lanie ogólnych wytycznych do projektu strategiczna kontrola na projektem Komitet Steruj cy (rada, zarz d projektu) taktyczna kontrola nad projektem ogólny nadzór nad realizacj projektu ocena i akceptacja poszczególnych etapów projektu ustalanie kierunków dalszej realizacji projektu Kierownik Projektu (etapu) przygotowanie planów projektu organizowanie, przydział i zarz dzanie zasobami prowadzenie projektu operacyjna kontrola nad post pami projektu raportowanie o stanie prac Zespoły wykonawcze wykonywanie szczegółowych zada zwi zanych z realizacj projektu

25 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 3 Struktura zarz dzania projektem Sponsor Komitet Steruj cy Pełnomocnik ds. jako ci Kierownik Projektu Wsparcie projektu Lider zespołu Lider zespołu Lider zespołu Zespół zadaniowy Zespół zadaniowy Zespół zadaniowy

26 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 4 Zadania sponsora projektu okre lanie ogólnych zało e projektu (planów strategicznych) zapewnienie odpowiednich rodków finansowych niezb dnych do realizacji projektu popieranie projektu zapewnienie dost pu ekspertów, których wiedza i zaanga owanie jest niezb dne do realizacji projektu rozwi zywanie konfliktów wewn trz organizacji zwi zanych z projektem

27 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 5 Zadania Komitetu Steruj cego inicjowanie projektu nadzór projektu raporty okresowe raporty o istotnych odchyleniach przegl dy etapów ustalanie priorytetów działa zatwierdzanie planów projektu na nast pne etapy harmonogramu i bud etu planu jako ci planów naprawczych okre lanie parametrów tolerancji wsparcie projektu i pomoc w podejmowaniu kluczowych decyzji zamykanie projektu opracowanie raportu o stanie projektu dla sponsora stopie realizacji celów projektu wykorzystany i planowany bud et projektu planowany harmonogram realizacji projektu z kluczowymi datami

28 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 6 Ocena etapu Plan realizacji projektu Raport ko cowy etapu Plan etapu nast pnego Uzasadnienie biznesowe Rejestr ryzyka OCENA ETAPU Decyzje dotycz ce dalszych losów projektu - kontynuowanie prac - inicjowanie nast pnego etapu - powtórzenie cz ci lub całego etapu - zawieszeniem realizacji projektu - przerwanie projektu Zatwierdzone plany dla nast pnego etapu Parametry tolerancji dla odchyle harmonogramu i kosztów Zalecenia dla kierownika projektu

29 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 7 Ocena nadzwyczajna Raport o istotnych odchyleniach Decyzje wst pne Pro ba o Plan Naprawczy Plan Naprawczy OCENA NADZWYCZAJNA Wcze niejsze zamkni cie projektu Zgoda na kontynuacj i realizacj Planu Naprawczego

30 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 8 Po co Komitet Steruj cy? Mo e zabezpieczy projekt przed: przekroczeniami bud etu i czasu (poprzez nadzór osób spoza grona wykonawców) nieosi gni ciem celów projektu po ka dym przegl dzie Komitet Steruj cy mo e zmieni kierunek projektu tak, by osi gn cele brakiem lub nadmiern reakcj na zmiany w wymaganiach, rodowisku lub zasobach Cz stotliwo spotka Komitetu Steruj cego raz na jeden-dwa miesi ce oraz na zako czenie ka dego etapu projektu w sytuacjach krytycznych

31 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 9 Zadania Kierownika Projektu zarz dzanie projektem organizowanie planowanie kierowanie i koordynacja prac kontrolowanie nadzorowanie dokumentacji projektu raportowanie raporty okresowe raport ko cowy etapu raport o istotnych odchyleniach

32 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 10 Raporty Kierownika Projektu raport okresowe post p prac osi gni ty w danym okresie produkty wykonane stan bud etu aktualne lub potencjalne problemy uaktualniony rejestr zagro e produkty do wykonania w nast pnym etapie raport ko cowy etapu terminy planowane i faktyczne nakłady pracy planowane i poniesione koszty planowane i poniesione produkty dostarczone i potwierdzenie, e spełniaj okre lone dla nich kryteria jako ci raport o istotnych odchyleniach informacja o przekroczeniu granic tolerancji powody odchyle wpływ na etap i projekt wpływ na uzasadnienie biznesowe rekomendacje

33 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 11 Zadania liderów zespołów okre lanie szczegółowych zada w krótkoterminowym (np. tygodniowym) horyzoncie czasu ustalanie krótkoterminowego harmonogramu i przydział zada w zespole ocena pracy członków zespołu raportowanie Zadania członków zespołów zadaniowych wykonywanie zada w terminie udział w spotkaniach zespołowych dokumentacja prac

34 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 12 Wsparcie projektu (Biuro projektu) administrowanie poszczególnych procesów pilnowanie przestrzegania standardów zarz dzanie dokumentacj projektu rozsyłanie komunikatów i dokumentów zarz dzanie konfiguracj gromadzenie raportów i danych o faktycznym post pie prac organizacji i obsługa zebra koordynacja kontaktów z klientem

35 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 13 Hierarchia ról u wykonawców Kierownik Projektu i Główny Projektant ta sama osoba zwykle tylko w małych projektach mało jest osób maj cych tak wszechstronne zdolno ci trudno pogodzi pracochłonno obu ról Kierownik Projektu ponad Głównym Projektantem powinny by du e uprawnienia dla Głównego Projektanta w zakresie podejmowania decyzji technicznych Główny Projektant ponad Kierownikiem Projektu Kierownik Projektu pełni funkcje administracyjne Pełnomocnik ds. jako ci przeciwwaga dla Kierownika Projektu

36 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 14 Organizacja struktury zespołu wykonawczego Zalecenia jasno okre lone cele działania i kryteria oceny przydział ról adekwatnych do posiadanych kompetencje i wagi podejmowanych decyzji jednoznacznie i precyzyjnie okre lony zakres odpowiedzialno ci przydział uprawnie decyzyjnych zdefiniowane procedury komunikacji

37 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 15 Organizacja struktury zespołu wykonawczego Procedura identyfikacja potrzeb projektu identyfikacja ról opis roli nazwa wymagane kwalifikacje (preferencje) profil realizowanych zada ograniczenia okre lenie uprawnie i zakresu odpowiedzialno ci dla poszczególnych ról schemat organizacyjny projektu hierarchia zale no ci schemat raportowania post pu prac i sygnalizowania sytuacji krytycznych plan obsady ról w projekcie mo e by rozło ony w czasie

38 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Organizacja projektu 16 Trudno ci z doborem zespołu personel z odpowiednimi kompetencjami i do wiadczeniem mo e nie by dost pny w ramach firmy, a nawet w jej otoczeniu bud et projektu nie pozwala na zatrudnienie takich wykonawców firma mo e oczekiwa, aby do projektu anga owa mniej do wiadczonych pracowników w celu doskonalenia ich umiej tno ci (nale y w pierwszej kolejno ci wykorzystywa zasoby firmy)

39 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 1 Procedury zarz dzania projektem procedury komunikacji w projekcie procedury kontroli zmian procedury zapewnienia jako ci procedury kontroli post pu prac procedury rozwi zywania problemów

40 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 2 Cele formalizacji procedur utrwalanie dobrych do wiadcze redukcja ró norodno ci procesów stosowanych w firmie poprawa komunikacji skrócenie czasu szkole (wdra ania si ) zwi kszenie opłacalno ci automatycznego wspomagania procesów pierwszy krok do jego wprowadzenia

41 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 3 Sposoby komunikacji Komunikacja formalna komunikacja pisemna korespondencja, notatki itp. raporty wymiana dokumentacji komunikacja bezpo rednia spotkania (zebrania) w ramach zespołów zadaniowych (robocze) okresowe spotkania wszystkich zespołów (seminaria) spotkania przegl du pracy (etapowe) spotkania w chwilach kryzysu kontakty indywidualne Komunikacja nieformalna miejsca pracy pomieszczenia socjalne

