Porównawcza ocena testów penetracji wody w papier

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Porównawcza ocena testów penetracji wody w papier"

Transkrypt

1 Wyjaśniono złożoność penetracji wody w strukturę papieru w oparciu o takie podstawowe zjawiska, jak zwilżanie powierzchni włókna, rozprzestrzenianie się zwilżania, wnikanie nawilżającej wody w pory papieru oraz do wnętrza włókien (pęcznienie). Stanowiło to podstawę do oceny użyteczności powszechnie używanych testów pomiarowych, takich jak kąt zwilżania, test Herculesa (HST) oraz test Bristowa. Podano charakterystykę tych testów i uzasadniono ich ograniczone możliwości precyzyjnego i całościowego interpretowania wnikania wody w papier. Słowa kluczowe: penetracja wody, zwilżanie powierzchni, wnikanie w pory papieru, pęcznienie, testowanie kąta zwilżania, HST, Bristow test. Porównawcza ocena testów penetracji wody w papier Część 1. Charakterystyka zjawiska i konwencjonalne metody pomiarowe Critical Review of Water Penetration Tests Part 1. Scientific bases of water penetration into paper structure This is part 1 of a series on testing water penetration into paper. The subject at hand is very complex and not completely understood. Part one outlines the scientific basis of water penetration into paper, interpretation and suitability of presently used tests. Keywords: water penetration, wetting, spreading, swelling, testing, contact angle, HST, Bristow Tester Introduction The penetration of water into paper from printing inks, coating colors and adhesives impacts both the visual and physical properties of paper final products. It was observed that it makes a significant difference if most of the penetrating water enters into paper pores or inside the fibers pores (1). Both infiltrated portions of water have different destructive effects. Consequently, the portions of water entered into two types of paper pores and have a strong (positive or negative) impact on: Gloss and smoothness Ink density, Show thru Color register Paper flatness Coating weight or glue dewatering Scratches Dry coating layer structure, and others Therefore, it is critical to understand the scientific principles of water penetration into paper structure. Objective 1. Outline the scientific bases of water penetration into paper. 2. Discuss the results obtained on most frequently used water penetration tests. Background Water penetration starts from the surface of paper and progresses into the bulk of the paper structure. While fiber density Dr. J.W. Skowroński, Adj. Associate Professor, North Carolina State University, Raleigh, North Carolina, USA, Wprowadzenie Jerzy W. Skowroński Natura wnikania wody w papier podczas drukowania, powlekania wodnymi mieszankami powlekającymi lub też powierzchniowego zaklejania skrobią wpływa na właściwości wizualne oraz wytrzymałościowe końcowego produktu papierowego. Zaobserwowano, że zachodzące zmiany zależą od tego, czy woda penetruje tylko w pory papieru, czy też do wnętrza włókien (1). Zmiany strukturalne papieru w obu przypadkach są inne. Porcje wody wnikającej w pory papieru lub wewnątrz włókien mają odmienny wpływ na: gładkość i połysk intensywność nadruku, przebicie druku pasowanie kolorów płaskość leżenia papieru zadrukowanego szybkość odwadniania mieszanki powlekającej lub kleju strukturę warstwy powlekającej i inne. Celem niniejszej pracy było dokonanie oceny wnikania wody w strukturę papieru oraz użyteczności metod najczęściej stosowanych do jego pomiaru, w oparciu o naukowe podstawy tego zjawiska. Charakterystyka zjawiska wnikania wody w papier Struktura papieru Woda naniesiona na powierzchnię papieru wnika w głąb jego struktury. Ponieważ gęstość litej substancji ścianki komórkowej włókien wynosi ok. 1,4 g/cm 3, a gęstość papieru tylko 0,75 g/cm 3, można przyjąć, że ok. 50% objętości papieru zajmują pory wypełnione powietrzem. Pory w papierze można podzielić na cztery grupy (rys. 1): pory otwarte po nawilżanej stronie papieru pory otwarte po obu stronach papieru 271

2 pory zamknięte wewnątrz papieru mikropory wewnątrz włókien (2). Wnikanie wody w strukturę papieru Lyne (3) uważał, że wnikanie wody w papier jest kombinacją następujących zjawisk: zwilżania powierzchni, rozprzestrzeniania się nawilżonej powierzchni oraz penetracji kapilarnej penetracji pod ciśnieniem dyfuzji wewnątrz włókien i ich pęcznienia. Penetracja kapilarna Niskanen (4) określił wnikanie wewnątrz papieru jako płynięcie kapilarne do aktywnych kapilar oraz użył równania Lukas- Washburna do ilościowego opisu tego zjawiska: [1] Rys. 1. Struktura grubości papieru z czterema rodzajami porów Fig. 1. Thickness direction paper structure with four kinds of pores Ciecz Liquid Ciecz Liquid gdzie: h droga penetracji r promień kapilary g napięcie powierzchniowe q kąt zwilżania h lepkość cieczy t czas penetracji W przypadku zerowego ciśnienia penetracja kapilarna wymaga zwilżania oraz rozprzestrzeniania się zwilżania w kapilarach. Jeśli nie, to brakuje siły wciągającej ciecz w kapilary. Zwilżanie Kryterium spontanicznego zwilżania powierzchni dla cieczy o napięciu powierzchniowym g L oraz energii powierzchniowej ciała stałego g s jest przedstawione na rysunku 2. Lepoutre (5) uznał, że faza pośrednia o energii g sl zostanie utworzona spontanicznie, jeśli zmiana energii swobodnej DG w będzie ujemna. Równanie na rysunku 2 definiuje, że siły oddziaływania między cząsteczkami cieczy oraz cząsteczkami ciała stałego są większe niż między cząsteczkami cieczy. Rozprzestrzenianie się wilgoci Rozprzestrzenianie się wilgoci polega na zastąpieniu powierzchni ciała stałego przez fazę pośrednią miedzy ciałem stałym a cieczą, wraz z powierzchnią cieczy (rys. 3). Proces ten będzie spontaniczny, jeśli całkowita zmiana swobodnej energii będzie ujemna (5-7). Zwykle g sl jest względnie małe w porównaniu do g L i może być pominięte. W związku z tym, generalną zasadą jest, że rozprzestrzenianie się cieczy na powierzchni ciała stałego zachodzi, jeśli energia powierzchniowa cieczy jest mniejsza niż energia powierzchniowa ciała stałego. Kąt zwilżania (rys. 4) jest miarą oddziaływania między cząsteczkami cieczy i cząsteczkami ciała stałego. Większy kąt kontaktu oznacza mniejszą interakcję. Na poziomie makrostatyczny Rys. 2. Kryterium spontanicznego zwilżania powierzchni Fig. 2. Criterion for spontaneous wetting Rys. 3. Kryterium spontanicznego rozprzestrzeniania się wilgoci Fig. 3. Criterion for spontaneous spreading is about 1.40 g/cm 3, the paper density is about one half of that value (i.e. approximately 0.75 g/cm 3 ). This means that about 50% of paper volume consists of pores filled primarily with air. There are four kinds of pores observed in paper (Fig. 1): pores open to the paper s surface pores open to both sides pores closed inside the bulk of paper micro-pores inside fibers (2). Water penetration into paper was considered by Lyne (3) as combination event of the following phenomena: of wetting, spreading and capillary penetration pressure penetration diffusion into the fiber wall and swelling. Capillary penetration According to Niskanen (4), the penetration into paper occurs by capillary flow into effective capillaries. To analyze this flow, the Lukas-Washburn equation is used: where: h is the distance traveled Ciecz Liquid [1] 272

3 Faza gazowa Fluid 1 (vapor) Zwiastun Precursor Faza ciekła Fluid 1 (liquid) Rys. 4. Zwilżanie a kąt styku Fig. 4. Wetting and contact angle r capillary radius g surface tension q contact angle between the liquid and the capillary wall h fluid viscosity t time At zero pressure, capillary penetration requires wetting and spreading into uniform capillaries. Otherwise, no force pulls the liquid into the capillary system. Rys. 5. Penetracja kapilarna oraz dyfuzja do ścianek włókien Fig. 5. Capilar penetration and diffusion into fiber walls Wetting In the case of having a liquid of surface energy g L and a solid of surface energy g S (Fig. 2), Lepoutre (5) considered that an interface of energy g SL will be created spontaneously if the change in free energy DG W is negative. The equation states that the forces of interaction between the molecules of the liquids and those of the solids are greater than those between the liquid. Spreading Spreading of a liquid over a solid surface implies the replacement of the solid surface by a solid-liquid interface plus a liquid surface (Fig. 3). The process will be spontaneous if the overall change in free energy is negative (5-7). Usually, g SL is relatively small compared to g L, and so, may be neglected. Therefore, the general rule states that the spreading will occur if the surface energy of the liquid is lower than that of a solid. The contact angle (Fig. 4) is a measurement of the interaction between the molecules of the liquid and those of the solid. As the contact angle increases, the lower is the interaction. On the macroscopic level, the static contact angle (q), which is measured at equilibrium conditions, represents the common characteristic of wetting. On a solid surface, wetting occurs when the contact angle of the liquid front is below 90 degree (Fig. 4). For the microscopic level, the model of a constant contact angle is inadequate. It was postulated that a liquid does not end abruptly at the three phase s coexistence (solid/liquid/gas). Instead, a thin precursor film extends into the front of the bulk liquid phase (as shown on Fig. 4). Also, this precursor film differs in its properties from the bulk liquid phase. In particular, the bulk surface tension does not hinder spreading (4). Rys. 6. Penetracja cieczy w pory i włókna dla modelowego i rzeczywistego papieru (10) Fig. 6. Penetration into pores and fibers for both model and real paper (10) kąt kontaktu (q), który jest mierzony w stanie równowagi, reprezentuje ogólną charakterystykę zwilżania. Zwilżanie powierzchni ciała stałego następuje wtedy, kiedy kąt zwilżania cieczy wynosi poniżej 90 (rys. 4). Jednakże model stałego kąta zwilżania nie jest wystarczający do wyjaśnienia tego zjawiska w skali mikro. Argumentowano, że faza ciekła nie kończy się nagle (ostro) na granicy zbiegu trzech faz (stałej, ciekłej i gazowej), lecz, że istnieje cienka warstwa cząsteczek wyprzedzających fazę ciekłą (rys. 4). Właściwości wyprzedzającej warstewki różnią się od właściwości fazy ciekłej. W szczególności napięcie powierzchniowe objętościowej fazy ciekłej nie może inicjować zwilżania powierzchni (4). Dyfuzja do ścianki włókna oraz pęcznienie Penetracja wody w pory papieru między włóknami może także prowadzić do penetracji w pory wewnątrz włókien. Reaville i Hine (8) sugerowali, że wnikanie wody w strukturę papieru jest zależne od powierzchniowej dyfuzji zachodzącej w przestrzeni wyprzedzającej front wnikającej wody. Pierwszoplanową rolę w tej wymianie masy odgrywa kondensacja fazy gazowej (pary) na hydrofilowych częściach ścianek włókien wewnątrz porów papieru, po której następuje ponowne odparowywanie i kondensacja w coraz dalszych częściach powierzchni włókien w głąb porów papieru (rys. 5). Jednocześnie zachodzi również penetracja 273

4 wody wewnątrz struktury włókna. Vernhoeff, Hart i Dallay (9) stwierdzili, że wnikanie wody w niezaklejony papier zachodzi tak gwałtownie, że czasowe rozdzielenie penetracji w pory papieru od penetracji wewnątrz włókien jest niemożliwe. Jednakże penetracja wody w pory papieru i dyfuzja wody wewnątrz włókien wpływa na papier w inny sposób (10). Dyfuzja do wnętrza włókien powoduje pęcznienie włókien, a zatem rozszerzanie się papieru. Ta różnica jest przedstawiona na rysunku 6. W przypadku modelowego papieru można rozważyć dwie sytuacje: jeśli cała woda (Dv) wniknie wyłącznie do wnętrza porów włókien, wtedy objętość papieru wzrośnie o (Dv), powodując pęcznienie (O-A) jeśli penetracja w głąb włókien jest opóźniona, wtedy objętość porów papieru (Dp) zostaje wypełniona bez wywoływania pęcznienia (O-B). Kiedy dodatkowa objętość wody (Dv) wniknie do wnętrza włókien z opóźnieniem, następuje spęcznienie (B-C). W przypadku typowego papieru penetracja wody do wnętrza włókien wykazuje niewielkie tylko opóźnienie lub inną prędkość wnikania. W takiej sytuacji ciecz może penetrować papier i pory włókien jednocześnie aż do momentu, kiedy pory papieru się zapełnią (O-D). Potem woda będzie absorbowana tylko przez włókna (D-C). Wnikanie pod ciśnieniem W przypadku papierów zadrukowanych, powlekanych lub zaklejonych powierzchniowo wnikanie wody w papier będzie inne niż w poprzednim przykładzie. Napięcie powierzchniowe takiego przetwarzanego papieru jest małe w porównaniu z wywieranym na wodę w strefie docisku urządzenia przetwarzającego papier ciśnieniem zewnętrznym, które ją wpycha w strukturę papieru. W związku z tym równanie opisujące taką penetrację wody w papier zmieni się w stosunku do równania [1]: gdzie: p ciśnienie w strefie docisku K stała Kozeny uwzględniająca nieregularności kształtu i powierzchni porów papieru (11) Rzeczywista penetracja wody w papier Salminen (12) wykazał eksperymentalnie, że wnikanie wody w różne rodzaje papieru nie potwierdza równania Lukasa-Washburna. Odchylenia od tego równania są spowodowane przez: opóźnienie zwilżania powierzchni spowodowane przez zaklejenie papieru ciśnienie w strefie docisku podczas drukowania lub przetwarzania papieru. Może ono być tak duże, że zmniejsza grubość papieru, a tym samym zmniejsza objętość porów lub je zamyka. Po opuszczeniu strefy docisku papier się rozpręża, potencjalnie powodując zassanie wody w powiększające się pory [2] Diffusion into fiber wall and swelling The capillary flow into interfiber pores may also lead to intrafiber pores flow. Reaville and Hine (8) have suggested that the rate of water transport is determined by the surface diffusion occurring ahead of the liquid front. The primary transport process is regarded as the condensation of the vapor phase in the hydrophilic part of pore walls, which is followed by progressive re-evaporation and condensation up the pore construct (Fig. 5). Simultaneously, lateral penetration is happening into the wall. Vernhoeff, Hart and Gallay (9) have stated that water transport into unsized sheets is taking place so rapidly that the processes of capillary penetration and diffusion into fiber wall can not be adequately separated. However, capillary penetration and diffusion impact paper differently (10). The latter leads to the swelling of fibers, and hence of the paper. That difference can be illustrated on Fig. 6. In the case of model papers, one can consider the two following situations: If all penetrating liquid (Dv) enters the fiber pores, then the paper s volume will increase by (Dv) causing swelling (O-A) If penetration into the fiber is delayed, then the paper s pores volume Vp is filled-up without causing swelling (O-B). When the additional volume of (Dv) enters the fiber pores with delay, it will cause the swelling (B-C). In the case of a typical paper, the penetration of a liquid into fiber pores shows only a small delay or different penetration rate. Therefore, a liquid may penetrate into paper and fiber pores at the same time until the paper s pores fill-up (O-D). After this period, water will only be absorbed by fibers (D-C) Pressure penetration In the case of printing or other converting processes, the nip pressure can force a liquid to penetrate the paper. In such a circumstance, the surface tension is small compared to the external pressure. And so, the governing equation changes to: where: p is the liquid pressure in the nip, K Kozeny constant to account for irregular and tortuous pores (11). Reality of water penetration into paper Salminen (12) has demonstrated experimentally that the transfer of water to different papers often does not agree with the Lukas-Washburn equation. Some of the implications for real paper and real converting processes are: Wetting delay phenomena ( caused by sizing) In some printing and converting processes, the nip pressure is so great that it compresses paper, and thereby reducing pore volume and closing-up some pores. At the same time, the paper [2] 274

5 does recover its thickness at the nip exit, and thus, potentially causing the suction of liquid into the expanding paper pores Some of the paper pores are open only to the application side. Subsequently, the counter pressure of air needs to be considered The paper pores diameter and surface demonstrate high irregularity The fiber network expands after contact with water. This is secondary to fiber twisting, shape recovery and the release of internal stresses after breakage of internal bonds (13). All the above listed implications have made the interpretation of the water/liquid penetration into paper a very complex investigation. Each of the first three tests has a different focus on the liquid paper interaction, and each provides information useful to a specific situation. The Contact Angle Test is a liquid drop test that characterizes the chemical aspects of the liquid fiber interaction (14, 15). The Hercules Sizing Test is a flooding liquid test that combines chemical characterization with the structural aspect of tested paper (porosity) (16). The Bristow Wheel Tester is a loose imitation of the printing process that attempts to capture the dynamics of the interaction between a small amount of liquid and the paper surface structure (10). Rys. 7. Dynamiczny pomiar kąta zwilżania powierzchni Fig. 7. Dynamic Contact Angle Test wzrost ciśnienia powietrza zamkniętego w tych porach, które są otwarte tylko od strony wnikającej wody nieregularność średnicy oraz powierzchni porów papieru usieciowanie struktury włókien. Po kontakcie włókien z wodą ulega ona rozszerzeniu, zachodzi skręcanie włókien, powrót kształtu oraz usunięcie wewnętrznych naprężeń po zerwaniu wiązań między włóknami (13). Wszystkie wymienione implikacje powodują, że interpretacja zjawiska wnikania wody w papier na podstawie wyników uzyskanych metodami konwencjonalnymi jest bardzo złożona i trudna. Każda z trzech starszych metod pomiarowych ma inne podejście do badania oddziaływania wody z papierem i dlatego też wyniki każdej z nich są bardziej lub mniej użyteczne w zależności od warunków procesu przetwarzania papieru. Pomiar kąta zwilżania jest wykonany z kroplą wody dla charakteryzowania chemicznej natury oddziaływania wody z włóknem (14, 15). Test Herculesa jest testem, w którym próbka papieru jest zalana wodą i charakteryzuje zarówno chemiczną naturę powierzchni włókien, jak i porowatość struktury włóknistej papieru (16). Test Bristowa jest swobodną imitacją procesu drukowania, która próbuje uchwycić dynamikę oddziaływania między małą ilością cieczy a strukturą powierzchni papieru (10). Krótki przegląd typowych testów wnikania wody w papier Pomiar kąta zwilżania W związku z dynamiczną naturą zjawiska zwilżania i rozprzestrzeniania się wilgoci statyczna metoda pomiaru kąta zwilżania jest kłopotliwa i niedokładna. Współczesna wersja tego testu (17, 18) jest znana jako pomiar dynamicznego kąta zwilżania i polega na automatycznym umieszczeniu kropli wody na powierzchni papieru oraz zarejestrowaniu kamerą video zmian kształtu kropli wody w celu obliczenia następujących wskaźników opisujących dynamikę zwilżania: kąt zwilżania w funkcji czasu lub też w określonym czasie (a) prędkość rozprzestrzeniania się wilgoci (DW) wnikanie w strukturę papieru jako (-DH/DW) (rys. 7). Test stopnia zaklejenia Herculesa Podczas gdy dynamiczny pomiar kąt zwilżania skupia się na powierzchni papieru, test Herculesa (HST) rozszerza to do objętości papieru. Mierzy on czas potrzebny do przeniknięcia zabarwionej wody poprzez pory całej grubości papieru (rys. 8), tj. do chwili, w której nastąpi zmiana zabarwienia na tylnej powierzchni papieru, co sygnalizują czujniki optyczne (19). Rys. 8. HST do pomiaru prędkości penetracji cieczy Fig. 8. Measurement of penetration rate on HST Test Bristowa Podczas gdy dynamiczny pomiar kąta zwilżania monitoruje dynamikę zachowania się pojedynczej kropli cieczy, test Bristowa mierzy dynamikę penetracji cieczy wylanej na powierzchnię papieru (10). Zasada pomiarowa tego testu jest przedstawiona na rysunku 9A, a jego interpretację ilustruje rysunek 9B. Testowany 275

6 pasek papieru jest założony na koło, które może się poruszać z różną prędkością (rys. 9A). Dozownik cieczy jest wypełniony 1 ml zabarwionej wody. Pomiar rozpoczyna się w momencie uruchomienia koła oraz opuszczenia dozownika w celu nałożenia 1 ml cieczy na powierzchnię próbki. Nałożona ciecz zostawia ślad o szerokości 1 cm i długości kilku centymetrów. Większa prędkość ruchu koła daje dłuższy ślad naniesionej cieczy, większa prędkość wnikania cieczy w papier daje ślad krótszy. Naniesiona objętość cieczy na jednostkę powierzchni (V) jest obliczana ze wzoru pokazanego na rysunku 9B. Pomiar jest powtarzany przy różnych prędkościach ruchu koła pomiarowego. Czas kontaktu oblicza się przez podzielenie 1 mm szerokości otworu dozownika cieczy przez prędkość ruchu koła. Interpretacja otrzymanych wyników jest pokazana na rysunku 9B. Nałożona objętość cieczy jest przedstawiona w funkcji pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu (czas kontaktu papieru z cieczą w szczelinie dozownika). Jak widać na rysunku, przez bardzo krótki okres kontaktu nałożona objętość cieczy pozostaje stała. Przy dłuższym kontakcie objętość ta wzrasta proporcjonalnie do czasu. Kształt krzywej zmian nałożonej objętości cieczy świadczy o tym, że przy bardzo krótkim kontakcie nie ma wnikania cieczy w papier. Według interpretacji Bristowa, początkowa objętość (L) jest objętością nierówności powierzchni papieru wynikających z jego szorstkości, a czas (tb) jest opóźnieniem czasowym zwilżania papieru (zanim ciecz zacznie wnikać w papier). Nachylenie krzywej (S) pokazuje szybkość wnikania cieczy w papier (8). Fizyczne znaczenie czasu zwilżania (tb) nie jest jeszcze dobrze zrozumiałe. Między innymi nie jest jasne, w jakim stopniu na trudności interpretacyjne (tb) wpływa niedoskonałość pomiaru wykonanego przy bardzo krótkim czasie kontaktu między papierem i dozownikiem (poniżej 40 ms). Naukowe wyjaśnienie znaczenia opóźnienia czasowego zwilżania powierzchni papieru zostało zaproponowane przez Lopoutre, Inoue oraz Asplera (20), w oparciu o badania Kaelble (21). Założyli oni, że cząsteczki wody dyfundują we włókna i obniżają temperaturę mięknięcia amorficznej celulozy na powierzchni włókna, pozwalającego na odwrócenie się polarnych grup hydroksylowych w rotacji na zewnątrz, co w konsekwencji sprawia, że energia powierzchni włókna wzrasta, a międzyfazowa energia maleje. Wówczas czas potrzebny na wzrost ciśnienia kapilarnego odpowiada opóźnieniu czasowemu zwilżania. A Rys. 9. Zasada testu oraz interpretacja jego wyników w aparacie Bristowa Fig. 9. Bristow tester principle and the interpretation of obtained results B Brief review of some typical liquid absorption tests for paper Contact angle test Due to the dynamic nature of wetting and spreading, the static method of measuring the contact angle was very difficult. The modern version of that test (17, 18), known as the Dynamic Contact Angle, is an automated process depositing a drop of liquid onto paper while videotaping the change of the liquid drop shape. Recording the elapse of time and making calculation provides: contact angle at specified time (a) spreading speed (DW) penetration as (-DH / DW) (Fig. 7) Hercules Sizing Tester Whereas the Dynamic Contact Angle Test focuses on the paper surface, the focus of the Hercules Sizing Tester (HST) extends to paper bulk (Fig. 8). HST measures the time required for a colored liquid to get through the paper pores along the thickness to the other side of the tested paper. The change of color in paper s back side surface is recognized by optical sensors (19). Bristow Wheel Tester Whereas the Dynamic Contact Angle Test monitors the behavior dynamics of a single drop of liquid, the Bristow Wheel Tester measures the dynamics of penetration of a liquid flooding the paper surface (10). The principle of testing is presented on Fig. 9A and its interpretation is illustrated on Fig. 9B. The tested paper sample strip is attached to a wheel which can move at different speeds (Fig. 9A). A liquid applicator is filled-up with 1 ml of colored testing liquid. Measurement then starts when the wheel initiates movement and the liquid applicator drops down to touch the paper surface to deposit 1 ml of testing liquid volume. The deposited testing liquid will leave a tracing of certain length. This tracing length is about few cm in length and dependent on the penetration rate of liquid into paper. Specifically, a faster penetration of liquid into paper will show a shorter tracing. The applied volume (V) is then calculated from the formula (Fig. 9B). 276

7 Podsumowanie W oparciu o podstawy naukowe oddziaływania między papierem a wodą można stwierdzić, że trzy porównane metody pomiaru wnikania wody w papier (pomiar kąta zwilżania, test Herculesa i test Bristowa) charakteryzują trzy różnego rodzaju oddziaływania między wodą a papierem: Measurement is repeated at different wheel speeds to obtain the applied volume at a different liquid / paper contact time. The contact time is the result of dividing 1 mm of applicator slot by wheel speed. The interpretation of the results is presented on Fig. 9B. The applied volume is plotted as a function of the square root of contact time (residence time). For a very brief contact time (tb), the applied volume remains constant and shows a proportional increase with time for longer contact times. The graph shape generated suggests that there is no penetration into paper for short contact times. Bristow s interpretation is that the initial volume (L) is the paper roughness volume and that time (tb) is the wetting delay time (time before liquid starts to penetrate into the paper). The slope (S) represents the penetration rate. The physical meaning of wetting delay is not well understood. Moreover, it is not clear, how much of this is the lack of understanding which can be attributed to factors yet unknown to science and how much can be attributed to the imperfection of measurement (development of contact between applicator and paper at very short times - up to about 40 ms). A scientific explanation for wetting delay time was delivered by Lepoutre, Inoue and Aspler (20) based on the work of Kaelble (21). They had assumed that water molecules diffuse into fiber and lower the glass transition temperature of amorphous cellulose on the surface, and thereby, allowing polar hydroxyl groups to rotate outwards. As the result, the surface energy increases and the interfacial energy decreases. The time required to increase the capillary pressure in this way corresponds to the wetting delay time. Summary Three discussed water penetration tests reflect three different kinds of water paper interaction: water drop on paper surface water flooding of paper structure in static soaking mode water flooding of paper surface in dynamic mode Therefore, the suitability of used test depends on tested paper application (in converting or usage). However, none of discussed tests can not distinguish paper pores penetration from fiber pores penetration and characterize the uniformity of penetration. This issue can be addressed by using three novel tests presented in Part 2. oddziaływanie między kroplą wody a powierzchnią papieru (włókien) zalanie wodą papieru w statycznych warunkach moczenia zalewanie powierzchni papieru małą ilością wody w warunkach dynamicznych przy krótkim czasie kontaktu wody z papierem. W konsekwencji, przydatność każdego z tych testów zależy od metody przetwarzania papieru oraz/lub przeznaczenia testowanego papieru. Należy jednak zaznaczyć, że omówione testy razem lub osobno nie są w stanie odróżnić wnikania wody w pory papieru od wnikania wody w pory włókien ani też określić równomierności wnikania wody w papier. To zagadnienie może być rozwiązane przy zastosowaniu nowych technik pomiarowych, które zostaną przedstawione w drugiej części niniejszej pracy. Literatura/Literature 1. Skowronski J.: A Clarification of the Complexity of Ink Paper Interactions in Inkjet Printing and their Impact on Printed Paper Properties, Praca habilitacyjna, Politechnika Łódzka, Łódź Corte H., Kallmes O.J.: Formation and Structure of Paper, Ed. Bolam F., London 1962, s Lyne B.: Handbook of Physical and Mechanical Testing of Paper and Paperboard, Ed. Mark R.E., Marcel Dekker, New York 1984, s Niskannen K.: Paper Physics, Tappi Press, Atlanta 1998, s Lepoutre P.: Design Criteria for Paper Performance, Ed. Petter Kolseth at el., STFI-Meddelande, Stockholm 1987, s Moutuho I., Figureiredo M., Ferriera: Evaluating the surface energy of laboratory made paper sheets by contact angle measurement, Tappi J. 90, 6, 27 (2007). 7. Neimo L.: Papermaking Chemistry, Finnish Paper Eng. Ass., Finland 1999, s Reaville E.T., Hine W.R.: Tappi J. 50, 6, 262 (1967). 9. Verhoeff J., Hart J.A., Gallay W.: Pulp Paper Can. 64, 12, T509 (1967). 10. Bristow J.A.: Paper Structure and Properties, Ed. Bristow J.A. and Kolseth P., Marcel Decker, New York 1986, s Corte H.: Handbook od Paper Science, Ed. Rance H.F., Elsevier, Amsterdam 1982, s Salminen P.: Studies of water transport in paper during short contact times, Doctoral dissertation, Abo Akademi, Turku, Finland Skowronski J.: Surface Roughening of Precalendered Base Sheets During Coating, J. Pulp Paper Sci. 16, 3, J102 (1990). 14. Yang T.: Phil. Trans. Roy. Soc. 95, 65 (1805). 15. KSV Instruments Ltd.: 16. Tappi Test Methods T530 pm Etzler F.M., Buche M., Bobalek J.F., Weiss M.A.: Surface Free Energy of Paper and Inks; Printability Issues, TAPPI Papermakers Conference Proceedings, 1995, s Aurenty P.: An apparatus for characterization of the static and dynamic wettability of complex interfaces, Review of Scientific Instruments 64, 4, 1 (1997). 19. Boone S.R.: Use of T 530 (HST) [TAPPI Test Method T 530 pm-89] on Calcium Carbonate-Containing Papers, Tappi J. 79, 2, 123 (1996). 20. Lepoutre P., Inoue M.,Aspler J.S.: Wetting Time and Critical Surface Tension. Tappi J. 68, 12, 86 (1985). 21. Kaelble D.H.: Paper Physics Seminar, STFI, Stockholm, June

SG-MICRO... SPRĘŻYNY GAZOWE P.103

SG-MICRO... SPRĘŻYNY GAZOWE P.103 SG-MICRO... SG-MICRO 19 SG-MICRO SG-MICRO H SG-MICRO R SG-MICRO 32 SG-MICRO 32H SG-MICRO 32R SG-MICRO SG-MICRO H SG-MICRO R SG-MICRO 45 SG-MICRO SG-MICRO SG-MICRO 75 SG-MICRO 95 SG-MICRO 0 cylindra body

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

aforementioned device she also has to estimate the time when the patients need the infusion to be replaced and/or disconnected. Meanwhile, however, she must cope with many other tasks. If the department

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr Marcin Chrząścik

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr Marcin Chrząścik POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA mgr Marcin Chrząścik Model strategii promocji w zarządzaniu wizerunkiem regionu Warmii i Mazur Promotor dr hab. Jarosław S. Kardas, prof.

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE Poland GENERAL INFORMATION USE Whiteheart malleable cast iron fittings brand EE are used in threaded pipe joints, particularly in water, gas,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. binding machine KRIS. instruction manual. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 ODDZIAŁ:

Instrukcja obsługi. binding machine KRIS. instruction manual. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 ODDZIAŁ: Instrukcja obsługi instruction manual 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 ODDZIAŁ: 02-784 WARSZAWA ul. Janowskiego 9 tel.: (022) 648 03 48..49 fax: (022) 648 03 50 bindownica

Bardziej szczegółowo

DELTIM Sp. z o.o. S.K.A ul. Rząsawska 30/38; Częstochowa. Bumper bar X-Lander X-Move

DELTIM Sp. z o.o. S.K.A ul. Rząsawska 30/38; Częstochowa. Bumper bar X-Lander X-Move Strona Page: 1 Zleceniodawca: Client: DELTIM Sp. z o.o. S.K.A ul. Rząsawska 30/38; 42-209 Częstochowa Przedmiot badania: Test item: Bumper bar X-Lander X-Move Producent / Klient zew.: Manufacturer / ext.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH Gliwice, wrzesień 2005 Pomiar napięcia przemiennego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie dokładności woltomierza cyfrowego dla

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

EXAMPLES OF CABRI GEOMETRE II APPLICATION IN GEOMETRIC SCIENTIFIC RESEARCH

EXAMPLES OF CABRI GEOMETRE II APPLICATION IN GEOMETRIC SCIENTIFIC RESEARCH Anna BŁACH Centre of Geometry and Engineering Graphics Silesian University of Technology in Gliwice EXAMPLES OF CABRI GEOMETRE II APPLICATION IN GEOMETRIC SCIENTIFIC RESEARCH Introduction Computer techniques

Bardziej szczegółowo

OSI Network Layer. Network Fundamentals Chapter 5. Version Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Public 1

OSI Network Layer. Network Fundamentals Chapter 5. Version Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Public 1 OSI Network Layer Network Fundamentals Chapter 5 Version 4.0 1 OSI Network Layer Network Fundamentals Rozdział 5 Version 4.0 2 Objectives Identify the role of the Network Layer, as it describes communication

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

Wysokowytrzymałe zestawy śrubowe HV High strength HV-sets

Wysokowytrzymałe zestawy śrubowe HV High strength HV-sets Wysokowytrzymałe zestawy śrubowe HV High strength HV-sets Zestawy HV według nowych norm PN-EN HV-sets according to new PN-EN standards -1 2007 Wymagania ogólne General requirements PN-EN 14399-2 2007-3

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Sprawozdanie z Strona/Page 2/24 PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Typ Type Napięcie trwałej pracy Continuous

Bardziej szczegółowo

BIOPHYSICS. Politechnika Łódzka, ul. Żeromskiego 116, Łódź, tel. (042)

BIOPHYSICS. Politechnika Łódzka, ul. Żeromskiego 116, Łódź, tel. (042) BIOPHYSICS Prezentacja multimedialna współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w projekcie pt. Innowacyjna dydaktyka bez ograniczeń - zintegrowany rozwój Politechniki

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

OSI Physical Layer. Network Fundamentals Chapter 8. Version Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Public 1

OSI Physical Layer. Network Fundamentals Chapter 8. Version Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Public 1 OSI Physical Layer Network Fundamentals Chapter 8 Version 4.0 1 Warstwa fizyczna modelu OSI Network Fundamentals Rozdział 8 Version 4.0 2 Objectives Explain the role of Physical layer protocols and services

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014

European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014 European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014 Załącznik nr 1 General information (Informacje ogólne) 1. Please specify your country. (Kraj pochodzenia:) 2. Is this your country s ECPA

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH

WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH WOJCIECH WIELEBA WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH THE INFLUENCE OF FRICTION PROCESS FOR CHANGE OF MICROHARDNESS OF SURFACE LAYER IN POLYMERIC MATERIALS

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

BIOPHYSICS. Politechnika Łódzka, ul. Żeromskiego 116, Łódź, tel. (042)

BIOPHYSICS. Politechnika Łódzka, ul. Żeromskiego 116, Łódź, tel. (042) BIOPHYSICS Prezentacja multimedialna współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w projekcie pt. Innowacyjna dydaktyka bez ograniczeń - zintegrowany rozwój Politechniki

Bardziej szczegółowo

REJESTRACJA PROCESÓW KRYSTALIZACJI METODĄ ATD-AED I ICH ANALIZA METALOGRAFICZNA

REJESTRACJA PROCESÓW KRYSTALIZACJI METODĄ ATD-AED I ICH ANALIZA METALOGRAFICZNA 22/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 REJESTRACJA PROCESÓW KRYSTALIZACJI METODĄ ATD-AED I ICH ANALIZA METALOGRAFICZNA

Bardziej szczegółowo

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne AKREDYTOWANE LABORATORIUM BADAWCZE Page (Strona) 2 of (Stron) 9 Following requirements should be taken into account in the case of making use of Test Report and giving information about the tests performed

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

YKXS, YKXSżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją XLPE. Norma IEC :2004. Konstrukcja. Zastosowanie. Właściwości

YKXS, YKXSżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją XLPE. Norma IEC :2004. Konstrukcja. Zastosowanie. Właściwości Kable elektroenergetyczne z izolacją XLPE Power cables with XLPE insulation YKXS, YKXSżo 0,6/1 kv Norma Standard IEC - 60502-1:2004 3 2 1 Konstrukcja Construction Żyła przewodząca miedziana Copper Izolacja

Bardziej szczegółowo

YAKXS, YAKXSżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją XLPE. Norma IEC :2004. Konstrukcja. Zastosowanie.

YAKXS, YAKXSżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją XLPE. Norma IEC :2004. Konstrukcja. Zastosowanie. Kable elektroenergetyczne z izolacją XLPE Power cables with XLPE insulation YKXS, YKXSżo 0,6/1 kv Norma Standard IEC - 60502-1:04 3 2 1 Konstrukcja Construction Żyła przewodząca aluminiowa luminium Izolacja

Bardziej szczegółowo

Surname. Other Names. For Examiner s Use Centre Number. Candidate Number. Candidate Signature

Surname. Other Names. For Examiner s Use Centre Number. Candidate Number. Candidate Signature A Surname _ Other Names For Examiner s Use Centre Number Candidate Number Candidate Signature Polish Unit 1 PLSH1 General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014 Reading and

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Kalibrator napięcia i prądu LB02

Kalibrator napięcia i prądu LB02 Dane aktualne na dzień: 17-08-2017 03:08 Link do produktu: http://sklep.gotronik.pl/kalibrator-napiecia-i-pradu-lb02-p-3934.html Kalibrator napięcia i prądu LB02 Cena Dostępność Numer katalogowy 725,00

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ BIOLOGII I OCHRONY ŚRODOWISKA

WYDZIAŁ BIOLOGII I OCHRONY ŚRODOWISKA WYDZIAŁ BIOLOGII I OCHRONY ŚRODOWISKA v Biologia v Biotechnologia v Ochrona środowiska studia pierwszego stopnia Dla kandydatów z NOWĄ MATURĄ Kwalifikacja obejmuje konkurs świadectw dojrzałości brane są

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczenia torowiska na drogę hamowania tramwaju

Wpływ zanieczyszczenia torowiska na drogę hamowania tramwaju DYCHTO Rafał 1 PIETRUSZEWSKI Robert 2 Wpływ zanieczyszczenia torowiska na drogę hamowania tramwaju WSTĘP W Katedrze Pojazdów i Podstaw Budowy Maszyn Politechniki Łódzkiej prowadzone są badania, których

Bardziej szczegółowo

NAPRĘŻENIA ŚCISKAJĄCE PRZY 10% ODKSZTAŁCENIU WZGLĘDNYM PRÓBEK NORMOWYCH POBRANYCH Z PŁYT EPS O RÓŻNEJ GRUBOŚCI

NAPRĘŻENIA ŚCISKAJĄCE PRZY 10% ODKSZTAŁCENIU WZGLĘDNYM PRÓBEK NORMOWYCH POBRANYCH Z PŁYT EPS O RÓŻNEJ GRUBOŚCI PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK 1 (145) 2008 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (145) 2008 Zbigniew Owczarek* NAPRĘŻENIA ŚCISKAJĄCE PRZY 10% ODKSZTAŁCENIU WZGLĘDNYM PRÓBEK NORMOWYCH

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE ŻYWICY SYNTETYCZNEJ

WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE ŻYWICY SYNTETYCZNEJ 61/2 Archives of Foundry, Year 21, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 21, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-58 WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Industrial applications of additive manufacturing technologies Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Edward Chlebus, Bogdan Dybała, Tomasz Boratyoski, Mariusz Frankiewicz, Tomasz Będza CAMT

Bardziej szczegółowo

G14L LPG toroidal tank

G14L LPG toroidal tank G14L LPG toroidal tank Product Description 4-hole version of the unique STAKO patented design of the full (centre-filled) toroidal tank. The valve plate enhances the functionality of the tank compared

Bardziej szczegółowo

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Konopko Henryk Politechnika Białostocka WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Streszczenie W pracy przedstawiono wyniki symulacji komputerowej

Bardziej szczegółowo

PROCEEDINGS OF THE INSTITUTE OF VEHICLES 2(106)/2016 (12 pt)

PROCEEDINGS OF THE INSTITUTE OF VEHICLES 2(106)/2016 (12 pt) PROCEEDINGS OF THE INSTITUTE OF VEHICLES 2(106)/2016 Maciej Foremny 1, Szymon Gudowski 2, Michał Malesza 3, Henryk Bąkowski 4 TRIBOLOGICAL WEAR ESTIMATION OF THE ENGINE OILS USED IN DRIFTING 1. Introduction

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja konstrukcji wymiennika ciepła

Optymalizacja konstrukcji wymiennika ciepła BIULETYN WAT VOL. LVI, NUMER SPECJALNY, 2007 Optymalizacja konstrukcji wymiennika ciepła AGNIESZKA CHUDZIK Politechnika Łódzka, Katedra Dynamiki Maszyn, 90-524 Łódź, ul. Stefanowskiego 1/15 Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. ibind A8/A12/A15/A20. instruction manual. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500

Instrukcja obsługi. ibind A8/A12/A15/A20. instruction manual. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 Instrukcja obsługi instruction manual 80-9 GDAŃSK ul. Krynicka tel.: (08) fax: (08) 00 ODDZIAŁ: 0-78 WARSZAWA ul. Janowskiego 9 tel.: (0) 8 0 8..9 fax: (0) 8 0 0 BindownicE ibind A8/A/A/A0 BINDING MACHINEs

Bardziej szczegółowo

Przewody elektroenergetyczne z izolacją XLPE

Przewody elektroenergetyczne z izolacją XLPE Przewody elektroenergetyczne z izolacją XLPE Power cables with XLPE insulation AsXSn 0,6/1 kv Norma Standard PN HD 626 4F 2 1 Konstrukcja Construction Żyła przewodząca aluminiowa Aluminium 1 2 Izolacja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

YAKY, YAKYżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją PVC. Norma IEC - 60502-1:2004. Konstrukcja. Zastosowanie. Właściwości

YAKY, YAKYżo 0,6/1 kv. Kable elektroenergetyczne z izolacją PVC. Norma IEC - 60502-1:2004. Konstrukcja. Zastosowanie. Właściwości Kable elektroenergetyczne z izolacją PVC Power cables with PVC insulation YKY, YKYżo 0,6/1 kv Norma Standard IEC - 60502-1:2004 3 2 1 Konstrukcja Construction Żyła przewodząca aluminiowa luminium Izolacja

Bardziej szczegółowo

TYRE PYROLYSIS. REDUXCO GENERAL DISTRIBUTOR :: ::

TYRE PYROLYSIS. REDUXCO GENERAL DISTRIBUTOR  ::   :: TYRE PYROLYSIS Installation for rubber waste pyrolysis designed for processing of used tyres and plastic waste (polyethylene, polypropylene, polystyrene), where the final product could be electricity,

Bardziej szczegółowo

BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH STARZONYCH W WODZIE THERMAL RESERACH OF GLASS/EPOXY LAMINATED AGING IN WATER

BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH STARZONYCH W WODZIE THERMAL RESERACH OF GLASS/EPOXY LAMINATED AGING IN WATER Andrzej PUSZ, Łukasz WIERZBICKI, Krzysztof PAWLIK Politechnika Śląska Instytut Materiałów InŜynierskich i Biomedycznych E-mail: lukasz.wierzbicki@polsl.pl BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Przewody do linii napowietrznych Przewody z drutów okrągłych skręconych współosiowo

Przewody do linii napowietrznych Przewody z drutów okrągłych skręconych współosiowo POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY ICS 29.060.10 PNEN 50182:2002/AC Wprowadza EN 50182:2001/AC:2013, IDT Przewody do linii napowietrznych Przewody z drutów okrągłych skręconych współosiowo Poprawka do Normy Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Jak zasada Pareto może pomóc Ci w nauce języków obcych?

Jak zasada Pareto może pomóc Ci w nauce języków obcych? Jak zasada Pareto może pomóc Ci w nauce języków obcych? Artykuł pobrano ze strony eioba.pl Pokazuje, jak zastosowanie zasady Pareto może usprawnić Twoją naukę angielskiego. Słynna zasada Pareto mówi o

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM dr in. Marek GOŒCIAÑSKI, dr in. Bart³omiej DUDZIAK Przemys³owy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznañ e-mail: office@pimr.poznan.pl BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ liczby łopatek na wytwarzanie zawiesin

Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ liczby łopatek na wytwarzanie zawiesin TOMÁŠ JIROUT FRANTIŠEK RIEGER Wydział Mechaniczny. Czeski Uniwersytet Techniczny. Praha EDWARD RZYSKI Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska. Politechnika Łódzka. Łódź Mieszadła z łamanymi

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE PARAMETRÓW PRZEPŁYWU CIECZY W PŁASZCZU CHŁODZĄCYM ZBIORNIKA CIŚNIENIOWEGO

WYZNACZANIE PARAMETRÓW PRZEPŁYWU CIECZY W PŁASZCZU CHŁODZĄCYM ZBIORNIKA CIŚNIENIOWEGO Inżynieria Rolnicza 2(90)/2007 WYZNACZANIE PARAMETRÓW PRZEPŁYWU CIECZY W PŁASZCZU CHŁODZĄCYM ZBIORNIKA CIŚNIENIOWEGO Jerzy Domański Katedra Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

Inquiry Form for Magnets

Inquiry Form for Magnets Inquiry Form for Magnets Required scope of delivery: Yes No - Cross-beams - Magnets - Supply and Control System - Emergency supply system, backup time min - Cable drum with cable - Plug-in connections

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Typ VME FOR THE MEASUREMENT OF VOLUME FLOW RATES IN DUCTS

Typ VME FOR THE MEASUREMENT OF VOLUME FLOW RATES IN DUCTS Typ VME FOR THE MEASUREMENT OF VOLUME FLOW RATES IN DUCTS Rectangular volume flow rate measuring units for the recording or monitoring of volume flow rates Manual volume flow rate measuring Permanent volume

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB WYZNACZANIA MAKSYMALNEGO PRZYROSTU TEMPERATURY W PROCESIE TARCIA METALI

SPOSÓB WYZNACZANIA MAKSYMALNEGO PRZYROSTU TEMPERATURY W PROCESIE TARCIA METALI 3-2009 T R I B O L O G I A 97 Maria MACIĄG * SPOSÓB WYZNACZANIA MAKSYMALNEGO PRZYROSTU TEMPERATURY W PROCESIE TARCIA METALI METHOD OF DETERMINING THE MAXIMUM TEMPERATURE INCREMENT IN THE PROCESS OF METALLIC

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Odpowietrznik / Vent Charakterystyka pracy / Performance characteristic: Wykres ciœnienia wyjœciowego p2 w funkcji ciœnienia steruj¹cego p4 Diagram -

Odpowietrznik / Vent Charakterystyka pracy / Performance characteristic: Wykres ciœnienia wyjœciowego p2 w funkcji ciœnienia steruj¹cego p4 Diagram - Zawór hamowania przyczepy 45 10 Trailer control valve Przeznaczenie: Zawór steruj¹cy przyczepy stosowany jest w jednoprzewodowych i kombinowanych powietrznych uk³adach hamulcowych pojazdów samochodowych

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS Range Features ErP compliant High Pressure Sodium Lamps Long life between 24,000 to 28,000 hours, T90 at 16,000 hours Strong performance with high reliability Car park, Street and Floodlighting applications

Bardziej szczegółowo

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle 231 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 7, nr 3-4, (2005), s. 231-236 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle JERZY CYGAN Instytut Mechaniki Górotworu PAN,

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD

KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD 54/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD S. PIETROWSKI 1, G. GUMIENNY 2

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie definiujemy jako stosunek siły parcia działającej na jednostkę powierzchni do wielkości tej powierzchni.

Ciśnienie definiujemy jako stosunek siły parcia działającej na jednostkę powierzchni do wielkości tej powierzchni. Ciśnienie i gęstość płynów Autorzy: Zbigniew Kąkol, Bartek Wiendlocha Powszechnie przyjęty jest podział materii na ciała stałe i płyny. Pod pojęciem substancji, która może płynąć rozumiemy zarówno ciecze

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading)

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) ROGER sp.j. Gościszewo 59 82-416 Gościszewo Poland tel. 055 2720132 fax 055 2720133 www.roger.pl

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZALICZANIA PRZEDMIOTU:

ZASADY ZALICZANIA PRZEDMIOTU: WYKŁADOWCA: dr hab. inż. Katarzyna ZAKRZEWSKA, prof. AGH KATEDRA ELEKTRONIKI, paw. C-1, p. 317, III p. tel. 617 29 01, tel. kom. 0 601 51 33 35 zak@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~zak 2012/2013, zima

Bardziej szczegółowo

STAŁE TRASY LOTNICTWA WOJSKOWEGO (MRT) MILITARY ROUTES (MRT)

STAŁE TRASY LOTNICTWA WOJSKOWEGO (MRT) MILITARY ROUTES (MRT) AIP VFR POLAND VFR ENR 2.4-1 VFR ENR 2.4 STAŁE TRASY LOTNICTWA WOJSKOWEGO (MRT) MILITARY ROUTES (MRT) 1. INFORMACJE OGÓLNE 1. GENERAL 1.1 Konkretne przebiegi tras MRT wyznaczane są według punktów sieci

Bardziej szczegółowo

Aerodynamics I Compressible flow past an airfoil

Aerodynamics I Compressible flow past an airfoil Aerodynamics I Compressible flow past an airfoil transonic flow past the RAE-8 airfoil (M = 0.73, Re = 6.5 10 6, α = 3.19 ) Potential equation in compressible flows Full potential theory Let us introduce

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA Magisterska

PRACA DYPLOMOWA Magisterska POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych PRACA DYPLOMOWA Magisterska Studia stacjonarne dzienne Semiaktywne tłumienie drgań w wymuszonych kinematycznie układach drgających z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Utrwalenie wiadomości. Fizyka, klasa 1 Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sułowie

Utrwalenie wiadomości. Fizyka, klasa 1 Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sułowie Utrwalenie wiadomości Fizyka, klasa 1 Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sułowie Za tydzień sprawdzian Ciało fizyczne a substancja Ciało Substancja gwóźdź żelazo szklanka szkło krzesło drewno Obok podanych

Bardziej szczegółowo

TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM

TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM Service Manual USB-KSIM interface General description The simulator is a device that is used as a replacement for tachograph in the vehicle where the tachograph is not mandatory,

Bardziej szczegółowo

ACTIVE. Design: Grzegorz Olech

ACTIVE. Design: Grzegorz Olech ACTIVE ACTIVE Design: Grzegorz Olech 4 ACTIVE 11SL CHROM P48PU SL mechanizm synchronicznego odchylenia siedziska / oparcia z możliwością dostosowania sprężystości odchylenia oparcia do ciężaru siedzącego,

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

BOGFRAN home.

BOGFRAN home. www.bogfranhome.pl Krzesło / Chair mod./mod.: Tory kol./col.: brązowy, szary, zielony / brown, grey, green 956 620 465 BOGFRAN home NORDIC Krzesło / Chair mod./mod.: Baso kol./col.: jasny szary, czarny

Bardziej szczegółowo

BADANIA PORÓWNAWCZE PAROPRZEPUSZCZALNOŚCI POWŁOK POLIMEROWYCH W RAMACH DOSTOSOWANIA METOD BADAŃ DO WYMAGAŃ NORM EN

BADANIA PORÓWNAWCZE PAROPRZEPUSZCZALNOŚCI POWŁOK POLIMEROWYCH W RAMACH DOSTOSOWANIA METOD BADAŃ DO WYMAGAŃ NORM EN PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (137) 2006 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (137) 2006 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Sochan*, Anna Sokalska** BADANIA PORÓWNAWCZE PAROPRZEPUSZCZALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

MS Visual Studio 2005 Team Suite - Performance Tool

MS Visual Studio 2005 Team Suite - Performance Tool MS Visual Studio 2005 Team Suite - Performance Tool przygotował: Krzysztof Jurczuk Politechnika Białostocka Wydział Informatyki Katedra Oprogramowania ul. Wiejska 45A 15-351 Białystok Streszczenie: Dokument

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(1)/214 Jerzy Grzesiak 1, Piotr Stryjek 2 Paweł Włodarczyk 3 WPŁYW ZMIANY ROZKŁADU CIŚNIENIA POMIĘDZY KOŁAMI PRZEDNIEJ I TYLNEJ OSI NA KIEROWALNOŚĆ POJAZDU, NA PRZYKŁADZIE

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

AN EFFECT OF FLOW NON-UNIFORMITY IN EARTH-TO-AIR MULTI-PIPE HEAT EXCHANGERS (EAHEs) ON THEIR THERMAL PERFORMANCE

AN EFFECT OF FLOW NON-UNIFORMITY IN EARTH-TO-AIR MULTI-PIPE HEAT EXCHANGERS (EAHEs) ON THEIR THERMAL PERFORMANCE Łukasz AMANOWICZ *, Janusz WOJTKOWIAK * Ground earth-to-air multi-pipe heat exchanger, flow rate non-uniformity, thermal performance AN EFFECT OF FLOW NON-UNIFORMITY IN EARTH-TO-AIR MULTI-PIPE HEAT EXCHANGERS

Bardziej szczegółowo

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ul. 28 czerwca 1956 Poznań

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ul. 28 czerwca 1956 Poznań CENTRALNA GRUPA ENERGETYCZNA S.A. Konin, dnia 15-09-2014 62-510 Konin, Spółdzielców 3 Tel: +48 606 877 966 / +48 63 2406859 e-mail: sekretariat@cgesa.pl Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ul. 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

FOTOELEKTRYCZNA REJESTRACJA ENERGII PROMIENIOWANIA KRZEPNĄCEGO STOPU

FOTOELEKTRYCZNA REJESTRACJA ENERGII PROMIENIOWANIA KRZEPNĄCEGO STOPU 13/8 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 23, Rocznik 3, Nr 8 Archives of Foundry Year 23, Volume 3, Book 8 PAN - Katowice PL ISSN 1642-538 FOTOELEKTRYCZNA REJESTRACJA ENERGII PROMIENIOWANIA KRZEPNĄCEGO STOPU Z. NIEDŹWIEDZKI

Bardziej szczegółowo

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz 1 do czego można wykorzystywać bankowość elektroniczną? nowe usługi płatnicze a korzystanie

Bardziej szczegółowo

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego Wersja z dnia 2 września 2014 Definicje GRA - Przeglądarkowa gra HTML5 o nazwie Sumerian City, dostępna

Bardziej szczegółowo

Hippo Boombox MM209N CD. Instrukcja obsługi User s Manual

Hippo Boombox MM209N CD. Instrukcja obsługi User s Manual Hippo Boombox Instrukcja obsługi User s Manual OPIS PRZYCISKÓW: PL ON-OFF/MODE: 1. Włącz on/off: Naciśnij przycisk, aby włączyć urządzenie. Przytrzymaj dłużej, aby wyłączyć. 2. MODE: Wybierz źródło sygnału:

Bardziej szczegółowo