Program profilaktyczny. wczesnego wykrywania raka prostaty. u mężczyzn w wieku roku życia. na terenie. Powiatu Lubińskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Program profilaktyczny. wczesnego wykrywania raka prostaty. u mężczyzn w wieku 50-65 roku życia. na terenie. Powiatu Lubińskiego 2014-2016"

Transkrypt

1 Załącznik nr 3 do uchwały Nr CCXXX/870/2014 Zarządu Powiatu w Lubinie z dnia 15 września 2014 r. Program profilaktyczny wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego Okres realizacji: wrzesień 2014 r. do grudzień 2016 r. Autorzy programu: Starostwo Powiatowe w Lubinie Departament Edukacji i Spraw Społecznych Lubin, ul. Kilińskiego 12b

2 SPIS TREŚCI WSTĘP ANALIZA PROBLEMU ZDROWOTNEGO 1.1. Opis problemu zdrowotnego Epidemiologia Populacja podlegająca Powiatowi Lubińskiemu i populacja kwalifikująca się do włączenia do programu Obecne postępowanie we wczesnym wykrywaniu raka gruczołu krokowego, ze szczególnym uwzględnieniem gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Uzasadnienie potrzeby wdrożenia programu CELE PROGRAMU 2.1. Cel główny Cele szczegółowe ADRESACI PROGRAMU 3.1. Oszacowanie populacji, której włączenie do programu jest możliwe Tryb zapraszania do programu ORGANIZACJA PROGRAMU Części składowe, etapy i działania organizacyjne Planowane interwencje Kryteria i sposób kwalifikacji uczestników Zasady udzielania świadczeń Sposób powiązania programu ze świadczeniami zdrowotnymi Sposób zakończenia udziału w programie Bezpieczeństwo planowanych informacji Kompetencje i warunki niezbędne do realizacji programu Dowody skuteczności planowanych działań KOSZTY MONITOROWANIE I EWALUACJA OKRES REALIZACJI PROGRAMU

3 WSTĘP Powiat Lubiński, odpowiedzialny za realizację ustawowych zadań w zakresie promocji i ochrony zdrowia, ma obowiązek podejmować działania w tym kierunku. Warunkiem poprawy i utrzymania zdrowia społeczeństwa jest tworzenie i realizacja odpowiedniej polityki zdrowotnej. Program zdrowotny z zakresu profilaktyki wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego jest spójny z założeniami, celami oraz zadaniami Narodowego Programu Zdrowia na lata , Światowej Deklaracji Zdrowia oraz dokumentu Zdrowie 21, przyjętego przez Europejski Komitet Regionalny WHO oraz celami operacyjnymi Programu zdrowotnego dla Powiatu Lubińskiego na lata Zapobieganie chorobom cywilizacyjnym możliwe jest poprzez stosowanie odpowiedniej profilaktyki, a także podejmowanie wszelkich działań i środków zmierzających do wykrycia we wczesnym stadium nowotworów, dających szansę na szybkie wyleczenie. 1. ANALIZA PROBLEMU ZDROWOTNEGO Opis problemu zdrowotnego. Rak gruczołu krokowego (stercza, RGK, C61) jest nowotworem złośliwym, wywodzącym się pierwotnie z obwodowej strefy gruczołu krokowego. Ponadto jest najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn w krajach wysokorozwiniętych. Czynnikami ryzyka są wiek oraz obciążenie genetyczne. Ryzyko zachorowania wzrasta dwukrotnie, jeśli w rodzinie chorował krewny pierwszego stopnia pokrewieństwa oraz pięciodo dziesięciokrotnie, jeżeli chorowało dwóch i więcej krewnych pierwszego stopnia pokrewieństwa. Nowotwór rzadko pojawia się przed 40 rokiem życia, zaś średni wiek zachorowania to 70 lat. W rozwoju nowotworu istotną role odgrywają androgeny. Mężczyźni po zabiegu kastracji oraz mężczyźni z niedoczynnością przysadki rzadko chorują na raka stercza. Istnieją dowody na to, iż na zmianę ryzyka zachorowania wpływają także sposoby odżywiania. Dodatkowym czynnikiem zachorowania może być pochodzenie etniczne. Rak gruczołu krokowego jest drugim nowotworem u mężczyzn pod względem częstości rozpoznania. Rocznie diagnozuje się około 900 tyś. nowych przypadków zachorowań, z czego około 75 % wykrywa się w państwach uprzemysłowionych. W Polsce co roku odnotowuje się około 7 tyś. nowych zachorowań. Z powodu tego nowotworu każdego roku umiera ponad 3,5 tyś. mężczyzn. Pod względem zachorowań jak 3

4 i umieralności z powodu nowotworów złośliwych wśród mężczyzn rak gruczołu krokowego zajmuje drugie miejsce za nowotworem złośliwym oskrzela i płuca. 1 Obecnie większość raków gruczołu krokowego wykrywana jest w stadium bezobjawowym chorzy są diagnozowani w związku ze stwierdzeniem podwyższenia stężenia PSA lub trafiają do urologa z powodu objawów łagodnego przerostu gruczołu krokowego. W przypadku rozwoju nowotworu w centralnej części gruczołu mogą, podobnie jak w przeroście, wystąpić dolegliwości związane z oddawaniem moczu, takie jak trudności w opróżnieniu pęcherza czy częstomocz. Nowotwory zaawansowane miejscowo mogą wywoływać objawy związane z zajęciem sąsiednich narządów, takie jak bóle podbrzusza czy zaburzenia oddawania moczu i stolca. Zajęcie węzłów chłonnych może prowadzić do (zwykle jednostronnego) obrzęku kończyny dolnej i/lub genitaliów. Około 5-10% raków stercza wykrywanych jest w stadium zaawansowanym. Ponieważ nowotwór ten początkowo powoduje głównie przerzuty do kości, pierwszym objawem w tej grupie chorych są zwykle dolegliwości ze strony układu kostnego: ból, ucisk innych wrażliwych struktur, rzadziej złamania wywołane przez przerzuty. W odróżnieniu od większości nowotworów w raku stercza typowe są przerzuty osteosklerotyczne (osteoblastyczne zwiększające gęstość tkanki kostnej w obrębie przerzutu). Wczesne wykrywanie raka gruczołu krokowego opiera się na oznaczaniu stężenia PSA. Zasadność prowadzenia takich badań budzi jednak liczne wątpliwości ze względu na brak jednoznacznie potwierdzonego wpływu na obniżenie ryzyka zgonu z powodu raka stercza, a przede wszystkim w związku z niepotrzebnym wykrywaniem raków nieistotnych klinicznie, tzn. takich, które nigdy nie stałyby się przyczyną powikłań lub zgonu. W dużym, obejmującym ponad 160 tysięcy mężczyzn badaniu z losowym doborem uczestników wykazano, że aby uniknąć jednego zgonu z powodu raka gruczołu krokowego konieczne jest przebadanie ponad tysiąca mężczyzn i dodatkowe wykrycie 37 raków. Jednocześnie nie udało się potwierdzić wpływu badań przesiewowych na całkowite ryzyko zgonu. Aktualne rekomendacje większości towarzystw naukowych nie zalecają rutynowego stosowania masowych badań przesiewowych w kierunku raka stercza, wskazane jest jednak informowanie mężczyzn o możliwości oznaczenia stężenia PSA. 2 Podczas badania per rectrum możliwe jest wykrycie guza zlokalizowanego w tylnej i bocznych częściach stercza (25 % guzów jest niewyczuwalnych palpacyjnie). Stosunkowo często raka stercza stwierdza się w badaniu histologicznym materiału sekcyjnego, 1 Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych Nr 141/2012 z dnia 16 lipca 2012r. 2 Krajowy Rejestr Nowotworów [dokument elektroniczny] 4

