Marek Kornecki. Filozoficzna medytacja na temat: KOMU POTRZEBNY JEST JESZCZE MISTRZ?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Marek Kornecki. Filozoficzna medytacja na temat: KOMU POTRZEBNY JEST JESZCZE MISTRZ?"

Transkrypt

1 Marek Kornecki Filozoficzna medytacja na temat: KOMU POTRZEBNY JEST JESZCZE MISTRZ? Jak wiadomo pytania nie są niewinne. Uczą nas o tym podręczniki hermeneutyki. W pytaniu panelowym ukrytych jest kilka tez, z których najbardziej oczywiste to te, że mistrz jest, i że wiemy mniej więcej kim jest, że był potrzebny już kiedyś komuś, i że dzisiaj ta jego funkcjonalna istota poddawana jest w wątpliwość. Aby odpowiedzieć na interesujące nas pytanie powinniśmy rozpocząć od analizy owych oczywistości. Mistrz, jak sądzimy, jest nie tylko wybitnym fachowcem w swojej dziedzinie i jednocześnie nauczycielem fachu, ale ponadto jest osobistym mentorem, prywatnym autorytetem, duchowym przewodnikiem. Wszystkie te wstępne określenia i synonimy wskazują na ważną konstytuującą mistrza cechę, na pewien szczególny w pewnym aspekcie asymetryczny typ dialogicznej relacji. Mianowicie: mistrza konstytuuje dialektyczna relacja z uczniem, czyli z tym, który właśnie potrzebuje wskazówki, wzoru, rady w swoim własnym procesie uczenia się i doskonalenia. Co więcej, mimo że sama potrzeba bycia w owej relacji wstępnie została przypisana jedynie uczniowi, to zarazem po jego właśnie stronie leży też moc indeksującego stwarzania mistrza, a dzieje się to niezależnie zarówno od uwarunkowań instytucjonalnych, jak i od czysto osobistych sympatii. Innymi słowy, to do ucznia właśnie, do kształtujących go apriorycznych potrzeb i nadziei, należy władza decydującego gestu: uznanie innego za swego mistrza. Bez tego gestu mistrza nie ma! 1 / 7

2 Relacja mistrz uczeń może mieć wprawdzie anonimowy charakter, a nawet jednostronny przebieg. Jak na przykład w sytuacji, w której uczeń uznaje kogoś, z kim nie ma bezpośredniego kontaktu, za swego mistrza. Ale w swej wzorcowej postaci relacja ta to przede wszystkim wzajemna, osobista i bezpośrednia wieź emocjonalno-intelektualna, która jest źródłem kształtującym tak ucznia, jak i mistrza. W związku z tym możemy powiedzieć, że jej podstawą jest pewien tym osobistej wspólnoty opartej na wzajemnym zaufaniu i szacunku dla indywidualności każdego z jej uczestników. Dzięki takiej podstawie realizacja procesu przekazywania wiedzy czy umiejętności wydaje się skuteczniejsza. Ta wstępna charakterystyka zbliża omawiany tu związek mistrza i ucznia do fundamentalnej w egzystencji ludzkiej relacji rodzica i dziecka, w której pozornie wyłącznie biologiczny imperatyw (spłodzenia i opieki nad potomkiem) zostaje jeśli nie zastąpiony, to z pewnością wzbogacony pragnieniem wychowania w pełni samoświadomej osoby, a w związku z tym również samodzielnej jednostki, będącej zarazem wolnym obywatelem demokratycznej wspólnoty. Relacja rodzic dziecko pozwala nam zrozumieć, że praktyczny cel wszelkiej edukacji zawiera wyraźnie etyczną przesłankę, którą, uproszczając, sprowadzić możemy do wezwania: bądź lepszy ode mnie. Mówiąc precyzyjniej, w analizowanym tu przez nas aspekcie wezwanie to brzmieć powinno: bądź lepsze ode mnie moje dziecko. Co oznacza między innymi: nie popełniaj moich błędów, bądź mądrzejszy, bardziej zaradny, a ostatecznie szczęśliwszy. Na marginesie zauważmy, że porównywane przez nas obie relacje mogą się pokrywać. Rodzice czasami bywają mistrzami, nawet w najbardziej tradycyjnym i wąskim kontekście przekazywania umiejętności związanych z rodzinnym fachem. Sartre owski etyczny imperatyw bądź lepszy niż jesteś z punktu widzenia rodzica powinien zostać strawestowany do formuły: bądź lepszy (synu, córko) niż ja jestem (twój rodzic). Ma on zresztą także swój znany odpowiednik obowiązujący w ramach relacji mistrz uczeń, który wyraża się w mistrzowskim w istocie haśle: bij mistrza! Rzecz jasna nie przemawia tu żaden ukryty mechanizm masochizmu, lecz głęboka wartość, która prawdziwym mistrzom pozwala odczuwać ogromną satysfakcję i radość, gdy ich uczniowie osiągają umiejętności przewyższające ich własne. Kontekst naszych rozważań mistrzostwo w sztuce wprowadza istotną korektę, uogólniającą etyczne wezwanie. Być lepszym niż się jest oznacza przecież przede wszystkim być innym niż się jest. Rozwijając tę myśl, możemy powiedzieć: bądź innym nie tylko niż jesteś, ale także bądź innym niż jest twój mistrz. Jest to więc oczywiste wezwanie do bycia sobą, a co za tym idzie do bycia oryginalnym twórcą. Oryginalność dzieła bowiem wymaga w punkcie wyjścia integralnej tożsamości i autonomii twórcy. Zwłaszcza w sztuce, poza nauką technicznej sprawności i historii sztuki, decydującą rolę odgrywa proces, który określić możemy jako 2 / 7

3 duchowe dojrzewanie do bycia podmiotem (autonomicznym, samoświadomym, twórczym). Reasumując, bądź inny znaczy paradoksalnie bądź sobą! Artysta powinien być inny niż inni, co oznacza, że przede wszystkim winien być sobą. Aby być sobą, musi być wolny również od wpływu tych, którzy współtworzą tradycyjne kanony piękna i współczesne kanoniki mody. Innymi słowy, w sztuce można spełnić postulat bycia lepszym tylko poprzez bycie sobą, tj. bycie niezależnym i oryginalnym twórcą w coraz bogatszej przestrzeni kultury. Jak pamiętamy, bogactwo różnorodności jest jednym z istotnych argumentów teodycei Leibniza. Bardzo ryzykowne dla tej teodycei byłoby wpisywanie artefaktów ludzkiej kultury w boski zamysł najdoskonalszego (bo i najbardziej zróżnicowanego) ze światów. W tym kontekście każdy kolejny oryginalny twórca sztuki wydaje się być w sytuacji trudniejszej od swych poprzedników. Staje on niejako wobec zgubnej alternatywy: bądź pychy bycia współtwórcą boskiego planu, bądź pychy bycia burzycielem lub przynajmniej prowokatorem buntu wobec tego planu (czy też, mówiąc językiem bardziej neutralnym, wobec zastanego porządku ontologiczno-moralnego)¹. Podsumowując ten wątek, możemy powiedzieć, ze każdy uczeń, który osiągnął dojrzałość tworzenia rzeczy pięknych, a wiec także nowych (w znaczeniu: innych, własnych) wydawać się może o tyle lepszy od swego mistrza, o ile uznamy, że było mu trudniej tworzyć, co mogłoby wynikać z prostego rachunku zestawiającego większą liczbę istniejących już dzieł sztuki wobec liczby rzeczy, które gotów jest pomieścić wszechświat bez straty dla siebie. Jednak z drugiej strony łatwo moglibyśmy ułożyć rachunek odwrotny, przy założeniu, że nieskończoność wszechświata, zwłaszcza wszechświata kultury, sprawia, że większa liczba rzeczywistych fenomenów sztuki automatycznie zwiększa możliwość ich modyfikowania i multiplikowania tych modyfikacji. Sugerowana tu łatwość i nieograniczoność tworzenia jest jednak pozorna i to z dwóch powodów. Po pierwsze, sztuka nie może opierać się jedynie na kryterium ilościowym. Niewiele z masy artystycznej nadprodukcji uznamy za wartościowe lub szczerze nas zachwyci czy wzruszy. Innymi słowy, można powiedzieć, że wzrastająca ilość fenomenów sztuki jest wprost proporcjonalna do zmniejszającej się ilości czasu, który możemy poświecić na ich percepcję. Po drugie, transcendentalny świat idei, fenomenów, sensów uogólniając: irrealnych bytów kultury jest wprawdzie w pewnym aspekcie o czym uczy nas m.in. Husserl niewątpliwie bogatszy od świata realnego. Chociażby o nieokreślone emocje, nieostre wspomnienia, nierozstrzygalne (w skończonym ciągu dedukcji) twierdzenia czy pomyślane (nie wprost) byty niemożliwe. Ale zarazem świat ten (wbrew sugestiom nudnych realistów) nigdy w swoim istnieniu (w owym Schelerowskim Desein) nie był i nie jest niezależny od natury. Każda podtrzymująca go w swych czynnościach pasywno-aktywnych świadoma monada nie tylko istnieje dla siebie w sposób apodyktycznie czysty, ale istnieje też realnie dzięki swej naturalnej podstawie, którą jest człowiek i jego mózg. Całe bogactwo treści, także artystycznych (wraz z uświęconą przez klasyków prawdą) zniknie w tym samym momencie, w 3 / 7

4 którym przestanie istnieć homo sapiens, dowodząc skończoności wszechświata kultury. Relacja mistrz uczeń, zwłaszcza w sztuce i pedagogice artystycznej, wydaje się szlachetniejsza od innych, przynajmniej co do zasady, w swej idealnej postaci (bo w życiu bywa oczywiście różnie). Jej szlachetność wiąże się z największą bezinteresownością. Wolna jest nie tylko od interesu biologicznego (który wiąże rodzica i dziecko), ale także od zależności czysto ekonomicznych i od prywatnych emocjonalno-intymnych zaangażowań. Co oznacza między innymi, że mistrza nie zawsze można kupić, ale też, że mistrza czasem można szczerze nienawidzić. W polskich realiach ta bezinteresowność zabezpieczona jest systemem edukacyjnym, który co prawda nie jest faktycznie bezpłatny, ale też kwestia opłat za mistrzowskie wskazówki została niejako zapośredniczona przede wszystkim przez system podatkowy (i inne systemy pomocnicze, wyrównywania szans, przyznawania dotacji, etc). Autorytet Uniwersytetu przez wieki wypracował piękny archetypiczny wzór mistrza nauczyciela akademickiego, wykładowcy, rektora. Niestety, także i w tym obszarze rzeczywistość skrupulatnie korzysta ze swojego prawa do błędu. Zapewne wielu z nas nosi w sobie męczące wspomnienie z czasów, gdy przyszło mu pracować dla głupiego szefa. Tego typu przypadki zdarzają się wszak i na uczelniach, na których stary system, dodatkowo zaimpregnowany peerelowską mentalnością, skutecznie broni się przed regułami demokracji i krytycyzmu, współtworząc czasem typ dworskiej zależności między mistrzem a uczniami. Wciąż zdarzają się nauczyciele akademiccy czy dyrektorzy naukowych instytutów, dla których cała edukacyjna misja sprowadza się do utrzymania toksycznego status quo. Są oni w istocie karykaturą mistrza! Przesiąknięci kompleksami i resentymentem, nieustannie skorzy, by swą administracyjną władzę wykorzystywać do manipulacji i zawsze co bardzo charakterystyczne łasi na pochlebstwa uczniów. W ten sposób powstaje instytucjonalnie usankcjonowana chora postać relacji mistrz uczeń. Na szczęście te zdarzające się tu i ówdzie przypadki nie mogą wpłynąć na zmianę analizowanego przez nas idealnego teoretycznego wzorca. Przede wszystkim dlatego, że są one rażąco sprzeczne z jego założeniami: nie są bezinteresowne, nie przyczyniają się do rozwoju duchowego ucznia i mistrza i nie uwzględniają koniecznego wzajemnego szacunku dla indywidualności obu stron. W relację mistrz uczeń wpisana jest jak już wspomnieliśmy na samym wstępie pewna dialektyczna asymetria. Powtórzmy, to po stronie ucznia leży ostateczna decyzja uznania zwykłego nauczyciela, czy szerzej partnera edukacyjnego dialogu, za mistrza. Tej decyzji nie mogą zastąpić żadne okoliczne perswazje, typu: przyznawane nauczycielom tytuły naukowe, stanowiska czy nagrody. Żadna z podobnych okoliczności nie pomoże, jeśli między nauczycielem a uczniem nic duchowo nie zaiskrzy, jeśli nie będzie wzajemnej otwartości i woli współpracy. Analizując przedmiotowy związek większość obserwatorów przynajmniej początkowo uznaje, że więcej do zaoferowania ma mistrz: swoją zawodową kompetencję i sprawność, doświadczenie, dojrzałość i towarzyszącą jej cierpliwość, a także konieczną w 4 / 7

5 procesie tworzenia otwartość. Ale i uczeń odgrywa istotną rolę! Poza wskazaniem bądź potwierdzeniem mistrzowskiego autorytetu nauczyciela, wnosi on w doświadczenie mistrza powiew świeżości, młodzieńczej energii, inne zdeterminowane językiem nowej narracji spojrzenie na świat. Idąc za teoretycznym wzorem Heglowskiej dialektyki pana i sługi, możemy zaryzykować następującą interpretację. Mistrz potrzebuje uczniowskiego zaufania, by ugruntować się w swej podmiotowości, w swym byciu autorytetem, ale z czasem przyzwyczajenie się do roli mentora ogranicza jego potencjał twórczy, a jego związek z dziełem sztuki zostaje zapośredniczony właśnie przez ucznia. Z kolei uczeń, który początkowo oddaje swój duchowy rozwój w ręce mistrza, zyskując bezpieczeństwo i kluczowy przyczółek w rozwoju własnej tożsamości, z czasem uzmysławia sobie, że wszystko w gruncie rzeczy zależy wyłącznie od jego własnej pracowitości i twórczej szczerości. W konsekwencji staje się on (uczeń) samoświadomym pryzmatem nowych treści i narzędzi pozwalających je wyrazić, z którego w coraz większym stopniu korzysta mistrz. W związku z tym (następnie), mistrz, pragnąc przezwyciężyć marazm twórczy, od ucznia czerpie wzory aktywności, stając się niejako uczniem swego ucznia. Z kolei uczeń, nabrawszy mentorskiej pewności siebie, traci swego mistrza, a w rezultacie przeżywa pierwszy kryzys związany z brakiem krytycznej percepcji swego dzieła. Opuszczony i zagubiony poszukuje namiastki ucznia widza bądź krytyka by ostatecznie przestać być wreszcie tylko uczniem. Na ile dosłowna i powszechna jest propozycja tej dialektyki trudno nam tutaj wyrokować. Pamiętajmy jednak, że Hegel jej pierwowzór umieszcza w Fenomenologii ducha, pośród innych, równie koniecznych elementów linearnego rozwoju samoświadomości, tj. obok świadomości uprzedmiatawiającej, świadomości innego ja i wspólnoty my, świadomości stoickiej, nieszczęśliwej itd. Reasumując, możemy powiedzieć, że w procesie duchowego rozwoju rola mistrza i ucznia przenika się wzajemnie, podtrzymując sam proces uczenia się czyli transcendującego niezmiennie swą aktualnie ugruntowaną tożsamość duchowego doskonalenia się. W zasadniczym dla nas kontekście mistrz, ucząc ucznia, jednocześnie sam się uczy częściowo wprost od ucznia, częściowo z samego uczestniczenia w przedmiotowej relacji zaś sama ta wzajemność uczenia się stanowi istotę transcendencji. Chodzi tu o ludzką transcendencję wydarzającą się w trzech nakładających się na siebie wymiarach: uczenia się, tworzenia i egzystencji. Podążając za wskazówkami Schellinga i Heideggera, rozumiemy transcendencję jako stałe przekraczanie dwóch przesądów wiedzy potocznej, mianowicie: że ja jestem i że poza mną istnieje świat. Zatem tworząc i rozmyślając, transcendujemy siebie samych, obecnych w swym naturalnym związku ze światem, współtworząc jednocześnie świat sztuki i idei. W ten sposób człowiek odkrywa fundamentalny rys własnej egzystencji, jej ekstatyczność, jej projektujące bycie na zewnątrz. Tworząc i rozmyślając, współkonstytuujemy wciąż na nowo sens transcendentalnej teleologii, wiążącej w źródłowym współistnieniu autoteliczną teorię i praxis. Dlatego właśnie sztuka może być pomyślana jako ogólny organon filozofii (nie tylko transcendentalnej). 5 / 7

6 Podsumowując, możemy uznać, iż tak jak naturalny jest proces przekazywania wiedzy i kształtowania osobowości przedstawicieli kolejnych pokoleń, tak też naturalna jest instytucja mistrza. Jego istota, której zarys staraliśmy się w tej medytacji przedstawić, przez wieki raczej nie uległa znaczącym przemianom, co najwyżej ulegały im jej zewnętrzne przejawy i drugorzędne cechy. Wszyscy wszak żyjemy w coraz bardziej demokratycznym i multikulturowym społeczeństwie, w którym osiągnięcia cywilizacji technicznej pozwalają na coraz szybszy obieg informacji i coraz szybszy rytm dnia i życia. Mistrzowie jednak nadal żyją wśród nas, chociaż, tak jak my, bywają zabiegani, mają swoje rozliczne i przyziemne problemy, znamy ich słabości i wady, wiemy, że nie są święci Ale też nigdy święci nie byli! Dzisiaj przynajmniej co jest symptomem moralnego postępu świętych nie udają. Najważniejsze jednak, że mimo tych wszystkich różnic, w absolutnie kluczowych sprawach pozostają naszymi zawodowymi autorytetami i duchowymi przewodnikami. Wiemy już, że znaczenie mistrza zależy w ogromnym stopniu od reakcji potencjalnych uczniów. Czy pośród zalewu informacji, który tworzy podprogowy i naiwnie pozytywny przekaz: wyluzuj, życie jest łatwe i jesteś świetny, wkrótce osiągniesz sukces, znajdą się tacy jego odbiorcy, którzy wbrew ogólnej tendencji będą mieli siłę i czas, by w bezpośrednim i wzajemnie szczerym spotkaniu popracować pod okiem swego mistrza? [Przypis 1. To w istocie nierozstrzygalna aporetyczna alternatywa, w której musimy wybrać i opowiedzieć się albo za optymistycznym panlogizmem Leibniza (w którym wolność człowieka nie zagraża porządkowi najlepszego ze światów) albo za równie optymistycznym postulatem Schellinga dotyczącym ontologicznej wolności człowieka (w którym człowiek jest wyróżnionym podmiotem zdolnym przez destrukcję zastanego do tworzenia nowego).] * * * 6 / 7

7 Tytułem puenty na koniec. Kiedy Stowarzyszenie, które reprezentuję, zaangażowało się w projekt Sympozjum, za pośrednictwem naszego profilu na Facebooku, stworzyliśmy stronę Wydarzenia zapowiadającą m.in. Panel Dyskusyjny: Komu potrzebny jest jeszcze mistrz?. Wkrótce pojawiły się komentarze znajomych i znajomych znajomych. Wśród nich wyróżniał się zwięzłością i prowokacyjną ironią następujący: Mistrz nie jest już potrzebny nikomu, za to wielu potrzebuje ucznia!. Administrator naszego profilu, poza oczywistym lajknięciem, poczuł się w obowiązku odpowiedzieć na te śmiałe twierdzenie o nadpodaży mistrzów i deficycie uczniów. To znak czasów Mało prawdziwych mistrzów, jeszcze mniej uczniów Leniwie rozprzestrzenia się bunt mas zadowolonych z własnej bylejakości. Lecz żeby nie budzić ponurego nastroju, administrator uzupełnił swój komentarz charakterystyczną emotikoną: ;-). 7 / 7

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii.

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. historiozofia DZIEJÓW FILOZOFIA nauka filozoficzna o ostatecznych czynnikach sprawczych, istocie i sensie ludzkich dziejów jako całości, zw. także

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Rabin dran ath Tagore KLASA SZKOLNA KRÓTKA POWTÓKA Z HISTORII EDUKACJI - Kiedy powstała szkoła podstawowa?

Bardziej szczegółowo

Współpraca oparta na empatii. Jacek Jakubowski

Współpraca oparta na empatii. Jacek Jakubowski Współpraca oparta na empatii Jacek Jakubowski Cywilizacyjny przełom jesteśmy ostatnią generacją starej cywilizacji, a zarazem pierwszym pokoleniem nowej. Dlatego wiele naszych osobistych lęków, niejasności

Bardziej szczegółowo

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii Andrzej L. Zachariasz ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2004 Opiniowali Prof. zw. dr hab. KAROL BAL Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNETRZNA. 2012/2013 OBSZAR II 2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany

EWALUACJA WEWNETRZNA. 2012/2013 OBSZAR II 2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany EWALUACJA WEWNETRZNA 2012/2013 OBSZAR II 2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany Pytania kluczowe : 1. Czy procesy edukacyjne są planowane zgodnie z podstawą programową? 2. Czy procesy edukacyjne

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Ocena 360 stopni z wykorzystaniem platformy on-line

Ocena 360 stopni z wykorzystaniem platformy on-line Ocena 360 stopni z wykorzystaniem platformy on-line Jak menedżer funkcjonuje w firmie kompleksowa informacja zwrotna Oferta usługi dla menedżerów Badanie opinii o kompetencjach menedżerów a rozwój firmy

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE SUMUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE SUMUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE SUMUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co sprzyja uczeniu się? DEFINICJE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE TO PRZEKAZYWANIE UCZNIOWI INFORMACJI W TAKI SPOSÓB, KTÓRY POMAGA MU SIĘ UCZYĆ.

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania koordynatora sieci. Warszawa,11.10.2012r.

Rola i zadania koordynatora sieci. Warszawa,11.10.2012r. Rola i zadania koordynatora sieci. Warszawa,11.10.2012r. Celem prezentacji jest: Przedstawienie roli i zadań koordynatora w moderowaniu sieci współpracy i samokształcenia. Wyjaśnienie specyfiki obowiązków

Bardziej szczegółowo

TWÓRCZE to nowe i cenne zarazem TWÓRCZO

TWÓRCZE to nowe i cenne zarazem TWÓRCZO TWÓRCZE to nowe i cenne zarazem TWÓRCZOŚĆ to dialog mistrza z przeszłością Mistrz to pierwszy uczeń swego ucznia TWÓRCZOŚĆ to próba kształtowania przyszłości aktualne potencjalne witalne niezbędne działanie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Proces właściwego wychowania dziecka jest możliwy tylko wtedy, gdy obie strony, rodzice i nauczyciel, znajdą wspólną płaszczyznę porozumienia umożliwiającą wzajemne

Bardziej szczegółowo

Lider Rejonu SZLACHETNEJ PACZKI. wolontariat

Lider Rejonu SZLACHETNEJ PACZKI. wolontariat Lider Rejonu SZLACHETNEJ PACZKI wolontariat Organizatorem projektu SZLACHETNA PACZKA jest Misja WIOSNY Pomagamy ludziom, by skutecznie pomagali sobie nawzajem. Wizja WIOSNY Tworzymy i doskonalimy systemy

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo

Mentoring naturalna droga zawodowego rozwoju. Zbigniew Brzeziński

Mentoring naturalna droga zawodowego rozwoju. Zbigniew Brzeziński Mentoring naturalna droga zawodowego rozwoju Zbigniew Brzeziński Program prezentacji Tło kulturowe Teoria i historia Cechy dobrego mentora Krótki katalog trójstronnych korzyści (organizacja mentee - mentor)

Bardziej szczegółowo

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Z plastyką na TY innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu plastyki i historii sztuki Opracowanie: mgr Jacek Krawczyk Śrem 2014 Wstęp Podstawowym zadaniem

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Duchowe owoce Medytacji Chrześcijańskiej

Duchowe owoce Medytacji Chrześcijańskiej Duchowe owoce Medytacji Chrześcijańskiej Mieć czy Być? Materializm naszego społeczeństwa kładzie w centrum życia co ja chcę. Jest skłonny traktować innego, w tym Boga, jedynie jako obiekt widziany pod

Bardziej szczegółowo

KRÓLEWSKIE SERCE KOBIETY

KRÓLEWSKIE SERCE KOBIETY KRÓLEWSKIE SERCE KOBIETY PAŁAC DZIAŁYŃSKICH W POZNANIU STARY RYNEK 78/79 I MODUŁ 23-24 MARCA 2013R. II MODUŁ 13-14 KWIETNIA 2013R. PIĘKNO NALEŻY WSPIERAĆ, BO TWORZY JE NIEWIELU A POTRZEBUJE WIELU PIĘKNO

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY METODYCZNE (dla nauczycieli matematyki szkół ponadgimnazjalnych)

WARSZTATY METODYCZNE (dla nauczycieli matematyki szkół ponadgimnazjalnych) WARSZTATY METODYCZNE (dla nauczycieli matematyki szkół ponadgimnazjalnych) Aktywizujące metody nauczania na przykładzie tematu: Dyskusja nad liczbą rozwiązań równania liniowego z wartością bezwzględną

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

OSOBOWOŚĆ W SFERACH ŻYCIA

OSOBOWOŚĆ W SFERACH ŻYCIA Pragniemy by ludzie mieli możliwość rozwijania tego, co w nich najcenniejsze swojej indywidualności. O MIRROR Inspiracja i filozofia Mirror Co robi Mirror? Oferta Testu Zalety i ograniczenia OSOBOWOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Tutoring Szkolny. TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie

Tutoring Szkolny. TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie TOWARZYSTWO EDUKACJI OTWARTEJ Kolegium Tutorów ALA Autorskie Licea Artystyczne i Akademickie Tutoring Szkolny nowa jakość w relacjach Uczniowie, Nauczyciele, Rodzice Mariusz Budzyński starogreckie słowo

Bardziej szczegółowo

Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem

Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem Mentoring i tutoring: długoterminowa współpraca między nauczycielem i uczniem Tutor Obie strony (tutor i uczeń) poświęcają czas i zaangażowanie na spotkania, których celem jest rozwój wiedzy, umiejętności

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA Warunki uczenia się Słuchacze odczuwają potrzebę uczenia się Zasady nauczania 1. Nauczyciel ujawnia studentom

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem o to ażeby bardziej był, a nie tylko więcej miał, aby poprzez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE POMOCY/DORADZTWA PROFESJONALNEGO DLA KOBIET

PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE POMOCY/DORADZTWA PROFESJONALNEGO DLA KOBIET PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE POMOCY/DORADZTWA PROFESJONALNEGO DLA KOBIET PI INNOWACYJNY MODEL GODZENIE PRZEZ KOBIETY ŻYCIA ZAWODOWEGO I RODZINNEGO Kamila Jeżowska Hułas, Radom, 6.08.2013 Człowiek

Bardziej szczegółowo

COACHING dla każdego

COACHING dla każdego Kilka słów o mnie Dlaczego analiza egzystencjalna COACHING Trochę historii Podejście fenomenologiczne Wewnętrzna zgoda Cztery podstawowe motywacje człowieka Viktor E. Frankl logoterapia, poradnictwo Człowiek

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co to jest ocenianie kształtujące? Ocenianie jest integralną częścią procesu edukacyjnego. Najczęściej mamy do czynienia z ocenianiem podsumowującym, które dzięki testom i egzaminom,

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Wstęp Człowiek żyje w określonym środowisku, które dostarcza mu wciąż nowych wrażeń, a nierzadko również problemów. Niekiedy środowisko jest dla niego nowym wyzwaniem, z jednej strony niesie wsparcie,

Bardziej szczegółowo

Jak uczyć uczniów efektywnego uczenia się

Jak uczyć uczniów efektywnego uczenia się Jak uczyć uczniów efektywnego uczenia się Ocenianie i jego cele Jednym z integralnych elementów współczesnego kształcenia jest ocenianie, które często jest postrzegane jako zbędne i kłopotliwe. Jednak

Bardziej szczegółowo

DOMINANTY SENSORYCZNE UCZNIÓW A NAUKA SZKOLNA - EDUKACJA NOWEJ GENERACJI - innowacja pedagogiczna w SP im. JP II w Grzędzicach

DOMINANTY SENSORYCZNE UCZNIÓW A NAUKA SZKOLNA - EDUKACJA NOWEJ GENERACJI - innowacja pedagogiczna w SP im. JP II w Grzędzicach DOMINANTY SENSORYCZNE UCZNIÓW A NAUKA SZKOLNA - EDUKACJA NOWEJ GENERACJI - innowacja pedagogiczna w SP im. JP II w Grzędzicach Wiadomym jest, iż nie ma dwóch takich samych ludzi, każdy wygląda inaczej,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Rozwiązywanie problemów wychowawczych wymiar praktyczny i metodologiczny

Rozwiązywanie problemów wychowawczych wymiar praktyczny i metodologiczny Rozwiązywanie problemów wychowawczych wymiar praktyczny i metodologiczny Dobre praktyki? żeby brać z nich przykład? w miarę jedzenia pyszności apetyt rośnie Ważnym problemem szkoły wprowadzającej edukację

Bardziej szczegółowo

Wirtualna wizyta w klasie

Wirtualna wizyta w klasie Wirtualna wizyta w klasie Ironią jest, że istotą istnienia szkół jest nauczanie i uczenie się, a jednak szkoły wciąż nie potrafią uczyć się jedne od drugich. Jeżeli kiedykolwiek odkryją jak to robić, będą

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

Efektywna Komunikacja i rozwiązywanie konfliktów

Efektywna Komunikacja i rozwiązywanie konfliktów Efektywna Komunikacja i rozwiązywanie konfliktów Korzyści z udziału w naszym szkoleniu: Głównym celem szkolenia jest poznanie zasad, skutecznych metod i dostarczenie niezbędnych narzędzi do budowania pozytywnych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE Beata Biedrzycka Przedmiotowe zasady oceniania z przedmiotu został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 30.IV.2007

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE OD A DO Z

WYCHOWANIE OD A DO Z Podstawą skutecznego wychowana bez przemocy jest konsekwentne ustalanie granic, umożliwiające dziecku orientację w otaczającym je świecie. Robert Mc Kenzie Kiedy pozwolić? Kiedy zabronić? WYCHOWANIE OD

Bardziej szczegółowo

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra

Metody: rozmowa, obserwacja, opowieść ruchowa, gra SCENARIUSZ 1 Temat zajęć: Zawody w zawody kobiety i mężczyźni w pracy - eliminowanie stereotypów związanych z płcią - zainteresowanie własną przyszłością w kontekście wyboru zawodu - kształcenie spostrzegawczości

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/216/14 RADY GMINY MEŁGIEW. z dnia 26 czerwca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/216/14 RADY GMINY MEŁGIEW. z dnia 26 czerwca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/216/14 RADY GMINY MEŁGIEW z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży z terenu gminy Mełgiew" Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi W tej jednostce dydaktycznej dowiesz się jak się zachowywać z osobą niepełnosprawną, aby poprawić jej komunikację i kwestie relacji

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Edukacja elastyczna flexischooling

Edukacja elastyczna flexischooling Edukacja elastyczna flexischooling James Hemming Jon Holt Roland Meighan Philip Toogood 1 Edukacja elastyczna Pedagogika skoncentrowana na uczniu, proces nauczania odpowiada potrzebom dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Opis szkoły Opisywane gimnazjum znajduje się w niewielkiej miejscowości, liczącej niewiele ponad tysiąc

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywanie efektów uczniowskiej pracy do ewaluacji uczenia się. Czy to, co się dzieje na zajęciach artystycznych może się zdarzyć w całej szkole?

Wykorzystywanie efektów uczniowskiej pracy do ewaluacji uczenia się. Czy to, co się dzieje na zajęciach artystycznych może się zdarzyć w całej szkole? Wykorzystywanie efektów uczniowskiej pracy do ewaluacji uczenia się. Czy to, co się dzieje na zajęciach artystycznych może się zdarzyć w całej szkole? Chris Willis Świetne zajęcia artystyczne Uczniowie

Bardziej szczegółowo

Wpływ. Kilka Podstaw. Wpływ

Wpływ. Kilka Podstaw. Wpływ Wpływ Zarządzanie Kadrami Kilka Podstaw Działanie zachowanie celowe związane z chęcią osiągnięcia określonego stanu rzeczy Manager (założenie) osoba kierująca ludźmi oraz wykorzystująca zasoby organizacji

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017

Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017 Koncepcja Pracy Młodzieżowego Domu Kultury Wrocław-Krzyki na lata 2012-2017 Twórcze i artystyczne wychowanie, czy tez lepiej wychowanie przez sztukę, może okazad się szczególnie ważne, nie tylko dla stworzenia

Bardziej szczegółowo

ŁÓDŹ WŁĄCZA POLITYKA SPOŁECZNA dla Miasta Łodzi. dla Miasta Łodzi. dokument w trakcie uchwalania

ŁÓDŹ WŁĄCZA POLITYKA SPOŁECZNA dla Miasta Łodzi. dla Miasta Łodzi. dokument w trakcie uchwalania ŁÓDŹ WŁĄCZA POLITYKA SPOŁECZNA 2020+ SPOŁECZNA dla Miasta Łodzi 2020+ dla Miasta Łodzi dokument w trakcie uchwalania WPROWADZENIE: Polityka Społeczna 2020+ dla Miasta Łodzi to dokument nowego typu, który

Bardziej szczegółowo

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI BARBARA KUBICKA - KLUCZNY Cross-coaching nowoczesne narzędzie rozwoju w organizacji Zarówno o coachingu indywidualnym jak i zespołowym powiedziano

Bardziej szczegółowo

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Pojęcie wychowania Wychowanie w szerokim znaczeniu wszelkie zjawiska związane z oddziaływaniem środowiska społ. i przyr. na człowieka, kształtujące jego tożsamość,

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ , , KONFLIKTY I PRZEMOC W RODZINIE - OPINIE POLAKÓW I WĘGRÓW

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ , , KONFLIKTY I PRZEMOC W RODZINIE - OPINIE POLAKÓW I WĘGRÓW CBOS SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU RAMOWY PLAN KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU Lp Nazwa przedmiotu Liczba godzin zajęć Liczba godzin zajęć

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W GORZYCACH NA LATA 2010-2016

KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W GORZYCACH NA LATA 2010-2016 KONCEPCJA PRACY NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ W GORZYCACH NA LATA 2010-2016 Tak naprawdę, to są tylko dwie rzeczy, w które można wyposażyć dzieci: pierwsze są korzenie, a drugą skrzydła. Hadding Carter

Bardziej szczegółowo

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień.

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień. Witaj, Nazywam się Magdalena Kluszczyk. Jestem self-leadership coachem i coachem kariery. Wspieram ludzi w budowaniu i odkrywaniu sukcesu na własnych warunkach. Stwórz wizję kariery to pierwszy krok na

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO.

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Kultura

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM OCENA WYMAGANIA CELUJĄCA (6) BARDZO DOBRA (5) Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą, osiągając 95%-100%

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ Tematy i zagadnienia (cele edukacyjne) 1. Wybór samorządu klasowego prawa i obowiązki ucznia -kształtowanie postaw patriotycznych i świadomości

Bardziej szczegółowo

George Berkeley (1685-1753)

George Berkeley (1685-1753) George Berkeley (1685-1753) Biskup Dublina Bezkompromisowy naukowiec i eksperymentator Niekonwencjonalny teoretyk poznania Zwalczał ateizm Propagował idee wyższego szkolnictwa w Ameryce Podstawą badań

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY TUTORING WYCHOWAWCZO-ROZWOJOWY nowa jakość w relacjach Nauczyciel Uczeń Rodzice. Mariusz Budzyński

SZKOLNY TUTORING WYCHOWAWCZO-ROZWOJOWY nowa jakość w relacjach Nauczyciel Uczeń Rodzice. Mariusz Budzyński SZKOLNY TUTORING WYCHOWAWCZO-ROZWOJOWY nowa jakość w relacjach Nauczyciel Uczeń Rodzice Mariusz Budzyński starogreckie słowo schole odpoczynek duchowy, polegający na przebywaniu wśród ludzi, którzy wzajemnie

Bardziej szczegółowo

Opis treści. Wstęp 13. Część pierwsza DEFICYT MIŁOŚCI JAKO PROBLEM BADAŃ W PEDAGOGICE 15. Wprowadzenie 17

Opis treści. Wstęp 13. Część pierwsza DEFICYT MIŁOŚCI JAKO PROBLEM BADAŃ W PEDAGOGICE 15. Wprowadzenie 17 Opis treści Wstęp 13 Część pierwsza DEFICYT MIŁOŚCI JAKO PROBLEM BADAŃ W PEDAGOGICE 15 Wprowadzenie 17 ROZDZIAŁ I Eksplikacja zjawisk deficytu miłości 19 1. Teoria potrzeb Abrahama H. Masłowa 19 2. Teorie

Bardziej szczegółowo

Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie.

Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie. Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie. Ewa Kucharczyk Akademia Górniczo - Hutnicza II rok, WH W ankiecie zatytułowanej: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie wzięło udział dokładnie 100

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny.

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny. EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU TABELA ODNIESIEŃ Studia stacjonarne II stopnia Profil ogólnoakademicki i praktyczny Obszar sztuki Dziedzina - sztuki plastyczne Dyscyplina -

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rodzic i nauczyciel -partnerzy procesu edukacji Anna Resler Maj Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 23 kwietnia 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Przedmiot: język niemiecki

Przedmiotowy system oceniania Przedmiot: język niemiecki Załącznik nr 5 do PS-04 Edycja 1 Strona 1 z 6 Procedury Załącznika 1 1 Przedmiotowy system oceniania Przedmiot: język niemiecki Formy sprawdzenia wiadomości i umiejętności Nazwa formy Odpowiedzi ustne

Bardziej szczegółowo

Pojęcie myśli politycznej

Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna obejmuje całość zagadnień odnoszących się bezpośrednio do działalności politycznej stanowi zbiór wyobrażeń dotyczących organizacji państwa oraz

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność 1. ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA SIĘ 2. PROCES KOMUNIKOWANIA SIĘ 3. STYLE KOMUNIKOWANIA SIĘ 4. PRZESZKODY W KOMUNIKOWANIU SIĘ 1.ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA

Bardziej szczegółowo

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska ATMOSFERA: - klimat społeczny, psychospołeczny - dotyczy tego, jak członkowie

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

Szkoła Przyjaciół Szkoła

Szkoła Przyjaciół Szkoła Załącznik nr 7 Program wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie Szkoła Przyjaciół Szkoła przyjaznych kontaktów dzieci, rodziców i pracowników szkoły, sprzeciwu dla brutalności, agresji i nietolerancji,

Bardziej szczegółowo

Wystąpienie na temat przedsiębiorczości. Temat: Hossa w szkole, czyli o kształtowaniu postaw przedsiębiorczości u uczniów.

Wystąpienie na temat przedsiębiorczości. Temat: Hossa w szkole, czyli o kształtowaniu postaw przedsiębiorczości u uczniów. Wystąpienie na temat przedsiębiorczości. Temat: Hossa w szkole, czyli o kształtowaniu postaw przedsiębiorczości u uczniów. Elżbieta Wiśniowska Szybki start daje przewagę Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialna Przedsiębiorczość

Odpowiedzialna Przedsiębiorczość Odpowiedzialna Przedsiębiorczość Czym są warsztaty: Odpowiedzialna Przedsiębiorczość To cykl spotkań, które skupione wokół zagadnień związanych z przedsiębiorstwem, pokazują młodym osobom, w jaki sposób

Bardziej szczegółowo