42 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 4 Procedury komunikacji wewn trz zespołu projektowego organizacja komunikacji forma komunikacji (spotkania, , telefon) dane kontaktowe członków zespołu grafik dost pno ci cz stotliwo i uczestnicy spotka spotkania wszystkich zespołów okresowe spotkania liderów i konsultantów w miar potrzeb spotkania wewn trz zespołów zadaniowych odprawy indywidualne kontakty zasady raportowania post pu prac i sygnalizowania sytuacji krytycznych osoby odpowiedzialne i odbiorcy cz stotliwo szczegółowo (format) procedury obiegu informacji projektowej organizacja biblioteki projektowej procedury zbierania, autoryzacji i gromadzenia (archiwizacji) dokumentacji zasady dost pu do informacji i jej dystrybucji (kto ma dost p, kiedy, jaki rodzaj informacji, w jakiej formie)

43 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 5 Procedury komunikacji zewn trznej z klientem, podwykonawc, itd. Nale y okre li kto jest odpowiedzialny za udost pnienie informacji jakie informacje maj by udost pniane jakie s maksymalne czasy oczekiwania na informacj jakie jest post powanie w przypadku przekroczenia tych czasów

44 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 6 ródła zmian zewn trzne zmiany w specyfikacji wymaga przez klienta zmiany technologii zmiany w rodowisku projektu, np. zmiany prawne, rynkowe wewn trzne niezgodno ci braki w specyfikacji wymaga bł dy w projekcie niespełnienie wymaga naruszenie standardów zgłoszenia potrzeby zmian usprawnienia (udoskonalenia) rozszerzenia, np. nowe funkcjonalno ci

45 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 7 Czynno ci zwi zane z wprowadzeniem zmiany w oprogramowaniu zaprojektowanie sposobu wprowadzenia zmiany wykonanie zmiany przerobienie fragmentów powi zanych testowanie zmiany testowanie skutków zmiany w innych cz systemu wdro enie zmiany dokumentacja zmiany ciach

46 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 8 Proces zarz dzania zmianami rejestrowanie i ledzenie zgłosze zmian rozpatrzenie konieczno ci zmiany analiza konieczno ci (korzy ci) wprowadzenia zmiany analiza czy mo na unikn zmiany analiza wpływu i konsekwencji zmiany zatwierdzenie (autoryzacja) zmiany do realizacji nadawanie zmianom priorytetów i planowanie ich realizacji w czasie koordynacja wprowadzania zmian wdro enie zmiany udokumentowanie zmiany testowanie i ledzenie skutków zmiany utworzenie kolejnej wersji

47 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 9 Analiza wpływu zmiany zakres zmiany zło ono zmiany nakład pracy zwi zany z wprowadzeniem zmiany zasoby wymagane do realizacji wpływ na tempo realizacji projektu koszty dokonania zmiany wpływ na wydajno systemu skutki zmiany w innych cz ciach systemu ryzyko wprowadzenia zmiany rozpatrzenie alternatywnych sposobów realizacji zmiany

48 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 10 Procedura kontroli zmian zewn trznych (musi by formalna i uzgodniona z klientem) danie zmiany rejestracja dania (wypełnienie formularza) rozpatrzenie i zlecenie zbadania Projektu) dania zmiany (Kierownik analiza wpływu i konsekwencji wprowadzenia zmiany podj cie decyzji (Komitet Steruj cy) zlecenie bardziej szczegółowej analizy skutków zmiany wykonanie zmiany odło enie wykonania zmiany (np. do czasu zako czenia etapu, projektu) odrzucenie wykonania zmiany

49 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 11 Co daje kontrola zmian? zapobiega nieuzasadnionym zmianom zapobiega pomini ciu zgłaszanych propozycji zmian zapewnia, e wpływ zmiany jest dokładnie zbadany zanim zostanie wdro ona umo liwia koordynacj w przypadku zgłaszania propozycji podobnych zmian umo liwia zaplanowanie i organizacj procesu wprowadzania zmian zapewnia, e wszystkie strony, których dotyczy zmiana maj mo liwo ustosunkowania si zapewnia, e termin wprowadzenia zmiany jest rozpatrywany w kontek cie innych prac prowadzonych w ramach projektu rejestr zmian, co mo e by potem wykorzystywane np. do bada trendów i analiz statystycznych

50 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 12 Elementy konfiguracji systemu oprogramowanie dokumentacja oprogramowania (techniczna i u ytkowa) dane niezb dne do wytworzenia systemu narz dzia stosowane do konstrukcji oprogramowania rodowisko

51 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 13 Zarz dzanie konfiguracj ustalenie zasad utrzymywania integralno ci ewoluuj cego systemu procedury (standardy) narz dzia organizacja repozytorium osoby odpowiedzialne (bibliotekarz) identyfikacja wszystkich elementów systemu, ich historii i wzajemnych powi za kontrola wersji monitorowanie i rejestrowanie aktualnego stanu ka dego obiektu konfiguracji autoryzacja kolejnych wersji produktów ( zamra anie ) zarz dzanie zmianami rejestrowanie potrzeb i zgłosze zmian analiza wpływu zmian na projekt przegl d i zatwierdzanie zmian do realizacji koordynacja wprowadzania zmian nadawanie zmianom priorytetów i planowanie ich realizacji w czasie ledzenie realizacji zmian zarz dzanie dokumentacj gromadzenie udost pnianie

52 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 14 Ró norodno wersji zró nicowanie ze wzgl du na zakres realizowanych funkcji zró nicowanie ze wzgl du na wprowadzane zmiany i usprawnienia zró nicowanie ze wzgl du na przystosowanie do rozmaitych platform sprz towych i oprogramowania Skutek wiele wersji o ró nych konfiguracjach mo e by w u yciu jednocze nie

53 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 15 Kontrola wersji ile i jakie wersje utworzono jaka jest struktura poszczególnych wersji na które wersje systemu mo e mie wpływ konkretna zmiana ile zgłoszonych usterek ( danej wersji da zmian) dotyczy jaka konfiguracja sprz tu i systemu operacyjnego jest konieczna do uruchomienia konkretnej wersji systemu jakie s zbiory testów do poszczególnych wersji którym klientom dostarczono dan wersj systemu

54 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 16 Procedury kontroli post pu prac terminy spotka zespołów ( odpraw ) zasady raportowania zakres szczegółowo cz stotliwo odbiorcy raportu procedury odbioru prac sposób zgłaszania prac do odbioru zasady i warunki odbioru plany testów akceptacyjnych

55 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Procedury zarządzania 17 Procedury rozwi zywania problemów Typowe problemy problemy komunikacyjne zmiany w zasadach funkcjonowania firmy problemy natury ludzkiej Istotne jest: zdefiniowanie schematu zgłaszania problemów i zagro e zdefiniowanie procedury rozstrzygania problemów

56 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 1 Co nale y oszacowa? pracochłonno harmonogram czas trwania zada i całego projektu zasoby ludzkie jak du y zespół bud et koszty wynagrodze koszty sprz tu i oprogramowania koszty materiałów koszty usług obcych (podwykonawców) koszty szkole, wyjazdów itp.