5 co wskazuje na istnienie postaci utajonych, niepowodujących objawów klinicznych a więc niezagrażających życiu i niewymagających leczenia. Badania stosowane w rozpoznaniu raka gruczołu krokowego obejmują: Badania laboratoryjne (stężenie PSA swoisty antygen gruczołu krokowego, odsetek wolnego PSA), Badania obrazowe (przezodbytnicza ultrasonografia, TRUS), Badanie mikroskopowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie badania cytologicznego lub histologicznego wycinków pobranych w biopsji gruboigłowej rdzeniowej. W stadium bezobjawowym wskazaniem do badania mikroskopowego jest stwierdzenie zwiększonego stężenia PSA w surowicy. W niektórych przypadkach nowotwór gruczołu krokowego może być wykryty z wykorzystaniem badania per rectrum. Czynniki takie jak podwyższone stężenie PSA, obciążenie rodzinne, nieprawidłowe wyniki badania per rectrum wskazują na podwyższone ryzyko wykrycia raka stercza w badaniu biopsyjnym, podczas gdy uprzednio uzyskane wyniki negatywne badania biopsyjnego świadczą o zmniejszonym ryzyku wykrycia raka stercza. W badaniu laboratoryjnym oznacza się podwyższenie stężenia PSA oraz zwiększony odsetek wolnego PSA. W 85 % przypadków raka gruczołu krokowego stężenie PSA > 4 ng/ml oraz wolny PSA stanowi > 25 % całkowitego PSA Epidemiologia. Nowotwory gruczołu krokowego są drugą co do częstości przyczyną choroby nowotworowej u mężczyzn stanowiąc ponad 13% zachorowań. 5

6 Liczba zachorowań na te nowotwory dynamicznie wzrastała w ostatnich trzech dekadach osiągając w 2010 roku ponad 9000 przypadków. W ciągu trzech dekad liczba zachorowań wzrosła około 5-krotnie. Większość zachorowań na nowotwory złośliwe gruczołu krokowego przypada w siódmej i ósmej dekadzie życia (87% zachorowań występuje po 60 roku życia, ponad 50% zachorowań przypada po 70 roku życia). Ryzyko zachorowania wzrasta gwałtownie od szóstej dekady życia osiągając maksimum po 75 roku życia. Zachorowalność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach w zależności od wieku Nowotwory złośliwe gruczołu krokowego powodują u mężczyzn około 8% zgonów Częstość zgonów na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w 2010 roku 6

7 Liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych gruczołu krokowego wynosiła w 2010 roku prawie Umieralność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach Większość zgonów z powodu nowotworów złośliwych gruczołu krokowego występuje po 75 roku życia (60%), przy czym ponad 90% zgonów odnotowano po 60 roku życia. Najwięcej zgonów u mężczyzn notuje się na przełomie ósmej i dziewiątej dekady życia. Ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu wzrasta wraz z wiekiem począwszy od siódmej dekady życia. Umieralność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach w zależności od wieku Wzrost umieralności utrzymywał się do początku lat 90. XX wieku, po czym nastąpiło przyspieszenie wzrostu do początku XXI wieku. Ostatnia dekada przyniosła stabilizację umieralności na poziomie około 13/

8 Trendy umieralności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach U mężczyzn umieralność z powodu raka gruczołu krokowego w najstarszej grupie wiekowej wzrastała od połowy lat 60 do początku lat 90 ubiegłego wieku (90/10 5 w 1965 roku wobec 118/10 5 w 1991 roku), po czym nastąpiło przyspieszenie tempa wzrostu umieralności do początku XXI wieku (prawie 170/10 5 ). W pierwszej dekadzie XXI wieku umieralność ustabilizowała się na stałym poziomie (około 160/10 5 ). Wśród mężczyzn w średnim wieku (45-64 lat) umieralność nieznacznie wzrastała do początku XXI wieku, po czym nastąpiła stabilizacja na poziomie około 10/10 5. Trendy umieralności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach w wybranych grupach wieku. Umieralność z powodu nowotworów gruczołu krokowego w Polsce jest nieco wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej - w 2010 roku współczynnik umieralności wynosił 12,4.10 5, natomiast średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku) 12,1/10 8

9 Porównanie umieralności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Populacja podlegająca Powiatowi Lubińskiemu i populacja kwalifikująca się do włączenia do programu. Obszar powiatu lubińskiego według danych z 2012 roku zamieszkiwało osób, co stanowi 3,67 % ludności całego województwa dolnośląskiego. Liczba kobiet mieszkających w Powiecie Lubińskim wynosi natomiast mężczyzn Stolicę powiatu - Lubin zamieszkuje osób, gminę Lubin osób, gminę i miasto Ścinawa osób, a gminę Rudna osób. W latach widoczne jest wyraźne zwiększenie liczby mieszkańców gminy wiejskiej Lubin oraz gminy Rudna, przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby mieszkańców miasta Lubin, co niewątpliwie związane jest z migracją mieszkańców miasta do gmin ościennych. Tabela 3. Liczba mieszkańców w gminach Powiatu Lubińskiego w latach Liczba mieszkańców w gminach Powiatu Lubińskiego w okresie Jednostka Powiat Lubiński Gmina Miejska Lubin Gmina Wiejska Lubin Gmina Wiejska Rudna Gmina Miejsko-wiejska Ścinawa (źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS) 3 Krajowy Rejestr Nowotworowy. [dokument elektroniczny] 9

10 Tabela 4. Stan ludności w Powiecie Lubińskim w 2012 r. Ludność Jednostka razem mężczyźni kobiety Powiat Lubiński Gmina Miejska Lubin Gmina Wiejska Lubin Gmina Wiejska Rudna Gmina Miejsko-wiejska Ścinawa (Źródło: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan na dzień r.) Tabela 5. Ludność Powiatu Lubińskiego wg. grup wieku i płci w 2012 r. (Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS) Wiek Powiat Lubiński Gmina Miejska Lubin Ludność wg grup wieku i płci Gmina Wiejska Lubin Gmina Wiejska Rudna Gmina Miejsko- Wiejska Ścinawa i więcej mężczyź ni kobiet y mężczyź ni kobiet y mężczyź ni kobiet y mężczyź ni kobiety mężczyźn i kobiety Program zdrowotny skierowany jest do grupy docelowej mieszkańców Powiatu Lubińskiego mężczyźni w grupie wiekowej 50 rok życia do 65 roku życia. Wielość populacji we wskazanym przedziale wiekowym wynosi (dane wg. stanu na dzień r.): 10

11 Ludność wg grup wieku i płci Wiek Powiat Gmina Miejska Gmina Wiejska Gmina Miasto i Gmina Lubiński Lubin Lubin Rudna Ścinawa mężczyźni mężczyźni mężczyźni mężczyźni mężczyźni i więcej Ludność Powiatu Lubińskiego wg. grup wieku i płci w 2012 r. (źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS) 1.4. Obecne postępowanie we wczesnym wykrywaniu raka gruczołu krokowego, ze szczególnym uwzględnieniem gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Badanie stercza per rectum jest podstawowym badaniem, które powinno być regularnie wykonywane przez urologa, również przez internistę lub lekarza rodzinnego. Podobnie jak konsultacja urologiczna oznaczenie stężenia PSA (całkowitego lub wolnego) oraz ewentualne dalsze badania diagnostyczne w kierunku raka gruczołu krokowego (np. transrektalne USG) ograniczone są do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Konsultacja urologiczna w ramach ubezpieczenia zdrowotnego możliwa jest wyłącznie na podstawie skierowania od lekarza POZ lub innego lekarza udzielającego świadczenia w ramach ważnej umowy z NFZ. Lekarz POZ kierujący pacjenta do lekarza specjalisty zobowiązany jest dołączyć do skierowania wyniki niezbędnych badań diagnostycznych, umożliwiających potwierdzenie wstępnego rozpoznania. Jeżeli pacjent objęty opieką specjalisty wymaga wykonania dodatkowych badań diagnostycznych, jak oznaczenie PSA, skierowanie na te badania wystawia świadczeniodawca udzielający świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Uzasadnienie potrzeby wdrożenia programu. Program profilaktyczny wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego odnosi się do istotnego problemu 4 Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych Nr 141/2012 z dnia 16 lipca 2012r. 11

12 zdrowotnego. Ze względu na skalę zachorowań niezadowalające wyniki leczenia raka gruczołu krokowego w Polsce, wynikające głównie z rozpoznawania nowotworu w późnych stadiach zaawansowania, niepozwalającego na wdrożenie skutecznej terapii leczniczej oraz dostępność do badań przesiewowych uzasadnia wdrożenie przedmiotowego projektu, opartego na badaniu przesiewowym PSA z badaniem per rectrum jest zasadne. Na podstawie danych Dolnośląskiego Centrum Onkologii we Wrocławiu na Dolnym Śląsku w okresie poddanym badaniom - lata stwierdzono wzrost liczb rejestrowanych zachorowań u mężczyzn w tempie 2 % rocznie, u kobiet 3% rocznie. U mężczyzn najszybciej rosły liczby zachorowań na nowotwory złośliwe gruczołu krokowego (rocznie średnio o 18 %), okrężnicy (11 %), pęcherza moczowego (6%), odbytnicy (5 %) i nerki (4 %) 5 Trendy liczb zachorowań na najczęstsze na Dolnym Śląsku nowotwory na podstawie danych z lat oraz Mężczyźni Zmiana roczna (liczby) ogółem gruczoł krokowy pęcherz moczowy okrężnica odbytnica nerka płuco trzustka 0 0 krtań żołądek Wzrost wykrytych nowotworów u mężczyzn szczególnie w wieku lat może być następstwem zwiększonej czujności onkologicznej, będącej wtórnym efektem programów przesiewowych realizowanych w ramach działań profilaktycznych. 2. CELE PROGRAMU 2.1. Cel główny Głównym celem Programu profilaktycznego wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego jest poprawa 5 Błaszcyk J. Jagas M. Hudziec P. Nowotwory złośliwe w woj. Dolnośląskim w roku 2011, Wydawnictwo Stralfos Wrocław

13 zdrowia i związanej z nim jakości życia mieszkańców Powiatu Lubińskiego, którzy ukończyli 50 rok życia Cele szczegółowe: 1. Zmniejszenie różnic w dostępie do specjalistycznych świadczeń zdrowotnych dla mieszkańców Powiatu Lubińskiego. 2. Umożliwienie wczesnej diagnostyki i skutecznego leczenia raka gruczołu krokowego poprzez wykrycie wczesnych zmian chorobowych. 3. Wzrost świadomości dotyczącej profilaktyki i podstawowej wiedzy na temat czynników ryzyka powstawania raka gruczołu krokowego a także edukacja mężczyzn w zakresie wczesnych objawów, będących zwiastunem rozpoczynającego się procesu chorobowego. 4. Promocja zdrowego trybu życia, uwzględniającego aktywność fizyczną, rezygnację ze szkodliwych nawyków i zdrowe odżywianie. Program profilaktyczny wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego jest programem wieloletnim, okres jego realizacji przewidziany jest na lata wrzesień 2014 grudzień 2016 rok. 3. ADRESACI PROGRAMU 3.1. Oszacowanie populacji, której włączenie do programu jest możliwe. Program zdrowotny skierowany jest do grupy docelowej mieszkańców Powiatu Lubińskiego mężczyźni w grupie wiekowej 50 rok życia do 65 roku życia. Wielość populacji we wskazanym przedziale wiekowym wynosi (dane wg. stanu na dzień r.): Ludność wg grup wieku i płci Wiek Powiat Gmina Miejska Gmina Wiejska Gmina Miasto i Gmina Lubiński Lubin Lubin Rudna Ścinawa mężczyźni mężczyźni mężczyźni mężczyźni mężczyźni

14 70 i więcej Ludność Powiatu Lubińskiego wg grup wieku i płci w 2012 r. (źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS) Przy założeniu, że populacja mężczyzn z przedziału wiekowego, dla którego program będzie realizowany wynosi ok osób, przewidywana ilość badanych (60% populacji) to około osób Tryb zapraszania do programu. Program zdrowotny z zakresu profilaktyki wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego ma charakter otwarty. Informacja o realizacji programu przedstawiona zostanie w mediach lokalnych, tj.: strona internetowa powiatu i gmin, prasa lokalna. Dodatkowo wykonawca programu wyłoniony w drodze zastosowanej procedury konkursowej będzie zobowiązany do przeprowadzenia kampanii informacyjnej umieszczenie plakatów informacyjnych w urzędach, instytucjach publicznych, ośrodkach zdrowia, aptekach, instytucjach pomocy społecznej. 4. ORGANIZACJA PROGRAMU Części składowe, etapy i działania organizacyjne. Działania edukacyjne. Działania edukacyjne w zakresie zwiększenia świadomości dotyczącej profilaktyki i podstawowej wiedzy na temat czynników ryzyka powstawania raka gruczołu krokowego, a także edukacja mężczyzn w zakresie wczesnych objawów, będących zwiastunem rozpoczynającego się procesu chorobowego. Realizacja zadań wynikających z Programu zostanie poprzedzona szeroką kampanią informacyjną (plakaty w urzędach, instytucjach publicznych, ośrodkach zdrowia, aptekach, stronach internetowych powiatu i gmin, prasie lokalnej. Celem tej kampanii będzie przedstawienie informacji na temat raka stercza oraz roli badania przesiewowego w kierunku diagnozy zachorowań, uświadomienia potencjalnych korzyści związanych z poddaniem się badaniom diagnostycznym. Przygotowane zostaną również ulotki o programie, które będą zawierały informację o sposobie przygotowania się do badania. Działania te będą również obejmować instruktaż w zakresie promocji zdrowego trybu życia, uwzględniającego aktywność fizyczną, rezygnację ze szkodliwych nawyków i zdrowe odżywianie. Każdy mieszkaniec Powiatu Lubińskiego, który zgłosi się do programu otrzyma ulotkę informacyjną zawierającą instruktaż w zakresie obserwacji wczesnych objawów, będących 14

15 zwiastunem rozpoczynającego się procesu chorobowego oraz profilaktyki i podstawowej wiedzy na temat czynników ryzyka powstawania raka gruczołu krokowego. Wybór realizatora programu. Wybór firmy realizującej program zostanie dokonany zgodnie z przepisami, tak aby działania medyczne i edukacyjne określone programem były przeprowadzone w sposób merytorycznie właściwy przy uwzględnieniu zasobów finansowych, jakimi dysponuje powiat na ten cel, wg harmonogramu opracowanego przez wykonawcę w uzgodnieniu ze zlecający. Wykonawcami programu mogą być podmioty wykonujące działalność leczniczą wybrane w drodze otwartego konkursu ofert. Wykonawca powinien dysponować kadrą i bazą niezbędną do realizacji zadania. Wykonawca ponosić będzie również odpowiedzialność, w ramach powierzonego zadania za przeprowadzenie kampanii informacyjnej i edukacyjnej, wg założeń określonych w programie. Etapy programu. Etap wstępnej diagnostyki: 1. Rozmowa wstępna wywiad z lekarzem specjalistą urologiem dotyczący przekazania pacjentowi informacji o korzyściach oraz ryzyku związanym z udziałem w badaniu przesiewowym w kierunku raka stercza, celem świadomego podjęcia przez pacjenta decyzji o udziale w badaniu. Przed badaniem niezbędna jest edukacja pacjentów odnośnie odpowiedniego przygotowania się do badania w celu wyeliminowania przekłamania wyników oraz uświadomienia, że nie udokumentowano korzyści ze skriningu w kierunku raka gruczołu krokowego oraz ryzyku nadrozpoznawalności i związanych z tym działań niepożądanych. Wystawienie skierowania na oznaczenie stężenia PSA oraz interpretacja wyniku. 2. Badanie stercza per rectum jako podstawowe badanie, które będzie wykonywane przez lekarza specjalistę urologa. 3. Wykonanie badania antygenu sterczowego (PSA). Graniczna wartość stężenia PSA, powyżej której wynik będzie stanowił wskazanie do dalszego postepowania: 4 ng/ml. Etap pogłębionej diagnostyki: 4. Wyodrębnienie grup dyspanseryjnych: a. powiększenie gruczołu ponad dopuszczalną normę w przedziałach wiekowych: 50-55; 55-60; 60-65; b. równoczesne powiększenie gruczołu krokowego oraz ponadnormatywny wynik badania laboratoryjnego antygeny sterczowego w przedziałach wiekowych: 50-55; 55-60; 60-65; 5. Wykonanie USG jamy brzusznej łącznie z gruczołem krokowym w poszczególnych grupach dyspanseryjnych. 15

16 6. Kwalifikacja do wykonania punkcji cienkoigłowej w przypadkach podejrzenia wystąpienia procesu nowotworowego z badaniem histo-patologicznym bioptatu. 7. Skierowanie zidentyfikowanych przypadków nowotworów złośliwych gruczołu krokowego do dalszego leczenia w ramach ubezpieczenia finansowanego przez NFZ Planowane interwencje. Badanie stercza per rectum Pierwszym badaniem zwykle wykonywanym u mężczyzn z podejrzeniem raka stercza jest badanie palcem przez odbytnicę (łacińskie per rectum). Pozwala ono na ocenę przylegającej do przedniej ściany odbytnicy tylnej części gruczołu, w której umiejscawia się większość raków. Badanie umożliwia wykrycie zmian o objętości powyżej 0,2 ml. Badanie antygenu sterczowego (PSA). Swoisty antygen sterczowy (PSA) jest wytwarzanym przez komórki stercza i wydzielanym do światła przewodów białkiem, które jest odpowiedzialne za utrzymanie nasienia w płynnej postaci. Komórki nowotworów stercza uwalniają większe ilości PSA do krwiobiegu, niż prawidłowe komórki stercza. Prawidłowe stężenie PSA w surowicy krwi wynosi od 0 do ok. 4 ng/ml. Wzrost stężenia PSA nasuwa podejrzenie raka, jednak blisko 25% mężczyzn z podwyższonym stężeniem PSA nie ma raka, a blisko 20% chorych na raka stercza ma prawidłowe stężenie PSA w surowicy. Podwyższone stężenie PSA może też być związane z łagodnymi schorzeniami, takimi jak zapalenie i łagodny przerost gruczołu krokowego oraz zabiegami w okolicy stercza, takimi jak cewnikowanie pęcherza moczowego, ultrasonografia przezodbytnicza, biopsja gruczołu, cystoskopia i przezcewkowe zabiegi endoskopowe. Przejściowy wzrost stężenia PSA w surowicy wywołuje też wytrysk nasienia dlatego zaleca się pobieranie krwi celem oznaczenia PSA po dwudniowej wstrzemięźliwości płciowej. Wartości PSA powyżej górnej granicy lub nieprawidłowy wynik badania per rectum są wskazaniem do poszerzenia diagnostyki. Wartość diagnostyczną PSA można zwiększyć poprzez zastosowanie wartości pochodnych, takich jak PSA należne dla wieku, gęstość PSA (stężenie PSA na jednostkę objętości gruczołu), szybkość narastania PSA, czas podwojenia PSA oraz stosunek stężenia frakcji wolnej do całkowitego stężenia PSA (wyższy udział frakcji wolnej PSA jest związany z niższym prawdopodobieństwem nowotworu złośliwego). Wykonanie USG jamy brzusznej łącznie z gruczołem krokowym. Najczęściej wykonywanym badaniem obrazowym gruczołu krokowego jest ultrasonografia przezodbytnicza (TRUS). Jest to metoda stosunkowo nieinwazyjna, tania i łatwo dostępna, ale jej wartość w wykrywaniu raka i określeniu stopnia zaawansowania jest ograniczona. Ponadto podobnie jak inne badania ultrasonograficzne jest subiektywna i zależna od doświadczenia badającego. 16

17 Większą wartość diagnostyczną badanie to wykazuje w wykrywaniu przejścia raka przez torebkę gruczołu i/lub zajęcia pęcherzyków nasiennych. Dodatkowo TRUS pozwala na precyzyjny pomiar objętości stercza oraz jest stosowana jako pomoc przy diagnostycznym nakłuciu igłą zmienionych tkanek (biopsji). Punkcja cienkoigłowa z badaniem histo-patologicznym bioptatu. Podstawą rozpoznania raka gruczołu krokowego jest badanie histopatologiczne (mikroskopowe) materiału uzyskanego poprzez biopsję (nakłucie igłą chorej tkanki). W przeważającej większości przypadków jest to wielomiejscowa biopsja rdzeniowa (gruboigłowa) pod kontrolą TRUS. Liczba pobieranych bioptatów jest zależna od objętości gruczołu i powinna wynosić co najmniej Materiał powinien zostać pobrany przede wszystkim ze strefy obwodowej gruczołu i z miejsc podejrzanych w badaniu per rectum, TRUS lub MR. Każdy z pobranych rdzeni tkankowych powinien zostać oznaczony i przesłany do badania histopatologicznego w oddzielnym naczyniu. Wynik badania histopatologicznego powinien zawierać informacje nt. typu histologicznego nowotworu, stopnia złośliwości w skali Gleasona, ilości bioptatów zajętych przez raka, odsetka ich długości zajętej przez raka, ewentualnego zajęcia pni nerwowych, przejścia nacieku przez torebkę gruczołu oraz naciekania pęcherzyków nasiennych Kryteria i sposób kwalifikacji uczestników. Program zdrowotny z zakresu profilaktyki wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego ma charakter otwarty. Jedynym kryterium włączania mieszkańców do programu jest kryterium wiekowe przedział wiekowy rok życia. Szczegółowa ścieżka przechodzenia uczestników do kolejnych etapów programu została przedstawiona w pkt Etapy działania. O uczestnictwie w programie decyduje kolejność zgłoszenia się pacjentów, do czasu wyczerpania środków finansowych przeznaczonych na dane zadanie Zasady udzielania świadczeń. Czas realizacji programu określony na okres wrzesień 2014 do grudzień 2016 oraz szeroko prowadzona kampania informacyjna pozwoli na objęcie maksymalnie największej populacji mieszkańców Powiatu Lubińskiego. Świadczenia udzielane przez realizatora programu, wyłonionego w drodze konkursu są bezpłatne dla mieszkańców Powiatu Lubińskiego uczestników programu. 6 Krajowy Rejestr Nowotworów. [dokument elektroniczny] 17

18 4.5. Sposób powiązania programu ze świadczeniami zdrowotnymi. Program zdrowotny z zakresu profilaktyki wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego uzupełnia świadczenia zdrowotne dostępne w ramach NFZ. Poprzez swoją formę otwartą program pozwoli odciążyć świadczenia specjalistyczne realizowane przez podmioty lecznicze posiadające podpisany na 2014 r. i lata kolejne kontrakt z NFZ na świadczenie usług zdrowotnych w zakresie ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych. Konsultacja urologiczna, oznaczenie stężenia PSA (całkowitego lub wolnego) oraz ewentualne dalsze badania diagnostyczne w kierunku raka gruczołu krokowego (np. transrektalne USG) ograniczone są do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Konsultacja urologiczna w ramach ubezpieczenia zdrowotnego możliwa jest wyłącznie na podstawie skierowania od lekarza POZ lub innego lekarza udzielającego świadczenia w ramach ważnej umowy z NFZ. Lekarz POZ kierujący pacjenta do lekarza specjalisty zobowiązany jest dołączyć do skierowania wyniki niezbędnych badań diagnostycznych, umożliwiających potwierdzenie wstępnego rozpoznania Sposób zakończenia udziału w programie. Realizacja założeń programowych będzie przebiegać w kierunku wyodrębnienia grup dyspanseryjnych i skierowania zidentyfikowanych przypadków nowotworów złośliwych gruczołu krokowego, podczas działań pogłębionych, do dalszego leczenia w ramach ubezpieczenia finansowego przez NFZ Bezpieczeństwo planowanych informacji. Nie dotyczy Kompetencje i warunki niezbędne do realizacji programu. Realizatorem programu, wyłonionym w drodze procedury konkursowej może być podmiot leczniczy w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 217), który: prowadzi działalność leczniczą na podstawie wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, prowadzi działalność na podstawie wpisu do KRS lub ewidencji działalności gospodarczej, posiada uprawnienia do udzielania świadczeń zdrowotnych w zakresie objętym zadaniem, 18

19 zapewnia personel medyczny o odpowiednich kwalifikacjach niezbędnych do realizacji zadania oraz spełniający wymagania zdrowotne określone w przepisach prawa, zapewnia aparaturę i sprzęt medyczny oraz pomieszczenia niezbędne do realizacji zadania, zgodne z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie Dowody skuteczności planowanych działań. Nie dotyczy. 5. KOSZTY Program zostanie w całości sfinansowany ze środków zabezpieczonych w budżecie Powiatu Lubińskiego oraz innych źródeł zewnętrznych do których należą środki finansowe poszczególnych gmin powiatu, przekazane w ramach udzielonej dotacji dla Powiatu Lubińskiego na realizację programów profilaktycznych i promocji zdrowia mieszkańców powiatu. Biorąc pod uwagę populację wielkości mężczyzn oraz przewidywaną 60% zgłaszalność poniżej określono przewidywane koszty poszczególnych rodzajów badań: L.p. Rodzaj badania/świadczenia Ilość % badanych Cena Cena sumaryczna badanych z populacji jednostkowa 1. Badanie fizykalne lekarza % 65,00 zł ,00 zł. specjalisty - urologa 2. PSA antygenu sterczowego % 22,00 zł ,00 zł. 3. USG jamy brzusznej i gruczołu % 70,00 zł ,00 zł. krokowego 4. Punkcja cienkoigłowa % 200,00 zł ,00 zł. RAZEM ,00 ZŁ. Dodatkowo należy uwzględnić koszt materiałów informacyjnych promujących program, tj: 1. Koszt druku plakatów 100 szt ,00 zł 2. Koszt druku ulotki informacyjnej szt ,00 zł. Przewidywany łączy koszt Programu ,00 zł. 6. MONITOROWANIE I EWALUACJA Realizacja Programu będzie poddana ewaluacji mającej na celu ocenę realizacji wykonania programu. Skuteczność Programu oceniana będzie w oparciu o realizację założonych celów szczegółowych. 19

20 Wykorzystane zostaną również wskaźniki liczbowe, pozwalające na ocenę ilościową przeprowadzonego programu. Do tego celu wykorzystane będą następujące narzędzia ewaluacyjne: 1. Sprawozdanie końcowe realizatora programu, wyłonionego w drodze konkursu. Realizator przygotuje rozliczenie końcowe dokumentując koszty programu i liczbę wykonanych konsultacji, w tym przeprowadzonych badań specjalistycznych prowadzonych w ramach wstępnej i pogłębionej diagnostyki. 2. Opracowanie statystyczne w zakresie udzielonych porad, przeprowadzonych badań, wydanych skierowań do dalszego postępowania diagnostycznego, w oparciu o prowadzony rejestr pacjentów objętych programem 3. Ankieta dot. satysfakcji mieszkańców objętych programem. 4. Sprawozdanie z prowadzenia działań edukacyjnych mężczyzn w zakresie rozpoznawania wczesnych objawów, będących zwiastunem rozpoczynającego się procesu chorobowego oraz promocji zdrowego trybu życia, uwzględniającego aktywność fizyczną, rezygnację ze szkodliwych nawyków i zdrowe odżywianie. Oceny ilościowe zostaną określone w oparciu o następujące wskaźniki monitorujące: 1. Liczba mieszkańców objętych programem. 2. Liczba mieszkańców ze stwierdzonymi zmianami chorobowymi, skierowanych do dalszego leczenia. 3. Liczba wydrukowanych materiałów promocyjnych. 7. OKRES REALIZACJI PROGRAMU Planowany okres realizacji Programu zdrowotnego z zakresu profilaktyki wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku roku życia na terenie Powiatu Lubińskiego: wrzesień 2014 r. do grudzień 2016 r. 20

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 139/2014 z dnia 30 czerwca 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyczny wczesnego wykrywania raka prostaty

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 136/2014 z dnia 30 czerwca 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób układu

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 123/2013 z dnia 13 maja 2013 r. o projekcie programu Program wczesnego wykrywania i zapobiegania rakowi gruczołu

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 224/2014 z dnia 22 września 2014 r. o projekcie programu Zdążyć przed rakiem - program wczesnego wykrywania raka

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki raka prostaty.

Program profilaktyki raka prostaty. Program profilaktyki raka prostaty. I. Opis Programu: 1. Przesłanki dla realizacji Programu: Badania przesiewowe w celu wczesnego wykrycia raka stercza są równie waŝną metodą kontroli choroby, jak profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 153/2011 z dnia o projekcie programu zdrowotnego Profilaktyka chorób nowotworowych w ramach Programu Zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Program Profilaktyki Raka Piersi Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Onkologii) 13.06.2006

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 88/2013 z dnia 15 kwietnia 2013 r. o projekcie programu Rak jajnika cichy zabójca. Program badań dla wczesnego

Bardziej szczegółowo

Jerzy Błaszczyk. Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-2013 30 lat obserwacji epidemii

Jerzy Błaszczyk. Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-2013 30 lat obserwacji epidemii Jerzy Błaszczyk Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu w latach 1984-213 lat obserwacji epidemii Dane w opracowaniu pochodzą z Dolnośląskiego Rejestru Nowotworów. Oparte są na Karcie Zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku

Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej pn. Zwiększenie dostępności do świadczeń kardiologicznych osobom powyżej 50 roku

Bardziej szczegółowo

Sztum, dnia 10 lutego 2015r.

Sztum, dnia 10 lutego 2015r. Konferencja inaugurująca projekt pn. Uprzedź nowotwór i ciesz się życiem - efektywna profilaktyka chorób nowotworowych oraz promocja zdrowego stylu życia w powiecie sztumskim finansowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-2009

Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-2009 Zachorowania na nowotwory złośliwe we Wrocławiu trendy zmian w latach 1984-29 W 29 roku woj. dolnośląskie liczyło 2 874 88, w tym Wrocław 622 986 mieszkańców, mieszkańcy Wrocławia stanowili więc 21,7%

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r.

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r. Załącznik do Zarządzenia nr 74/2014 Prezydenta Miasta Zamość z dnia 9 kwietnia 2014 r. Zasady finansowania realizacji zadania ujętego w Miejskim Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r.

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. W sprawie: przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych przeciwko wirusowi HPV wywołującego raka szyjki macicy na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - diagnostyka morfologiczna. Zrozumieć PSA

Rak gruczołu krokowego - diagnostyka morfologiczna. Zrozumieć PSA Rak gruczołu krokowego - diagnostyka morfologiczna. Zrozumieć PSA Krzysztof Bardadin Katedra i Zakład Patomorfologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 2 lipiec 2015 Polacy nie gęsi i swój język mają.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM. Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów

EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM. Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów Nowotwory złośliwe stanowią narastający problem zdrowotny i ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 72/2016 z dnia 26 kwietnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r.

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Plan prezentacji: 1.Organizacja i finansowanie poradni osteoporozy w 2016 r. 2. Propozycje zmian

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 95/2016 z dnia 25 maja 2016 r. o projekcie programu polityki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać.

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 98/2011 z dnia o programie zdrowotnym

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 98/2011 z dnia o programie zdrowotnym Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 98/2011 z dnia o programie zdrowotnym Profilaktyka w walce z rakiem szyjki macicy i prostaty w gminie w latach

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii IV posiedzenie Zespołu do spraw Bezpieczeństwa Zdrowotnego przy Wojewodzie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 86/2014 z dnia 5 maja 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki i wczesnego wykrywania raka piersi gmina

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Zarząd Powiatu Bieruńsko Lędzińskiego

Zarząd Powiatu Bieruńsko Lędzińskiego Ogłoszenie o konkursie z dnia 04.08.2010 r. Działając na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.), art.

Bardziej szczegółowo

Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza)

Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza) Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza) Karolina Skóra Gruczoł krokowy Gruczoł krokowy (prostata) jest częścią męskich narządów moczowo-płciowych. Znajduje się on

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Protokół. z 50 posiedzenia Rady do Spraw Zwalczania Chorób Nowotworowych z dnia 16 grudnia 2013 r.

Protokół. z 50 posiedzenia Rady do Spraw Zwalczania Chorób Nowotworowych z dnia 16 grudnia 2013 r. Protokół z 50 posiedzenia Rady do Spraw Zwalczania Chorób Nowotworowych z dnia 16 grudnia 2013 r. Posiedzenie Rady odbyło się w dniu 16 grudnia 2013 r. w Sali Mauretańskiej w Ministerstwie Zdrowia. W spotkaniu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Onkologiczne Poradnictwo Genetyczne Profilaktyka, diagnostyka i leczenie Postęp, jaki dokonuje się w genetyce, ujawnia coraz większy udział

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2006 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2006 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2006 roku Joanna Didkowska, Urszula Wojciechowska, Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii Instytut, Warszawa Krajowy Rejestr Nowotworów Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013

Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013 Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013 Partnerem projektu jest Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Programy zdrowotne zapobiegania i wykrywania nowotworów na terenie działania ZZOZ w Oświęcimiu

Programy zdrowotne zapobiegania i wykrywania nowotworów na terenie działania ZZOZ w Oświęcimiu Programy zdrowotne zapobiegania i wykrywania nowotworów na terenie działania ZZOZ w Oświęcimiu dr n.. med. Andrzej Jakubowski mł. asyst. piel. Halina Pelc Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej obejmuje opieką

Bardziej szczegółowo

RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE

RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE Barbara Dziuk Prezes Fundacji na Rzecz Zapobiegania i Zwalczania Nowotworów v-ce Prezes Polskiego Komitetu Zwalczania Raka Oddz. Śląski w Gliwicach. Radna Sejmiku Województwa Śląskiego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LIV/53/2014. z dnia 28 lipca 2014 roku. Rady Gminy Bodzechów

Uchwała Nr LIV/53/2014. z dnia 28 lipca 2014 roku. Rady Gminy Bodzechów Uchwała Nr LIV/53/2014 z dnia 28 lipca 2014 roku Rady Gminy Bodzechów w sprawie przyjęcia Gminnego programu zdrowotnego pod nazwą Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV u dziewcząt

Bardziej szczegółowo

.......................................

....................................... CZĘŚĆ II FORMULARZ OFERTOWY DOTYCZĄCY REALIZACJI PROGRAMU: 1. Oferent (pełna nazwa) 2. Adres, kod pocztowy, telefon i fax oferenta 3. Nazwisko i imię dyrektora instytucji (telefon kontaktowy) 4. Nazwisko

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe warunki konkursu na realizację w 2015 r. programu zdrowotnego. lata 2014-2017.

Szczegółowe warunki konkursu na realizację w 2015 r. programu zdrowotnego. lata 2014-2017. Zał. Nr 1 do Ogłoszenia o konkursie ofert na realizację programu zdrowotnego pn. Program profilaktyki raka skóry dla mieszkańców województwa lubelskiego na lata 2014-2017. Szczegółowe warunki konkursu

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim,

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, ze szczególnym uwzględnieniem raka płuca Prof. Jan Skokowski - prezes Stowarzyszenia Walki z Rakiem Płuca Źródło: Pomorski Rejestr Nowotworów, Gdańsk 2014 Lista

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Analiza prawna Pakietu Onkologicznego. Mec. Adam Twarowski Warszawa, 13 czerwca 2015 r.

Analiza prawna Pakietu Onkologicznego. Mec. Adam Twarowski Warszawa, 13 czerwca 2015 r. Analiza prawna Pakietu Onkologicznego Mec. Adam Twarowski Warszawa, 13 czerwca 2015 r. Podstawy ustawowe to 3 ustawy z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o: konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr VII/541/2016 Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 10 lutego 2016 r.

Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr VII/541/2016 Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 10 lutego 2016 r. Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr VII/541/2016 Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 10 lutego 2016 r. Warunki Konkursu Ofert Na Udzielanie Świadczeń Zdrowotnych dotyczące realizacji Programu profilaktyki raka

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego

Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski 32 Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. W większości przypadków rak prostaty przebiega bezobjawowo, co oznacza,

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie Nowotwory wyzwanie globalne Krzysztof Krzemieniecki Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej Szpital Uniwersytecki w Krakowie 1 Dlaczego onkologia jest tak ważna? Nowotwory zjawisko masowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

REZONANS MAGNETYCZNY GRUCZOŁU KROKOWEGO

REZONANS MAGNETYCZNY GRUCZOŁU KROKOWEGO REZONANS MAGNETYCZNY GRUCZOŁU KROKOWEGO mpmri multiparametric MRI affidea MR Warszawa Pracownia i sprzęt Pracownia Rezonansu Magnetycznego Affidea w Warszawie została uruchomiona latem 2012 roku. Wyposażona

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku:

Epidemiologia. Czynniki ryzyka. Predyspozycje genetyczne. Polipy gruczołowe. Predyspozycje genetyczne. Rak jelita grubego. Zachorowalność w 2003 roku: Epidemiologia Rak jelita Szkolenie dla lekarzy rodzinnych 2007 Igor Madej Oddział Chirurgii Onkologicznej II Dolnośląskiego Centrum Onkologii Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Onkologicznej Akademii

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 88/2015 z dnia 20 kwietnia 2015 r. o projekcie programu»rak jajnika

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

Kwidzyn, 13.04.2015 r.

Kwidzyn, 13.04.2015 r. Kwidzyn, 13.04.2015 r. Okres realizacji projektu: luty 2015r. kwiecień 2016r. Beneficjenci projektu: mieszkańcy powiatu kwidzyńskiego Wartość projektu: 3 150 207,79 PLN Pozyskane dofinansowanie: 100% wartości

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/53/15 Rady Miejskiej w Pszczynie z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki Zdrowia na lata 2015-2020

Uchwała Nr VII/53/15 Rady Miejskiej w Pszczynie z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki Zdrowia na lata 2015-2020 Uchwała Nr VII/53/15 Rady Miejskiej w Pszczynie z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki Zdrowia na lata 2015-2020 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 161/2015 z dnia 7 września 2015 r. o projekcie programu Lokalny

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJ. DOLNOŚLĄSKIM W ROKU 2005

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJ. DOLNOŚLĄSKIM W ROKU 2005 Jerzy Błaszczyk, Marek Pudełko, Karol Cisarż NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W WOJ. DOLNOŚLĄSKIM W ROKU 2005 DOLNOŚLĄSKI REJESTR NOWOTWORÓW WROCŁAW 2007 Dolnośląskie Centrum Onkologii Dolnośląski Rejestr Nowotworów

Bardziej szczegółowo

PrzeŜycia 5-letnie chorych na nowotwory złośliwe w woj. dolnośląskim. Zmiany w dwudziestoleciu 1985-2004, porównanie z Polską i Europą

PrzeŜycia 5-letnie chorych na nowotwory złośliwe w woj. dolnośląskim. Zmiany w dwudziestoleciu 1985-2004, porównanie z Polską i Europą PrzeŜycia 5-letnie chorych na nowotwory złośliwe w woj. dolnośląskim. Zmiany w dwudziestoleciu 1985-2004, porównanie z Polską i Europą Przygotował Jerzy Błaszczyk w ramach prac Komitetu ds. Epidemiologii:

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV )

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Polanicy-Zdroju z dnia 28 lutego 2012 r. Nr XVIII/98/2012 PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) W GMINIE POLANICA-ZDRÓJ

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek www.domhome.pl http://www.echirurgia.pl/sutek/koliste_ruchy.htm CO TO JEST ZMIANA W PIERSI? Pierś zbudowana jest z tkanki gruczołowej, tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Pan Krzysztof Wywrot Dyrektor Specjalistycznego Centrum Medycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Polanicy Zdroju

Pan Krzysztof Wywrot Dyrektor Specjalistycznego Centrum Medycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Polanicy Zdroju NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA WE WROCŁAWIU ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 15/17 50-044 WROCŁAW tel./fax 342-87-77, tel. 342-10-32 Wrocław, dnia 22 grudnia 2008 r. P/08/098 LWR-41031-4 /2008 Pan

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w uro-onkologii

Jakość życia w uro-onkologii Jakość życia w uro-onkologii Dr Roman Sosnowski Urolog Oddział Urologii Laparoskopowej, Szpital im. dr J. Biziela, Bydgoszcz Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa subiektywna obiektywna Jakość

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Urszula Wojciechowska, Joanna Didkowska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii - Instytut, Warszawa Krajowy Rejestr Nowotworów Niniejsze

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY UCHWAŁA Nr / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY z dnia kwietnia 2015 r. w sprawie Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2015 2018, realizowanego przez Gminę Opalenica

Bardziej szczegółowo

Nowotwory w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2000-2006

Nowotwory w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2000-2006 KUJAWSKO-POMORSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO W BYDGOSZCZY Oddział Zamiejscowy w Toruniu Nowotwory w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2000-2006 Toruń, luty 2008 Kujawsko-Pomorskie Centrum Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Informacja dot. badań profilaktycznych

Informacja dot. badań profilaktycznych Promocja zdrowia Informacja dot. badań profilaktycznych Od dnia 1 kwietnia 2015 roku do czasu wykorzystania środków finansowych Powiat Chrzanowski finansuje badania profilaktyczne i promocji zdrowia dla

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 9/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Powiatowy program promocji zdrowia na rok 2013 Pomóż mi

Bardziej szczegółowo

Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej

Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej Gala finałowa II edycji konkursu Zdrowa Gmina w Warszawie Nagroda za zajęcie drugiego miejsca w konkursie Zdrowa Gmina Gmina Bierawa Działania

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo