Na skraju Europy Portugalia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Na skraju Europy Portugalia"

Transkrypt

1 Adam Jelonek Na skraju Europy Portugalia Republika Portugalska leży w zachodniej części Półwyspu Pirenejskiego. Prócz części kontynentalnej w skład jej terytorium wchodzą archipelag Azorów oraz wyspa Madera. Jest to europejski kraj średniej wielkości, którego terytorium wynosi 92,4 tys. km 2, a zamieszkuje go 10,6 miliona mieszkańców. Terytorium współczesnego państwa zamieszkiwały ludy celtyckie, przez wiele wieków znajdowały się pod panowaniem Rzymian. We wczesnym średniowieczu kraj zajęły plemiona germańskich Swenów i Wizygotów, w VIII w n.e. podbite przez Arabów. Po rekonkwiście ziemie te weszły w skład królestw Leonu i Kastylii, a w 1139 r. Alfons I Zdobywca przyjął tytuł króla i uniezależnił Portugalię od potężnych sąsiadów. Na ostatnią dekadę XIV wieku oraz XV i XVI wiek przypadł okres świetności Portugalii oraz jej ekspansja terytorialna tworząca rozległe terytorium kolonialne. Stąd wywodzą się wielcy żeglarze i odkrywcy jak Bartłomiej Diaz (który dotarł do Przylądka Dobrej Nadziei), Vasco da Gama (dotarł morzem do Indii), P.A. Cabral (odkrywca Brazylii). Zmienność losów politycznych doprowadziła na przełomie XVI i XVII w. do unii personalnej z Hiszpanią, kilkuletniej okupacji francuskiej w okresie wojen napoleońskich. W dziejach najnowszych wymienić trzeba kilkudziesięcioletni okres dyktatorskich rządów A. Salazara. Śmierć dyktatora i próba powrotu do rządów autorytarnych doprowadziła do rewolucji w 1974 r. i kolejnych zmian na drodze do rządów demokratycznych. Wycofanie wojsk z kolonii doprowadziło do

2 uzyskania niepodległości przez Gwineę-Bissau, Mozambik i Angolę. Przystąpienie Portugalii do Wspólnoty Europejskiej w 1986 r. przyniosło ze sobą największe zmiany od czasów rewolucji nie tylko w sensie politycznym, ale i gospodarczym, bo w kraju zanotowano ogromny wzrost gospodarczy większy niż w innych krajach europejskich. Całe te burzliwe dzieje wywarły swe piętno na kulturze narodowej i znalazły odzwierciedlenie w pamiątkach historycznych i różnorodnej wspaniałej architekturze (Elligham M., Fisher J., Kenyon G., 1998). Portugalia ma szeroki dostęp do morza wynoszący 560 km. Linia brzegowa stosunkowo słabo rozwinięta. Wybrzeże na północy kraju oraz na południe od Przylądka Św. Wincentego do miasta Faro jest skaliste i trudno dostępne. Pozostała część wybrzeża jest piaszczysta z wydmami, lagunami oraz bagnami. Ujścia dużych rzek, szczególnie Tagu, Duero i Sado, są lejkowate i głęboko wcięte w część lądową. Większość terytorium ma charakter wyżynny i górski, zwłaszcza na północy, gdzie występują stare masywy gór zrębowych obciętych od zachodu wyraźną linią uskokową i gdzie znajduje się najwyższe wzniesienie kraju szczyt Estrela 1991 m n.p.m. W środkowej części kraju występują niskie góry i wyżyny wapienne z licznymi zjawiskami krasowymi. Te masywy niewysokich gór (Serra de Aire i Serra de Sintra) stanowią wyraźną granicę klimatyczną między terenami o klimacie o cechach bardziej atlantyckich położonych na północy a obszarami położonymi bardziej na południe o klimacie o cechach śródziemnomorskich.nizin jest mało, występują wzdłuż wybrzeży morskich oraz większa Nizina Środkowoportugalska nad dolnym Tagiem i rzeką Sado. Ponieważ te niziny osłonięte są od wpływów Oceanu Atlantyckiego ich klimat oraz występująca tam roślinność mają charakter śródziemnomorski (Portugalia..., 1996). Klimat Portugalii jest wybitnie morski ze średnimi temperaturami zimy C i lata C. Charakteryzuje się małymi amplitudami dobowymi oraz rocznymi. Tylko południowa część niziny osłonięta od wpływu Oceanu Atlantyckiego jest cieplejsza. Opady wynoszą około 900 mm rocznie. Rzeki o zmiennych wodostanach i dużych spadkach tylko w dolnych odcinkach swych biegów nadają się do żeglugi. Gleby brunatne powstałe pod lasami liściastymi są na ogół urodzajne, na południu kraju występuje terra rosa. Czerwona barwa gleby może jednak zmylić turystów, występują bowiem często czerwone gleby powstałe z wietrzejących, zabarwionych na mocno czerwony kolor piaskowców. Roślinność Portugalii rozwijała się pod wpływem klimatu atlantyckiego i śródziemnomorskiego. Występują tu wiecznie zielone lasy

3 dębowe, w tym również i dębu korkowego, szczególnie w południowej części Portugalii, w wyższych rejonach kraju, zwłaszcza na północy, lasy sosnowe, a na południu zarośla makii. W krajobrazie duże zalesione obszary zajmują gaje oliwne (Portugalia..., 1996). Portugalia znajduje się w obszarze zoogeograficznym regionu śródziemnomorskiego. Zamieszkujący go świat zwierząt został w dużym stopniu wytrzebiony przez człowieka. Najliczniej reprezentowane są ptaki, prócz gatunków lęgowych występuje wiele przylatujących z północy na okres zimowy oraz wypoczywających podczas wędrówek wiosenno-jesiennych. Portugalia leży na trasie przelotów ptaków do Afryki przez Cieśninę Gibraltarską. W lasach żyją zające, jelenie, sarny i dziki, niewielkie ilości wilków, żaneta oraz mangusta egipska. Portugalia do niedawna była krajem rolniczym, użytki rolne zajmowały 44% powierzchni kraju, z tego na łąki przypadało 9%. Gospodarstwa rolne do 1 hektara powierzchni stanowią aż 95% ogółu gospodarstw, ale zajmują 30% powierzchni uprawnej. Wielkie majątki ziemskie powstałe w przeszłości zostały upaństwowione. Jednak większość zatrudnionych w rolnictwie nie posiada własnej ziemi. W uprawach rolnych dominują zboża, tj. kukurydza i pszenica (na terenach nawadnianych uprawia się ryż), uprawia się także buraki cukrowe i ziemniaki, warzywa (głównie pomidory). Specjalnością rolnictwa jest sadownictwo i warzywnictwo. Dużą rolę odgrywa uprawa winorośli (w latach 90. ósme miejsce w świecie), uprawia się odmiany deserowe do spożycia w stanie surowym, suszone jako rodzynki i przetworzone na wina, soki i ocet winny. Najrozleglejsze winnice znajdują się nad rzeką Duero, gdzie wytwarza się wino porto, eksportowane z miasta Porto na cały świat. Portugalia należy do największych na swiecie (obok innych krajów basenu Morza Śródziemnego) producentów oliwek i eksporterów oliwy. Drzewa oliwne uprawiane są wzdłuż głównych rzek: Duero, Tagu i Guadiany. Oprócz oliwek uprawia się także wiele drzew owocowych występujących w Europie, a na wyspach azorskich i na Maderze uprawia się banany, oraz ananasy. Tam też występuje uprawa trzciny cukrowej (Portugalia..., 1996). Z portugalskich lasów pozyskuje się nie tylko drewno, ale zbiera się korę z dębu korkowego. W zbiorze korka Portugalia zajmuje czołowe miejsce w świecie. Hodowla zwierząt w Portugalii jest słabo rozwinięta i ma charakter ekstensywny, a obsada zwierząt liczonych na 100 ha użytków rolnych jest bardzo niska. Najwięcej hoduje się owiec, znacznie mniej trzody chlewnej i bydła. Spore jest pogłowie osłów, mułów i koni

4 stanowiących nadal siłę pociągową w rozdrobnionych gospodarstwach rolnych. Dobrze rozwinięta jest hodowla drobiu. Ważną dziedziną gospodarki jest rybołówstwo a jego specjalizacją są połowy sardynek i tuńczyka (Elligham M., Fisher J., Kenyon G., 1998). Portugalia jest słabo wyposażona w bogactwa naturalne. Największe znaczenie mają złoża wolframu stawiające kraj w czołówce światowej. Występuje także cyna, piryty i niewielkie ilości uranu. Kraj ubogi jest w surowce energetyczne, z małymi złożami węgla kamiennego (eksploatacja zaledwie kilkuset tysięcy ton rocznie), co zmusza Portugalię do importu ropy naftowej, gazu ziemnego i węgla kamiennego. Energii elektrycznej dostarczają w dużej mierze elektrownie wodne, szczególnie na rzekach Duero i Cávado. Na wybrzeżach pojawiają się także elektrownie wiatrowe. Do głównych gałęzi przemysłu należy włókienniczy bazujący na importowanej bawełnie, dobrze rozwinięty jest przemysł spożywczy, przede wszystkim winiarnie, olejarnie, cukrownie oraz fabryki konserw rybnych, znane szeroko w Europie z sardynek i tuńczyka. Przemysł chemiczny produkuje głównie nawozy sztuczne dla rolnictwa. Dominuje przetwórstwo ropy naftowej, ponadto produkuje się kwas siarkowy i sodę kaustyczną. Rozwija się przemysł maszynowy (w tym produkcja samochodów osobowych i ciężarowych) oraz elektrotechniczny. Przemysł ceramiczny znany jest z produkcji porcelany, fajansów (glazurowane płytki) i kryształów, wytwarza także cement. Mimo nadmorskiego położenia i wielowiekowych tradycji, Portugalia ma małą flotę morską (około 1 mln BRT zarejestrowanego tonażu). Słabe jest wyposażenie w linie kolejowe (około 3 tys. km), co daje zaledwie 3,3 km linii na 100 km 2 powierzchni kraju. Gęstsza jest sieć dróg około 10 tys. km, w tym 500 km autostrad. Stan dróg jest bardzo dobry, ale ruch na nich jest niewielki. Portugalia jest atrakcyjnym krajem turystycznym, chociaż położonym na obrzeżach Europy. Odwiedza ją około 8-9 mln turystów rocznie, a wpływy z turystyki wynoszą około 4 mld dolarów amerykańskich. Do największych atrakcji turystycznych należy niewątpliwie stolica kraju Lizbona z licznymi zabytkami przeszłości. Współczesne centrum miasta zostało zbudowane według jednolitego planu po wielkim trzęsieniu ziemi w 1755 r., które zniszczyło niemal całkowicie miasto. Z nowych obiektów wymienić należy pomnik odkrywców wzniesiony w 1960 r. w 500 rocznicę śmierci księcia Henryka Żeglarza i dwa mosty - 25 Kwietnia i Vasco da Gamy najdłuższe mosty wiszące w Europie. Z innych miast należy wymienić Porto położone nad

5 urwistym brzegiem rzeki, znane ze słynnych win, których stare magazyny znajdują się na nadbrzeżu, dalej miasta Bragę i Coimbrę, w których nagromadzone są liczne budowle gotyckie w oryginalnym stylu, zwanym gotykiem manuelińskim o charakterystycznej bogatej dekoracji architektoniczno budowlanej. W XVII wieku powstały budowle barokowe w stylu zwanym jezuickim, z wnętrzami wypełnionymi złoconymi aż do przesady rzeźbami i dekoracjami. We wnętrzach oraz na frontonach kościołów i kamienic częste są ozdoby z glazurowanych płytek, zwanych azulejros. Miejscem szczególnej uwagi jest Fatima sanktuarium maryjne, do którego ściągają milionowe rzesze pielgrzymów. Przed bazyliką znajduje się miejsce upamiętnione kilkakrotnymi objawieniami NMP trójce pasterzy. Rozległy plac jest miejscem zgromadzeń religijnych oraz procesji odbywających się wieczorem, podczas których wierni niosą zapalone lampiony. LITERATURA Elligham M., Fisher J., Kenyon G., Portugalia praktyczny przewodnik, Pascal, Bielsko-Biała, Portugalia (w:) Encyklopedia Geograficzna Świata T. V., Europa, OPRESS, Kraków, 1996.

Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40

Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40 Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40 2 Położona w południowej Hiszpanii Andaluzja jest najludniejszą i drugą pod względem wielkości wspólnotą autonomiczną. Region przez ponad tysiąc

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo w Polsce Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo Jest jednym z głównych działów gospodarki, jego głównym zadaniem jest dostarczanie płodów rolnych odbiorcom na danym terenie. Przedmiotem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Wiatry etezyjskie 2015-06-11 10:34:13

Wiatry etezyjskie 2015-06-11 10:34:13 Wiatry etezyjskie 2015-06-11 10:34:13 2 Grecja znajduje się w południowo-wschodniej części Europy, na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Przeważająca część kraju jest pod wpływem klimatu śródziemnomorskiego.

Bardziej szczegółowo

Ciekawie o Somalii Somalia w Pigułce państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym Rogiem Afryki ). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym

Bardziej szczegółowo

Opis. Zapraszamy na wspólną wyprawę do kwiecistego raju. OGÓLNE INFORMACJE O KRAJU:

Opis. Zapraszamy na wspólną wyprawę do kwiecistego raju. OGÓLNE INFORMACJE O KRAJU: Madera Opis Cena od: 4500 PLN Liczba dni: 7 dni Kraj: Portugalia Madera dla wielu osób jest wyspą położoną w bliżej nieokreślonym miejscu. Na szczęście z roku na rok zmienia się to, ze względu na coraz

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia... Punkty /30:1,5./20 Zadanie 1 (0,5 pkt) Podaj, gdzie w Polsce w grudniu jest

Bardziej szczegółowo

Bursztynowa komnata kopia; oryginał zaginął w czasie II wojny światowej. Rosja. Renata Gurba. z 9 slajdów

Bursztynowa komnata kopia; oryginał zaginął w czasie II wojny światowej. Rosja. Renata Gurba. z 9 slajdów Bursztynowa komnata kopia; oryginał zaginął w czasie II wojny światowej. Rosja Renata Gurba 1 1. Położenie a. Rosja zajmuje ponad 17 mln km 2 powierzchni i jest największym państwem na świata b. Terytorium

Bardziej szczegółowo

Warunki rozwoju rolnictwa. Czynniki wpływające na rolnictwo

Warunki rozwoju rolnictwa. Czynniki wpływające na rolnictwo Warunki rozwoju rolnictwa Czynniki wpływające na rolnictwo PRZYRODNICZE WARUNKI KLIMATYCZNE UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI GLEBY STOSUNKI WODNE POZAPRZYRODNICZE WŁASNOŚĆ ZIEMI WIELKOŚĆ GOSPODARSTW POZIOM MECHANIZACJI

Bardziej szczegółowo

Typy rolnictwa TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej. TYPY ROLNICTWA według poziomu nowoczesności

Typy rolnictwa TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej. TYPY ROLNICTWA według poziomu nowoczesności TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej Typy rolnictwa Poziom rozszerzony SAMOZAOPATRZENIOWE produkcja rolnicza na potrzeby rolnika i jego rodziny. Charakteryzuje się niewielką produktywnością,

Bardziej szczegółowo

Grupa B. Numer zadania 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suma punktów. Zadanie 1. (0 1) Na mapie przedstawiono rozmieszczenie upraw jednej z roślin żywieniowych.

Grupa B. Numer zadania 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suma punktów. Zadanie 1. (0 1) Na mapie przedstawiono rozmieszczenie upraw jednej z roślin żywieniowych. Sprawdzian 3 Grupa B Imię i nazwisko Klasa Ocena Numer zadania 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Suma punktów Liczba punktów Zadanie 1. (0 1) Na mapie przedstawiono rozmieszczenie upraw jednej z roślin żywieniowych.

Bardziej szczegółowo

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu...

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Wojewódzki Konkurs Geograficzny Etap szkolny 2006/2007 Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Życzymy powodzenia!

Bardziej szczegółowo

Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III

Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III część pisemna czas trwania części pisemnej egzaminu: 60 minut Zadanie 1 ( 0-2) Uzupełnij zdania podanymi terminami (jest ich więcej): Atlantycki,

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 2 Zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Stolicą województwa jest Szczecin. Granica morska w Zachodniopomorskiem

Bardziej szczegółowo

W czasach Jezusa Chrystusa Palestyna liczyła ok. mln mieszkańców.

W czasach Jezusa Chrystusa Palestyna liczyła ok. mln mieszkańców. 1 Zanim wyruszysz w wędrówkę śladami Chrystusa, przygotuj ważne informacje o Ziemi Zbawiciela. Opracuj podręczny Przewodnik po Ziemi Świętej, uzupełniając brakujące informacje. Położenie Palestyny Ziemia

Bardziej szczegółowo

Etymologia. Istnieją co najmniej dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy kontynentu :

Etymologia. Istnieją co najmniej dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy kontynentu : Afryka Afryka drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0, obydwa zwrotniki

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII 1. System nauk o Ziemi 15 2. Zagadnienia kartograficzne 18 2.1. Odwzorowania kartograficzne 18 2.2. Mapy 22 2.3. Metody przedstawiania

Bardziej szczegółowo

z krajów z nim sąsiadujących. 1. Na podstawie poniższych opisów rozpoznaj obiekty geograficzne, a następnie zaznacz je na mapie

z krajów z nim sąsiadujących. 1. Na podstawie poniższych opisów rozpoznaj obiekty geograficzne, a następnie zaznacz je na mapie SPRAWDŹ SIĘ PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁU EUROPA 1 Na podstawie poniższych opisów rozpoznaj obiekty geograficzne, a następnie zaznacz je na mapie A Włoska wyspa z wulkanem Etna z krajów z nim sąsiadujących

Bardziej szczegółowo

Geografia Bliżej geografii Część 3 Przedmiotowy system oceniania. Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca

Geografia Bliżej geografii Część 3 Przedmiotowy system oceniania. Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu ognia Islandia podstawowe jednostki Europy; wymienić podstawowe

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Zakres wymagań z Podstawy Programowej z geografii w klasach I-III gimnazjum. Treści nauczania Kl. I

Zakres wymagań z Podstawy Programowej z geografii w klasach I-III gimnazjum. Treści nauczania Kl. I 1 Zakres wymagań z Podstawy Programowej z geografii w klasach I-III gimnazjum Treści nauczania Kl. I 1. Mapa - umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą. Uczeń: 1.1. wykazuje znaczenie

Bardziej szczegółowo

Regiony Portugalii: ALENTEJO 2015-12-19 19:16:31

Regiony Portugalii: ALENTEJO 2015-12-19 19:16:31 Regiony Portugalii: ALENTEJO 2015-12-19 19:16:31 2 Region Alentejo charakteryzuje się położonymi w dość dużej odległościach od siebie zamieszkałymi obszarami, które, pomimo ciągłej dużej emigracji i migracji,

Bardziej szczegółowo

ekonomicznym. Urbanizacja oznacza także przestrzenny rozwój miast oraz zmianę stylu życia w mieście.

ekonomicznym. Urbanizacja oznacza także przestrzenny rozwój miast oraz zmianę stylu życia w mieście. proces koncentracji ludności w punktach przestrzeni geograficznej, głównie na obszarach miejskich, określający także wzrost liczby ludności miejskiej i jej udziału w liczbie ludności danego obszaru, dzięki

Bardziej szczegółowo

Produkcja roślinna w Polsce

Produkcja roślinna w Polsce Produkcja roślinna w Polsce Produkcja zbóż Około 75% powierzchni gruntów ornych obejmują zasiewy zbóż (największą powierzchnię zasiewów ma pszenica 20% powierzchni gruntów ornych) Powierzchnia zasiewów

Bardziej szczegółowo

CENTRUM 2016-01-11 15:01:14

CENTRUM 2016-01-11 15:01:14 CENTRUM 2016-01-11 15:01:14 2 Drugi co do wielkości obszar lądowy Portugalii, po Alentejo, z międzynarodową granicą lądową - 270 km i linią brzegową wynoszącą 280 km. Pomimo faktu, iż Centrum jest 3. z

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy o Portugalii

Konkurs wiedzy o Portugalii Konkurs wiedzy o Portugalii rok szkolny 2011/2012 Imię i nazwisko uczestnika... Szkoła... 1 1. Uszereguj niżej wymienione miasta począwszy od usytuowanego najbardziej na północ: a. Faro b. Beja c. Porto

Bardziej szczegółowo

TABL. 1 (40). CHARAKTERYSTYKA GOSPODARSTW ROLNYCH WEDŁUG SIEDZIBY GOSPODARSTWA

TABL. 1 (40). CHARAKTERYSTYKA GOSPODARSTW ROLNYCH WEDŁUG SIEDZIBY GOSPODARSTWA TABL. 1 (40). CHARAKTERYSTYKA GOSPODARSTW ROLNYCH WEDŁUG SIEDZIBY GOSPODARSTWA GRUPY OBSZAROWE UŻYTKÓW ROLNYCH ogólna Powierzchnia w ha w tym użytków rolnych O G Ó Ł E M... 140 335,91 301,74 do 1 ha...

Bardziej szczegółowo

Regiony Portugalii: AUTONOMICZNY REGION AZORÓW 2015-12-19 19:49:25

Regiony Portugalii: AUTONOMICZNY REGION AZORÓW 2015-12-19 19:49:25 Regiony Portugalii: AUTONOMICZNY REGION AZORÓW 2015-12-19 19:49:25 2 Autonomiczny Region Azorów jest uznawany za granicę zachodnią Unii Europejskiej. Archipelag Azorów składa się z 9 głównych wysp podzielonych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy III I semestr podręcznik Planeta Nowa 3

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy III I semestr podręcznik Planeta Nowa 3 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy III I semestr podręcznik Planeta Nowa 3 Na ocenę dostateczną uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Środowisko przyrodnicze Polski

Bardziej szczegółowo

3. Uzupełnij luki w zdaniach. Średnia gęstość zaludnienia Europy wynosi (1)... Najmniejsza...

3. Uzupełnij luki w zdaniach. Średnia gęstość zaludnienia Europy wynosi (1)... Najmniejsza... ID Testu: 9D285I3 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Które miejsce pod względem wielkości wśród kontynentów zajmuje Europa? A. 2 B. 6 C. 7 D. 4 2. Które miejsce, pod względem liczby ludności, zajmuje

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia... Punkty:../30:1,5=./20 Zadanie 1 (0,5 pkt) Podaj, gdzie w Polsce w lipcu

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Rok: 2015; okres: 09 (21.VI - 20.VIII) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

KARTA MONITOROWANIA PODSTAWY PROGRAMOWEJ

KARTA MONITOROWANIA PODSTAWY PROGRAMOWEJ KARTA MONITOROWANIA PODSTAWY PROGRAMOWEJ ETAP EDUKACJI PRZEDMIOT klasa Rok szkolny Imię i nazwisko nauczyciela gimnazjum GEOGRAFIA Treści nauczania Miesiąc realizacji tematyki uwzględniającej treści nauczania

Bardziej szczegółowo

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH Oceany światowe: Ocean Arktyczny Ocean Indyjski Ocean Atlantycki Ocean Spokojny Ocean Arktyczny Ocean Arktyczny jest bardzo ściśle monitorować na skutki zmian klimatycznych.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z geografii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53

Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53 Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53 Rozkład materiału nauczania w podziale na poszczególne jednostki lekcyjne (tematy) przy 2 godzinach geografii w tygodniu w klasie drugiej gimnazjum. Nr lekcji

Bardziej szczegółowo

ZUŻYCIE ENERGII W ROLNICTWIE NA TLE INNYCH DZIAŁÓW GOSPODARKI W POLSCE I NA UKRAINIE

ZUŻYCIE ENERGII W ROLNICTWIE NA TLE INNYCH DZIAŁÓW GOSPODARKI W POLSCE I NA UKRAINIE ZUŻYCIE ENERGII W ROLNICTWIE NA TLE INNYCH DZIAŁÓW GOSPODARKI W POLSCE I NA UKRAINIE, dr inż. Jacek Skudlarski Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie dr Oksana Makarchuk National University

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania

Przedmiotowy system oceniania 1 Przedmiotowy system oceniania 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu ognia Islandia wskazać na mapie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Informacja o wstępnych wynikach Powszechnego spisu rolnego 2010 Warszawa, 2011-06-30 Powszechny Spis Rolny z 2010 r. (PSR 2010) był pierwszym spisem realizowanym od czasu przystąpienia

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2016 Zadania egzaminacyjne GEOGRAIA wersja B kod ucznia... unkty./20 Zadanie 1 (0,5 pkt) Mapa została wykonana w skali jeden do dwudziestu

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Raport III (21.IV - 20.VI.2015) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

Typ rolniczy gospodarstw rolnych

Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych określany jest udziałem wartości Standardowej Produkcji z poszczególnych grup działalności rolniczych w całkowitej wartości Standardowej

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia... Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia... Zadanie 1 (1 pkt) Podkreśl nazwę miejscowości, w której najpóźniej jest

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

IV Liceum Ogólnokształcące im. KEN Poznań Ćwiczenia na fakultet 2011/12 17. Handel zagraniczny i turystyka

IV Liceum Ogólnokształcące im. KEN Poznań Ćwiczenia na fakultet 2011/12 17. Handel zagraniczny i turystyka Zadanie 4. (3 pkt) Określ, które ze zdań prawdziwie (litera P ), a które fałszywie (litera F ) opisują handel zagraniczny na świecie. 1. Im wyższy stopień rozwoju gospodarczego państwa tym większy udział

Bardziej szczegółowo

Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka!

Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka! Biuro Kotla Travel poleca! Super atrakcyjna wycieczka! Cena już od 2 939 zł/os. Terminy: od maja do października 2016! Wyloty: * Poznań * Warszawa Możliwość przedłużenia pobytu w wybranym hotelu w okolicy

Bardziej szczegółowo

Typy strefy równikowej:

Typy strefy równikowej: Strefa równikowa: Duży dopływ energii słonecznej w ciągu roku, strefa bardzo wilgotna spowodowana znacznym parowaniem. W powietrzu występują warunki do powstawania procesów konwekcyjnych. Przykładem mogą

Bardziej szczegółowo

Opracowanie Mateusz Olszewski

Opracowanie Mateusz Olszewski Opracowanie Mateusz Olszewski Flaga Senegalu HERB SENEGALU To francuskojęzyczne afrykańskie państwo słynie z piaszczystych plaż i niezwykłych walorów krajobrazowych. Jest położone nad Morzem Atlantyckim

Bardziej szczegółowo

Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego. Krzysztof Kujawa

Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego. Krzysztof Kujawa Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego Krzysztof Kujawa Różnorodność biologiczna Zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Tomasz Pilawka Wydział Obszarów Wiejskich Departament Obszarów Wiejskich i Rolnictwa Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego tomasz.pilawka@umwd.pl

Bardziej szczegółowo

GMINA MICHÓW PAKIET INFORMACYJNY

GMINA MICHÓW PAKIET INFORMACYJNY GMINA MICHÓW PAKIET INFORMACYJNY Dragon Partners Sp. z o.o., Listopad 2013 1 Spis treści I. Podstawowe informacje... 3 A. Dane teleadresowe... 3 B. Charakterystyka Emitenta... 3 II. Program emisji obligacji...

Bardziej szczegółowo

Spis treści GEOGRAFIA FIZYCZNA. Zfls

Spis treści GEOGRAFIA FIZYCZNA. Zfls Spis treści GEOGRAFIA FIZYCZNA UKŁAD SŁONECZNY Stonce 11 Planety Układu Słonecznego 11 Księżyc 12 Ziemia 12 Oświetlenie Ziemi w ciągu roku 12 Wysokość górowania słońca na dowolnej szerokości geograficznej

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

OFERTA INWESTYCYJNA,,STREFY GOSPODARCZEJ GMINY PAKOSŁAW

OFERTA INWESTYCYJNA,,STREFY GOSPODARCZEJ GMINY PAKOSŁAW OFERTA INWESTYCYJNA,,STREFY GOSPODARCZEJ GMINY PAKOSŁAW PAKOSŁAW 2011 Tu chcemy się uczyć,, pracować,, mieszkać i wypoczywać GMINA PAKOSŁAW Pakosław leży na południu Ziemi Rawickiej, w dorzeczu rzeki Orli.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Na ocenę bardzo dobrą uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Podstawy geografii 1.1. Czym

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY NA WYSPĘ TYSIĄCA ŚWIĄTYŃ BALI

ZAPRASZAMY NA WYSPĘ TYSIĄCA ŚWIĄTYŃ BALI ZAPRASZAMY NA WYSPĘ TYSIĄCA ŚWIĄTYŃ BALI Wyspa Bali należąca do Archipelagu Małych Wysp Sundajskich położona jest na wschód od Jawy, od której dzieli ją cieśnina o szerokości 3 km. Niepowtarzalne piękno

Bardziej szczegółowo

Azja 1. Azja kontynent wielkich kontrastów

Azja 1. Azja kontynent wielkich kontrastów Azja 1. Azja kontynent wielkich kontrastów terminu Eurazja świata Eurazję i Azję wymienia przykłady kontrastów geograficznych Azji wybrane elementy linii brzegowej Azji i podaje ich nazwy wymienia czynniki

Bardziej szczegółowo

Barwna mapa szczegółowa i umiejętności złożone na maturze z geografii od 2015 r. Śląski Salon Maturzystów 2014

Barwna mapa szczegółowa i umiejętności złożone na maturze z geografii od 2015 r. Śląski Salon Maturzystów 2014 Barwna mapa szczegółowa i umiejętności złożone na maturze z geografii od 2015 r. Śląski Salon Maturzystów 2014 Do matury z geografii pozostało 230 dni Informacje o egzaminie maturalnym z geografii Informacje

Bardziej szczegółowo

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych Pracownicy Biura LCOI Region Lubelski: Marcin Orzeł Inspektor LCOI Region Michał Nizioł Specjalista ds. Marketingu i Rozwoju LCOI - Region Kategoria:

Bardziej szczegółowo

IZRAEL. Wykład 1. Dlaczego Izrael?

IZRAEL. Wykład 1. Dlaczego Izrael? IZRAEL Wykład 1 Dlaczego Izrael? Zanim rozpoczniemy wykład na temat Izraela, należy się zastanowić co wpłynęło na fakt, że ten niewielki skrawek lądu budzi zainteresowanie całego świata. Spójrzmy przede

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18 SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r. 2016-07-26 12:25:18 2 SYTUACJA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015

Bardziej szczegółowo

Rozwój rolnictwa na Podkarpaciu. Rzeszów, 20 listopada 2015

Rozwój rolnictwa na Podkarpaciu. Rzeszów, 20 listopada 2015 Rozwój rolnictwa na Podkarpaciu Rzeszów, 20 listopada 2015 Ogólna powierzchnia województwa podkarpackiego wynosi 1784,6 tys. ha i stanowi 5,7% powierzchni kraju. Struktura powierzchni województwa podkarpackiego

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE... 19

UWAGI ANALITYCZNE... 19 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 3 UWAGI METODYCZNE... 9 Wprowadzenie... 9 Zakres i tematyka Powszechnego Spisu Rolnego... 10 Ważniejsze definicje, pojęcia spisowe i zasady spisywania... 12 Ważniejsze grupowania

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania zadań Wojewódzkiego Konkursu Geograficznego

Kryteria oceniania zadań Wojewódzkiego Konkursu Geograficznego WOJEWÓDZKIE KONKURSY PRZEDMIOTOWE 05/06 GIMNAZJUM Kryteria oceniania zadań Wojewódzkiego Konkursu Geograficznego Uwaga: W zadaniach otwartych podano przykłady poprawnych odpowiedzi. Uznajemy równieżż inne,

Bardziej szczegółowo

Test nr 4 Strefy klimatyczne, roślinność, gleby

Test nr 4 Strefy klimatyczne, roślinność, gleby Zadanie 1: Wykresy oznaczone literami od A do H przedstawiają 8 podstawowych typów klimatów: podrównikowy, równikowy wilgotny, polarny, subpolarny, podzwrotnikowy, zwrotnikowy suchy oraz umiarkowany morski

Bardziej szczegółowo

Na Wyspach Zielonego Przylądka

Na Wyspach Zielonego Przylądka Anna Michno, Bogdana Imaiłow 80 Na Wyspach Zielonego Przylądka Wyjazd na Wyspy Zielonego Przylądka odbył się w terminie 26.09.-13.11.1999 r., w ramach wyprawy naukowej pod kierownictwem prof. dr hab. Elżbiety

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie gospodarcze świata (część 1)

Zróżnicowanie gospodarcze świata (część 1) 120 SPRAWDZIANY LEKCJI Sprawdzian z działu Zróżnicowanie gospodarcze świata (część 1) Grupa I Zadanie 1 (0 4 p.) Przeczytaj uważnie poniższe zdania, a następnie przy zdaniu prawdziwym wstaw literę P, a

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania wsparcia finansowego i wsparcia pomostowego finansowego Własna firma zawodową szansą II EDYCJA

Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania wsparcia finansowego i wsparcia pomostowego finansowego Własna firma zawodową szansą II EDYCJA Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania wsparcia finansowego i wsparcia pomostowego finansowego Własna firma zawodową szansą II EDYCJA Pomoc publiczna w ramach Działania 8.1.2. stanowi pomoc de minimis

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r.

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. Ameryka Północna http://www.travelplanet.pl/przewodnik/ameryka-polnocna-i-srodkowa/ Ameryka Południowa

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne: Oblicza geografii 1 i 2 zakres rozszerzony dla klasy II C rok szkolny 2015/2016

Zagadnienia egzaminacyjne: Oblicza geografii 1 i 2 zakres rozszerzony dla klasy II C rok szkolny 2015/2016 Zagadnienia egzaminacyjne: Oblicza geografii 1 i 2 zakres rozszerzony dla klasy II C rok szkolny 2015/2016 1. Geografia jako nauka 2. Kształt i rozmiary Ziemi 3. Mapa jako obraz Ziemi 4. Odwzorowania kartograficzne

Bardziej szczegółowo

Francuski szyk, elegancja i wytworność smaku

Francuski szyk, elegancja i wytworność smaku Bacalis Minervois AOC Francuski szyk, elegancja i wytworność smaku Roquatelle Corbieres AOC FRANCJA Wciąż budzi zazdrość winiarskiego świata. Pomimo postępu jakie poczyniły inne kraje winiarskie, nigdzie

Bardziej szczegółowo

Uprawa roślin na świecie. Zboża. Pszenica 2016-01-27. Rodzaje roślin uprawnych ze względu na przeznaczenie:

Uprawa roślin na świecie. Zboża. Pszenica 2016-01-27. Rodzaje roślin uprawnych ze względu na przeznaczenie: Uprawa roślin na świecie Rodzaje roślin uprawnych ze względu na przeznaczenie: Żywieniowe (alimentacyjne) Paszowe (pastewne) Przemysłowe Używki Zboża Kolejność malejąca głównych zbóż według powierzchni

Bardziej szczegółowo

Elementarz Azorów :10:40

Elementarz Azorów :10:40 Elementarz Azorów 2015-12-29 13:10:40 2 Azory - autonomiczny region Portugalii - uznawany za granicę zachodnią Unii Europejskiej. To malowniczy region, który stał się atrakcyjnym kierunkiem turystycznym.

Bardziej szczegółowo

Ocena porównawcza sektora rolno-spożywczego Polski i Ukrainy

Ocena porównawcza sektora rolno-spożywczego Polski i Ukrainy Ocena porównawcza sektora rolno-spożywczego Polski i Ukrainy mgr Mirosława Tereszczuk Warszawa, 25 listopada 2016 r. 1 Gospodarka Ukrainy na tle gospodarki Wyszczególnienie Polski Ukraina Polska 2012 2015

Bardziej szczegółowo

Miejsce Polski na mapie świata

Miejsce Polski na mapie świata Miejsce Polski na mapie świata wiedza o Polsce - materiały dydaktyczne Spis treści: WPROWADZENIE... 3 POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE POLSKI:... 4 POŁOŻENIE MATEMATYCZNE (KARTOGRAFICZNE) POLSKI:... 4 ROZPIĘTOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Prof. dr hab. Wojciech Józwiak Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Suchedniów 10-12 czerwca

Bardziej szczegółowo

W latach miejscowość była siedzibą gminy Tatrzańskiej.

W latach miejscowość była siedzibą gminy Tatrzańskiej. Zakopane miasto i gmina w województwie małopolskim, siedziba powiatu tatrzańskiego. Według danych z 31 grudnia 2009 r. miasto miało 26 737 mieszkańców i było drugim co do wielkości po Nowym Targu miastem

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie

Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE STRZELCE OPOLSKIE Część 03 Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie W 869.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia... Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia... Zadanie 1 (1 pkt) Podkreśl nazwę miejscowości, w której najwcześniej jest

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy Czynniki kształtujące klimat Europy Cechy klimatu Europy położenie geograficzne kontynentu Zszerokością geograficzną związane jest nasłonecznienie powierzchni lądu, długość dnia i nocy, a pośrednio rozkład

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW GEOGRAFIA III etap edukacyjny Cele kształcenia wymagania ogólne I. Korzystanie z różnych źródeł informacji geograficznej. Uczeń dokonuje obserwacji

Bardziej szczegółowo

W Poslce hoduje się przeważnie bydło, trzodę chlewną, owce i konie a także drób do którego zaliczamy kury, gęsi, kaczki i indyki.

W Poslce hoduje się przeważnie bydło, trzodę chlewną, owce i konie a także drób do którego zaliczamy kury, gęsi, kaczki i indyki. Hodowla zwierząt w Polsce W Poslce hoduje się przeważnie bydło, trzodę chlewną, owce i konie a także drób do którego zaliczamy kury, gęsi, kaczki i indyki. BYDŁO - Hodowla bydła jest jednym z podstawowych

Bardziej szczegółowo

Historia i społeczeństwo H istoria

Historia i społeczeństwo H istoria Historia i społeczeństwo H istoria wokół nas zeszyt ćwiczeń dla szkoły podstawowej Klasa6 Spis treści 3 Epoka odrodzenia 1. Uczeni i artyści odrodzenia 5 2. Krzysztof Kolumb odkrywcą Nowego Świata 9 3.

Bardziej szczegółowo

Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r.

Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 5.08.2015 r. Opracowanie sygnalne Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r. Układ i długość śródlądowych dróg wodnych w Polsce od lat utrzymuje się na zbliżonym

Bardziej szczegółowo

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych.

PRZECZYTAJ także o IX Pielgrzymce Archidiecezjalnej do Grecji w kwietniu 2012 roku - zostało jeszcze kilka miejsc wolnych. Archidiecezja Poznańska z okazji Roku Wiary organizuje kolejną, X Archidiecezjalną Pielgrzymkę, tym razem do Fatimy, w dniach od 18 do 27 października 2012 roku. Zapraszamy do udziału w pielgrzymce zarówno

Bardziej szczegółowo

Zmiany środowiska po roku 1750

Zmiany środowiska po roku 1750 Zmiany środowiska po roku 1750 Zmiany od końca XVIII wieku: - wzrost uprzemysłowienia spowodował wzrost demograficzny - przemysł staje się podstawową gałęzią gospodarki - rozpoczynają się procesy urbanizacyjne

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 03 Charakterystyka miasta Katowice W-880.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1 Źródła informacji

Bardziej szczegółowo

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju.

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Ponadto poziom rozwoju w Polsce nie był równy. W zaborze

Bardziej szczegółowo

Klasa Dział Wymagania

Klasa Dział Wymagania GEOGRAFIA Wymagania konieczne do zaliczenia partii materiału na ocenę dopuszczającą Klasa Dział Wymagania Klasa I Semestr I Czym się zajmuje geografia? Uczeń: - wie, czym zajmuje się geografia - wymienia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy III I semestr podręcznik Planeta Nowa 3

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy III I semestr podręcznik Planeta Nowa 3 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy III I semestr podręcznik Planeta Nowa 3 Na ocenę dopuszczającą uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Środowisko przyrodnicze Polski

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016)

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) Malarz R., Więckowski M., Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2012 (numer dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

Europa ludność, gospodarka, kraje

Europa ludność, gospodarka, kraje Europa ludność, gospodarka, kraje 1 Podaj nazwę państwa, które obejmuje terytorium Półwyspu Apenińskiego oraz dwie duże wyspy na Morzu Śródziemnym Sycylię i Sardynię. A. Francja B. Grecja C. Hiszpania

Bardziej szczegółowo

ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE. Ewa Kaczmarek Kinga Jędrzejewska Katarzyna Balcer

ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE. Ewa Kaczmarek Kinga Jędrzejewska Katarzyna Balcer ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE Ewa Kaczmarek Kinga Jędrzejewska Katarzyna Balcer ŁĄCZNOŚĆ I TRANSPORT W POLSCE Co to jest łączność? Rodzaje łączności. Co to jest transport? Rodzaje transportu. Wady i zalety

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Rzeźba na mapach. m n.p.m

Rzeźba na mapach. m n.p.m Rzeźba na mapach Rzeźbę terenu przedstawia się obecnie najczęściej za pomocą poziomic. Poziomice (izohipsy) są to linie na mapie łączące punkty o jednakowej wysokości. Mapa poziomicowa (hipsometryczna)

Bardziej szczegółowo

GLEBA zewnętrzna, zwietrzała powierzchnia skorupy ziemskiej, o głębokości średniej do 1,5 metra, zawierająca wodę, związki organiczne i

GLEBA zewnętrzna, zwietrzała powierzchnia skorupy ziemskiej, o głębokości średniej do 1,5 metra, zawierająca wodę, związki organiczne i GLEBY GLEBA zewnętrzna, zwietrzała powierzchnia skorupy ziemskiej, o głębokości średniej do 1,5 metra, zawierająca wodę, związki organiczne i nieorganiczne, zdolna do produkcji roślin Funkcja i miejsce

Bardziej szczegółowo