Cholesterol na ustach wszystkich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Cholesterol na ustach wszystkich"

Transkrypt

1 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Teoria Cholesterol na ustach wszystkich Kiedy mowa o zdrowiu, prędzej czy później padnie z pewnością słowo cholesterol. Choćby dlatego, że w Polsce ponad 50% wszystkich dorosłych ma z tym problemy. Najbliższe strony przyniosą podstawowe wiadomości o cholesterolu, czynnikach ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo zachorowania na miażdżycę, a także o tym, co należy robić, żeby naczynia możliwie jak najdłużej zachowały młodość, i jak się chronić przed chorobami układu krążenia i serca. Co to jest cholesterol? Cholesterol jest zbliżoną do tłuszczów substancją, która występuje we wszystkich komórkach organizmów ludzkich i zwierzęcych. Nasze zapotrzebowanie na cholesterol pokrywa substancja produkowana w organizmie głównie przez wątrobę (biosynteza). Wraz z pożywieniem dostarczamy codziennie Fastfood dostarcza najczęściej zbyt wiele tłuszczu lepiej z niego zrezygnować! dodatkowej porcji cholesterolu występującego wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Szczególnie bogate w cholesterol są: podroby, żółtko, kawior, ostrygi, krewetki, bita śmietana, tłusty ser, jak również tłuste mięso i wędliny. Po co cholesterol jest potrzebny organizmowi? Cholesterol to nie tylko substancja, która może powodować szkody, spełnia też w organizmie konieczne dla życia funkcje: Cholesterol jako część składowa każdej komórki wpływa na stabilność jej ścianek i przenikanie przez nie wartości odżywczych. Uczestniczy w wytwarzaniu niektórych hormonów. Przyczynia się do powstania witaminy D, wzmacniającej nasze kości. Występuje w sokach żółciowych, ułatwiających trawienie tłuszczów. Krótko o przemianie tłuszczowej w organizmie Cholesterol jak wszystkie lipidy (tłuszcze) nie rozpuszcza się ani w wodzie, ani też we krwi, musi więc posługiwać się specjalnym środkiem transportu. Tworzą go tzw. lipoproteiny (lipo tłuszcz, proteiny białka). Razem są w stanie dotrzeć do każdej komórki. Zależnie od każdorazowej proporcji lipidów i białka noszą one rozmaite nazwy. Dwie najważniejsze frakcje to LDL i HLD. Lipoproteiny LDL LDL to skrót angielskiego: Low Density Lipoproteins, oznaczający proteiny niskiej gęstości. Są to większe drobiny, zawierające mało białka i dużo tłuszczu.

2 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Dobry i zły cholesterol Lipoproteiny te transportują trójglicerydy z wątroby do komórek, w których są potrzebne. Cholesterol, transportowany przez lipoproteiny LDL, nosi nazwę cholesterolu LDL. A ponieważ przyczynia się on do powstania miażdżycy i chorób układu sercowo-naczyniowego, znany jest również jako zły cholesterol. Lipoproteiny HDL HDL to skrót angielskiego: High Density Lipoproteins, oznaczający lipoproteiny dużej gęstości. Te mniejsze drobiny składają się z dużej ilości białka i małej tłuszczu. Transportują nadmiar cholesterolu z komórek z powrotem do wątroby. Tam przetworzony zostaje w kwasy żółciowe i przez jelito wydalony. Cholesterol, transportowany przez lipoproteiny HDL, nazywany jest cholesterolem HDL. Wysokie stężenie cholesterolu HDL chroni przed miażdżycą. Stąd też cholesterol HDL nazywany jest także dobrym cholesterolem. Badanie serca i układu krążenia Pierwszy krok do zapobiegania chorobom układu sercowo-naczyniowego to regularne badania, przede wszystkim ciśnienia tętniczego i poziomu cholesterolu w surowicy krwi. Pożądane ciśnienie krwi to wartość poniżej 140/90 mmhg (zob. s. 15). Przy pierwszym badaniu krwi należy przeprowadzić badanie zwane lipidogramem, określające stężenie cholesterolu całkowitego, jak również stężenie cholesterolu LDL i HDL oraz trójglicerydów. Później wystarczy z reguły kontrolować stężenie cholesterolu LDL. Jeśli wyniki są zadowalające, wystarczy przeprowadzenie badania raz w roku. W innych wypadkach termin następnego badania wyznacza lekarz. Po ukończeniu 30. roku życia każdy powinien znać wielkości stężenia cholesterolu w swoim organizmie. Ważne dla wszystkich: im niższy poziom cholesterolu LDL i im wyższy poziom cholesterolu HDL, tym lepiej. W ten sposób wielkimi krokami zbliża się właściwy cel: zachowanie elastycznych i młodych naczyń.

3 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Teoria Cholesterol i miażdżyca Stale podwyższony poziom cholesterolu w krwi to jeden z głównych czynników ryzyka chronicznych chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak miażdżyca i jej skutki przede wszystkim choroba wieńcowa, zawał mięśnia sercowego i udar mózgu. Utrzymujące się przez dłuższy czas wyższe stężenie cholesterolu wskazuje na zaburzenia przemiany tłuszczowej w organizmie. Pojawiają się one, kiedy tłuszcze nie dadzą się spożytkować w organizmie lub też kiedy występują w nadmiarze. Ten drugi przypadek może potwierdzić jedynie badanie krwi. Co to jest miażdżyca? Zdrowe tętnice to elastyczne przewody, przenoszące krew wraz z substancjami odżywczymi i tlenem z serca do wszystkich komórek. Są tak zbudowane, że gwarantują odpowiedni przepływ krwi, wystarczająco zaopatrując wszystkie komórki. Miażdżyca rozwija się latami, a nawet dziesiątkami lat. Jest to skomplikowany proces, nie do końca przebadany i poznany. Rozbieżne głosy w dyskusji na temat miażdżycy dotyczą szczególnie wywołujących ją czynników, a więc przede wszystkim tego, dlaczego w określonych miejscach ulega uszkodzeniu wewnętrzna błona tętnic. Niezależnie od reprezentowanych w dyskusji rozmaitych stanowisk jedno jest pewne: to właśnie uszkodzenie wewnętrznej błony tętnic jest początkiem miażdżycy, wpływającej na krążenie. Niebezpieczeństwo jest tym większe, że zmiany zachodzące w naczyniach początkowo nie powodują żadnych dolegliwości ani bólów i praktycznie pozostają niezauważone. Ryzyko: LDL- cholesterol Cholesterol dociera wraz z proteinami LDL poprzez tętnice do wszystkich komórek organizmu. Tam dzięki receptorom LDL podlega absorpcji. Im większe zapotrzebowanie na cholesterol, tym liczniejsze receptory. Obrazowo można przedstawić ten mechanizm, porównując go z zamkiem u drzwi. LDL-cholesterol ma klucz do tego zamka, wskutek czego z krwi przedostaje się do środka komórek. Jeśli jednak funkcja ta uległa zakłóceniu wskutek uszkodzenia błony wewnętrznej tętnicy, a we krwi utrzymuje się stale wysokie stężenie LDL-cholesterolu, odkłada się on właśnie na ściankach tętnic. Układ krążenia a miażdżyca Z czasem tworzą się płaskie pasma tłuszczowo-lipidowe (fatty streaks). Z nich rozwijają się osady, głównie z cholesterolu, komórek tkanki łącznej, soli wapnia i innych substancji. Osady te, zwane płytkami miażdżycowymi, stają się coraz większe, zmniejszając światło tętnic. Prowadzi to w konsekwencji do zmniejszenia przepływu krwi, a co za tym idzie do zmniejszenia ilości tlenu i substancji odżywczych, zaopatrujących tkanki i narządy wewnętrzne. Tętnice tracą swoją naturalną elastyczność. Początkowo organizm jest jeszcze w stanie wyrównać zwężenia tętnic. Jeśli jednak proces miażdżycowy postępuje, może dojść w najgorszym wypadku do zakrzepu i całkowitego zamknięcia światła tętnicy, które prowadzi do zawału.

4 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Jak powstaje miażdżyca? Jak można się chronić? W wyniku zakrojonych na szeroką skalę badań naukowych wiadomo już z całą pewnością, że wysokie stężenie cholesterolu we krwi można zmniejszyć, odpowiednio się odżywiając. Jednakże samo tylko obniżenie poziomu cholesterolu nie może być jedynym środkiem zapobiegającym chorobom układu sercowo-naczyniowego i mającym nas uchronić przed pierwszym czy drugim zawałem serca. Według aktualnego stanu wiedzy medycznej, w powstawaniu miażdżycy poza podwyższonym stężeniem cholesterolu istotną rolę odgrywają również inne czynniki, ściśle ze sobą zespolone. Jeśli więc aktywnie dba się o zdrowie, trzeba je wszystkie wziąć pod uwagę. Czynniki ryzyka Najważniejsze z nich to: Zwiększone stężenie LDL-cholesterolu Nadwaga Cukrzyca (Diabetes mellitus) Nadciśnienie tętnicze Brak ruchu Stres Palenie. Obok tych czynników o niestabilnym (chwiejnym) charakterze, pewną rolę odgrywają także inne, bardziej stabilne, czynniki: Wiek Płeć Obciążenia genetyczne Zdrowa, elastyczna tętnica. 2. Na wewnętrznej błonie tętnicy powstało płaskie pasmo tłuszczowo-lipidowe (fatty streak). 3. Ścianka wewnętrzna tętnicy jest tak mocno uszkodzona, że z pasm tłuszczowo-lipidowych powstał włóknisty osad (płytka)

5 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Teoria Jeszcze więcej o czynnikach ryzyka Wieloletnie badania dowodzą, że prawdopodobieństwo zmian w układzie naczyniowym i ich konsekwencje chorobowe są tym większe, im więcej czynników ryzyka występuje jednocześnie. Ryzyko nie tylko rośnie, ale wręcz się potęguje. Ryzyko: nadwaga W Polsce co druga osoba ma lekką nadwagę, co piąta natomiast cierpi na otyłość. Jej przyczyny to najczęściej jedzenie zbyt tłuste i nieurozmaicone, jednostronne. Ważną rolę odrywa również zbyt mała ilość ruchu. Rosnącej nadwadze towarzyszą nierzadko zaburzenia przemiany tłuszczowej, podniesiony poziom cholesterolu i nadciśnienie tętnicze. Jaki typ sylwetki reprezentujecie? Jedno spojrzenie w lustro może nam powiedzieć, jak wysokie jest ryzyko zapadnięcia na choroby układu sercowo- -naczyniowego i czego w tym względzie możemy oczekiwać. Nadwaga, przy której tłuszcz gromadzi się przede wszystkim na brzuchu, zwana jabłkową, częściej prowadzi do miażdżycy niż nadwaga typu gruszkowego z nadmiarem tłuszczu na biodrach, pośladkach i udach. Kobiety o obwodzie w talii przekraczającym 88 cm powinny koniecznie schudnąć. U mężczyzn nie powinien wynosić on więcej niż 102 cm. Jeśli obwód jest większy, należy zredukować wagę. Jak schudnąć na trwałe Radykalne diety nie są tu pomocne. Wprost przeciwnie, gdyż przy znacznym ograniczeniu pożywienia organizm przestawia się na system oszczędnościowy : po zakończeniu diety zapotrzebowanie organizmu na energię jest o wiele niższe niż przedtem. Z trudem wskutek głodówki zrzucone kilogramy, szybko pojawiają się znowu. Jak uniknąć tego zjawiska, zwanego efektem jo-jo? Jedynie słuszna droga, umożliwiająca powrót do normalnej wagi, to dieta uboga w cholesterol, z dużą ilością warzyw i owoców, połączona z regularnym ruchem. Wskaźnik masy ciała (Body Mass Index) BMI Wskaźnik masy ciała BMI pozwoli łatwo stwierdzić, czy Wasza waga pozostaje w normie, czy też cierpicie na nadwagę. BMI obliczamy następująco: masa ciała (kg) BMI= wzrost (m) 2 A oto przykład: 65 kg = BMI 23,0 1,68 m 1, 68 m Wartości BMI: BMI 18,5-24,9 = waga normalna BMI 25,0 29,9 = lekka nadwaga BMI 30,0 39,9 = znaczna nadwaga (wg niektórych źródeł otyłość) BMI ponad 40 = otyłość Wartości te dotyczą osób dorosłych. Przy BMI powyżej 30 w każdym wypadku konieczne jest schudnięcie.

6 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Uprawiający sport są zdrowsi Ryzyko: cukrzyca (Diabetes mellitus) rozpoczęciem treningu zasięgnąć porady lekarza. Cukrzyca to grupa ciężkich schorzeń metabolicznych. Dla dotkniętych cukrzycą poziom cholesterolu we krwi odgrywa szczególnie ważną rolę, ponieważ choroba ta łatwo powoduje niewydolność różnych narządów, w tym serca i naczyń krwionośnych. Wcześniej i częściej dochodzi do powstawania osadów i płytek, zwężających tętnice. Chorzy na cukrzycę mogą temu zapobiegać poprzez utrzymywanie poziomu cukru zbliżonego do wartości niecukrzycowych poprzez normalizację stężenia cholesterolu. Ryzyko: brak ruchu Ryzyko: nadciśnienie tętnicze (hypertonia) Podwyższone ciśnienie, zarówno skurczowe (górne wartości), jak i rozkurczowe (dolne) jest szczególnie groźne dla naczyń krwionośnych w mózgu i naczyń wieńcowych. To z kolei stanowi przyczynę powstawania miażdżycy. Naczynia tracą swoją elastyczność, a przez to i zdolność dostosowywania ciśnienia krwi do jej objętości. Ciśnienie prawidłowe to wielkość poniżej 120 mmhg i 80 mmhg. O nadciśnieniu (hypertonii) mówi się, gdy wielkość ta wynosi więcej niż 140/90 mmhg. Co możecie zrobić poza przyjmowaniem leków żeby obniżyć ciśnienie? Unikajcie potraw zawierających tłuszcze i cholesterol oraz duże ilości soli, regularnie zażywajcie ruchu. Osoby z nadciśnieniem powinny jednak przed Liczne prace dowiodły, że ludzie fizycznie aktywni o wiele rzadziej cierpią na chorobę wieńcową niż zatwardziali domatorzy. Regularny ruch ma jeszcze inne zalety: podnosi poziom dobrego cholesterolu może zmniejszyć ciśnienie tętnicze pomaga pozbyć się nadwagi wpływa korzystnie na elastyczność stawów i mięśni. Eksperci zalecają uprawianie sportów nie wyczynowych oczywiście lecz rekreacyjnych, takich jak jazda na rowerze, pływanie, ciągłe spacery, jogging, walking czy taniec. Najlepiej 2 3 razy w tygodniu

7 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Teoria po 30 minut. Coraz większą aktywność fizyczną osiągajcie powoli. Ćwiczcie do momentu, kiedy odczujecie przyjemne zmęczenie, a nie wyczerpanie. Nie lekceważcie żadnego bólu. Ryzyko: stres Codzienny pośpiech i szalone tempo sprawiają, że stres stał się dzisiaj częścią życia. Nieustanny stres spowodowany kłopotami w pracy i w domu za pośrednictwem hormonów stresu powoduje m.in. wzrost ciśnienia i przyspieszenie pulsu, a także zaburzenia gospodarki tlenowej mięśnia sercowego. Niekorzystnym skutkom stresu przeciwdziałają spokój i odprężenie. Pogoda ducha sprawia, że poprawia się krążenie, serce bije wolniej, a krew żywiej płynie. Upewnijcie się, czy problemy Was nie przerastają. Co to są wolne rodniki? Wolnymi rodnikami nazywamy agresywne atomy, cząsteczki lub jony, które powstają w procesie przemiany materii, ale także wskutek oddziaływania czynników zewnętrznych, takich jak nikotyna, alkohol, stres, ozon, promieniowanie UV i zanieczyszczenia środowiska. Mogą uszkodzić naczynia i komórki, a nawet zaatakować DNA. Wrogami wolnych rodników, skutecznie je zwalczającymi, są przeciwutleniacze, znane też pod nazwą antyoksydantów. Przeciwutleniacze znajdujące się w pożywieniu zawierają witaminy C i E, pierwiastki śladowe, takie jak selen, oraz flawonoidy i karotenoidy z grupy wtórnych substancji roślinnych (zob. s. 21). Regularne uprawianie sportu pomoże zniwelować skutki stresu. Ryzyko: palenie Istnieje ścisły związek między paleniem a powstawaniem chorób układu sercowo- -naczyniowego. Dowiedziono rzeczywiście, że nikotyna w znacznym stopniu przyczynia się do tego, iż palacze w porównaniu z niepalącymi mają we krwi mniej dobrego HDL- cholesterolu, chroniącego przed miażdżycą. Nikotyna przyspiesza również bicie serca, podnosi ciśnienie i ułatwia powstawanie niezwykle agresywnych wolnych rodników, przyczyniających się do rozwoju miażdżycy. A więc z korzyścią dla Waszego zdrowia nie palić mniej, nie palić lżejszych papierosów najlepiej nie palić w ogóle. Ryzyko: wiek, płeć i obciążenia genetyczne Ryzyko zachorowania na miażdżycę wzrasta w miarę upływu lat. Jednakże dzisiaj już u dzieci w wieku szkolnym i młodzieży daje się zaobserwować podwyższony poziom cholesterolu, nadwaga i brak ruchu. Dlatego warto też sprawdzać stężenie cholesterolu u dzieci nie powinno ono przekraczać 174 mg/dl. Przez długi czas choroby układu sercowo-naczyniowego, a zwłaszcza zawał i udar mózgu, uchodziły za typowo męskie i choroby menadżerów. Tymczasem umiera na nie więcej kobiet niż mężczyzn. Coraz więcej kobiet między 40. a 50. rokiem życia przechodzi zawał. Przyczyny to

8 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Czynniki ryzyka Występowanie najczęstszych czynników ryzyka wśród ludności 20% znaczna nadwaga/otyłość (BMI > 30) 74 % podwyższony poziom cholesterolu (> 200 mg/dl) 30 % nadciśnienie tętnicze (>140/90 mmhg) Znaczna nadwaga, nadciśnienie tętnicze i wyższe stężenie cholesterolu we krwi to czynniki ryzyka o decydującym znaczeniu dla rozwoju chorób układu sercowo- -naczyniowego. najczęściej niewłaściwe jedzenie, palenie w połączeniu z pigułką antykoncepcyjną oraz podwójne obciążenie: domem i pracą, U kobiet między 50. a 60. rokiem życia poważną rolę odgrywa spadek hormonów płciowych. Do okresu przekwitania kobiety w znacznym stopniu chronione są przez estrogeny, po menopauzie ryzyko zapadnięcia na zawał może gwałtownie wzrosnąć. Również genetyka, rodzinne skłonności, mogą stanowić czynnik ryzyka, jeśli chodzi o choroby serca i krążenia. Należą do nich określone choroby przemiany materii, a także np. dziedziczenie naczyń podatnych na choroby. Jeśli stwierdzi się istnienie obciążeń genetycznych, należy pozostałe, niestabilne czynniki ryzyka, poddać szczególnie intensywnej terapii. LDL-cholesterol zalecane wartości dla dorosłych* Obowiązuje zasada: poziom LDL-cholesterolu powinien być możliwie najniższy, natomiast poziom HDL-cholesterolu możliwie najwyższy, jego stężenie powinno wynosić przynajmniej 40 mg/dl. Kiedy nie występują inne czynniki ryzyka LDL do 160 mg/dl Przy dwóch lub więcej czynnikach ryzyka LDL do 130 mg/dl Przy współistniejącej chorobie wieńcowej (zawał, udar mózgu) lub cukrzycy - LDL do 100 mg/dl Ważny jest przede wszystkim stosunek LDL do HDL (np. LDL 125 : HDL 50 = 2,5). Im stosunek ten bliższy jest liczbie 1, tym lepiej chronione są Wasze tętnice. Jeśli liczba ta przekracza 2,5, lekarze mówią o rosnącym zagrożeniu dla naczyń. * Według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego

9 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Teoria Świadome odżywianie się = więcej zdrowia Właściwie ułożony jadłospis nie tylko umożliwia obniżenie poziomu cholesterolu, ale i wpływa do dodatnio na inne czynniki ważne dla zdrowia, także wtedy, kiedy musicie sięgać dodatkowo po środki farmaceutyczne. Zdrowe jedzenie oznacza najczęściej pozbycie się dotychczasowych nawyków, jeśli chodzi o spożywanie posiłków i ich przygotowywanie. Zmianę tę wynagrodzi Wam smak potraw, sporządzanych po nowemu. Zasada jest całkiem prosta i polega na: zwracaniu uwagi na rodzaj tłuszczów jedzeniu większej ilości owoców i warzyw przygotowywaniu potraw z jak najmniejszą ilością tłuszczu i tak, by nie traciły nic ze swoich wartości. Zwracać uwagę na rodzaj i ilość tłuszczu Sedno sprawy, jeśli chodzi o stężenie cholesterolu we krwi, leży w spożyciu tłuszczu. Właściwy tłuszcz to zdrowie, niewłaściwy oznacza chorobę. Przy normalnej przemianie materii organizmowi ludzkiemu, w zależności od wieku i zapotrzebowania, wystarcza dziennie nie więcej niż 55 g do 85 g tłuszczu. Przeciętnie jemy prawie dwukrotnie więcej. Dzieje się tak z dwóch przynajmniej powodów: ponad połowa osób dorosłych w Polsce nie przygotowuje sobie samemu żadnych gorących posiłków; z wielkim trudem też zrezygnowałaby z fastfoodu i innych gotowych produktów. Szczególnie młodzi ludzie korzystają z półproduktów i gotowych posiłków. Tłuszcz tłuszczowi nierówny Spożywane przez nas tłuszcze zawierają różne składniki. Biochemiczna budowa tłuszczów, a także charakter tzw. kwasów tłuszczowych mają dla naszego organizmu podstawowe znaczenie. Ze zdrowotnego punktu widzenia, zwłaszcza przy podniesionym poziomie cholesterolu, szczególnie cenne są tłuszcze zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe. Mogą obniżyć stężenie cholesterolu, chroniąc tym samym przed chorobami układu sercowo-naczyniowego. Te wartościowe kwasy tłuszczowe występują przede wszystkim w produktach pochodzenia roślinnego, jak np. w tłoczonych na zimno olejach, margarynie dietetycznej, ziarnach, orzechach, produktach zbożowych i warzywach strączkowych. Najlepsze oleje pomagające obniżyć poziom cholesterolu to olej rzepakowy, sojowy i słonecznikowy oraz oliwa. Produkty pochodzenia zwierzęcego, jak np. mięso, wędliny, słonina, smalec, masło, nabiał, bita śmietana, ser i żółtko zawierają przede wszystkim nasycone kwasy tłuszczowe, wpływające na wzrost stężenia cholesterolu. W praktyce oznacza to, że łącznie spożywać należy mniej tłuszczu i używać trzeba tłuszczów wysoko wartościowych. Zawsze więc cenić wyżej tłuszcze roślinne. Jeśli chodzi o produkty mleczne i sery, wybierajcie te o niższej zawartości tłuszczu. Ograniczyć cholesterol Istnieją artykuły spożywcze, które zawierają szczególnie dużo cholesterolu. Oprócz wyżej wymienionych należą do nich także podroby, majonez, makarony jajeczne, węgorz, ostrygi, krewetki,

10 dieta uboga w cholesterol-druk:layout 1 1/5/ :22 AM Page Zdrowe ryby mątwa, kawior, jak również wypieki z dużą ilością tłuszczu i wiele słodyczy. Pozostaje więc zrezygnować ze zbyt częstego spożywania produktów bogatych w cholesterol. Koniecznie! Ukryte tłuszcze To te, niewidoczne na pierwszy rzut oka, które przyczyniają się najczęściej do nadmiernego spożycia tłuszczów. Czy wiecie, że ciasto, ciasto francuskie, wiele słodyczy, czekolada, krem orzechowy, lody, miękkie sery, frytki, gotowe dania i fastfood zawierają znaczne ilości tłuszczów, przeważnie pochodzenia zwierzęcego? Łatwiej powstrzymać się od jedzenia tłuszczu, kiedy się go widzi w takich produktach, jak np. masło, śmietana, olej czy margaryna lub obrośnięte tłuszczem mięso. W pierwszym rzędzie należy ograniczyć zakupy produktów z ukrytymi tłuszczami i w miarę możliwości zastępować je mniej tłustymi odpowiednikami. Nie ma reguły bez wyjątków Tłuszcze pochodzenia zwierzęcego o tak znacznej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych podnoszą poziom cholesterolu. Istnieje jednak pewien wyjątek: tłuszcz ryb morskich. Wpływa on bardzo korzystnie na zawartość tłuszczu we krwi. Tłuszcz ryb morskich zawiera bowiem kwasy omega-3, co ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania serca i naczyń. Kwasy omega-3 mają również właściwości przeciwzapalne. Szczególnie wiele nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 zawierają ryby morskie, takie jak: łosoś, śledź, makrela, halibut, sardynki i tuńczyk. Dlatego też spożywajcie dwa razy tygodniowo dużą porcję ryb morskich. Źródła tłuszczu w pożywieniu Kwasy tłuszczowe Nasycone kwasy tłuszczowe Jednonienasycone kwasy tłuszczowe kwasy olejowe Wielonienasycone kwasy tłuszczowe kwasy linolowe Kwasy tłuszczowe omega-3 Produkty spożywcze Masło, śmietana, ser, kiełbasa, słonina, mięso, smalec, łój, tłuszcze utwardzane Oliwa, awokado Olej dietetyczny, olej słonecznikowy, olej sojowy, margaryna dietetyczna, orzechy laskowe, modyfikowane produkty spożywcze ryby morskie, olej rybi, olej lniany Działanie Podnoszą LDL- i całkowity cholesterol Podnoszą HDL-cholesterol Obniżają LDL- i całkowity cholesterol Obniżają LDL-cholesterol

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to:

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to: Cholesterol Wprowadzenie Cholesterol jest lipidem (tłuszczem). Jest wytwarzany w wątrobie z pokarmów zawierających tłuszcz; organizm potrzebuje go do normalnego funkcjonowania. Cholesterol znajduje się

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM Wszyscy doskonale wiemy, że utrzymanie prawidłowej i pełnowartościowej diety u osób przewlekle dializowanych i po przeszczepie nerki jest rzeczą bardzo ważną, ale również niezmiernie

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował.

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował. Specjaliści od zdrowego żywienia biją na alarm. Jemy za mało ryb morskich, co oznacza, że w organizmie przeciętnego Polaka brakuje nienasyconych kwasów Omega 3, uważanych przez wielu naukowców za złoty

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

stosowaniem używek, takich jak palenie papierosów i spożywanie alkoholu

stosowaniem używek, takich jak palenie papierosów i spożywanie alkoholu www.lipidogram.pl Szanowny Panie / Szanowna Pani Przeprowadzone badanie profilaktyczne Lipidogram2006 wykazało, że może znajdować się Pan / Pani w grupie osób o podwyższonym ryzyku wystąpienia chorób układu

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY?

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY? Wstęp Miażdżyca jest dziś chorobą bardzo rozpowszechnioną. Schorzenie to należy do chorób cywilizacyjnych, ponieważ wiąże się z trybem życia, jaki prowadzą mieszkańcy krajów rozwiniętych, a zwłaszcza mieszkańcy

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Dlaczego kwasy tłuszczowe są tak ważne? Kwasy tłuszczowe należą do grupy

Bardziej szczegółowo

Jak dbać o serce? PORADNIK PODRĘCZNY 5 bezcennych rad od serca. Opracowanie poleca: Poradnik opracowały: dr n. med. Ewa Kaźmierczak, dr biol.

Jak dbać o serce? PORADNIK PODRĘCZNY 5 bezcennych rad od serca. Opracowanie poleca: Poradnik opracowały: dr n. med. Ewa Kaźmierczak, dr biol. Jak dbać o serce? PORADNIK PODRĘCZNY 5 bezcennych rad od serca Poradnik opracowały: dr n. med. Ewa Kaźmierczak, dr biol. Ewa Puk Opracowanie poleca: Suplement diety SPIS TREŚCI O CZYM WARTO WIEDZIEĆ? O

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r.

Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r. Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r. 5:41.03 Bieganie korzyści. Bieganie jest najlepszym sposobem na podniesienie sprawności fizycznej, złapanie kondycji i może

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Korzyści z wegetarianizmu

Korzyści z wegetarianizmu Korzyści z wegetarianizmu QQ QQ Wegetarianizm a choroby cywilizacyjne Przemiana lipidowa ustroju Lipidy (tłuszcze) dostarczają z 1 grama 9 kcal. Są naturalną formą gromadzenia zapasów energii magazynowanej

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

O tym, jak będziemy gotować jutro Co dobrze jest wiedzieć o olejach i tłuszczach dwa najważniejsze składniki naszego jadłospisu.

O tym, jak będziemy gotować jutro Co dobrze jest wiedzieć o olejach i tłuszczach dwa najważniejsze składniki naszego jadłospisu. O tym, jak będziemy gotować jutro Prace naukowe na całym świecie jednoznacznie wykazują, że nasze nawyki w odżywianiu mają dramatyczny wpływ na nasze zdrowie. Obecnie w Polsce około 2/3 ludności cierpi

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK CIAŁ I ZDRWIE WSZECHŚWIAT KMÓREK RGANIZM RGANY TKANKA SKŁADNIKI DŻYWCZE x x KMÓRKA x FUNDAMENT ZDRWEG ŻYCIA x PRZEMIANA MATERII WSZECHŚWIAT KMÓREK Komórki są budulcem wszystkich żywych istot, również nasze

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Zdrowy tryb życia Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Wyróżnia się: Zdrowie fizyczne prawidłowe funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Odżywiaj się zdrowo Podstawowym zaleceniem zdrowotnym dla osób chorych na cukrzycę jest jedz zdrowo. Osoba

Bardziej szczegółowo

LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie

LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie NAWIĄZUJĄC DO DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W POLSCE W 2011r. Z powodu chorób układu krążenia zmarło 440,9 na każde 100 tys. osób W Polsce wykryto cukrzycę

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka. udaru mózgu

Profilaktyka. udaru mózgu Profilaktyka udaru mózgu Opracowanie: mgr Marcin Potępa Konsultacja: dr n. med. Mirosław Dziki Udar mózgu to zespół objawów klinicznych związanych z nagłym wystąpieniem ogniskowego lub uogólnionego zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia.

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Nieprawidłowe odżywianie w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym: hamuje rozwój

Bardziej szczegółowo

Zdrowy Styl Życia Healthy Lifestyle. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 5

Zdrowy Styl Życia Healthy Lifestyle. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 5 Healthy Lifestyle Przewlekła Choroba Nerek Chronic kidney disease chapter 5 Wysokie ciśnienie krwi, cukrzyca, przewlekła choroba nerek (PChN) oraz choroba układu sercowo-naczyniowego (CUSN która dotyka

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6)

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Trienyl - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Stosowany w leczeniu przeciwmiażdżycowym i w profilaktyce chorób naczyniowych serca

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Zdrowe żywienie w cukrzycy Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal *bez mikroalbuminurii Zaproponowana

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZECIWMIAZDZYCOWA. Cholesterol krążący w Twojej krwi przenika do ściany tętnic. przyczyniając się do ich zwężenia. Może to być powodem

DIETA PRZECIWMIAZDZYCOWA. Cholesterol krążący w Twojej krwi przenika do ściany tętnic. przyczyniając się do ich zwężenia. Może to być powodem DIETA PRZECIWMIAZDZYCOWA Cholesterol krążący w Twojej krwi przenika do ściany tętnic przyczyniając się do ich zwężenia. Może to być powodem zawału serca i udaru mózgu. Wysoki poziom cholesterolu 1 / 16

Bardziej szczegółowo

Komentarz Dietetyk 322[20] Czerwiec 2012. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH. w zawodzie: Dietetyk 322[20]

Komentarz Dietetyk 322[20] Czerwiec 2012. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH. w zawodzie: Dietetyk 322[20] Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH w zawodzie: Dietetyk 322[20] ETAP PRAKTYCZNY SESJA LETNIA 2012 Łomża, lipiec 2012 r. Strona 1 z 35 1. Treść zadania z załącznikami:

Bardziej szczegółowo

Dieta antymiażdżycowa

Dieta antymiażdżycowa Dieta antymiażdżycowa Barbara Jakimowicz-Klein Dieta antymiażdżycowa e-book ASTRUM M E D I A www.astrummedia.pl WROCŁAW Copyright by Wydawnictwo ASTRUM Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone Redakcja Zespół

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia Kategoria, WITAMINY VITAMINS 1 Wiatminy ogólnie Vitamins, in general - witaminy pomagają w rozwoju wszystkich struktur organizmu; - witaminy pomagają zachować silny organizm; - witaminy są niezbędne dla

Bardziej szczegółowo

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo?

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Według definicji zdrowe odżywianie to sposób jedzenia, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu jego zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Żywność pierwszym lekiem

Żywność pierwszym lekiem Żywność pierwszym lekiem Krzysztof Krygier Wydział Nauk o Żywności SGGW w Warszawie Rada ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia przy Ministrze Zdrowia Długość życia Polaków krótsza od średniej UE: mężczyźni

Bardziej szczegółowo

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY KATEDRA I ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO Prof. dr hab. n med.dr h.c. Piotr Książek W zdrowym ciele zdrowy duch Decimus Junius Juvenalis Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL I TŁUSZCZE. Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż

CHOLESTEROL I TŁUSZCZE. Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż CHOLESTEROL I TŁUSZCZE Cholesterol to słowo, które nie jednemu z nas spędza sen z powiek, gdyż uważa się go za główną przyczynę miażdżycy a więc i chorób sercowo naczyniowych, wylewów czy udarów, w związku

Bardziej szczegółowo

Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię /1/ Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Omega-3 Ekskluzywna receptura wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię /2/ Dlaczego kwasy tłuszczowe Omega-3 są ważne? Kwasy tłuszczowe

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo