Departament Tematyczny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Departament Tematyczny"

Transkrypt

1 Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej Departament Tematyczny Polityka Strukturalna i Polityka Spójności Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej Departament Tematyczny Polityka Strukturalna i Polityka Spójności B B Rolnictwo i rozwójwsi wsi Rolnictwo i rozwój Kultura i edukacja Kultura i edukacja Działalność Departamenty Tematyczne są jednostkami badawczymi, udzielającymi specjalistycznych porad komisjom, delegacjom międzyparlamentarnym i innym organom parlamentarnym. Rybołówstwo Rybołówstwo regionalny RozwójRozwój regionalny Obszary polityki Transport i turystyka Transport i turystyka Rolnictwo i rozwój wsi Kultura i edukacja Rybołówstwo Rozwój regionalny Transport i turystyka WPŁYW KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA SEKTOR TRANSPORTU LOTNICZEGO W UE Dokumenty TITLEV ERTICAL Więcej informacji na stronie Parlamentu Europejskiego: Źródło zdjęcia: istock International Inc., Photodisk, Phovoir NO TEXT IN SPINE 00 ISBN OPRACOWANIE TEMATYCZNE PL DE EN ES FR IT NL 2010

2

3 DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYKI WEWNĘTRZNEJ DEPARTAMENT TEMATYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI TRANSPORT I TURYSTYKA WPŁYW KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA SEKTOR TRANSPORTU LOTNICZEGO W UE OPRACOWANIE TEMATYCZNE

4 Niniejszy dokument został przygotowany na wniosek Komisji Transportu i Turystyki Parlamentu Europejskiego. AUTORZY Uniwersytet Techniczny w Lizbonie a Uniwersytet w Antwerpii b URZĘDNIK PROWADZĄCY Nils DANKLEFSEN Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności Parlament Europejski B-1047 Bruksela WERSJE JĘZYKOWE Oryginał: EN Tłumaczenie: DE, ES, FR, IT, NL, PL O WYDAWCY Aby skontaktować się z Departamentem Tematycznym lub zamówić jego comiesięczny biuletyn, należy napisać na adres: Rękopis ukończono w grudniu 2009 r. Bruksela, Parlament Europejski, 2009 r. Niniejszy dokument jest dostępny w Internecie na stronie: UWAGA Opinie wyrażone w niniejszym dokumencie pochodzą od autorów i nie muszą odzwierciedlać oficjalnego stanowiska Parlamentu Europejskiego. Powielanie i tłumaczenie niniejszego dokumentu dla celów niekomercyjnych jest dozwolone pod warunkiem wskazania źródła oraz uprzedniego powiadomienia wydawcy i przesłania mu kopii. a Prof. Rosário Macário b Prof. Eddy Van de Voorde

5 DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYKI WEWNĘTRZNEJ DEPARTAMENT TEMATYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI TRANSPORT I TURYSTYKA WPŁYW KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA SEKTOR TRANSPORTU LOTNICZEGO W UE OPRACOWANIE TEMATYCZNE Abstrakt Niniejsza notatka ma na celu przedstawienie podstawowych informacji dotyczących kilku najważniejszych aspektów wyjaśniających wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE. Po pierwsze, na podstawie zestawu głównych wskaźników przeanalizowano obecne skutki kryzysu gospodarczego wywierane na transport towarowy i pasażerski. Po drugie, opisano ewentualne scenariusze średnioterminowego rozwoju sektora transportu lotniczego w odniesieniu do możliwego kształtowania się ogólnej sytuacji gospodarczej. Wreszcie, przedstawiono zalecenia dla twórców polityki UE. IP/B/TRAN/IC/2009_055 Grudzień 2009 r. PE PL

6

7 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 7 1. STRUKTURA SEKTORA TRANSPORTU LOTNICZEGO 9 2. DAWNE TENDENCJE WPŁYW KRYZYSU Alianse, konsolidacja i podmioty niszowe Prywatyzacja, czyli koniec tradycyjnych przewoźników Wpływ łączenia się i nabywania przedsiębiorstw na skalę transgraniczną Przetrwanie modelu typu Southwest Więcej przypadków upadłości Wejście na rynek nowych podmiotów i coraz bardziej agresywne zachowania Zmiana wpływów rządów Wyjątkowa niestabilność rynku lotniczych przewozów towarowych Zwiększenie kapitału zagranicznego Mniejsze zatrudnienie ZALECENIA DLA TWÓRCÓW POLITYKI UE 37 PODZIĘKOWANIA 41 BIBLIOGRAFIA 43 3

8 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności 4

9 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE SPIS TABEL Tabela 1 Współpraca między podmiotami w sektorze transportu lotniczego 11 Tabela 2 Wskaźniki obłożenia odnotowane przez IATA 2009 r. w porównaniu z 2008 r. 17 Tabela 3 Tendencje w transporcie lotniczym 19 Tabela 4 Rozwój otoczenia regulacyjnego i środowiska konkurencyjnego 20 Tabela 5 Okresy rozwoju ram regulacyjnych 22 Tabela 6 Struktura aliansów strategicznych (wrzesień 2009 r.) 26 Tabela 7 Szacunkowa liczba samolotów i pasażerów obsługiwanych przez europejskie tanie linie lotnicze do 2012 r. 29 Tabela 8 Przypadki upadłości, połączenia i przejęcia przedsiębiorstw w europejskim sektorze przewozów lotniczych 31 Tabela 9 Prywatny kapitał właścicielski w belgijskim sektorze przewozów lotniczych 34 Tabela 10 Wybrane ogłoszenia dotyczące redukcji zatrudnienia (linie lotnicze) 35 Tabela 11 Wybrane ogłoszenia dotyczące redukcji zatrudnienia w innych sektorach transportu lotniczego 36 Tabela 12 Istotne kwestie do rozwazenia 38 SPIS RYSUNKÓW Rysunek 1 Podmioty działające w sektorze transportu lotniczego (przewozy towarowe) 10 Rysunek 2 Zyski linii lotniczych (przewozy towarowe i pasażerskie) 13 Rysunek 3 Związek między zamożnością ekonomiczną a rozwojem transportu lotniczego 15 Rysunek 4 Roczny wzrost PKB lata Rysunek 5 Przebieg procesu deregulacji rynku w czasie 19 5

10 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności 6

11 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE WPROWADZENIE Ekonomikę transportu ogólnie, a transport lotniczy w szczególności, można uznać za probierz aktywności gospodarczej. Wtórny charakter transportu jest oczywisty. Wzrost natężenia działalności gospodarczej i produkcji przemysłowej oraz rozwój stosunków handlowych nieuchronnie spowodują jeszcze większe zapotrzebowanie na transport. Obniżenie się tych samych parametrów spowoduje spadek zapotrzebowania na transport (Blauwens i in., 2008, s. 291). W sektorze transportu transport lotniczy wydaje się bardziej wrażliwy niż inne rodzaje transportu. Powstaje pytanie o to, w jaki sposób w przyszłości będzie następował wzrost gospodarczy i rozwój handlu międzynarodowego w obliczu kryzysu finansowego, który ostatnio dotknął gospodarkę światową. System transportowy UE stał się bardzo istotnym czynnikiem gospodarczym dla Unii Europejskiej. Jednocześnie wykazuje on dużą wrażliwość na rozwój sytuacji gospodarczej w innych sektorach i jest od niego zależny. Do końca 2008 r. ogólnoświatowy kryzys finansowy coraz bardziej przeradzał się w globalny kryzys gospodarczy. Tymczasem skutki tego kryzysu dla sektora transportu stały się jasne: silny spadek zapotrzebowania na transport z powodu mniejszej liczby przewożonych osób i towarów; gwałtowny spadek podaży (np. z powodu ogłoszenia upadłości i ograniczenia częstotliwości połączeń); zmiany przepływów transportowych (np. z powodu połączenia tras i pętli); niższe zyski przedsiębiorstw i gwałtowne pogorszenie się ich stanu finansowego; zmiana strategii. Faktycznie można założyć, że kryzys ten wywarł już silne skutki również na sektor transportu lotniczego w UE. Niniejszy dokument ma na celu przedstawienie podstawowych informacji dotyczących kilku najważniejszych aspektów wyjaśniających wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE. Po pierwsze, na podstawie zestawu głównych wskaźników, takich jak dane dotyczące ruchu i zdolności przewozowych, dane mikroi makroekonomiczne oraz dane dotyczące zatrudnienia, przeanalizowane zostaną obecne skutki kryzysu gospodarczego wywierane na transport towarowy i pasażerski. Po drugie, opisane zostaną ewentualne scenariusze średnioterminowego rozwoju sektora transportu lotniczego w odniesieniu do możliwego kształtowania się ogólnej sytuacji gospodarczej. Wreszcie podane zostaną zalecenia dla twórców polityki dotyczące tego, w jaki sposób polityka UE może przyczynić się do złagodzenia skutków wywieranych przez kryzys gospodarczy na sektor transportu lotniczego. 7

12 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności 8

13 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE 1. STRUKTURA SEKTORA TRANSPORTU LOTNICZEGO Sektor transportu lotniczego zbyt często uznawano za sektor jednorodny. Pogląd taki jest niesłuszny. W sektorze transportu lotniczego działa wiele różnorodnych podmiotów (Meersman i in., 2008, s ). Niektóre z nich podlegają pewnej formie kontroli państwa, niektóre są w pełni sprywatyzowane, inne zaś działają w systemie mieszanym. Oczywistym celem przedsiębiorstw kontrolowanych przez podmioty prywatne jest maksymalizacja zysku. Z drugiej strony przedsiębiorstwa kontrolowane przez podmioty inne niż prywatne zazwyczaj dążą do osiągnięcia innych celów, takich jak zapewnienie jak największej liczby miejsc pracy i/lub wartości dodanej lub w ujęciu bardziej ogólnym osiągnięcie jak największych dodatkowych korzyści społeczno-gospodarczych. Aby zrozumieć rozwój sektora transportu lotniczego, trzeba mieć świadomość zależności pomiędzy wszystkimi podmiotami. Rys. 1 ilustruje strukturę zależności pomiędzy podmiotami w sektorze lotniczych przewozów towarowych. Strzałki pokazują istniejące zależności i ich kierunek. Na kolejnym etapie zależności te można przedstawić w ujęciu ilościowym. Podobną metodologię z powodzeniem zastosowano już w przypadku zależności między portami i sektorem transportu morskiego w porcie w Antwerpii w publikacji Coppens i in. (2007). Podobne dane liczbowe można podać dla sektora przewozów pasażerskich i przedsiębiorstw świadczących usługi zintegrowane. 9

14 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności Rysunek 1: Podmioty działające w sektorze transportu lotniczego (przewozy towarowe) Major actors SHIPPERS AGENTS AIRLINE COMPANIES TERMINAL OPERATING COMPANIES (handling and storage) HINTERLAND TRANSPORT COMPANIES FORWARDERS Other service providers Cargo handlers Customs brokers Air Traffic Control Customs Airplane maintenance Catering services Fuel providers Źródło: Meersman i in. (2008, s. 77) Major actors Główne podmioty AGENTS PODMIOTY SHIPPERS NADAWCY ŁADUNKU AIRLINE COMPANIES LINIE LOTNICZE FORWARDERS SPEDYTORZY TERMINAL OPERATING COMPANIES (handling and storage) FIRMY OBSŁUGUJĄCE TERMINALE (obsługa i magazynowanie) HINTERLAND TRANSPORT COMPANIES FIRMY ZAJMUJĄCE SIĘ TRANSPORTEM LĄDOWYM Other service providers Inni usługodawcy Cargo handlers Przedsiębiorstwa przeładunkowe Customs brokers Pośrednicy celni Air Traffic Control Kontrola ruchu lotniczego Customs Służby celne Airplane maintenance Obsługa samolotów Catering services Firmy cateringowe Fuel providers Dostawcy paliw Równie interesujące jest przedstawienie, a następnie ilościowe ujęcie istniejących powiązań między partnerami na poziomie lotnisk. Istotne znaczenie ma wiedza o tym, kto komu świadczy usługi oraz w jakim stopniu podmioty są uzależnione od konkretnych dostawców i klientów. Rozważmy przykład spółki Sky Europe, która we wrześniu 2009 r. ogłosiła upadłość. Jej główny konkurent, Wizz Air, niezwłocznie przejął niektóre z tras w sieci wcześniejszych połączeń Sky Europe. Powstaje pytanie, które lotniska zostaną utrzymane przez Wizz Air, a które lotniska obsługiwane przez Sky Europe nie zostaną włączone do sieci Wizz Air. Po drugie, jaki jest efekt domina wywierany na usługodawców i przedsiębiorstwa zajmujące się obsługą naziemną. Pomiędzy podmiotami działającymi w sektorze transportu lotniczego wyraźnie istnieją formy współpracy, co dotyczy konkretnych podsektorów (np. linii lotniczych) i współpracy między podsektorami (np. między liniami lotniczymi a przedsiębiorstwami zajmującymi się obsługą naziemną). Tabela 1 przedstawia różne rodzaje spotykanych powiązań. 10

15 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE Tabela 1: Współpraca między podmiotami w sektorze transportu lotniczego PODMIOTY LINIE LOTNICZE RYNKOWE Linie lotnicze * Połączenia i nabywanie przedsiębiorstw (np. Air France i KLM) * Alianse (np. Star, SkyTeam, Oneworld, WOW) * Porozumienia o systemie codeshare * Wspólne przedsięwzięcia (np. Lufthansa Cargo i DHL Express) * Udział finansowy Przedsiębiorstwa * Poprzednio obsługi najbardziej zintegrowane z liniami lotniczymi, obecnie często usługi te zlecane są na zewnątrz podmiotom trzecim * Umowy specjalne (np. w 2007 r. 3-letnia umowa Operatorzy lotnisk między Martinair a Aviapartner dotycząca 9 lotnisk niemieckich) * Udział finansowy (np. Lufthansa w Monachium) * Współpraca między lotniskami i liniami lotniczymi (np. Charleroi i Ryanair) Władze Udział rządów w tradycyjnych przedsiębiorstwach przewozowych (np. TAP) PRZEDSIĘBIORSTWA OBSŁUGI Koncentracja w drodze przejęć (np. Menzies, Globeground, Aviapartner, ) * Koncesje i licencje * Integracja Monopol zarządu portu lotniczego lub jego wyłączne prawo do posiadania koncesji OPERATORZY LOTNISK Połączenia i nabywanie przedsiębiorstw (np. nabycie lotniska w Brukseli przez Macquarie) Udział rządu w lotniskach, w tym (częściowa) prywatyzacja WŁADZE Udział dwóch rządów w linii lotniczej Źródło: Na podstawie Meersman, Van de Voorde i Vanelslander (2008, s. 77) 11

16 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności Każde przedsiębiorstwo działające w sektorze transportu lotniczego mogło zawrzeć różnego rodzaju umowy z różnymi podmiotami. Na przykład niemiecki przewoźnik Lufthansa skutecznie przejął kontrolę nad kilkoma liniami lotniczymi, takimi jak Brussels Airlines lub Austrian i bmi, a jednocześnie zawarł porozumienia o systemie code-share z licznymi innymi przewoźnikami, jak również propagował przyłączenie do sieci transportu lotniczego niemieckiej sieci kolejowej, co spowodowało znaczne ulepszenia pod względem wjazdu na terytoria Niemiec i wyjazdu z nich. Ponadto spółka jest głównym partnerem silnego aliansu linii lotniczych Star Alliance. Każde połączenie lub nabycie przedsiębiorstw może wywierać skutki na powiązania z innymi podmiotami, np. na poziomie obsługi naziemnej. Zatem w przypadku każdego przedsiębiorstwa można wyraźnie wskazać konkretne pole w tabeli 1, jako że każdy podmiot rynkowy posiada konkretną strukturę i historię działalności. Z dokładnej analizy strategicznych zachowań kilku przewoźników wynika, że chociaż każda linia lotnicza pozycjonuje swój produkt w specyficzny sposób, dostępne narzędzia pozostają w każdym przypadku takie same. Przyjmowane podejście zawsze łączy w sobie kontrolę kosztów jednostkowych i optymalizację współczynnika wykorzystania miejsc pasażerskich lub wskaźnika obłożenia towarem z dążeniem do maksymalizacji zysków. W przyszłości nacisk na osiągnięcie wystarczająco wysokiego zysku będzie jeszcze większy rys. 2 poniżej jasno przedstawia wpływ kryzysu na zyski linii lotniczych a przewoźnicy będą również czerpali dochody z działalności innej niż przewozy lotnicze w przypadku każdego pasażera. Świadczy o tym przykład Ryanair. Spółka nie tylko stosuje liczne opłaty dodatkowe, w tym opłatę za nadanie bagażu i opłatę za płatność kartą kredytową, lecz co ma znaczenie w ostatnich latach obrachunkowych ponad połowę swojego wyniku z działalności operacyjnej (zysk brutto) uzyskała z działalności, która ma niewiele lub nie ma nic wspólnego z przewozem lotniczym. Typowym przykładem jest takie zróżnicowanie działalności jak prowadzenie wynajmu samochodów i dokonywanie rezerwacji pokoi hotelowych, od czego Ryanair pobiera prowizję. Ta krótka analiza sektora transportu lotniczego stosunkowo wyraźnie pokazuje, w jaki sposób działalność linii lotniczych podlega stałym zmianom i rozwija się w kierunku nowych modeli działalności gospodarczej (np. przypadek Ryanair na rynku dużych cywilnych statków powietrznych). Stąd bierze się znaczenie zdolności do oszacowania potencjalnego wpływu obecnego kryzysu gospodarczego na przyszły rynek transportu lotniczego, linie lotnicze i ich modele działalności. 12

17 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE Rysunek 2: Zyski linii lotniczych (przewozy towarowe i pasażerskie) Yield [1985 = 1.0]. 1,20 1,00 0,80 0,60 0,40 0,20 0, Freight Passenger Years Źródło: IATA Yield Freight Passanger Years Zysk Przewozy towarowe Przewozy pasażerskie Lata 13

18 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności 14

19 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE 2. DAWNE TENDENCJE Rozwój transportu lotniczego na poziomie ogólnoświatowym pokazał, w jaki sposób dobrobyt ekonomiczny może tworzyć większe zapotrzebowanie na mobilność, a wraz z nim większą chęć podróżowania samolotem. W oparciu o kilka opracowań naukowych można zakładać, że w miarę wzrostu zamożności ludzi stać na częstsze podróżowanie na dłuższe dystanse oraz płacenie za towary i usługi dostarczane z coraz odleglejszych źródeł (rys. 3). W konkretnym przypadku transportu lotniczego tendencję tę wzmocniły postęp technologiczny, niskie koszty energii, większa efektywność pod względem kosztów operacyjnych oraz silniejsza konkurencja w ramach sektora. Obecnie gospodarka światowa staje się w coraz większym stopniu zależna od przewozów lotniczych i pod względem wartości coraz większa część towarów jest transportowana w ten sposób. Turystyka i podróże służbowe znacznie przyczyniły się do zwiększenia przepustowości lotnisk na poziomie ogólnoświatowym, co wsparło miliony miejsc pracy zarówno w krajach rozwiniętych, jak i w krajach rozwijających się. Obecnie niemożliwe wydaje się, aby sukces ekonomiczny nie zależał od zdolności utrzymywania i rozwijania międzynarodowych połączeń lotniczych. Transport lotniczy, niezależnie od tego, czy służy celom rekreacyjnym czy służbowym, jest obecnie doświadczeniem powszechnym. Coraz większa przystępność cenowa podróży samolotem stworzyła nowe szanse i możliwości podróżowania w nowe miejsca. Zjawisko, którym są tani przewoźnicy, w jasny sposób tłumaczy masowe rozpowszechnienie usług transportu lotniczego (Macário i in., 2008), co doprowadziło do tego, że z tego rodzaju transportu korzystają segmenty klientów, którzy nigdy wcześniej nie brali pod uwagę regularnego podróżowania samolotem. Rysunek 3: Związek między zamożnością ekonomiczną a rozwojem transportu lotniczego Air freight and OECD industrial output and retail sales growth % change over year Roczna zmiana w % Jan Styczeń Retail sales volume Wielkość sprzedaży detalicznej Industrial production Produkcja przemysłowa Air freight Transport lotniczy Source Źródło Transport lotniczy, produkcja przemysłowa OECD i wzrost sprzedaży detalicznej 15

20 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności Sytuacja tego sektora może jednak ulec szybkiej i radykalnej zmianie. Na podstawie analizy kontekstu (Macário i in., 2009) udało się określić następujące czynniki mające wpływ na przyszłe tendencje w sektorze transportu lotniczego: coraz większe zaniepokojenie społeczne związane z kwestią trwałego rozwoju i ochroną środowiska naturalnego, któremu od ponad dziesięciu lat towarzyszy wyraźna świadomość większości obywateli tego, że nowoczesne systemy transportu w znacznym stopniu przyczyniają się do pogorszenia sytuacji w tym zakresie. Nastawienie społeczne do transportu lotniczego nie jest jednak prawdopodobnie tak krytyczne jak nastawienie do innych rodzajów transportu, w szczególności do transportu naziemnego. Dostrzeżenie złożonych problemów powstałych w związku z technologią stosowaną obecnie we wszystkich rodzajach transportu spowodowało podjęcie prac naukowo-badawczych mających na celu opracowanie nowych technologii silnikowych i czystszych paliw. Stanowi to o pewnego rodzaju istotnym napięciu, które jest nieodłącznie związane ze zmianami paradygmatu jako reakcją na coraz bardziej zauważalne anomalie świadczące o przestarzałości schematów, które charakteryzują obecne systemy transportowe. W związku z tym wytwórcy szkieletów samolotów i silników są bardzo zainteresowani takim ciągłym rozwojem i jednocześnie odgrywają istotną rolę w procesie prowadzącym do tej zmiany, pomimo że dotychczasowe osiągnięcia w zakresie efektywności energetycznej, wynoszą obecnie około 3 litrów na 100 miejscokilometrów (w najnowszym samolocie AIRBUS 380). Innymi słowy, norma efektywności energetycznej na jednego pasażera samolotu jest porównywalna z normą w przypadku nowoczesnego pojazdu napędzanego silnikiem diesla. Rozwój gospodarczy spowodował zwiększenie dochodów i dostarczył bodźca rozwojowi podróży w celach rekreacyjnych i prywatnych, co wywiera różnoraki wpływ na rynki. Nie ma jednak żadnych oznak świadczących o ożywieniu gospodarczym, a ponadto sektor ten stoi w obliczu znacznego potencjalnego ryzyka po stronie popytu, łącznie ze wzrostem cen ropy naftowej, a obecnie ze skutkami grypy A/H1N1. Przepływom środków pieniężnych zagraża słaby popyt 3, co powoduje korekty zdolności przewozowych, a zatem obniżenie ASK. Problem ten pogłębia obniżanie opłat po kilku latach ograniczania kosztów, co utrudnia dalsze redukcje kosztów. Następna tabela przedstawia dane pokazujące, w jaki sposób obecna sytuacja gospodarcza wpływa na sektor na różnych rynkach geograficznych. 3 Powoduje to, że przedsiębiorstwa korygują swoją ofertę, a skutkiem tego jest zmniejszenie liczby oferowanych miejscokilometrów (ASK) oraz tonokilometrów towarowych (AFTK), aby utrzymać wskaźniki obłożenia w przypadku przewozów pasażerskich (PFL) na poziomie opłacalnym ekonomicznie. W przypadku wskaźnika obłożenia towarami (FLF) sytuacja jest trudniejsza do zinterpretowania, ponieważ w mieszanych liniach lotniczych (tj. liniach przewożących pasażerów na górnym pokładzie i towary w części pokładu dolnego) miejsce pozostawione na załadunek towarów jest konsekwencją tego, ile miejsca pozostawiają pasażerowie, ich bagaż i poczta, która ma zawsze pierwszeństwo przed towarami. Ze względu na to ograniczenie w planowaniu uwzględnianie FLF ma znaczenie jedynie przy omawianiu oferty przewozu wyłącznie towarów. 16

21 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE Tabela 2: Wskaźniki obłożenia odnotowane przez IATA 4 z 2008 r r. w porównaniu YTD 2009 vs. YTD 2008 RPK Growth ASK Growth PLF FTK Growth AFTK Growth Africa 9.2% 5.6% % 19.8% Asia/Pacific 12.0% 7.7% % 16.4% Europe 7.6% 4.8% % 9.4% Latin America 3.2% 1.0% % 8.6% Middle East 7.1% 12.5% % 11.5% North America 8.9% 5.3% % 9.9% Industry 7.6% 3.9% % 10.4% Źródło: IATA (sierpień 2009 r.) YTD 2009 vs. YTD vs RPK Growth Wzrost dochodu na pasażerokilometr ASK Growth Wzrost oferowanych pasażerokilometrów PLF Wykorzystanie miejsc na pokładach samolotów FTK Growth Wzrost tonokilometrów AFTK Growth Wzrost oferowanych tonokilometrów Africa Afryka Asia/Pacific Azja/Pacyfik Europe Europa Latina America Ameryka Łacińska Middle East Bliski Wschód North America Ameryka Północna Industry Branża Przeszłe tendencje pokazały jednak cykliczny charakter gospodarki światowej, w której po każdym okresie kryzysu następował stosunkowy wzrost, jak przedstawiono na rys RPK: wskaźnik zrealizowanych pasażerokilometrów jest miarą faktycznego ruchu pasażerskiego. ASK: liczba oferowanych miejscokilometrów jest miarą dostępnych miejsc pasażerskich. PLF: wskaźnik obłożenia w przypadku przewozów pasażerskich stanowi odsetek wykorzystanych oferowanych miejscokilometrów. W przypadku porównania lat 2009 i 2008 PFL wskazuje na punktową różnicę między porównywanymi okresami. FTK: wskaźnik tonokilometrów towarowych jest miarą faktycznego ruchu towarowego. AFTK: wskaźnik oferowanych tonokilometrów towarowych jest miarą całkowitej ładowności w przypadku przewozów towarowych. FLF: wskaźnik obłożenia towarami stanowi odsetek wykorzystanych oferowanych tonokilometrów towarowych. 17

22 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności Rysunek 4: Roczny wzrost PKB lata Yearly Growth [% GDP] 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% -1% -2% [90-91] [91-92] [92-93] [93-94] [94-95] [95-96] [96-97] [97-98] [98-99] [99-00] [00-01] [01-02] [02-03] [03-04] [04-05] [05-06] [06-07] [07-08] Japan United States European Union 15 Years Źródło: OECD (Uwaga: ceny bieżące, bieżące parytety siły nabywczej, poziomy roczne, okresowo korygowane) Yearly Growth Roczny wzrost Japan Japonia United States Stany Zjednoczone European Union Unia Europejska Years Lata Najistotniejszą kwestią, którą należy uwzględnić przy rozważaniu przyszłej sytuacji ekonomicznej transportu lotniczego, jest prawdopodobnie niestabilność cen ropy naftowej. Ostatnie wahania pokazują, że problemu strukturalnego wzrostu cen ropy naftowej nie można pomijać przy określaniu przyszłych scenariuszy dla tego sektora. Ogólnie rzecz ujmując, tego rodzaju schematy nagłych zachowań mogą powodować wątpliwości co do tego, w jakim stopniu konwencjonalne teorie mogą wyjaśniać ekonomikę ograniczonych zasobów, na co uwagę zwróciło kilku autorów (Hotelling H., 1931, Marques C, 2005), w szczególności przy obecnej wyraźnej wiedzy, że dzisiejsza cena ropy naftowej nie wpływa w praktyce na tempo odkrywania złóż. W porównaniu z dwoma ostatnimi dziesięcioleciami nastąpiły również głębokie zmiany popytu, jeśli chodzi o transport pasażerski i towarowy. W przypadku ruchu pasażerskiego istnieją nowe przystępne cenowo cele turystyczne (np. rynek azjatycki, nowe gospodarki wschodzące itd.), a wybór dotyczący podróży determinuje w przeważającym stopniu cena, a nie inne czynniki warunkujące dogodność, nawet w przypadku segmentu podróży służbowych. Tendencję tę wzmacnia możliwość samoobsługi przy dokonywaniu rezerwacji, co umożliwia pasażerom samodzielne wyszukanie jak najlepszej oferty na każdym etapie podróży. W przypadku ruchu towarowego komercjalizacja wywołała kilka skutków, tj. wzrost ilości towarów zbywalnych; stopniowe ograniczenie masy i rozmiarów, wzrost wartości towarów samych w sobie; zwiększenie się odległości przewozu między miejscem pochodzenia (przeniesienie produkcji na Wschód) a miejscem docelowym (ważne ośrodki konsumpcji na Zachodzie); oraz wzrost ilości przewożonych towarów, który spowodował wzrost popytu na usługi transportowe. Co do środowiska naturalnego, w 2005 r. w Europie emisje pochodzące z transportu wynosiły 20% ogólnych emisji dwutlenku węgla (Europejska Agencja Środowiska (EEA), 2007 r.). Działalność transportowa szybko się rozwija, czemu sprzyja stały proces globalizacji. W latach emisje gazów cieplarnianych pochodzące z transportu wzrosły o 26% w UE-15 (EEA), 2007 r.). W szczególności dla UE skutkuje to powstawaniem sprzecznych wyzwań politycznych. Ponadto kamieniem milowym pod tym względem jest 18

23 Wpływ kryzysu gospodarczego na sektor transportu lotniczego w UE wprowadzenie europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS). Lotnictwo cywilne było jak dotąd wyłączone z systemu ETS. Komisja Europejska zaproponowała jednak harmonogram włączenia tego sektora do systemu ETS do 2011 r. system ma objąć wszystkie loty krajowe i międzynarodowe w Unii Europejskiej, a do 2012 r. wszystkie loty do lub z miejsc położonych na terytorium Unii Europejskiej, w tym loty obsługiwane przez linie lotnicze spoza Unii Europejskiej. Linie lotnicze z państw trzecich chcące obsłużyć lot do UE będą musiały wykupić uprawnienia do emisji na całej trasie, zarówno w przestrzeni powietrznej UE, jak i poza nią. Harmonogram ten został już przyjęty przez Radę i Parlament Europejski. Na podstawie tej analizy można wskazać dziesięć głównych tendencji (Macário i in., 2009), z których trzy są wspólne dla wszystkich czynników, zaś pozostałe są charakterystyczne dla określonego czynnika. Następna tabela przedstawia podsumowanie tych tendencji. Tabela 3: Tendencje w transporcie lotniczym CZYNNIKI KONTEKSTOWE Organizacja sektora Technologiczne Ekonomiczne Polityczne WEWNĘTRZNE Tendencje i czynniki Sieci i coraz większy wpływ ich tworzenia Rozwój technologiczny Rozwój w kierunku sektora działającego w oparciu o rynek masowy; coraz większe obawy o bezpieczeństwo; powstające nowe formy konkurencji między rodzajami transportu; nierówne czasowe i przestrzenna rozłożenie działalności w sektorze Liberalizacja i deregulacja rynku Tendencje Zmiany w strukturze rynku transportu lotniczego; Zmiany powiązań między liniami lotniczymi, liniami lotniczymi a lotniskami oraz lotniskami; Spadek zysków Źródło: Macário i in. (2009) W rzeczywistości czynnik polityczny w znacznym stopniu określił tempo tworzenia się konkurencyjnego rynku w sektorze transportu lotniczego. Poniższy wykres przedstawia przebieg procesu deregulacji w czasie, któremu rynek podlegał od zakończenia II wojny światowej. Rysunek 5: Przebieg procesu deregulacji rynku w czasie Period End of World War II US deregulation EU Liberalization Other regions liberalization Okres Koniec II wojny światowej Deregulacja w Stanach Zjednoczonych Liberalizacja w UE Liberalizacji w innych regionach Źródło: Macário i in. (2009) 19

24 Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności Tabela 4: Rozwój otoczenia regulacyjnego i środowiska konkurencyjnego REGULACJA DEREGULACJA PRZEKSZTAŁCENIE KONSOLIDACJA ODNOWIENIE Ustabilizowane zdolności przewozowe Zdobycie rynku Usługi połączone Niewielkie zróżnicowanie oferty Przydział czasu na start lub lądowanie w oparciu o zasadę praw nabytych Lotniska jako infrastruktura o znaczeniu strategicznym Regulacja koncentruje się na zwiększeniu konkurencji Większe zdolności przewozowe Wejście nowych podmiotów Rozdzielenie usług Obniżenie cen Czas na start lub lądowanie jako instrument konkurencji Lotniska zaczynają radzić sobie z konkurencją Regulacja skoncentrowana na bezpieczeństwie Redukcja kosztów, większa wydajność Działania restrukturyzacyjne w celu poprawy wyników, wykorzystanie efektów sieci Rozwój nowych usług Słabe podmioty Komercjalizacja czasu na start lub lądowanie, podejście oparte na sieci i zależności partnerskie Lotniska jako intermodalne ogniwa łańcucha Regulacja skoncentrowana na jakości obsługi i dobru klienta Konsolidacja sektora (alianse); zdolność do zapewnienia konkurencji na poziomie struktur zatrudnienia Rozluźnienie konkurencji na rynku i zyskanie przez niego dyscypliny Sieci obejmują lotniska i linie lotnicze Powstają duże węzły jako pozycje bezpieczne strukturalnie Pojawienie się zjawiska handlu czasem na start lub lądowanie Lotniska jako wielofunkcyjne platformy logistyczne Regulacja skoncentrowana na zwiększeniu konkurencji OBECNA SYTUACJA AZJA EUROPA Utrata stabilności, tendencja do zwiększania zdolności przewozowych Rozdzielenie usług w poszczególny ch sektorach rynku Specjalizacja w zakresie rachunku kosztów działań Fragmentacja sieci Duże lotniska zaczynają stosować praktykę licytacji przydziałów czasu na start lub lądowanie Lotniska różnicują działalność, powstanie takich koncepcji jak rozbudowane lotnisko. Decydująca staje się koncepcja wartości udziałowca Regulacja skoncentrowana na bezpieczeństwie, powstaje konieczność regulacji międzysektorow ej STANY ZJEDNOCZONE Źródło: Macário, R. (2008 r.) 20

Wspólne Polityki wykład 13, semestr 2 Polityki JRE. Dr Katarzyna Śledziewska. Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego

Wspólne Polityki wykład 13, semestr 2 Polityki JRE. Dr Katarzyna Śledziewska. Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wspólne Polityki wykład 13, semestr 2 Polityki JRE. Wspólne polityki w sferze transportu i przemysłu Dr Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Cele polityki transportowej

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM BILETOWY W DALEKOBIEŻNYM TRANSPORCIE PASAŻERSKIM

ZINTEGROWANY SYSTEM BILETOWY W DALEKOBIEŻNYM TRANSPORCIE PASAŻERSKIM DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI TRANSPORT I TURYSTYKA ZINTEGROWANY SYSTEM BILETOWY W DALEKOBIEŻNYM TRANSPORCIE PASAŻERSKIM

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - Lufthansa. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage

Bagaż: Wymiary i waga - Lufthansa. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Co można zabrać do samolotu? Bagaż: Wymiary i waga Jak spakować bagaż podręczny do samolotu? Jedzenie w bagażu

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - TAM. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage

Bagaż: Wymiary i waga - TAM. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Bagaż: Wymiary i waga Co można zabrać do samolotu? Jakie dokumenty do samolotu trzeba zabrać? Jak dokupić

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - LOT. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych

Bagaż: Wymiary i waga - LOT. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015 1. esky.pl 2. Porady dla podróżnych Porady dla podróżnych Loty Bagaż Bagaż: Wymiary i waga Co można zabrać do samolotu? Jak spakować bagaż podręczny do samolotu? Jakie

Bardziej szczegółowo

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji 28 lutego 2012 1 Podstawa prawna Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr. 90, poz. 864/30) Art. 3 cel UE to wspieranie spójności

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

TOWAROWY TRANSPORT DROGOWY: DLACZEGO NADAWCY W UE WOLĄ CIĘŻARÓWKI OD POCIĄGÓW

TOWAROWY TRANSPORT DROGOWY: DLACZEGO NADAWCY W UE WOLĄ CIĘŻARÓWKI OD POCIĄGÓW DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYKI WEWNĘTRZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI TRANSPORT I TURYSTYKA TOWAROWY TRANSPORT DROGOWY: DLACZEGO NADAWCY W UE

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - Finnair. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage

Bagaż: Wymiary i waga - Finnair. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Bagaż: Wymiary i waga Co można zabrać do samolotu? Jakie dokumenty do samolotu trzeba zabrać? Jak dokupić

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Nowe Polskie Linie Lotnicze. Warszawa, 15 lutego 2012

Nowe Polskie Linie Lotnicze. Warszawa, 15 lutego 2012 Nowe Polskie Linie Lotnicze Warszawa, 15 lutego 2012 Narodowy charakter projektu Amber Gold to inwestor strategiczny projektu, którego głównym i mocno podkreślanym atrybutem jest jego narodowy wymiar.

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - Norwegian. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 08.10.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage

Bagaż: Wymiary i waga - Norwegian. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 08.10.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 08.10.2015 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Co można zabrać do samolotu? Bagaż: Wymiary i waga Jak spakować bagaż podręczny do samolotu? Jedzenie w bagażu

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

WŁĄCZENIE SPOŁECZNE A TRANSPORT PUBLICZNY W UE

WŁĄCZENIE SPOŁECZNE A TRANSPORT PUBLICZNY W UE DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI TRANSPORT I TURYSTYKA WŁĄCZENIE SPOŁECZNE A TRANSPORT PUBLICZNY W UE STRESZCZENIE Abstrakt

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - Aer Lingus. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage

Bagaż: Wymiary i waga - Aer Lingus. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. Guide_homepage 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Bagaż: Wymiary i waga Co można zabrać do samolotu? Jakie dokumenty do samolotu trzeba zabrać? Jak dokupić

Bardziej szczegółowo

Wszechstronna analiza możliwości przekształcenia lotniska sportowego w Gliwicach w lotnisko biznesowe

Wszechstronna analiza możliwości przekształcenia lotniska sportowego w Gliwicach w lotnisko biznesowe Wszechstronna analiza możliwości przekształcenia lotniska sportowego w Gliwicach w lotnisko biznesowe Anna Włodarczak Miasto Gliwice Konferencja końcowa projektu, Wrocław, 4 października 2011 www.viaregiaplus.eu

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - Swiss International Air Lines

Bagaż: Wymiary i waga - Swiss International Air Lines 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Bagaż: Wymiary i waga Co można zabrać do samolotu? Jakie dokumenty do samolotu trzeba zabrać? Jak dokupić

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 11

Spis treści WSTĘP... 11 Spis treści WSTĘP... 11 Magdalena Mazurczak Korporacje transnarodowe w dobie procesów globalizacji...15 1.1. Współczesne procesy globalizacji gospodarki światowej...15 1.1.1. Pojęcie i definicje procesów

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Redukcja emisji dwutlenku węgla a zwiększenie udziału kolei w rynku transportowym

Redukcja emisji dwutlenku węgla a zwiększenie udziału kolei w rynku transportowym Redukcja emisji dwutlenku węgla a zwiększenie udziału kolei w rynku transportowym Warszawa, 23 lutego 2010 r. 1 Transport kolejowy przyjazny środowisku i zasadzie zrównowaŝonego rozwoju Jednym z podstawowych

Bardziej szczegółowo

Rynek usług lotniczych skutki integracji Europejskiej

Rynek usług lotniczych skutki integracji Europejskiej Rynek usług lotniczych skutki integracji Europejskiej Najważniejsze zmiany podczas liberalizacji Magdalena Zaręba plan 1. Usługi rynku lotniczego we Wspólnocie Europejskiej 2. Normy i przepisy we Wspólnocie

Bardziej szczegółowo

Rozwój tanich przewozów lotniczych w Polsce

Rozwój tanich przewozów lotniczych w Polsce Justyna Nowaczyk Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Rozwój tanich przewozów lotniczych w Polsce Wstęp Mianem taniego przewoźnika lotniczego lub też

Bardziej szczegółowo

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Badania i innowacje

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 3976/87. z dnia 14 grudnia 1987 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 3976/87. z dnia 14 grudnia 1987 r. ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 3976/87 z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do pewnych kategorii porozumień i praktyk uzgodnionych w sektorze transportu lotniczego RADA

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020

Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020 DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI ROZWÓJ REGIONALNY Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020 STRESZCZENIE Treść:

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Aktywność Polski na rynku międzynarodowym realizowana jest w trzech głównych obszarach: 1. Udziału w tworzeniu wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju infrastruktury. w województwie mazowieckim. 24 czerwca 2015

Program rozwoju infrastruktury. w województwie mazowieckim. 24 czerwca 2015 Program rozwoju infrastruktury lotnictwa cywilnego w województwie mazowieckim 24 czerwca 2015 Podejście przyjęte do opracowania Programu 2 Podejście kompleksowe uwzględniające popyt, podaż, decyzje inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 20.11.2012 COM(2012) 697 final 2012/0328 (COD) Wniosek DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY wprowadzająca tymczasowe odstępstwo od dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie opłaty za korzystanie z systemów rezerwacyjnych - Distribution Cost Charge (DCC)

Wprowadzenie opłaty za korzystanie z systemów rezerwacyjnych - Distribution Cost Charge (DCC) Wprowadzenie opłaty za korzystanie z systemów rezerwacyjnych - Distribution Cost Charge (DCC) Zmiany dotyczące linii należących do Lufthansa Group : Austrian Airlines, Brussels Airlines, Lufthansa i SWISS

Bardziej szczegółowo

PRAWA PASAŻERA LINII LOTNICZYCH UNIJNY FORMULARZ SKARGI

PRAWA PASAŻERA LINII LOTNICZYCH UNIJNY FORMULARZ SKARGI PRAWA PASAŻERA LINII LOTNICZYCH UNIJNY FORMULARZ SKARGI NA NINIEJSZYM FORMULARZU MOŻNA ZŁOŻYĆ SKARGĘ DO PRZEWOŹNIKA LOTNICZEGO LUB DO KRAJOWEGO ORGANU WYKONAWCZEGO Prawa pasażera w przypadku odmowy przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej: Jak można wzmocnić unijne ustawodawstwo w tym zakresie?

Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej: Jak można wzmocnić unijne ustawodawstwo w tym zakresie? DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYKI WEWNĘTRZNEJ DEPARTAMENT TEMATYCZNY C: PRAWA OBYWATELSKIE I SPRAWY KONSTYTUCYJNE WOLNOŚCI OBYWATELSKIE, SPRAWIEDLIWOŚĆ I SPRAWY WEWNĘTRZNE Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW POTENCJALNEGO ROZSZERZENIA ZAKRESU OBSZARÓW KONTROLI EMISJI TLENKÓW SIARKI NA SZCZEBLU UE WZDŁUŻ CAŁEJ EUROPEJSKIEJ LINII BRZEGOWEJ

OCENA SKUTKÓW POTENCJALNEGO ROZSZERZENIA ZAKRESU OBSZARÓW KONTROLI EMISJI TLENKÓW SIARKI NA SZCZEBLU UE WZDŁUŻ CAŁEJ EUROPEJSKIEJ LINII BRZEGOWEJ DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI TRANSPORT I TURYSTYKA OCENA SKUTKÓW POTENCJALNEGO ROZSZERZENIA ZAKRESU OBSZARÓW KONTROLI

Bardziej szczegółowo

Ranking Top500. VIII edycja. Najbardziej efektywne spośród 500 największych firm w branży logistycznej

Ranking Top500. VIII edycja. Najbardziej efektywne spośród 500 największych firm w branży logistycznej Ranking Top500. VIII edycja Najbardziej efektywne spośród 500 największych firm w branży logistycznej Dokonać segmentacji rynku Zmierzyć udziały rynkowe Wyznaczyć dominujące tendencje 20% 15% 15,1% Sprzedaż

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Pomiar koniunktury wg metodyki ZZK Ogólny pomiar koniunktury w województwie zachodniopomorskim (ZZK Syntetyczny, ZZK Usługi, ZZK

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny) (2009/C 51/04)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny) (2009/C 51/04) C 51/4 Streszczenie decyzji Komisji z dnia 17 grudnia 2008 r. uznającej koncentrację za zgodną ze wspólnym rynkiem oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG (Sprawa COMP/M.5141 KLM/Martinair) (Zgłoszona

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - CSA Czech Airlines

Bagaż: Wymiary i waga - CSA Czech Airlines 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 08.10.2015 Porady dla podróżnych Hotele Loty Bagaż Bagaż: Wymiary i waga Co można zabrać do samolotu? Jakie dokumenty do samolotu trzeba zabrać? Jak

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2010/C 16/07)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2010/C 16/07) 22.1.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 16/11 Streszczenie decyzji Komisji z dnia 28 sierpnia 2009 r. uznającej koncentrację za zgodną ze wspólnym rynkiem oraz Porozumieniem EOG (Sprawa COMP/M.5440

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Piotr Górski, Monika Liszewska Edukacja finansowa szansą na zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA RYNKU TRANSPORTU LOTNICZEGO w POLSCE w 2011 roku

ANALIZA RYNKU TRANSPORTU LOTNICZEGO w POLSCE w 2011 roku ANALIZA RYNKU TRANSPORTU LOTNICZEGO w POLSCE w 211 roku Warszawa, marzec 212 Wstęp Poniższa analiza jest kontynuacją publikacji ULC z lat poprzednich i dotyczy roku 211. Rok 211 charakteryzował się dalszym

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011 Rynek gazu w Polsce Warszawa 30 czerwca 2011 Agenda 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce 2. Perspektywy rozwoju rynku gazu w Polsce Page 2 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce ramy regulacyjne Rynek gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Inwestycja w przyszłość Podsumowanie zmian w Grupie PKP w latach 2012-2015

Inwestycja w przyszłość Podsumowanie zmian w Grupie PKP w latach 2012-2015 www.pwc.com Inwestycja w przyszłość Podsumowanie zmian w Grupie PKP w latach 2012-2015 kwiecień 2015 Prasa o Grupie PKP: sytuacja wyjściowa w 2011 roku * Źródła (od góry): Polska Dziennik Bałtycki, Głos

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów 2007/0243(COD) 14.4.2008 PROJEKT OPINII Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów dla Komisji Transportu i Turystyki

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Bagaż: Wymiary i waga - Ukraine International Airlines. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2.

Bagaż: Wymiary i waga - Ukraine International Airlines. Porady dla podróżnych. Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015. 1. esky.pl 2. 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 28.09.2015 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Bagaż: Wymiary i waga Co można zabrać do samolotu? Jakie dokumenty do samolotu trzeba zabrać? Jak dokupić

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ TRANSPORTU TOWAROWEGO DO I Z PORTÓW UE

UDZIAŁ TRANSPORTU TOWAROWEGO DO I Z PORTÓW UE DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYKI WEWNĘTRZNEJ UNII EUROPEJSKIEJ DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI TRANSPORT I TURYSTYKA UDZIAŁ TRANSPORTU TOWAROWEGO DO I Z PORTÓW UE STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

WARSZAWA MODLIN 5 NOWYCH POŁĄCZEŃ 2013 EUROPE S ONLY ULTRA LOW COST AIRLINE. Europe s only ultra-low cost airline

WARSZAWA MODLIN 5 NOWYCH POŁĄCZEŃ 2013 EUROPE S ONLY ULTRA LOW COST AIRLINE. Europe s only ultra-low cost airline EUROPE S ONLY ULTRA LOW COST AIRLINE WARSZAWA MODLIN 5 NOWYCH POŁĄCZEŃ 2013 JEDYNY W EUROPIE ULTRA TANI PRZEWOŹNIK Najtaosze linie lotnicze w Europie Gwarantowany brak dopłat paliwowych! Nr 1 w Ruchu Pasaż.

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH KOMUNIKAT KOMISJI. Rozwój unijnej polityki w dziedzinie lotnictwa cywilnego wobec Brazylii

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH KOMUNIKAT KOMISJI. Rozwój unijnej polityki w dziedzinie lotnictwa cywilnego wobec Brazylii PL PL PL KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 5.5.2010 KOM(2010)210 wersja ostateczna KOMUNIKAT KOMISJI Rozwój unijnej polityki w dziedzinie lotnictwa cywilnego wobec Brazylii PL PL KOMUNIKAT KOMISJI

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO DYSKUSJI PANELOWEJ PROF. WOJCIECH SUCHORZEWSKI

WPROWADZENIE DO DYSKUSJI PANELOWEJ PROF. WOJCIECH SUCHORZEWSKI WPROWADZENIE DO DYSKUSJI PANELOWEJ PROF. WOJCIECH SUCHORZEWSKI Politechnika Warszawska Transport w miastach w polityce Temat miasta i transport we wszystkich dokumentach dot. polityki wybrane: UE: Biała

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego

Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego Co mogą zrobić uczestnicy rynku lotniczego? Konferencja Lotnictwo a Ochrona Klimatu Globalnego Warszawa, 6 października 2008 Port Lotniczy im. F. Chopina w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Trudne czasy dla polskiego budownictwa

Trudne czasy dla polskiego budownictwa Warszawa, 21 maja 2013 r. Informacja prasowa Trudne czasy dla polskiego budownictwa Budownictwo w Polsce. Edycja 2013 - raport firmy doradczej KPMG, CEEC Research i Norstat Polska. W 2013 roku zarządzający

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Poznaniu 15-11-2010 1. Podstawowe informacje o Emitencie Nazwa WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA Siedziba ul. Szarych Szeregów 27, 60-462 Poznań

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji w transporcie krajowym i międzynarodowym z punktu widzenia operatora logistycznego

Ocena sytuacji w transporcie krajowym i międzynarodowym z punktu widzenia operatora logistycznego Logistyka na 5 Ocena sytuacji w transporcie krajowym i międzynarodowym z punktu widzenia operatora logistycznego Schenker Sp. z o.o. Andrzej Wierzbicki Konferencja: Polski transport drogowy 1.03.2013 Agenda

Bardziej szczegółowo

SPEDYCJA ZARZĄDZANIE DZIAŁALNOŚCIĄ SPEDYCYJNĄ

SPEDYCJA ZARZĄDZANIE DZIAŁALNOŚCIĄ SPEDYCYJNĄ SPEDYCJA ZARZĄDZANIE DZIAŁALNOŚCIĄ SPEDYCYJNĄ Praca studentów 11.04. zajęcia odwołane 18.04. tematy 5, 6, 7 25.04. tematy 8, 9, 10 09.05. tematy 11, 1, 2 16.05. tematy 3, 4 23.05. koło 1. Spedycja ładunków

Bardziej szczegółowo

Bariery innowacyjności polskich firm

Bariery innowacyjności polskich firm Bariery innowacyjności polskich firm Anna Wziątek-Kubiak Seminarium PARP W kierunku innowacyjnych przedsiębiorstw i innowacyjnej gospodarki 1 luty, 2011 Na tle UE niski jest udział firm innowacyjnych w

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Przygotowania do EURO 2012 w zakresie lotnictwa cywilnego

Przygotowania do EURO 2012 w zakresie lotnictwa cywilnego Przygotowania do EURO 2012 w zakresie lotnictwa cywilnego Główne obszary działań w zakresie EURO 2012 Organizacja przez Polskę turnieju finałowego Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 spowoduje

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

WDRAŻANIE POLITYKI SPÓJNOŚCI W LATACH 2014-2020: PRZYGOTOWANIA I ZDOLNOŚCI ADMINISTRACYJNE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

WDRAŻANIE POLITYKI SPÓJNOŚCI W LATACH 2014-2020: PRZYGOTOWANIA I ZDOLNOŚCI ADMINISTRACYJNE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI ROZWÓJ REGIONALNY WDRAŻANIE POLITYKI SPÓJNOŚCI W LATACH 2014-2020: PRZYGOTOWANIA I

Bardziej szczegółowo

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG dr inż. Stanisław Krzyżaniak Logistyka w Polsce 2 Cel główny Cel horyzontalny dla gospodarki wynikający z realizacji programu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

INTERNATIONAL FREIGHT FORWARDING

INTERNATIONAL FREIGHT FORWARDING INTERNATIONAL FREIGHT FORWARDING sainess Sainess Sp. Z o.o. powstała w 2014 roku wyniku fuzji pięciu spółek w której skład wchodzą TSL Luxembo urg, TSL LTD, TSL Poland, Inter Tsl Luxembourg oraz Hiszpanska

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności 2 współfinansowane przez Fundusz Spójności są trwałym i efektywnym sposobem inwestowania we wzmocnienie spójności gospodarczej, społecznej

Bardziej szczegółowo

1.4. Uwarunkowania komodalności transportu... 33 Bibliografia... 43

1.4. Uwarunkowania komodalności transportu... 33 Bibliografia... 43 SPIS TREŚCI Przedmowa................................................................... 11 1. Wprowadzenie............................................................. 17 1.1. Pojęcie systemu logistycznego

Bardziej szczegółowo

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Geneza i przyczyny powstania inicjatywy Lata 1975 2000 - ruch lotniczy zwiększył się prawie trzykrotnie Lata 1997-1999 - Komisja Europejska rozpoczęła analizy wzrostu

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Informacje prasowe sieci Eurydice Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Ján Figel, komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, powiedział: Chociaż obserwujemy pewne

Bardziej szczegółowo

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003 Przegląd Perspektywy sektora telekomunikacyjnego w krajach OECD: edycja 2003 Overview OECD Communications Outlook: 2003 Edition Polish translation Przeglądy to tłumaczenia fragmentów publikacji OECD. Są

Bardziej szczegółowo

Analiza niemieckiego rynku lotniczego

Analiza niemieckiego rynku lotniczego Analiza niemieckiego rynku lotniczego Ewa Stopyra e-mail: stopyraewa@gmail.com Warszawa, czerwiec 2016 r. Strona 1 Strona celowo pozostawiona pusta Strona 2 Wstęp Niemiecki rynek lotniczy to jeden z największych

Bardziej szczegółowo

Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast

Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast dr Aneta Pluta-Zaremba Konferencja Plany Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (ang. SUMP) kluczem do pozyskiwania środków europejskich Płock, 11 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

Porady dla podróżnych

Porady dla podróżnych 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 20.01.2016 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Dziecko w samolocie Zwierzęta Odprawa i obsługa pasażera Obsługa na pokładzie Odprawa

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Ochrona konkurencji na rynkach nowych technologii Kraków, dnia 13 września 2010 Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Krzysztof Kuik DG ds. Konkurencji, Komisja

Bardziej szczegółowo

OPŁATY LOTNISKOWE PORT LOTNICZY LUBLIN

OPŁATY LOTNISKOWE PORT LOTNICZY LUBLIN Załącznik ogłoszenia nr 4 Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 17 grudnia 2012 r. OPŁATY LOTNISKOWE PORT LOTNICZY LUBLIN 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE I DEFINICJE 1.1 Opłaty lotniskowe pobiera się za wykonywanie

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.2.2015 L 29/3 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/171 z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie niektórych aspektów procedury wydawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym (Tekst mający znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Grupowe zakupy usług transportowych praktyczna redukcja kosztów transportu

Grupowe zakupy usług transportowych praktyczna redukcja kosztów transportu Grupowe zakupy usług transportowych praktyczna redukcja kosztów transportu 1 Cel oraz agenda Cel Zaprezentowanie rzeczywistych korzyści wynikających ze współpracy firm w grupowej konsolidacji usług transportowych

Bardziej szczegółowo