57 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 2 Trudno ci w szacowaniu bardzo du e zró nicowanie i zło ono projektów informatycznych nieliniowy wzrost zło ono ci oprogramowania przy zwi kszaniu zakresu projektu zmienno wymaga, rodowiska, organizacji przy ka dym nowym projekcie zmienno technologii praktycznie ka dy nowy projekt w innej technologii rosn cy udział kosztu opracowania oprogramowania w ogólnych kosztach systemu niematerialny charakter oprogramowania trudny z natury do oszacowania brak do wiadczenia zespołów projektowych zwykle młodzi ludzie brak dojrzałych metryk oprogramowania dobrze skorelowanych z procesem tworzenia oprogramowania Dodatkowo konieczno dokonywania oszacowa przed specyfikacj wymaga wykonaniem projektu, który okre la technologi, narz dzia i architektur

58 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 3 Przy szacowaniu trzeba uwzgl dni zło ono zadania umiej tno ci i do wiadczenie pracowników znajomo i dost pno technologii czas nieproduktywny (praca w innych projektach, administrowanie, wakacje, choroby, szkolenia) czynno ci i czas zwi zany z zarz dzaniem (spotkania, przygotowywanie raportów, sprawozda itp.) czas niezb dny dla komunikacji w zespole czas przeznaczony na kontrol jako ci (np. audyty, przegl dy, inspekcje)

59 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 4 Czas realizacji a liczba pracowników Zale no nieliniowa Przyczyny wraz z liczb pracowników ro nie nakład czasu na komunikacj niepodzielno zada

60 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 5 Czas realizacji a liczba pracowników Projekty wymagaj ce niewielkiej komunikacji Miesi ce Miesi ce Pracownicy Pracownicy Projekty wymagaj ce intensywnej komunikacji

61 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 6 Zalecenia przy szacowaniu aktualizowanie oszacowa im pó niej szacujemy, tym dokładniej bo mamy wi cej informacji (w praktyce zalecenie to sprowadza si do weryfikacji oszacowa ) dekompozycja mo liwo precyzyjniejszego oszacowania mniejszego zadania, modułu itp. zmniejszenie wpływu bł dów oszacowania poszczególnych elementów na sumaryczny szacunek cało ci opieranie si na charakterystyce produktywno ci zespołu konieczno mierzenia produktywno ci, gromadzenia danych i uaktualniania charakterystyki stosowanie ró norodnych oszacowa enie do okre lania i minimalizacji rozrzutu szacunków d

62 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 7 Metody szacowania pracochłonno ci szacowanie wst puj ce (np. metoda PERT) szacowanie zst puj ce okre lenie stopnia pracochłonno ci zadania wzgl dem wi kszej cało ci (np. na zasadzie reguły ) na zasadzie analogii z podobnymi przedsi wzi ciami ocena ekspertów metoda delficka Standard Task Method podział zada wzgl dem wielko ci i zło ono ci metoda AQUA szacowanie algorytmiczne na podstawie linii kodu (np. COCOMO) na podstawie struktury programu (np. metoda punktów funkcyjnych) u ycie i porównanie kilku metod

63 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 8 Szacowanie zst puj ce (top-down) Przykład Cały projekt 100% Projektowanie 40% Specyfikacja wymagań 15% Oprogramowanie 20% Kodowanie 10% Testowanie i wdro enie 40% Integracja 15% Analiza i projekt 25% Testy modułów 10% Testowanie 20% Dokumentacja 5%

64 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 9 Metoda delficka szacowania dokonuje grupa ekspertów ka dy z osobna (w sposób tajny) wyniki zbiera si i wyznacza najbardziej optymistyczne oszacowanie warto redni oszacowa najbardziej pesymistyczne oszacowanie powy sze wielko ci przedstawia si ekspertom i prosi si ich znowu o dokonanie (zrewidowanie) oszacowania proces kontynuuje si a si uzyska zbie no ocen (albo si nie uzyska)

65 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 10 Standard Task Method klasyfikacja projektu (zadania) wzgl dem wielko ci, np. mały, redni, du y klasyfikacja projektu (zadania) wzgl dem zło ono ci, np. prosty, umiarkowany, zło ony tabelaryczna ocena pracochłonno ci (kosztu) Przykład Przygotowanie planu realizacji projektu Mały 10 Rozmiar osobodni projektu redni 12 osobodni Du y 15 osobodni Zło ono projektu Prosty Umiarkowany Zło ony 13 osobodni 15 osobodni 18 osobodni 15 osobodni 18 osobodni 21 osobodni

66 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 11 Metoda AQUA opiera si na analizie danych historycznych warto ci atrybutów pracochłonno badany jest stopie podobie stwa aktualnego projektu do projektów historycznych na podstawie porównywania warto ci atrybutów okre lenie N najbardziej podobnych przypadków w oparciu o warto ci miary podobie stwa (N wyliczane automatycznie) wyliczana jest pracochłonno nowego projektu na podstawie pracochłonno N projektów najbardziej podobnych (jako rednia wa ona wzgl dem miar podobie stwa)

67 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 12 Metoda COCOMO (COnstructive COst MOdel) pracochłonno E [osobomiesi ce] E = a (KDSI) b d KDSI (Kilo Delivered Source Instructions) tysi ce instrukcji ródłowych w programie (oszacowanie liczby linii kodu) czas trwania projektu T [miesi ce] T = 2,5 E c liczebno zespołu S S = E/T

68 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 13 Współczynniki modelu COCOMO a, b, c zale od rodzaju systemu prosty mały, typowy, w stabilnym rodowisku typowy redni, typowy z modyfikacjami, w umiarkowanie zło onym rodowisku zło ony du y, unikalny, w zło onym rodowisku prosty typowy zło ony a 2,40 3,00 3,60 b 1,05 1,12 1,20 c 0,38 0,35 0,32 d współczynnik koryguj cy zale ny od atrybutów procesu, produktu i rodowiska tworzenia oprogramowania (w klasycznym modelu d=1) Przykład Program 20 tys. instrukcji ródłowych (linii kodu), typowy projekt pracochłonno 86 osobomiesi cy czas trwania zespół 12 miesi cy 7-8 osób

69 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 14 Zastrze enia do metod opartych na liniach kodu wymagaj oszacowania linii kodu (szacowanie pracochłonno ci zast pujemy szacowaniem linii kodu) szacowanie pracochłonno ci odbywa si tylko na podstawie samego procesu kodowania programu, a jest to tylko jeden z etapów realizacji oprogramowania liczba linii kodu (instrukcji ródłowych) jest miar długo ci programu i nie bierze pod uwag w bezpo redni sposób jego zło ono ci i mo liwo ci funkcjonalnych miara w postaci liczby linii kodu uniemo liwia wykonywanie bada porównawczych, gdy silnie zale y od rodków implementacji (j zyka)

70 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 15 Metoda punktów funkcyjnych obliczenie liczby wst pnych punktów funkcyjnych (UFP Unadjusted Function Points) obliczenie sumarycznego poziomu technicznej zło ono ci (TCF The Technical Complexity Factor) obliczenie punktów funkcyjnych (FP Function Points) FP = UFP TCF wyznaczenie pracochłonno ci projektu na podstawie wyliczonej liczby punktów funkcyjnych okre lenie czasu trwania projektu okre lenie liczebno ci zespołu

71 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 16 Wst pne punkty funkcyjne (UFP Unadjusted Function Points) klasyfikacja składników systemu wej cia do systemu wyj cia systemu wewn trzne zbiory danych zewn trzne zbiory danych zapytania okre lenie kategorii zło ono ci funkcji proste rednie zło one obliczenie sumy wag zło ono ci na podstawie tabeli Proste rednie Zło one Wej cia Wyj cia Zbiory wewn Zbiory zewn Zapytania 3 4 6

72 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Szacowanie 17 Poziom technicznej zło ono ci systemu (TCF The Technical Complexity Factor) szacowanie wpływu czynników koryguj cych ( w skali 0, 1, 2, 3, 4, 5 im wi kszy wpływ tym wi cej punktów) 1. szybko przesyłania danych 2. rozproszenie przetwarzania 3. wydajno 4. stopie obci enia systemu 5. cz stotliwo wykonywania transakcji 6. ilo danych wprowadzanych on-line 7. wydajno u ytkownika ko cowego 8. aktualizacja danych w trybie on-line 9. zło ono przetwarzania danych 10. przenaszalno oprogramowania 11. łatwo instalacji 12. prostota obsługi systemu 13. liczba lokalizacji stanowisk 14. łatwo wprowadzania zmian obliczenie zło ono ci przetwarzania F (suma stopni wpływu poszczególnych czynników) wyznaczenie współczynnika koryguj cego, np. TCF = 0,65 + (0.01 F)

73 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 1 Planowanie (harmonogramowanie) Po co planować? w celu okre lenia wszystkich zada do wykonania w celu efektywnego wykorzystania czasu i zasobów (okre lenia niezb dnych zasobów i kosztów) planowanie ujawnia w skie gardła i zagro enia planowanie umo liwia sformułowanie cz stkowych celów oraz hierarchii ich wa no ci plan okre la wizj całego projektu wag zada i udział poszczególnych wykonawców, co zwykle wpływa na wi ksze zaanga owanie w projekcie planowanie okre la re im realizacji projektu ograniczaj c wpływ chwilowych opinii i emocji plan jest podstaw do koordynacji i kontroli projektu plan stanowi dokumentacj, która mo e by poddana ocenie oraz mo e by wykorzystywana do doskonalenia procesu planowania w przyszło ci

74 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 2 Niedogodności planowania planowanie wymaga czasu planowanie jest kosztowne (wymaga dobrych fachowców) planowanie jest oparte na oszacowaniach i prognozach przyszłych wydarze stosowanie planów usztywnia funkcjonowanie przedsi biorstwa

75 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 3 NajwaŜniejsze elementy planowania uzgodnienie celów i ogranicze projektu strategia realizacji okre lenie etapów i zada zdefiniowanie produktów ko cowych i po rednich okre lenie infrastruktury projektu oszacowanie pracochłonno ci i kosztów opracowanie harmonogramu, bud etu i przydziału zasobów okre lenie punktów kontrolnych

76 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 4 Hierarchia harmonogramów harmonogram negocjacyjny estymacja zgrubna na poziomie całego projektu czasu bud etu harmonogram kontraktowy bardziej szczegółowy harmonogram w oparciu o wymagania u ytkownika z podziałem na etapy kontrakt zwykle obejmuje pierwsze etapy, a nast pne etapy warunkowo z mo liwo ci renegocjacji harmonogram szczegółowy na poziomie etapu czynno ci bud etu zasobów procedur kontroli W trakcie realizacji projektu Struktura dwupoziomowa aktualny etap harmonogram szczegółowy nast pne etapy harmonogram zgrubny (np. kontraktowy)

77 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 5 Czynniki decydujące o długości etapu struktura projektu poziom ryzyka mo liwo oceny przebiegu, sensowno ci i kosztów projektu stopie poinformowania kierownictwa czas niezb dny na przegl dy etapów (przygotowanie dokumentacji, przeprowadzenie przegl du itd.) utrzymywanie zaanga owania W praktyce długo etapu to kilka miesi cy (2 do 6) i zale y od fazy projektu

78 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 6 Elementy planowania okre lenie zakresu prac zaproponowanie technologii sposobu wykonywania prac (kolejno ci, standardów, narz dzi, zasobów itd.) zdefiniowanie produktów ko cowych i po rednich oszacowanie pracochłonno ci i kosztów rozplanowanie zada w czasie z uwzgl dnieniem dost pnych zasobów, ogranicze i czynników ryzyka

79 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 7 Etapy harmonogramowania szczegółowego uzgodnienie celu, zakresu i ogranicze etapu (TOR - Terms of Reference) podział etapu i zadania na zadania (WBS - Work Breakdown Structure) specyfikacja zada okre lenie ogranicze kolejno ciowych zada szacowanie czasów wykonania zada okre lenie efektów wykonania zada (produktów) przydział zasobów do zada sporz dzenie i analiza sieci czynno ci analiza cie ki krytycznej analiza rozdziału zasobów opracowanie wst pnego harmonogramu projektu szacowanie i harmonogramowanie kosztów zdefiniowanie punktów kontrolnych weryfikacje i korekty (proces iteracyjny) akceptacja harmonogramu

80 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Planowanie 8 Specyfikacja zadań cel zadania procedura opis czynno ci wchodz cych w skład zadania czas przeznaczony na realizacj zadania dane wej ciowe materiały ródłowe dla zadania produkty efekt realizacji zadania kryteria rozpocz cia kiedy, przy jakich warunkach mo na rozpocz realizacj zadania kryteria zako czenia kryteria akceptacji (odbioru) role kto realizuje zadanie (jaka komórka) i jest za nie odpowiedzialny narz dzia, zasoby niezb dne do realizacji metryki opis danych o zadaniu, które nale y gromadzi w trakcie jego realizacji inne inne dane, dokumenty, standardy, wymagania, ograniczenia itp., które maj wpływ na sposób realizacji zadania

81 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 1 Zarz dzanie ryzykiem (zarz dzanie w warunkach wyst powania ryzyka) Ryzyko mo liwo nie uda (zagro enie)., prawdopodobie stwo, e co si Kategorie ryzyka znane gdy wyst pienie zagro enia jest prawie pewne; przewidywalne gdy wyst pienie zagro enia jest prawdopodobne i mo e by wcze niej wykryte/rozpoznane; nieprzewidywalne gdy wyst pienia zagro enia nie mo na przewidzie z wyprzedzeniem (przypadki losowe). Zarz dzanie ryzykiem zajmuje si dwiema pierwszymi kategoriami tzn. ryzykiem znanym oraz przewidywalnym koncentruje si na wczesnym wykrywaniu mo liwego ryzyka i działaniach zapobiegawczych, nie za na usuwaniu skutków powstałych problemów Wersja 12.03

82 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 2 Typowe ródła ryzyka charakter projektu du y stopie zło ono ci napi te (mało elastyczne) terminy długi czas trwania projektu du e prawdopodobie stwo znacznych zmian (technologii, pracowników, otoczenia, kierownictwa, prawa, itd.) zbyt optymistyczny bud et nieznana, nie wypróbowana nowa technologia rodowisko zespołu wykonawczego do wiadczenie i umiej tno ci zespołu (merytoryczne, w metodykach prowadzenia projektu, w zarz dzaniu, itd.) motywacja i zaanga owanie zespołu zdrowie fizyczne i psychiczne koordynacja du a liczba kooperantów (dostawców, podwykonawców itd.) rozmieszczenie miejsc realizacji projektu rodowisko klienta zaanga owanie klienta w projekt (specyfikacja wymaga, zmiany wymaga, komunikacja) poziom wiedzy u ytkowników organizacja klienta liczba komórek obj tych projektem konieczno wprowadzenia reorganizacji czynniki zewn trzne Wersja 12.03

83 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 3 Metodyka zarz dzania ryzykiem analiza ryzyka identyfikacja zagro e ocen ryzyka specyfikacja zagro e (z przypisanymi wagami) planowanie przeciwdziała planowanie działa bezwarunkowych (w celu unikni cia zagro enia lub zredukowania jego skutków) ustalenie procedury działania w przypadku wyst pienia zagro enia monitorowanie ryzyka doskonalenie procesów zarz dzania ryzykiem RYZYKO Analiza ryzyka Planowanie przeciwdziała Monitorowanie ryzyka Specyfikacja zagro e Strategie zapobiegania Plany rezerwowe Ocena ryzyka Wersja 12.03

84 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 4 Metody identyfikacji ryzyka analiza ródeł ryzyka charakter projektu klient wykonawcy podwykonawcy procesy zarz dzania i tworzenia oprogramowania technologia (sprz t, oprogramowanie) inne czynniki wewn trzne i zewn trzne wywiady, warsztaty, burze mózgów listy kontrolne kwestionariusze oceny zagro e (ryzyka) informacja archiwalna z poprzednich projektów analogie do znanych przypadków eksperymenty lub testy (np. nowej technologii) Wersja 12.03

85 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 5 Ocena ryzyka prawdopodobie stwo wyst pienia parametry liczbowe podział na kategorie np. prawdopodobie stwo bardzo wysokie, wysokie, rednie, niskie, bardzo niskie skutki wyst pienia liczone w pracochłonno ci, koszcie, opó nieniu, jako ci produktu itp. podział na kategorie np. skutki katastrofalne, du e, rednie, małe okre lenie wagi ryzyka waga ryzyka = (prawdopodobie stwo) (skutek) na podstawie macierzy wag np. ryzyko wysokie, rednie, niskie, nieistotne, itp. Skutek Bardzo du e Prawdopodobie stwo Du e rednie Małe Bardzo małe Katastrofalny wysokie wysokie wysokie rednie niskie Du y wysokie wysokie rednie niskie nieistotne redni rednie rednie niskie nieistotne nieistotne Mały rednie niskie niskie nieistotne nieistotne na podstawie graficznej reprezentacji wagi ryzyka Wersja 12.03

86 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 6 Specyfikacja ryzyka (wynik analizy ryzyka) nazwa ryzyka opis ryzyka prawdopodobie stwo pojawienia si ryzyka wpływ na projekt (skutki) waga ryzyka symptomy ryzyka czas wyst powania zagro enia Wersja 12.03

87 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 7 Planowanie zarz dzania ryzykiem (planowanie przeciwdziałania zagro eniom) Strategie zarz dzania ryzykiem unikanie ryzyka eliminacja zagro e, np. przez usuwanie ich przyczyn, rezygnacj z ryzykownych alternatyw łagodzenie wpływu ryzyka redukcja prawdopodobie stwa wyst pienia, np. poprzez wprowadzenie redundancji, prototypowanie, wybór standardowych rozwi za redukcja warto ci strat przenoszenie ryzyka np. na inny etap, na klienta (ujmuj c to w umowie) lub inn instytucj (ubezpieczenie) akceptacja ryzyka zgoda na skutki ryzyka ustalenie procedury działania w przypadku wyst pienia zagro enia ledzenie poziomu ryzyka Wersja 12.03

88 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 8 Plan post powania awaryjnego opis zagro enia, którego plan dotyczy metoda ledzenia ryzyka zwi zanego z zagro eniem przypisanie odpowiedzialno ci za ledzenie ryzyka i realizacj planu warunki uruchomienia planu opis akcji awaryjnych przydział zasobów do wykonania planu Wersja 12.03

89 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie ryzykiem 9 Monitorowanie ryzyka wykrywanie pierwszych symptomów ryzyka uruchamianie akcji naprawczych monitorowanie działa zwi zanych z ograniczaniem ryzyka ponawianie oceny ryzyka korygowanie specyfikacji zagro e oraz planów przeciwdziałania zagro eniom Wersja 12.03

90 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 1 Zarz dzanie wymaganiami usystematyzowane podej cie do ustalania i utrzymywania porozumienia mi dzy klientem i zespołem wykonawców zarz dzanie procesem pozyskiwania, specyfikacji i weryfikacji wymaga opracowanie standardu specyfikacji wymaga zarz dzanie specyfikacj wymaga w ró nych fazach realizacji projektu (analiza, projektowanie, programowanie) utrzymywanie zgodno ci stworzenie systemu identyfikacji i ledzenia wymaga w dokumentacji zarz dzanie zmianami wymaga Wersja04.06

91 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 2 Trudno ci w okre leniu wymaga klienci i u ytkownicy cz sto nie wiedz dokładnie czego chc i zaczynaj rozumie swoje potrzeby dopiero wtedy, kiedy widz system podczas pracy du e systemy s wykorzystywane przez wielu u ytkowników z ró nymi punktami widzenia (mog by bardzo ró ne nawet sprzeczne wymagania) klient z reguły nie wie dokładnie w jaki sposób osi gn zało one cele konieczno negocjacji wymaga ró nice rodowiskowe i poj ciowe trudno ci we wzajemnym zrozumieniu klient mo e nie dostrzega pewnych ogranicze lub mo e uznawa je za oczywiste (powszechnie znane) konieczno wynegocjowania zmiany organizacji pracy w przedsi biorstwie ( eby nie informatyzowa bałaganu) niestabilne koncepcje systemu lub uwarunkowania zewn trzne (np. wymagania prawne) pełzanie wymaga Wersja04.06

92 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 3 Pozyskiwanie wymaga ustalenie zakresu systemu identyfikacja ródeł pozyskiwania wymaga i ró nych punktów widzenia wydobywanie wymaga analiza wymaga wst pna reprezentacja wymaga potwierdzenie wła ciwego zrozumienia wymaga konsolidacja i specyfikacja wymaga analiza specyfikacji: weryfikacja i walidacja ustalenie hierarchii wymaga Proces iteracyjny Wersja04.06

93 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 4 Punkty widzenia bezpo redni u ytkownicy funkcje systemu i sposób u ytkowania wy sze kierownictwo cele strategiczne, bezpiecze stwo administrator systemu niezawodno, funkcje wykrywania i diagnozy bł dów itp. kierownik marketingu nowoczesno rozwi za kierownik finansowy koszty Wersja04.06

94 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 5 Metody zbierania wymaga wywiady z wy szym kierownictwem odno nie strategii firmy i celów systemu z kadr in yniersk odno nie potrzeb i ogranicze technicznych z bezpo rednimi u ytkownikami warsztaty wymaga, burze mózgów ankiety (ograniczona u yteczno ) analiza scenariuszy zdarze (przypadków u ycia) poznawanie rodowiska docelowego, w którym zostanie zainstalowany system odgrywanie ról u ytkowników studiowanie innych istniej cych systemów stosowanie prototypów Wersja04.06

95 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 6 Prototypowanie budowa uproszczonego modelu systemu za pomoc szybkich i tanich rodków implementacja ograniczonego zestawu funkcji prezentacja głównie warstwy zewn trznej (interfejsu) pomini cie wzgl dów jako ciowych Podej cia do prototypowania prototypowanie z porzuceniem (celem jest okre lenie i zatwierdzenie wymaga ) prototypowanie ewolucyjne (z rozbudow ) (celem jest dostarczenie wst pnej wersji systemu z zamiarem dalszej jej rozbudowy) Ogólne wymagania Prototypowanie z porzuceniem Prototypowanie ewolucyjne Specyfikacja wymaga Wst pna wersja systemu Doskonalenie i rozbudowa Prototypy ukierunkowane na rozbudow maj du o wi ksze wymagania jako ciowe Wersja04.06

96 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 7 Korzy ci ze stosowania prototypów u ytkownik uzyskuje szybki wgl d na posta systemu mo liwo doprecyzowywania niejasnych wymaga i wczesnego wykrycia złych interpretacji Problemy przy prototypowaniu z porzuceniem sposób u ytkowania prototypu mo e by inny ni docelowego systemu (kwestia reakcji klienta) klient mo e odnie wra enie e system jest ju prawie gotowy przy prototypowaniu ewolucyjnym problemy z zarz dzaniem brak szczegółowej specyfikacji wymaga trudno zaplanowa prace i okre li bud et problemy z utrzymywaniem dokumentacji (raczej jej brak) kłopoty z zachowaniem sensownej struktury systemu weryfikacja i odbiór systemu oparte na subiektywnej ocenie wybranych u ytkowników (kłopoty z zamkni ciem projektu) kłopoty ze sformułowaniem umowy Wersja04.06

97 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 8 Analiza wymaga gł bsze poznawanie wymaga kształtowanie modelu przyszłego systemu wykrywanie braków w zestawie wymaga bł dów (wymagania bł dnie wyspecyfikowane) sprzeczno ci (konfliktów) nadmiarowo ci luk (wymagania niewyspecyfikowane) wymaga spoza zakresu systemu badanie wzajemnych zwi zków mi dzy wymaganiami analiza sytuacji nietypowych Wersja04.06

98 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 9 Specyfikacja Wymaga Historia zmian (wersji) Spis tre ci Wst p ogólny opis systemu cel i przeznaczenie systemu zakres systemu Model (kontekst) systemu definicja współpracuj cych obiektów zewn trznych definicja zale no ci mi dzy elementami systemu i rodowiska Wymagania funkcjonalne opis funkcji (usług) systemu Wymagania niefunkcjonalne wła ciwo ci systemu niezawodno kompatybilno wydajno (szybko ) bezpiecze stwo w razie awarii (safety) bezpiecze stwo dost pu (security) Ograniczenia projektowe rodowisko sprz towe rodowisko programowe przepisy i normy dotycz ce produktu i procesu tworzenia Opis ewolucji systemu przewidywane zmiany, rozwój Słownik lista u ywanych terminów i skrótów Dodatki (zał czniki) Skorowidz Wersja04.06

99 K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Zarządzanie wymaganiami 10 Po dane cechy Specyfikacji Wymaga jednoznaczno w interpretacji wymaga kompletno poprawno spójno (niesprzeczno ) weryfikowalno istniej procedury sprawdzenia spełnienia wymaga modyfikowalno mo liwo łatwego uwzgl dnienia zmian w specyfikacji jasny system identyfikacji i odwoła Wersja04.06

Zarz dzanie Projektami Informatycznymi

Zarz dzanie Projektami Informatycznymi K.Pieńkosz Zarządzanie Projektami Informatycznymi Wprowadzenie 1 Zarz dzanie Projektami Informatycznymi dr in. Krzysztof Pie kosz Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej Politechniki Warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

drogowego warunkiem uzyskania dofinansowania ze rodków unijnych Wła ciwe przygotowanie i realizacja projektu Biuro JASPERS w Warszawie

drogowego warunkiem uzyskania dofinansowania ze rodków unijnych Wła ciwe przygotowanie i realizacja projektu Biuro JASPERS w Warszawie Wła ciwe przygotowanie i realizacja projektu drogowego warunkiem uzyskania dofinansowania ze rodków unijnych Robert Kietli ski Specjalista ds. Transportu Biuro JASPERS w Warszawie Realizacja projektów

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

Tomice, dnia 15 lutego 2012 r.

Tomice, dnia 15 lutego 2012 r. WSPÓLNA METODA OCENY CAF 2006 W URZĘDZIE GMINY TOMICE PLAN DOSKONALENIA Sporządził: Ryszard Góralczyk Koordynator CAF Cel dokumentu: Przekazanie pracownikom i klientom Urzędu informacji o przyjętym planie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym W ciągu ostatnich lat Prezes Urzędu Transportu Kolejowego zintensyfikował działania nadzorcze w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego w Polsce,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68

Bardziej szczegółowo

Statut Audytu Wewnętrznego Gminy Stalowa Wola

Statut Audytu Wewnętrznego Gminy Stalowa Wola Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr II/818/10 Prezydenta Miasta Stalowej Woli z dnia 26 kwietnia 2010r. STATUT AUDYTU WEWNĘTRZNEGO GMINY STALOWA WOLA I. Postanowienia ogólne 1 1. Statut Audytu Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiające powszechne specyfikacje dla krajowych programów kontroli jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Tekst mający znaczenie

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz Samooceny Kontroli Zarządczej

Kwestionariusz Samooceny Kontroli Zarządczej Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38 MKiDN z dnia 27. 07. 2011 r. Kwestionariusz Samooceny Kontroli Zarządczej.... (nazwa jednostki/komórki organizacyjnej) 1 2 3 4 Elementy Odpowiedzi kontroli zarządczej

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt. 1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.) b) produkt i najważniejsze parametry oraz metodyki

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego Kartę Audytu Wewnętrznego, stanowiącą załącznik do niniejszego Zarządzenia.

Wprowadzam w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego Kartę Audytu Wewnętrznego, stanowiącą załącznik do niniejszego Zarządzenia. ZARZĄDZENIE Nr 44 /05 MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 5 maja 2005 r. w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego w Krakowie Karty Audytu Wewnętrznego Data utworzenia

Bardziej szczegółowo

Projekt i etapy jego realizacji*

Projekt i etapy jego realizacji* dr Ewa Lasecka-Wesołowska esołowska,, MGPiPS Projekt i etapy jego realizacji* *Na podstawie materiałó łów w Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich (Lemtech Consulting/RTI) Co to jest projekt Projekt -

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

1. Planowanie strategiczne. 4. Monitorowanie i ewaluacja. 3. Wdrażanie polityk. 2. Tworzenie polityk. Wybrane dziedziny. Ochrona klimatu i atmosfery

1. Planowanie strategiczne. 4. Monitorowanie i ewaluacja. 3. Wdrażanie polityk. 2. Tworzenie polityk. Wybrane dziedziny. Ochrona klimatu i atmosfery Usprawnienie: Wprowadzenie Procedury planowania i raportowania strategicznego i operacyjnego w resortach Usprawnienie w cyklu polityk publicznych 4. Monitorowanie i ewaluacja 1. Planowanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław

IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław IZBA CELNA WE WROCŁAWIU Wrocław, dnia 30 kwietnia 2012 r. Ul. Hercena 11 50-950 Wrocław 450000-ILGW-253-12/12 Według rozdzielnika Dotyczy: Przetargu nieograniczonego na Zaprojektowanie, wykonanie/dostosowanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9/11/12 dyrektora PCKZ w Jaworze z dnia 30 marca 2012 r. Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Listopad 2012 Organizacja funkcjonalna Dotychczas na organizację patrzono z perspektywy realizowanych funkcji. Zarząd

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe Wrocław, dnia 03.01.2013 r. Nitrotek Sp. z o.o. ul. Krynicka 40/7 50-555 Wrocław Zapytanie ofertowe W związku z realizacją projektu Wdrożenie nowoczesnego systemu B2B automatyzującego współpracę Nitrotek

Bardziej szczegółowo

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych 1 Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych.

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU. polski Reie.tr Sictkón, Biuro Certyfikacji NR NC - 1407/P6 PN-EN ISO 9001:2009

RAPORT Z AUDITU. polski Reie.tr Sictkón, Biuro Certyfikacji NR NC - 1407/P6 PN-EN ISO 9001:2009 polski Reie.tr Sictkón, NR NC - 1407/P6 PN-EN ISO 9001:2009 0 Spis treści 1 Cel i zakres auditu 2 Załączniki 3 Wprowadzenie 4 Rozdzielnik 5 Poufność 6 Zakres certyfikacji 7 Ocena systemu zarządzania. 8

Bardziej szczegółowo

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe Lublin, 19.07.2013 Zapytanie ofertowe na wyłonienie wykonawcy/dostawcy 1. Wartości niematerialne i prawne a) System zarządzania magazynem WMS Asseco SAFO, 2. usług informatycznych i technicznych związanych

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

Organizacja awansu zawodowego nauczycieli W ZESPOLE SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W GŁOGOWIE

Organizacja awansu zawodowego nauczycieli W ZESPOLE SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W GŁOGOWIE Organizacja awansu zawodowego nauczycieli W ZESPOLE SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W GŁOGOWIE I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o : 1) Szkole

Bardziej szczegółowo

współadministrator danych osobowych, pytania i indywidualne konsultacje.

współadministrator danych osobowych, pytania i indywidualne konsultacje. Szkolenie ABI, ADO - Administrator Bezpieczeństwa Informacji, Administrator Danych Osobowych kurs oraz warsztaty wraz z umiejętnością przeprowadzania audytów bezpieczeństwa informacji. Moduł I 8 godz.

Bardziej szczegółowo

Matematyka-nic trudnego!

Matematyka-nic trudnego! Dział II Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia Usługa zarządzania projektem, w charakterze Specjalisty ds. przygotowania wniosków o płatność, w ramach projektu pn.: Matematyka-nic trudnego!

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA INSTYTUCJI JAKO NARZĘDZIE UŁATWIAJĄCE ZARZĄDZANIE DANYMI

ARCHITEKTURA INSTYTUCJI JAKO NARZĘDZIE UŁATWIAJĄCE ZARZĄDZANIE DANYMI ARCHITEKTURA INSTYTUCJI JAKO NARZĘDZIE UŁATWIAJĄCE ZARZĄDZANIE DANYMI XVIII posiedzenie Rady Infrastruktury Informacji Przestrzennej ZARZĄDZANIE DANYMI PRZESTRZENNYMI UKIERUNKOWANE NA UŻYTKOWNIKA agenda

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-05 PROGRAM Certyfikacja zgodności z Kryteriami Grupowymi certyfikacja dobrowolna Warszawa, PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie)

KRYTERIA DOSTĘPU. Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu: e-administracja, e-zdrowie) Załącznik nr 1 do Uchwały nr / II / 2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 201-2020 KRYTERIA DOSTĘPU Działanie 2.1,,E-usługi dla Mazowsza (typ projektu:

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie zarządzania ładem architektury korporacyjnej

Dobre praktyki w zakresie zarządzania ładem architektury korporacyjnej Dobre praktyki w zakresie zarządzania ładem architektury korporacyjnej Dr hab. Andrzej Sobczak, prof. SGH, Kierownik Zakładu Systemów Informacyjnych, Katedra Informatyki Gospodarczej SGH Gospodarczej SGH

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl Page 1 of 5 http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=187619&rok=20... Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW I JEJ ZASTOSOWANIE W ADMINISTARCJI PUBLICZNEJ

STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW I JEJ ZASTOSOWANIE W ADMINISTARCJI PUBLICZNEJ E-administracja warunkiem rozwoju Polski. Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw z wykorzystaniem innowacyjnych modeli referencyjnych procesów Administracji Publicznej STRATEGICZNA KARTA WYNIKÓW I JEJ

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAMIARZE PRZEPROWADZENIA DIALOGU TECHNICZNEGO

OGŁOSZENIE O ZAMIARZE PRZEPROWADZENIA DIALOGU TECHNICZNEGO OGŁOSZENIE O ZAMIARZE PRZEPROWADZENIA DIALOGU TECHNICZNEGO I. ZAMAWIAJ CY Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A., z siedzib w Warszawie ul. Bagatela 12, 00-585 Warszawa, zarejestrowana

Bardziej szczegółowo

I. Zarządzanie ryzykiem wewnętrznym w jednostkach sektora finansów publicznych

I. Zarządzanie ryzykiem wewnętrznym w jednostkach sektora finansów publicznych SPIS TREŚCI Wstęp I. Zarządzanie ryzykiem wewnętrznym w jednostkach sektora finansów publicznych WPROWADZENIE 2. Pojęcie ryzyka i jego rodzaje 3. Zarządzanie ryzykiem 4. Jak zarządzać ryzykiem? 5. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: lublin.so.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: lublin.so.gov.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: lublin.so.gov.pl Lublin: Dostawa mebli dla warsztatów szkolnych na terenie Schroniska dla Nieletnich

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne Szkolna interwencja profilaktyczna Szkolna interwencja profilaktyczna Program wczesnej interwencji Profilaktyka selektywna Program adresowany do szkół Opracowanie programu

Bardziej szczegółowo

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych.

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. doradzamy, szkolimy, rozwijamy Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. Właściciel tel. 722-529-820 e-mail: biuro@brb-doradztwobiznesowe.pl www.brb-doradztwobiznesowe.pl

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Część ogólna Tekst obowiązujący od dnia:. SPIS TREŚCI I.A. Postanowienia ogólne... 3 I.B. Podstawy prawne opracowania IRiESD... 3 I.C. Zakres przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach.

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. 1 PROJEKTY KOSZTOWE 2 PROJEKTY PRZYCHODOWE 3 PODZIAŁ PROJEKTÓW ZE WZGLĘDU

Bardziej szczegółowo

Kontrola na zakończenie realizacji projektu. Trwałość projektu

Kontrola na zakończenie realizacji projektu. Trwałość projektu UNIA EUROPEJSKA Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Kontrola na zakończenie realizacji projektu. Trwałość projektu Agnieszka Tomaszewska Ewa Sikora 21-23.10.2013r. Elbląg Kontrola na zakończenie

Bardziej szczegółowo

WZÓR UMOWY DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO na realizację szkoleń w ramach projektu Patrz przed siebie, mierz wysoko UMOWA NR.

WZÓR UMOWY DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO na realizację szkoleń w ramach projektu Patrz przed siebie, mierz wysoko UMOWA NR. Załącznik nr 6 do SIWZ WZÓR UMOWY DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO na realizację szkoleń w ramach projektu Patrz przed siebie, mierz wysoko UMOWA NR. Zawarta w dniu..... roku w. POMIĘDZY:. reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego w Starostwie Powiatowym w Kielcach

Karta audytu wewnętrznego w Starostwie Powiatowym w Kielcach Karta audytu wewnętrznego w Starostwie Powiatowym w Kielcach Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 41/10 Starosty Kieleckiego z dnia 24 maja 2010 w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego oraz Procedur

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

z dnia 6 lutego 2009 r.

z dnia 6 lutego 2009 r. Pieczęć podłuŝna o treści Burmistrz Lądka Zdroju ZARZĄDZENIE NR 19 /09 Burmistrza Lądka Zdroju z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia programu przeprowadzania szkoleń pracowników Urzędu Miasta i Gminy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie w realizacji projektów. Podział projektów. Potrzeby, a rodzaje programów

Wsparcie w realizacji projektów. Podział projektów. Potrzeby, a rodzaje programów Wsparcie w realizacji projektów Narzędzia informatyczne wspomagające zarządzanie projektami mgr Marcin Darecki mgr Magdalena Marczewska TiMO(Zakład Teorii i Metod Organizacji) Wydział Zarządzania Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA. TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14. Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni

PRAKTYKA ZAWODOWA. TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14. Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14 Stara podstawa programowa CZAS TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni Szczegółowe cele kształcenia: W wyniku procesu kształcenia

Bardziej szczegółowo

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera.

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera. Pytanie nr 1 Bardzo prosimy o wyjaśnienie jak postrzegają Państwo możliwość przeliczenia walut obcych na PLN przez Oferenta, który będzie składał ofertę i chciał mieć pewność, iż spełnia warunki dopuszczające

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie określenia regulaminu otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego oraz

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Nr 59/2012 Starosty Lipnowskiego z dnia 31 grudnia 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO PROWADZONEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LIPNIE I JEDNOSTKACH

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego Mirosław Moskalewicz 1 z 7 Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego Specjalista Zdrowia Publicznego i Medycyny Spo ecznej Specjalista Po o nictwa i Ginekologii Lek. Med. Miros aw

Bardziej szczegółowo

Segmentacja i plasowanie dr Grzegorz Mazurek. Wybór rynku docelowego. Istota segmentacji

Segmentacja i plasowanie dr Grzegorz Mazurek. Wybór rynku docelowego. Istota segmentacji Segmentacja i plasowanie dr Grzegorz Mazurek Wybór rynku docelowego Istota segmentacji Do rzadkości należy sytuacja, w której jedno przedsiębiorstwo odnosi znaczne sukcesy w sprzedaży wszystkiego dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 2682 UCHWAŁA NR LIII/329/2014 RADY GMINY JONKOWO. z dnia 26 czerwca 2014 r.

Olsztyn, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 2682 UCHWAŁA NR LIII/329/2014 RADY GMINY JONKOWO. z dnia 26 czerwca 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Olsztyn, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 2682 UCHWAŁA NR LIII/329/2014 RADY GMINY JONKOWO z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Budowa elektronicznej administracji w ramach POIG Konferencja podsumowuj realizacj projektu pn. E-administracja warunkiem rozwoju Polski. Wzrost konkurencyjno

Bardziej szczegółowo

Roman Dmowski Centrum Usług Wspólnych

Roman Dmowski Centrum Usług Wspólnych Czy PRINCE2 może być pomocny w zamówieniach publicznych Roman Dmowski Best Practice Showcase, 10 czerwca 2011 PRINCE2 jest znakiem handlowym Office of Government Commerce zarejestrowanym w Zjednoczonym

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

Łańcuch Krytyczny w Zarządzaniu Projektami

Łańcuch Krytyczny w Zarządzaniu Projektami Łańcuch Krytyczny w Zarządzaniu Projektami Jerzy Stawicki Krzysztof Abramowski K.Abramowski & J.Stawicki: Łańcuch Krytyczny w zarządzaniu projektami, 04.06.2003 1 Agenda Projekt i realia projektowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLEŃ PRACOWNIKÓW BIURA STOWARZYSZENIA LGD QWSI. Za prawidłową realizację planu szkoleń odpowiada Kierownik biura LGD Qwsi.

PLAN SZKOLEŃ PRACOWNIKÓW BIURA STOWARZYSZENIA LGD QWSI. Za prawidłową realizację planu szkoleń odpowiada Kierownik biura LGD Qwsi. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europa inwestująca w obszary wiejskie Załącznik nr 7 do umowy ramowej PLAN SZKOLEŃ PRACOWNIKÓW BIURA STOWARZYSZENIA LGD QWSI Celem niniejszego

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku.

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI BIURO MINISTRA WYDZIAŁ INFORMACJI Warszawa, dnia 13 października 2007 r. INFORMACJA PRASOWA Minione dwa lata przyniosły przełom w informatyzacji polskiego

Bardziej szczegółowo

Koszty bezpośrednie rozliczane w ramach PO KL

Koszty bezpośrednie rozliczane w ramach PO KL Koszty bezpośrednie rozliczane w ramach PO KL - stawki jednostkowe - Stawka jednostkowa to kwota (stawka) należna za daną usługę, której wysokość jest określona przez Instytucję Zarządzającą w załącznikach

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik

Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik FUNDUSZE STRUKTURALNE ORAZ FUNDUSZ SPÓJNOŚCI Autorzy: Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik Od autorów Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni

PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa CZAS TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni Szczegółowe cele kształcenia: Po odbyciu praktyki słuchacz

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 (rok, za który sk ładane jest o świadczenie) DzialI Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej,

Bardziej szczegółowo

Część II.A. Informacje o studiach podyplomowych ANALIZA DANYCH METODY, NARZĘDZIA, PRAKTYKA (nazwa studiów podyplomowych)

Część II.A. Informacje o studiach podyplomowych ANALIZA DANYCH METODY, NARZĘDZIA, PRAKTYKA (nazwa studiów podyplomowych) Część II.A. Informacje o studiach podyplomowych ANALIZA DANYCH METODY, NARZĘDZIA, PRAKTYKA (nazwa studiów podyplomowych) 1. Ogólna charakterystyka studiów podyplomowych 1.1 Ogólne cele kształcenia oraz

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20.

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20. Warszawa: dostawa toreb i kubków papierowych z logo Muzeum Warszawy Numer ogłoszenia: 66360-2016; data zamieszczenia: 23.03.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

METODA MONITOROWANIA KONTRAKTOWANYCH USŁUG SPOŁECZNYCH DLA OSÓB STARSZYCH NARZĘDZIE ANALIZY WARTOŚCI KONTRAKTOWANYCH USŁUG SPOŁECZNYCH

METODA MONITOROWANIA KONTRAKTOWANYCH USŁUG SPOŁECZNYCH DLA OSÓB STARSZYCH NARZĘDZIE ANALIZY WARTOŚCI KONTRAKTOWANYCH USŁUG SPOŁECZNYCH METODA MONITOROWANIA KONTRAKTOWANYCH USŁUG SPOŁECZNYCH DLA OSÓB STARSZYCH NARZĘDZIE ANALIZY WARTOŚCI KONTRAKTOWANYCH USŁUG SPOŁECZNYCH ELEMENTY NARZĘDZIA 1. Metoda monitorowania 2. System informatyczny

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 21/2015 WÓJTA GMINY IWANOWICE Z DNIA 12 PAŹDZIERNIKA 2015 ROKU w sprawie ustalenia wytycznych kontroli zarządczej.

ZARZĄDZENIE NR 21/2015 WÓJTA GMINY IWANOWICE Z DNIA 12 PAŹDZIERNIKA 2015 ROKU w sprawie ustalenia wytycznych kontroli zarządczej. ZARZĄDZENIE NR 21/2015 WÓJTA GMINY IWANOWICE Z DNIA 12 PAŹDZIERNIKA 2015 ROKU w sprawie ustalenia wytycznych kontroli zarządczej. Data utworzenia 2015-10-12 Numer aktu 21 Akt prawa miejscowego NIE Jednolity

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI Warszawa, dnia 7 kwietnia 2016 r. Poz. 9 ZARZĄDZENIE NR 9 MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 5 kwietnia 2016 r. w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Informacje ogólne Przedmiotem postępowania jest wdrożenie platformy komunikacyjnej poprzez zapewnienie możliwości dwukierunkowej wymiany danych dotyczących

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia Opis przedmiotu zamówienia Przedmiot zamówienia: Wykonanie dokumentacji technicznej rozbudowy i modernizacji Systemów Ochrony Przeciwpożarowej w budynkach A, B i C Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska 1. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI 1 RODZAJE DZIAŁAŃ REALIZOWANYCH W PRZEDSIĘBIORSTWIE CHARAKTERYSTYKA I RODZAJE DZIAŁAŃ W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH Załącznik Nr 5 Do Regulaminu okresowych ocen pracowników Urzędu Miasta Piekary Śląskie zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych oraz kierowników gminnych

Bardziej szczegółowo

ZASADY PROWADZENIA CERTYFIKACJI FUNDUSZY EUROPEJSKICH I PRACOWNIKÓW PUNKTÓW INFORMACYJNYCH

ZASADY PROWADZENIA CERTYFIKACJI FUNDUSZY EUROPEJSKICH I PRACOWNIKÓW PUNKTÓW INFORMACYJNYCH Załącznik nr 3 do Aneksu ZASADY PROWADZENIA CERTYFIKACJI PUNKTÓW INFORMACYJNYCH FUNDUSZY EUROPEJSKICH I PRACOWNIKÓW PUNKTÓW INFORMACYJNYCH 1 ZASADY PROWADZENIA CERTYFIKACJI 1. Certyfikacja jest przeprowadzana

Bardziej szczegółowo

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku.

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. ISO 9001:2015 Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. Nowelizacje normy to coś więcej, niż tylko kosmetyczne zmiany; pociągają one za sobą

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 013/014 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI

POLITYKA PRYWATNOŚCI POLITYKA PRYWATNOŚCI stosowanie do przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2013 r., poz. 1422 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie Be leader in English bądź nim i Ty. 1 Informacje o Projekcie

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie Be leader in English bądź nim i Ty. 1 Informacje o Projekcie Załącznik do Zarządzenia nr 38/14 z dnia 08.09.2014 r. Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie Be leader in English bądź nim

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r.

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie zatwierdzenia Lokalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Plan działania na rok 2014-2015

Plan działania na rok 2014-2015 Plan działania na rok 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Numer i nazwa Priorytetu INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ VII Promocja integracji społecznej Województwo Kujawsko-Pomorskie Instytucja

Bardziej szczegółowo

ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH

ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH Aktywno ci Przeci tni mened erowie Mened erowie odnosz cy sukcesy Mened erowie efektywni Tradycyjne zarz dzanie 32% 13% 19% Komunikowanie si 29% 28% 44% Zarz dzanie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI SKLEPU INTERNETOWEGO

POLITYKA PRYWATNOŚCI SKLEPU INTERNETOWEGO POLITYKA PRYWATNOŚCI SKLEPU INTERNETOWEGO www.tokyotey.pl 1. Zagadnienia wstępne. 1. Pod pojęciem Serwisu rozumie się stronę internetową znajdującą się pod adresem www.tokyotey.pl wraz z wszelkimi podstronami

Bardziej szczegółowo

Strona Wersja zatwierdzona przez BŚ Wersja nowa 26 Dodano następujący pkt.: Usunięto zapis pokazany w sąsiedniej kolumnie

Strona Wersja zatwierdzona przez BŚ Wersja nowa 26 Dodano następujący pkt.: Usunięto zapis pokazany w sąsiedniej kolumnie Zmiany w Podręczniku Realizacji PIS (wersja z dnia 25 sierpnia 2008) (W odniesieniu do wersji z 11 lipca 2008 zatwierdzonej warunkowo przez Bank Światowy w dniu 21 lipca 2008) Strona Wersja zatwierdzona

Bardziej szczegółowo

Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap Urzędzie Gminy w Ułężu

Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap Urzędzie Gminy w Ułężu Załącznik nr 1 do Zarządzenia Wójta Gminy Ułęż nr 21 z dnia 14 maja 2014r. Procedura działania Punktu Potwierdzającego Profile Zaufane epuap Urzędzie Gminy w Ułężu Spis treści Użyte pojęcia i skróty...

Bardziej szczegółowo

Zmiany przepisów ustawy -Karta Nauczyciela. Warszawa, kwiecień 2013

Zmiany przepisów ustawy -Karta Nauczyciela. Warszawa, kwiecień 2013 Zmiany przepisów ustawy -Karta Nauczyciela Warszawa, kwiecień 2013 1 Harmonogram odbytych spotkań 1. Spotkanie inauguracyjne 17 lipca 2012 r. 2. Urlop dla poratowania zdrowia 7 sierpnia 2012 r. 3. Wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo