Harry Potter jako wzór do naśladowania współczesnych dzieci i młodzieży mgr Ewelina Biel mgr Magdalena Szumieć

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Harry Potter jako wzór do naśladowania współczesnych dzieci i młodzieży mgr Ewelina Biel mgr Magdalena Szumieć"

Transkrypt

1 Harry Potter jako wzór do naśladowania współczesnych dzieci i młodzieży mgr Ewelina Biel mgr Magdalena Szumieć Minęło 12 lat odkąd w polskich księgarniach pojawiła się pierwsza część przygód Harry ego Pottera. Młody czarodziej zawładną sercami dzieci, młodzieży i dorosłych na całym świecie, doprowadzając do pojawienia się zjawiska fascynacji głównym bohaterem, określanego mianem potteromanii. Wydanie każdego kolejnego tomu powieści sprawiało, że świat młodych ludzi zamierał i w tą jedną noc gromadzili się oni przy księgarniach, aby jak najszybciej dokonać zakupu i poznać dalszy ciąg przygód Harry ego. Czytelnicy z niecierpliwością oczekiwali także na ekranizację kolejnych części przygód młodego czarodzieja, doczekawszy się w ubiegłym roku adaptacji filmowej ostatniego tomu sagi. Ogromne zainteresowanie powieścią ze strony dzieci i młodzieży niemal natychmiast wywołało dyskusje na temat edukacyjnych walorów książki. Świat bardzo szybko podzielił się na zwolenników i zagorzałych przeciwników Harry ego Pottera. Jedni wyrażali chęć włączenia przygód młodego czarodzieja do kanonu lektur, inni apelowali o wprowadzenie zakazu czytania powieści przez dzieci. W środowisku młodych czytelników tytułowy bohater powieści miał jednak przeważającą część fanów, którzy tworzyli liczne fankluby Harry ego i - pomimo niechęci ze strony rodziców - oddawali się lekturze powieści. Zainteresowanie sagą wydawało się być także swoistym protestem przeciwko pokutującemu wśród dorosłych przekonaniu, że współcześnie dzieci i młodzież praktycznie nie czytają. Autorka Harry ego Pottera udowodniła całemu światu, że młodzi ludzie nie tylko czytają książki, ale - przede wszystkim - że lubią to robić! Pokazała, iż problem zmniejszania się czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży nie wynika z braku chęci, a do lektury młodych czytelników wcale nie trzeba zmuszać. Pomimo upływu lat, do dnia dzisiejszego w Sieci nadal istnieje wiele fanklubów Harry ego i równie wiele blogów poświęconych jego postaci. Warto sobie zatem zadać pytanie, co dostrzegli w powieści i w osobie głównego bohatera młodzi ludzie, którzy dorastali wraz z Harrym Potterem i dlaczego jego historia stała się im tak bliska? 165

2 Rozważając kwestię edukacyjnych walorów Harry ego Pottera, należałoby rozpocząć od krótkiej charakterystyki literatury dla dzieci. W odróżnieniu od literatury dziecięcej, twórcami literatury dla dzieci są ludzie dorośli, którzy za pośrednictwem słowa drukowanego pragną realizować określone funkcje utylitarne. Najczęściej publikacje kierowane do dzieci i młodzieży powinny - zdaniem dorosłych - pełnić funkcję edukacyjną. Z tego rozliczają książki zarówno rodzice, jak i nauczyciele. Niemniej jednak pośród powieści dla dzieci znajdują się także takie, które cieszą się uznaniem najmłodszych, podczas gdy w opinii dorosłych zyskują miano nieciekawych lub nawet szkodliwych. W spór ten włączają się także badacze przedmiotu, którzy podkreślają niejednokrotnie, że literatura dla dzieci powinna służyć przede wszystkim zabawie. Funkcja rozrywkowa literatury nie powinna nigdy być wypierana przez funkcję użytkową. Zwolennikiem takiego podejścia jest m. in. J. Cieślikowski. Sformułowanie literatura dla dzieci i młodzieży nie do końca pozwala na jednoznaczne postawienie granicy wiekowej odbiorcy. Na każdym etapie rozwoju uwzględnić należy bowiem inne potrzeby i zainteresowania potencjalnych czytelników. Młody czytelnik, zainteresowany daną książką sięgnie po nią bez względu na to, czy dorosły wyrazi w tym względzie swoją aprobatę. Właśnie taką sytuację mieliśmy okazję obserwować w roku 2000, kiedy to na polskim rynku wydawniczym ukazała się pierwsza część powieści J.K. Rowling pt. Harry Potter i kamień filozoficzny. Główny bohater powieści - tytułowy Harry - miał wówczas 11 lat i każdy ówczesny jedenastolatek chciał towarzyszyć młodemu czarodziejowi w przygodach, które przeżywał i problemach, z którymi się borykał. Powszechnym wówczas prezentem świątecznym był pierwszy tom powieści J.K. Rowling. Pomiędzy kolejnymi wydaniami powieści zachowana była przerwa od roku do dwóch lat, co dodatkowo wzmacniało motywację do zakupu i przeczytania książki, gdy ta już ukazała się w księgarniach. Wielu krytyków literatury, badaczy, rodziców i nauczycieli stanęło na stanowisku, że Harry Potter nie jest książką dla dzieci. Analizując to stwierdzenie, warto zastanowić się, czym jest książka dla dzieci. Pomocna w tym względnie jest typologia Z. Adamczykowej. Wśród odbiorców literatury, wyodrębniła ona następujące grupy wiekowe40: 40 Z. Adamczykowa, Literatura dziecięca: funkcje - kategorie gatunki. Warszawa 2004, s

3 okres inicjacji czytelniczej, trwający do 3. roku życia, zdominowany przez książki-zabawki oraz książeczki obrazkowe; wiek przedszkolny, trwający od 3. do 6-7. roku życia, w którym dominującą formą jest baśń magiczna oraz, zawierająca elementy humoru i nonsensu, rymowana poezja; młodszy wiek szkolny, trwający do roku życia, charakteryzujący się stopniowym przekraczaniem granicy fantastyki i przechodzeniem do tekstów bardziej realistycznych. Dominującym gatunkiem staje się wówczas poezja i proza, a tematyka książki zaczyna różnicować się ze względu na płeć dziecka; starszy wiek szkolny, trwający do 13. roku życia, w którym czytelnicy zaczynają coraz wyraźniej identyfikować się z bohaterem literackim. Uwidaczniają się wówczas zainteresowania literaturą realistyczną wyraźnie zróżnicowane ze względu na płeć odbiorcy; okres dorastania, trwający do 16. roku życia, w którym młodzież zaczyna sięgać po literaturę dla dorosłych. Zainteresowania czytelnicze ulegają rozszerzeniu na lirykę, prozę egzystencjalną i filozofującą, w której czytelnicy poszukują odpowiedzi na nurtujące ich pytania; wczesna młodość, trwająca do 19. roku życia, związana z jednoczesnym skupieniem swojego zainteresowania na książce młodzieżowej i uniwersalnej. Na tle powyższego podziału, odbiorców przygód Harry ego Pottera można byłoby zakwalifikować do co najmniej czterech grup wiekowych. Począwszy od młodszego wieku szkolnego, a skończywszy, w przypadku ostatnich tomów powieści, na wczesnej młodości. W praktyce jednak wiemy, że po powieść J.K. Rowling sięgają nawet dzieci młodsze. Wydaje się to być szczególnym problemem wówczas, gdy nie ma obok nich dorosłego człowieka, który mógłby wyjaśnić dziecku sytuacyjny kontekst postępowania bohaterów. Zaskakującym jest jednak fakt, że autorka stworzyła powieść niespotykaną na skalę światową, która - pomimo odmiennych zainteresowań czytelniczych - odpowiada oczekiwaniom tak różnych grup wiekowych odbiorców. Fenomen Harry ego Pottera dotknął bowiem również dorosłych czytelników, zyskując sobie wśród nich rzesze fanów. 167

4 Na całym świecie coraz wyraźniej przekraczane są granice odrębności literatury dla dzieci. Niejednokrotnie staje się ona literaturą tzw. uniwersalną, której adresat nie jest jednoznacznie określony. Analiza literatury przedmiotu także pozwala odnaleźć słowa sprzeciwu pod adresem tworzenia podziałów na literaturę dla dzieci i literaturę dla dorosłych. Znamienne jest w tym miejscu stanowisko francuskiego poety M. Careme, który podkreślił, że nie ma odrębnej literatury dla dzieci i dla dorosłych podobnie, jak nie ma dla nich odrębnej czekolady. Zgodnie z tym podejściem, utwory wartościowe czytać mogą zarówno dzieci, jak i dorośli41. Utwór literacki może być wówczas nośnikiem przeżyć czytelniczych dla przedstawicieli różnych pokoleń, stając się jednocześnie nośnikiem więzi międzypokoleniowej. Powstające w ten sposób zjawisko zmiany adresata - zdaniem A. Przecławskiej - polega na tym, że dorośli stają się odbiorcami literatury skierowanej pierwotnie do dzieci i odwrotnie, utwory adresowane do dorosłych czytelników zyskują sobie uznanie w oczach dzieci42. Zjawisko to mogliśmy bez trudu dostrzec w kontekście powieści pt. Harry Potter. Utwór zaadresowany był pierwotnie do dzieci i młodzieży podczas, gdy w rzeczywistości zyskał popularność także w gronie czytelników dorosłych. Warto zatem zastanowić się nad racjonalnym rozwiązaniem sporu pomiędzy krytykami literatury, którego przedmiotem są wartości powieści o Harry m Potterze. Podstawowym kryterium oceny utworu literackiego powinno być właśnie kryterium wartości, których nośnikiem jest ów utwór. Na tle tego kryterium postaramy się poddać analizie powieść J.K. Rowling, by wskazać w ten sposób fragmenty wpływające korzystnie na rozwój społeczny młodych czytelników. Wśród cech charakterystycznych literaturę dla dzieci Z. Adamczykowa wyodrębnia dydaktyzm43. Kategorię tą wyróżnił także J. Cieślikowski, dodatkowo poszerzając ją o pedagogiczność, która jest swoistego rodzaju strategią pozwalającą uzyskiwać pożądane przez dorosłych efekty wychowawcze44. Cechami literatury dla dzieci są także: obecność fantastyki i przygody, które wzbogacają dziecięcą wyobraźnię i pozwalają spojrzeć na utwór bardziej pod kątem funkcji 41 Tamże, s A. Przeclawska, Literatura dla dzieci i młodzieży a kształtowanie więzi międzypokoleniowej w: Wartości w świecie dziecka i sztuki dla dziecka red. M. Tyszkowa, B. Żurakowski. Warszawa-Poznań 1984, s Z. Adamczykowa, Literatura dziecięca: funkcje..., op. cit., s J. Cieślikowski, Literatura osobna. Warszawa 1985, s

5 estetycznej aniżeli dydaktycznej45. Zdaniem B. Żurakowskiego fantastyka powinna być wsparta elementem prawdopodobieństwa po to, by dziecko mogło uwierzyć w prawdziwość kreowanego w książce świata46. Potrzebę uwzględniania w literaturze dla dzieci elementów fantastyki akcentuje także A. Baluch. Młody czytelnik ma silną potrzebę przebywania w świecie magicznym, odmiennym od codziennej rzeczywistości. W tym świecie marzeń dziecko może bowiem zrealizować swoje najskrytsze pragnienia47, obecność pośrednika, widoczna w odniesieniu do utworów skierowanych do najmłodszych odbiorców, którzy samodzielnie nie potrafią czytać i skupiają się jedynie na ilustracjach48, występowanie bohatera rówieśniczego, z którym utożsamiać się może dziecięcy odbiorca. Uruchamia się wówczas mechanizm identyfikacji i projekcji, dzięki któremu utwór może pełnić funkcję kompensacyjną. Wiek bohatera w dużej mierze określa zatem docelową grupę odbiorców49, obecność humoru, która zawsze wywołuje na twarzy młodego odbiorcy uśmiech i chęć dalszej lektury. Za pośrednictwem żartu, ironii i satyry można ponadto przekazać dziecku istotne z punktu widzenia nauczania i wychowania treści50, teleologiczność literatury dla dzieci związana z ukierunkowaniem utworu na osiągnięcie określonego celu, którym może być ukazanie relacji pomiędzy dobrem a złem, kłamstwem, a prawdą, sprawiedliwością a niesprawiedliwością itp51. W świetle powyższych rozważań, Harry Potter niewątpliwie spełnia warunek związany z obecnością pierwiastka fantastyki i przygody. Każdy kolejny tom powieści pozwala bowiem czytelnikowi podróżować nie tylko pomiędzy światem realnym i światem magicznym, ale także odbywać podróże w czasie. Dostrzegalny jest także element prawdopodobieństwa, który pozwala czytelnikowi wierzyć, że 45 Z. Adamczykowa, Literatura dziecięca: funkcje..., op. cit., s B. Żurakowski, Wartości estetyczne w literaturze dla dzieci w: Wartości w świecie dziecka..., op. cit. s A Baluch, Archetypy literatury dziecięcej. Wrocław 1993, s Z. Adamczykowa, Literatura dziecięca: funkcje..., op. cit., s Tamże, s Tamże, s Tamże, s

6 czarodziejski świat Hogwartu istnieje naprawdę, że wystarczy tylko znaleźć właściwy peron 9 %, aby można było cieszyć się urokami świata magii. Realizm obecny w powieści potęgowany jest dodatkowo całą procedurą funkcjonowania szkoły czarodziejów. W niej także znajdują się nauczyciele mniej lub bardziej łubiani, istnieje system nagradzania i karania, a na początku każdego roku trwają przygotowania związane z gromadzeniem rekwizytów potrzebnych do nauki. Różnica polega tylko na tym, że zamiast długopisu kupuje się różdżkę, a zamiast mundurka - szatę i latającą miotłę. Nawet podręczniki posiadają podobny, do realizowanego w szkole, zakres tematyczny. W powieści J.K. Rowling występuje także bohater dziecięcy, którego przygody rozpoczynają się po ukończeniu 11. roku życia. Kryterium bohatera rówieśniczego w znacznej mierze pozwoliło ukierunkować współczesnych rodziców i opiekunów, na zakup książki dla swoich 11- letnich dzieci. W powieści pt. Harry Potter występuje także pierwiastek humoru o charakterze językowym i sytuacyjnym. Często jednak zabawne sploty okoliczności związane są z krzywdą negatywnego bohatera. Kontrowersyjną jest natomiast teleologiczność powieści. Wielu krytyków zarzuca jej, że nie określa wyraźnej granicy pomiędzy dobrem a złem, co jest oczywistym zafałszowaniem, gdyż istnieje realny podział na postaci pozytywne i negatywne. Ponadto tytułowy Harry wraz z przyjaciółmi zawsze stara się działać w imię sprawiedliwości. Największy sprzeciw wśród krytyków książki budzi jednak fakt, że tytułowy bohater kłamie. Kłamstwo to z reguły jednak jest demaskowane przez otoczenie, pozwalając jednocześnie uzmysłowić odbiorcy, że rozwiązanie to przynosi więcej szkody aniżeli pożytku. Należy w tym względnie pamiętać także o tym, że główni bohaterowie mają po 11 lat. Zgodnie ze stadium rozwoju moralnego L. Kohlberga są zatem na etapie moralności prekonwencjonalnej. Moralność taka jest charakterystyczna dla dzieci do 13 roku życia, a podstawą dokonywania ocen moralnych są wówczas osobiste korzyści. Dziecko w tym wieku podejmuje zachowania moralne tylko wówczas, gdy chce uniknąć kary lub uzyskać nagrodę52. Trudno w tych okolicznościach wymagać od bohaterów, by podejmowali działania moralne w trosce o pomyślność całego społeczeństwa. Dużą dojrzałością wykazuje się w tym miejscu przyjaciółka Harry ego - Hermiona, która w podejmowanych przez siebie działaniach obawia się krytyki ze strony autorytetów, jakimi są dla głównych bohaterów 52 P.G. Zimbardo, Psychologia i życie. Warszawa 2009, s

7 nauczyciele, reprezentując tym samym wyższe stadium moralności konwencjonalnej. Wraz z upływem lat bohaterowie stopniowo zaczynają rozumieć wagę moralnego postępowania. Zmodyfikowaną wersję cech charakteryzujących literaturę dla dzieci przedstawiła D. Kowalewska. Niewątpliwie specyfika literatury dla dzieci wiąże się - zdaniem autorki - z jej socjalizacyjną rolą, która dotyczy wprowadzenia dziecka w świat norm społecznych. Ponadto istota literatury dla dzieci pozwala na wyodrębnienie w niej elementów fantastyki, określonego bohatera dziecięcego, specyficznego doboru tematyki, elementów przygody, komizmu, ograniczonej ilości scen budzących lęk oraz szczęśliwego zakończenia53. Autorka zwróciła szczególną uwagę na osobę głównego bohatera, który dla większości czytelników staje się rzeczywistym przyjacielem, a nawet idolem. Fabuła utworu daje bohaterowi dodatkową szansę wyeksponowania niezwykłych cech charakteru, co czyni z niego ucieleśnienie marzeń młodego czytelnika i pozwala wierzyć w nieograniczone możliwości przeciętnego człowieka54. W literaturze dla dzieci często spotkać się można ze zjawiskiem odwracania się od treści smutnych. Twórcy publikacji - zdaniem J. Papuzińskiej - często przekonani są o bezzasadności rzucania cienia na radosne chwile dzieciństwa. Podejście takie jest jednak kwestią głęboko dyskusyjną55. Obecnie coraz częściej świat kreowany przez twórców literatury dla dzieci przestaje być bezpieczny, radosny i wolny od zagrożeń. Na dzieci z kart książek zamiast królików, niedźwiadków i sarenek coraz częściej spoglądają wiedźmy, potwory i smoki. Strach i groza stały się obecnie elementami przyciągającymi młodych czytelników niczym magnez56. Niewątpliwie nie należy przed dziećmi ukrywać istnienia zła. Każdy człowiek powinien być przygotowany na to, że w otaczającym świecie zło zawsze występuje w opozycji dobra, a każdy dzień niesie ze sobą zdarzenia przyjemne i przykre. Prezentowanie dziecku upiększonej rzeczywistości jest zatem nieuzasadnione i okrutne, gdyż zetknięcie się ze złem, strachem i cierpieniem w późniejszym okresie sprawić może, że człowiek nie będzie umiał sobie poradzić z negatywnymi emocjami. 53 D. Kowalewska, Harry i czary-mary, czyli o wartościach edukacyjnych w cyklu powieści Harry Potter" J.K. Rowling. Kraków 2005, s Tamże, s J. Papuzińska, Dziecko w świecie emocji literackich. Warszawa 1996, s Tamże, s

8 Literatura dla dzieci powinna spełniać wiele funkcji. D. Kowalewska w sposób szczególny wyodrębniła wśród nich: Funkcję poznawczą - związaną z uaktualnianiem wiedzy i postaw czytelnika poprzez wyodrębnienie w utworze literackim elementów rzeczywistości społecznej, historycznej i kulturowej. Literatura staje się wówczas odpowiedzą, na nurtujące czytelnika pytania, wskazówką, jak powinien żyć oraz sugestią, jak rozwiązywać dręczące go problemy57. Funkcję wychowawczą - związaną z wpływem, który wywierać może literatura na czytelnika. Wpływ ten uzależniony jest od samego czytelnika, od treści utworu, jego cech charakterystycznych, jak również od sytuacji, w której nastąpił kontakt z tekstem. W sytuacji, gdy podczas lektury dochodzi u odbiorcy do konfrontacji postaw odbiorcy z tymi, które reprezentują bohaterowie, możemy mówić o pozytywnym wpływie utworu na czytelnika. Wartość wychowawczą nadaje zatem literaturze sam czytelnik, który buduje własny system etyczny w oparciu o prezentowane w utworze wzorce zachowań. Treści zawarte w utworze pozwalają zachęcić dzieci i młodzież do naśladowania zachowań bohaterów i rozwijają umiejętność formułowania ocen ludzkiego postępowania, umożliwiając tym samym częściową modyfikację własnych postaw. To właśnie osoba bohatera staje się w utworze czynnikiem najsilniej oddziałującym na odbiorcę poprzez zestaw cech, które dla czytelnika są szczególnie wartościowe i które chciałby on posiadać. Zdaniem D. Kowalewskiej, najwartościowszym wzorem jest bohater posiadający zarówno cechy pozytywne, jak i negatywne. Wówczas bowiem staje się ona w oczach czytelnika bardziej wiarygodny i przekonujący58. Funkcję estetyczną - rozwijającą wrażliwość estetyczną czytelników oraz budującą ich postawę wobec artyzmu i piękna59. Wartości edukacyjne literatury dla dzieci Wartości stanowią dla człowieka kryterium, na podstawie którego dokonuje on wyborów i określa kierunek własnych dążeń. Od 57 D. Kowalewska, Harry i czary-mary..., op. cit.. s Tamże, s Tamże, s

9 posiadanych przez człowieka wartości uzależnione są wszelkie podejmowane przez niego decyzje i oceny60. Wartości determinują zatem całą egzystencję człowieka. Z punktu widzenia pedagogiki, źródłem wartości są normy społeczne. Zdaniem D. Kowalewskiej, edukacja szkolna powinna oddziaływać na uczniów tak, by dążyli oni do budowania społeczeństwa opartego na tym, co piękne, dobre i prawdziwe. Proces wychowania powinien zmierzać do internalizacji wartości uniwersalnych, które mogą stwarzać warunki dla harmonijnego rozwoju jednostki i społeczeństwa61. Zdaniem M. Kwiatkowskiej-Rataj czak, wartości oddziałują na sposób postrzegania i traktowania innych ludzi. Za pośrednictwem wartości buduje się zatem dojrzałość społeczną jednostki62. Wartości pojawiające się w dziełach literackich - zdaniem dorosłych - powinny umożliwić dziecku łagodne wejście w świat norm społecznych. Nauczyciele dodatkowo poszukują w literaturze źródła ułatwienia i uatrakcyjnienia procesu kształcenia. Utwory literackie - zdaniem D. Kowalewskiej - są nośnikiem następujących wartości: Wartości poznawcze - dotyczące poznawania otaczającej rzeczywistości i zgłębiania wiedzy, która pozwala wzbogacić proces rozwoju osobistego, społecznego i kulturowego. Podstawową wartością jest w tym obszarze prawda. W utworach literackich wiąże się ona z koniecznością wiernego odzwierciedlenia świata przedstawionego w książce w stosunku do pozaliterackiej rzeczywistości. Wartości moralne - będące podstawą systemu edukacji i wskazówką dla formułowania celów wychowawczych. Wartości moralne opierają się także na informacjach o otaczającej rzeczywistości, które wywierają wpływ na sposób postrzegania siebie, świata oraz innych ludzi. Podstawową wartość moralną stanowi dobro, które w literaturze dla dzieci najczęściej bywa utożsamiane z tym, co piękne. Tamże, s Tamże, s M. Kwiatkowska-Ratajczak, Z perspektywy wartości o prozie dla dzieci i młodzieży. Poznań 1994, s

10 Wartości estetyczne - związane z przyswajaniem przez dzieci i młodzież dziedzictwa kulturowego. Podstawowa wartość estetyczna to piękno63. Literaturę - także tę nieobowiązkową - można wykorzystać do ważnego zadania szkoły, jakim jest realizowanie wartości kształcenia, czyli wartości przekazywanych uczniom w procesie dydaktycznowychowawczym przez nauczyciela - mistrza, doradcę i empatycznego przewodnika (...), uczeń uczy się je rozpoznawać i w końcu przyjmuje za własne 64. Nawet jeśli dana książka nie należy do lektur szkolnych, ale cieszy się zainteresowaniem dzieci lub młodzieży, warto poświęcić czas na omówienie jej, np. w ramach godzin wychowawczych, które - jak zauważa M. Bereźnicka - nie zawsze są realizowane w sposób wartościowy wychowawczo, co może wynikać m.in. z niewystarczającego przygotowania nauczycieli w tym zakresie65. Wyznaczenie jednoznacznej granicy pomiędzy literaturą dla dzieci a literaturą dla dorosłych jest bardzo trudne. Coraz trafniejszym wydaje się być określanie literatury mianem uniwersalnej, której cechą charakterystyczną jest brak wyraźnie określonego adresu czytelniczego. Zjawisko to rodzi kolejny problem związany z koniecznością zachowania przez rodziców i nauczycieli szczególnej uwagi w sytuacji, gdy dziecko sięga po książkę, której treść nie jest im znana. Dorośli powinni służyć dziecku fachową i mądrą radą podczas doboru wartościowej literatury. Wartości rozwojowo-edukacyjne Harry ego Pottera Do chwili obecnej ukazało się drukiem siedem tomów powieści J.K. Rowling pt. Harry Potter i każdy z nich doczekał się adaptacji filmowej. Problematyka wartości Harry ego Pottera stała się obecna w artykułach i publikacjach naukowych, w rozmowach pomiędzy rodzicami oraz w dyskusjach w gronie nauczycieli. Przygody głównego bohatera przeżywały dzieci na całym świecie. Niejednokrotnie byli to czytelnicy mający mniej aniżeli 11 lat. Wśród dorosłych czytelników młody czarodziej z Hogwartu miał także swoich zwolenników, podczas gdy przeciwnicy często wcale nie czytali powieści. Warto w tym miejscu zadać sobie pytanie, Jakie wzory i wzorce zachowań oferuje dzieciom i młodzieży powieść pt. Harry Potter? Pytanie to zyskuje na wartości, gdy 63 D. Kowalewska, Harry i czary-mary..., op. cit., s Bereźnicka M., Wartości kształcenia we współczesnej szkole. Kraków 2010, s Tamże, s

11 uświadomimy sobie fakt, że współcześni uczniowie z dużą niechęcią sięgają po lektury szkolne, liczące czasami niespełna sto stron, a z entuzjazmem w przeciągu kilku wieczorów czytają powieść składającą się z trzystu, a nawet dziewięciuset stron. Powieść J.K. Rowling to bogate źródło wzorów osobowych i wzorców zachowań, które pozytywnie sprzyjać mogą rozwojowi społecznemu, emocjonalnemu oraz umysłowemu dzieci i młodzieży. W książce obecne są jednak także treści o wyraźnym zabarwieniu negatywnym, które jednak nie powinny przysłonić korzyści wynikających z lektury właściwie dobranych fragmentów powieści. Warto w tym miejscu skupić się na samej definicji wzoru, który w ujęciu K. Bęczkowskiej, zdefiniować można, jako (...) to, co dany człowiek uznaje za wartość dla siebie, co chce osiągnąć, a sposób osiągnięcia jest mu podany przez konkretnego człowieka bądź przez postać literacką 66. Wartość ta powinna być jednak pozytywna, gdyż w przeciwnym przypadku będziemy mieć do czynienia z antywzorem67. Chłopcy najczęściej szukają w książkach bohaterów, których cechują przede wszystkim: swoboda, lekkość, nonszalancja, humor i przede wszystkim spryt. Chłopięcy bohater powinien umieć dodatkowo sprostać każdemu, nawet najtrudniejszemu problemowi. Dziewczęta poszukują natomiast bohaterek wiodących melodramatyczny żywot oraz bohaterów będących wzorcowym obrazem przyszłej sympatii. Dodatkowo każdy bohater powinien posiadać szereg przymiotów, wśród których znajdują się: odpowiedzialność, zdecydowanie, posiadanie własnego zdania oraz umiejętność jego obrony68. Powyższe cechy reprezentują główni bohaterowie powieści J.K. Rowling. Tytułowy Harry jest chłopcem odważnym, sprytnym, pomocnym i koleżeńskim, który dla przyjaciół jest w stanie poświęcić nawet własne życie. Ponadto uparcie broni własnego zdania, często nie licząc się z konsekwencjami. Jak każdy człowiek popełnia błędy, jednak szybko się uczy, a zdobyte w ten sposób doświadczenia zmieniają jego podejście do życia. Szczególnym uznaniem Harry darzy sprawiedliwych nauczycieli, którzy stawiają uczniom jasne, lecz wysokie wymagania. Przyjaciele Harry ego - Ron i Hermiona - prezentują całkowicie odrębne cechy charakteru i wywodzą się z zupełnie różnych środowisk. Hermiona 66 K. Bęczkowska, Oblicza młodości. Współczesna proza dla nastolatków i jej recepcja. Kielce 2001, s Tamże, s Tamże, s

12 jest bardzo odpowiedzialna, nigdy nie łamie regulaminu, ani danego komuś słowa, podczas gdy Ron jest nieco mniej systematyczny, lecz niezwykle oddany swoim przyjaciołom, za których gotów jest poświęcić własne życie. Pozytywne cechy bohaterów dostrzega Dyrektor Szkoły Magii - Albus Dumbledore - podkreślając, że (...) trzeba być bardzo dzielnym, by stawić czoło wrogom, ale tyle samo męstwa wymaga wierność przyjaciołom 69.W opozycji do bohaterów pozytywnych pojawiają się antybohaterowie, którzy tworzą szeregi zwolenników Lorda Voldemorta, będącego w powieści uosobieniem zła. W epilogu każdego tomu powieści dobro pokonuje zło, a wszyscy bohaterowie, którzy posługują się w walce intrygą i nieuczciwością - przegrywają. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż uczniowie Hogwartu bardzo silnie utożsamiają się ze swoją szkołą i są z nią silnie związani emocjonalnie. To w szkole spędzają oni przerwy świąteczne, a konieczność opuszczenia jej murów wywołuje w bohaterach uczucie przygnębienia. W Hogwarcie odbywają się lekcje, w których uczniowie bardzo chętnie uczestniczą oraz te, na które przychodzą z obowiązku, gdyż treści na nich poruszane są mniej potrzebne w życiu, a nauczyciele nie cieszą się ich autorytetem. Szkoła Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie jest dla uczniów bezpiecznym azylem, w którym zawsze znajdą wsparcie i pomoc w rozwiązaniu problemów dnia codziennego. Niejednokrotnie zastępuje ona dzieciom dom rodzinny, którego nigdy nie miały, a szanowany przez wszystkich Dyrektor otacza każdego ucznia rodzicielską troską. Właśnie ta szkoła stała się dla współczesnych dzieci i młodzieży szkołą idealną, do której każdy chodziłby z przyjemnością. Zastanawiające jest zatem, co uczniowie odnajdują w magicznym Hogwarcie i czego brakuje im we współczesnych szkołach? Analiza poszczególnych tomów Harry ego Pottera pozwoliła nam na wyodrębnienie sprzyjających rozwojowi wzorców zachowań społecznych oferowanych dzieciom i młodzieży przez bohaterów powieści. Obecność wybranych wzorców potwierdzają wybrane z powieści cytaty, które zawarłyśmy w tabeli J.K. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny. Poznań 2000, s

13 Tabela 1. Sprzyjające rozwojowi wzorce zachowań społecznych oferowane w powieści Wzorce zachowań Współdziałanie m grupie Optymiz m i Miara w innych ludzi Zachęcanie innych ludzi do działania Odwaga Umiejętność pozyskiwania i utrzymywania przyjaciół Przykładowe cytaty z powieści - Użyję peleryny-niewidki - dodał Harry. - Cale szczęście, ze ją odzyskałem. Chyba zmieścimy się pod nią we troje? - zapytał Kon. We troje? - A co myślisz, ze pozwolimy Ci pójść samemu? No pewnie, że nie - powiedziała Hermiona70. (...) będziemy na tyle silni, na ile będziemy zjednoczeni, i na tyle słabi, na ile będziemy podzieleni (...) Zapamiętajcie Cedrika. Pamiętajcie o nim, gdy nadejdzie czas, w którym będziecie musieli wybierać między tym, co słuszne, a tym, co łatwe7'. - Syriusz dał ci wiele tego, czego przedtem nigdy nie zaznałeś - powiedział łagodnie Dumbledore. - To zrozumiałe, że strata kogoś takiego... - Ale kiedy bytem u Dursley ow - przerwał mu Harry, mówiąc coraz głośniej - zrozumiałem, że nie mogę się tak zamykać w sobie albo... załamywać. Syriusz na pewno by tego nie chciał, prawda? A zresztą... życie jest takie krótkie...72 Neville oblat się szkarłatnym rumieńcem. Harry obrzucił Snape a oburzonym spojrzeniem: nie dość, że wiąż poniżał Neville'a przed całą klasą, to teraz zrobił to samo przed innym nauczycielem. Profesor Łupin uniósł brwi. - Miałem nadzieję, że Neville będzie mi pomagał w pierwszej fazie ćwiczenia - powiedział - i jestem nadal pewny, że wywiąże się z tego znakomicie73. - Zawsze poczekajcie, aż hipogryf zrobi pierwszy ruch - ciągnął Hagrid (...) - Jak się nie odktoni, trzeba uciekać, i to szybko, bo te szpony są bardzo ostre. No dobra. Kto chce pierwszy? Większość klasy cofnęła się jeszcze dalej (...) - Nikt? - zapytał Hagrid, patrząc błagalnie. Ja-powiedział Harry74. - Tu są wolne miejsca. Tu siedzi tylko Luna Love good (...) ona jest w porządku. Otworzyła drzwi przedziału i wciągnęła do niego swój kufer. Harry i Neville weszli za nią. - Cześć Luna - powiedziała Ginny. - Nie masz nic przeciwko temu, że zajmiemy te miejsca? Siedząca przy oknie dziewczyna (...) kiwnęła głową. - Dzięki powiedziała Ginny, uśmiechając się do niej chyba się nie mylę, sądząc, że nie powiedziałeś nikomu, co w tej przepowiedni było? - Nie. - Mądra decyzja, ogólnie rzecz biorąc. Ale myślę, że mógłbyś ją nieco nagiąć dla dobra twoich przyjaciół, pana Ronalda Weasleya i panny Hermiony Granger. Tak - ciągnął, widząc zdumienie na twarzy Harry'ego - uważam, że oni powinni wiedzieć. Wyrządzasz im krzywdę, nie mówiąc o czymś, co jest dla nich ważne. Nie chciałem J.K. Rowling, Harry Potter i Kamień..., op. cit., s J.K. Rowling, Harry Potter i Czara Ognia. Poznań 2001, s J.K. Rowling, Harry Potter i Książę..., op. cit., s J.K. Rowling, Harry Potter i Więzień..., op. cit., s J.K. Rowling, Harry Potter i Więzień Azkahanu. Poznań 2001, s J.K. Rowling, Harry Potter i Zakon Feniksa. Poznań 2004, s

14 -... martwić ich albo straszyć? - wpadł mu w słowo Dumbłedore, przyglądając mu się znad okularów. - A może nie chciałeś się przyznać, ze sam się martwisz i boisz? Potrzebujesz swoich przyjaciół, Harry76. Samodzielność i pewność siebie Pragnienie działania z innymi, ofiarność i zdolność do poświęceń Bezinteresowna pomoc innym Umiejętność łagodzenia konfliktów i rozwiązywania problemów dnia Docenianie ofiarności innych ludzi Spoza ściany gruzu rozległo się głuche łupnięcie i jeszcze jedno auuu!" Tracili czas. Ginny już od wielu godzin jest w Komnacie Tajemnic. Harry zrozumiał, że ma tylko jedno wyjście. - Poczekaj tutaj! - zawołał do Kona. - Czekaj tu z LoCkhartem. Ja idę dalej. - Spróbuję usunąć trochę tego gruzu - odezwał się Ron, starając się, żeby jego głos brzmiał spokojnie. - Więc będziesz mógł... będziesz mógł wrócić. 1 Harry... - Niedługo się zobaczymy - powiedział Harry, starając się, żeby zabrzmiało to przekonująco77. Nie chcąc czegoś pominąć, kupił po trochu wszystkiego i zapłacił za to jedenaście srebrnych syklów i siedem brązowych knutów. Ron wybałuszył oczy, kiedy Harry wniósł to wszystko i rzucił na wolne miejsce. - Chyba jesteś bardzo głodny, co? - Padam z głodu - odrzekł Harry (...) - Weź jednego. - Harry podsunął mu paszteciki. (...) Harry, który jeszcze nigdy nikogo nie częstował, bo nie miał ani czym, ani kogo. Bardzo to było przyjemne, siedzieć sobie z Ronem i pogryzać z nim te wszystkie zakupione przez siebie paszteciki, ciasteczka i cukierki78. - ZOSTAWCIE GO! James i Syriusz rozejrzeli się wokoło. Wolna ręka Jamesa szybko powędrowała do włosów. Krzyknęła jedna z dziewcząt siedzących nad jeziorem. Miała grube, ciemnorude włosy, opadające jej na ramiona, i uderzająco zielone, migdałowe oczy. Oczy Harry 'ego. Jego matka... - Co jest, Evans? - zapytał James głosem, który stał się nagle uprzejmy, głębszy, jakby bardziej męski. Zostawcie go - powtórzyła Lily (...)- Co on wam zrobił?79 Hermiona patrzyła niespokojnie to na jednego, to na drugiego. Ron otworzył usta, ale zawahał się. Harry wiedział, że Ron chce go przeprosić. Nie chciał tego słuchać. - Już dobrze - rzeki, zanim Ron zdołał coś wykrztusić. - Zapomnijmy o tym. - Nie. Nie powinienem... - Daj spokój! Ron uśmiechnął się do niego niepewnie, a Harry odpowiedział uśmiechem Harry rozerwał paczkę i wyjął gruby, robiony na drutach, szmaragdowozielony sweter i duże pudełko domowych krówek. - Co roku robi nam swetry - westchnął Ron i rozwinął swój a mój zawsze jest kasztanowy. To naprawdę bardzo miłe z jej strony - rzekł Harry, próbując krówki, która okazał się bardzo smaczna8'. 76 J.K. Rowling, Harry Potter i Książę Półkrwi. Poznań 2006, s J.K. Rowling, Harry Potter i Komnata Tajemnic. Poznań 2000, s J.K. Rowling, Harry Potter i Kamień..., op. cit., s J.K. Rowling, Harry Potter i Zakon..., op. cit., s J.K. Rowling, Harry Potter i Czara..., op. cit., s J.K. Rowling, Harry Potter i Kamień..., op. cit., s

15 - Hagridzie - powiedział głośno Harry - jeszcze dwa tygodnie i Norbert będzie wielkości twojej chatki (...)? Hagrid przygryzł wargi.» - Ja wiem, że nie mogę go trzymać wiecznie, ale przecież go nie wyrzucę... nie S o o2 E mogę. o o 2 Harry nagle zwrócił się do Rona. -ej «*3 N - Charlie - powiedział (...) twój brat Charlie. W Rumunii. On bada życie S Z smoków. Moglibyśmy mu wysłać Norberta. Charlie się nim zaopiekuje, a potem o/- 'a? 2 wypuści na wolność32. - A jednak Tiara Przydziału umieściła cię w Gryffindorze. Wiesz, dlaczego tak 'ii = s. się stało? Pomyśl. c 2 «o- * O > a U jj? s r - Umieściła mnie w Gryffindorze tylko dlatego powiedział Harry zrezygnowanym tonem - bo jq poprosiłem, żeby nie umieszczała mnie w Slytherinie... - Właśnie - przerwał mu rozradowany Dumbledore. - A tu bardzo cię różni od Toma Riddle'a. Bo widzisz, Harry, to nasze wybory ukazujt}, kim naprawdę jesteśmy, o wiele bardziej niż nasze zdolność?3. Powyższe cytaty stanowią jedynie niewielką część treści, które mogą wspierać rozwój społeczny młodych czytelników. Za pośrednictwem właściwie dobranych i opracowanych fragmentów rodzice i nauczyciele mogą w naturalny sposób wprowadzać dzieci w świat norm społecznych. Czytelnik ma przy tym możliwość wyboru bohatera, który najpełniej odpowiada jego oczekiwaniom. Dziecko, które żyje w ubóstwie, odnajdzie sprzymierzeńca w Ronie Weasleyu, natomiast dziecko wyśmiewane przez rówieśników, będzie szukało wsparcia w Hermionie i Neville u. Postać Harry ego Pottera będzie z pewnością bliska dzieciom, które straciły rodziców, doznają upokorzeń ze strony opiekunów lub czują się w rodzinie niechciane. Książka J.K. Rowling niewątpliwie przygotowuje młodych czytelników do rozwiązywania trudnych, życiowych problemów. Porusza kwestię życia bez rodziców, znoszenia upokorzeń ze strony innych ludzi, braku akceptacji rówieśników, przezwyciężania strachu przed nieznanym i presji grupy, rozumienia, że pieniądze nie powinny być miernikiem wartości dmgiego człowieka. Obfitość treści sprzyjających rozwojowi powinna zatem zachęcić rodziców i nauczycieli do wyboru właściwych fragmentów powieści, które mogą być dla dzieci i młodzieży nośnikiem pozytywnych wzorów i wzorców zachowań. Atrakcyjność powieści z punktu widzenia uczniów może dodatkowo pozwolić nauczycielowi budować swój autorytet. 82 J.K. Rowling, Harry Potter i Kamień..., op. cit., s J.K. Rowling, Harry Potter i Komnata..., op. cit., s

16 Bibliografía Z. Adamczykowa, Literatura dziecięca: funkcje - kategorie - gatunki. Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, Warszawa A. Przecławska, Literatura dla dzieci i młodzieży a kształtowanie więzi międzypokoleniowej w: Wartości w świecie dziecka i sztuki dla dziecka red. M. Tyszkowa, B. Żurakowski. PWN, Warszawa-Poznań J. Cieślikowski, Literatura osobna. Nasza Księgarnia, Warszawa B. Żurakowski, Wartości estetyczne w literaturze dla dzieci w: Wartości w świecie dziecka i sztuki dla dziecka red. M. Tyszkowa, B. Żurakowski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Poznań A Baluch, Archetypy literatury dziecięcej. Wydawnictwo W. Bagiński i Synowie, Wrocław P.G. Zimbardo, Psychologia i życie. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa D. Kowalewska, Harry i czary-mary, czyli o wartościach edukacyjnych w cyklu powieści Harry Potter J.K. Rowling. Towarzystwo Aiitorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków J. Papuzińska, Dziecko w świecie emocji literackich. Wydawnictwo SBP, Warszawa M. Kwiatkowska-Ratajczak, Z perspektywy wartości o prozie dla dzieci i młodzieży. Wydawnictwo NAKOM, Poznań Bereźnicka M Wartości kształcenia we współczesnej szkole. Wydawnictwo Naukowe UP, Kraków K. Bęczkowska, Oblicza młodości. Współczesna proza dla nastolatków i jej recepcja. Oficyna Wydawnicza STON 2, Kielce J.K. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny. Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań J.K. Rowling, Harry Potter i Komnata Tajemnic. Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań J.K. Rowling, Harry Potter i Więzień Azkabanu. Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań J.K. Rowling, Harry Potter i Czara Ognia. Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań J.K. Rowling, Harry Potter i Zakon Feniksa. Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań J.K. Rowling, Harry Potter i Książę Półkrwi. Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania J. K. Rowling. Harry Potter

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania J. K. Rowling. Harry Potter Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania J. K. Rowling Harry Potter Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Harry Potter i Kamień Filozoficzny

Harry Potter i Kamień Filozoficzny Harry Potter i Kamień Filozoficzny Harry Potter i kamień filozoficzny jest pierwszą częścią sześciotomowego cyklu opowiadającego o przygodach młodego czarodzieja Harry ego Pottera. Autorką powieści jest

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Anita Duda nauczyciel Szkoły Podstawowej Nr 47 im. Jana Klemensa Branickiego w Białymstoku Białystok, II semestr roku szkolnego 2015/2016 Wszyscy chcemy, aby

Bardziej szczegółowo

CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6

CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6 "Książka, myśl, słowo, uczucie, czyn... Wszystko razem stanowi dopiero człowieka." Józef Ignacy Kraszewski CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6 /Kontynuacja projektu z roku szkol. 2015/2016/

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny pt. Książka moim przyjacielem.

Projekt edukacyjny pt. Książka moim przyjacielem. Projekt edukacyjny pt. Książka moim przyjacielem. Wszyscy chcemy, aby nasze dzieci wyrosły na mądrych, dobrych i szczęśliwych ludzi. Jest na to sposób- CZYTAJMY DZIECIOM! WSTĘP We współczesnej dobie wszechobecnej

Bardziej szczegółowo

Bibliotekarze - koordynatorzy projektu: Joanna Drabowicz Joanna Pietrzyńska Justyna Szymańska

Bibliotekarze - koordynatorzy projektu: Joanna Drabowicz Joanna Pietrzyńska Justyna Szymańska Witamy Państwa Bibliotekarze - koordynatorzy projektu: Joanna Drabowicz Joanna Pietrzyńska Justyna Szymańska Wraz z Dyrekcją i nauczycielami oraz Samorządem Uczniowskim realizujemy projekt Narodowy Program

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CZYTELNICZY KSIĄŻKA PRZYJACIELEM DZIECKA

PROGRAM CZYTELNICZY KSIĄŻKA PRZYJACIELEM DZIECKA PROGRAM CZYTELNICZY KSIĄŻKA PRZYJACIELEM DZIECKA Opracowanie: Agnieszka Pocheć WSTĘP Czytanie jest kluczem do wiedzy i sprawności umysłu, rozwija język, który stanowi podstawę do myślenia, w tym także

Bardziej szczegółowo

Postawy gimnazjalistów wobec literatury

Postawy gimnazjalistów wobec literatury Postawy gimnazjalistów wobec literatury dr hab. prof. UJ Anna Janus-Sitarz Wyniki badania: Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej Warszawa, 13-14 marca 2015 r. Szkolne

Bardziej szczegółowo

MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

MISJA UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA Gimnazjum im. Jana Pawła II w Iwierzycach 39-124 Iwierzyce 186 tel. 17 745 50 94 fax. 17 222 15 25 www.gimiwierzyce.pl adres e-mail: gimnazjum@iwierzyce.pl MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

Bardziej szczegółowo

Poczytaj mi mamo, poczytaj mi tato!

Poczytaj mi mamo, poczytaj mi tato! Projekt edukacyjny Poczytaj mi mamo, poczytaj mi tato! Anna Skupiewska Elżbieta Małkus Miejskie Przedszkole Nr 2 w Sokołowie Podlaskim Wstęp Aby uchronid dziecko przed trudnościami wynikającymi z nieprawidłowego

Bardziej szczegółowo

W roku 2015/2016 w przedszkolu

W roku 2015/2016 w przedszkolu W roku 2015/2016 w przedszkolu przeprowadzono ewaluację dotyczącą wdrażania dzieci do czytelnictwa. Badanie obejmowało obserwacje cyklu 10 zajęć głośnego czytania oraz ankietę skierowaną do rodziców dzieci.

Bardziej szczegółowo

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości).

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). RADA SZKOLENIOWA Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). Samoocena to wyobrażenienatemattego,kimiczymjesteśmy, a więc postrzeganie samego siebie. Poczucie własnej wartości

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Na skrzydłach przyjaźni czyli o relacjach.

ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Na skrzydłach przyjaźni czyli o relacjach. ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE Na skrzydłach przyjaźni czyli o relacjach. Powiedz mi, a zapomnę. Pokaż mi, a zapamiętam. Pozwól mi zrobić, a zrozumiem. Konfucjusz DIAGNOZA PROBLEMU Co powoduje, że grupa rówieśnicza

Bardziej szczegółowo

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Seminarium dla nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej ZCDN, 4 października 2014 r. Maria Twardowska Czy

Bardziej szczegółowo

Mali czytelnicy. Nikt nie rodzi się czytelnikiem, czytelnika trzeba wychować...

Mali czytelnicy. Nikt nie rodzi się czytelnikiem, czytelnika trzeba wychować... Mali czytelnicy. " Nikt nie rodzi się czytelnikiem, czytelnika trzeba wychować... Według rozporządzenia MENiS z dn. 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego głównym celem

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 CO TO JEST CZYTANIE? techniczne rozpoznawanie znaków; zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

PRACA Z NOWOCZESNYMI TECHNOLOGIAMI

PRACA Z NOWOCZESNYMI TECHNOLOGIAMI Iwona Brzózka-Złotnicka PRACA Z NOWOCZESNYMI TECHNOLOGIAMI A ZAPISY PODSTAWY PROGRAMOWEJ Warszawa 2015 Creative Commons - Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne-na tych samych warunkach 3.0 Polska Dziś

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Czym jest PBL? mgr Alina Stryjak Nauczanie problemowe (Problem Based Learning, PBL) To nauczanie

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Składa się on z czterech elementów:

Składa się on z czterech elementów: Asertywność umiejętność powiedzenia nie, odmowy lub obrony własnych postaw, granic, psychologicznych w taki sposób, aby z jednej strony nie odczuwać wyrzutów sumienia, że sie powidzialo nie, kiedy ktoś

Bardziej szczegółowo

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28 Szkoła Podstawowa nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku Program adaptacyjny dla klasy I Jestem pierwszakiem w Szkole Podstawowej nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku ,,Dzieci różnią się od

Bardziej szczegółowo

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Nie da się sformułować gotowej recepty, jak pomagać dziecku. Do każdego należy podchodzić indywidualnie. Rodzice i nauczyciele

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Szkoła Podstawowa w Opatowie Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie. Wiele osób, choć umie czytać, nie czyta.

Bardziej szczegółowo

MŁODZIEŻOWY DOM KULTURY POD AKACJĄ W LUBLINIE

MŁODZIEŻOWY DOM KULTURY POD AKACJĄ W LUBLINIE PROGRAM WYCHOWAWCZY MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY Pod Akacją w Lublinie w roku szkolnym 2016/2017 Młodzieżowy Dom Kultury Pod Akacją w Lublinie jest publiczną placówką wychowania pozaszkolnego. Stwarza możliwości

Bardziej szczegółowo

Zasady wyszukiwania zbiorów i informacji w bazach on-line (katalogu książek Opac i bibliografii Proweb oraz zasobach bibliotek cyfrowych)

Zasady wyszukiwania zbiorów i informacji w bazach on-line (katalogu książek Opac i bibliografii Proweb oraz zasobach bibliotek cyfrowych) Zasady wyszukiwania zbiorów i informacji w bazach on-line (katalogu książek Opac i bibliografii Proweb oraz zasobach bibliotek cyfrowych) 60 min. Adresat szkoleniowe Nauczyciele wszystkich etapów nauczania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO KOŁA WOLONTARIATU DZIAŁAJĄCEGO W GIMNAZJUM NR 10 IM.TADEUSZA KOŚCIUSZKI W RZESZOWIE

PROGRAM SZKOLNEGO KOŁA WOLONTARIATU DZIAŁAJĄCEGO W GIMNAZJUM NR 10 IM.TADEUSZA KOŚCIUSZKI W RZESZOWIE PROGRAM SZKOLNEGO KOŁA WOLONTARIATU DZIAŁAJĄCEGO W GIMNAZJUM NR 10 IM.TADEUSZA KOŚCIUSZKI W RZESZOWIE Podstawa prawna Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO WARTO CZYTAĆ KSIĄŻKI? Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży - spotkanie z rodzicami 27 września 2016 r.

DLACZEGO WARTO CZYTAĆ KSIĄŻKI? Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży - spotkanie z rodzicami 27 września 2016 r. DLACZEGO WARTO CZYTAĆ KSIĄŻKI? Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży - spotkanie z rodzicami 27 września 2016 r. Rozbudzanie zainteresowań czytelniczych dzieci i młodzieży jest jednym z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Jak rozmawiać z dziećmi o pieniądzach? Dorota Dominik Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 13 marca 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W WADLEWIE NA LATA 2012/ / /2015

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W WADLEWIE NA LATA 2012/ / /2015 UCZEŃ PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W WADLEWIE NA LATA 2012/2013 2013/2014 2014/2015 1. dostrzega znaczenie rodziny w swoim życiu i życiu społeczeństwa, 2. identyfikuje się ze społecznością lokalną,

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY BIBLIOTEKI SZKOLNEJ DLA KLAS

PROJEKT EDUKACYJNY BIBLIOTEKI SZKOLNEJ DLA KLAS MANUFAKTURA KSIĄŻKI PROJEKT EDUKACYJNY BIBLIOTEKI SZKOLNEJ DLA KLAS 1-7 w Zespole Szkolno-Przedszkolnym im. Janiny Januszewskiej w Ciemnem Rok szkolny 2017/2018 Autor projektu: Renata Majewska Ciemne,

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE CZYTELNICTWA W ROZWOJU DZIECKA

ZNACZENIE CZYTELNICTWA W ROZWOJU DZIECKA Nikt nie rodzi się czytelnikiem, czytelnika trzeba wychować ZNACZENIE CZYTELNICTWA W ROZWOJU DZIECKA Czytelnictwo to ważna sfera w życiu dziecka, bowiem rozwija wrażliwość estetyczną, wpływa na rozwój

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6

CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6 "Książka, myśl, słowo, uczucie, czyn... Wszystko razem stanowi dopiero człowieka." Józef Ignacy Kraszewski CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6 Autorzy projektu: Renata Majewska, Monika

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Kształtowanie postaw etycznych u dziecka Beata Szynalska-Skarżyńska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 11 maja 2015 r. CZYM JEST ETYKA? Etyka, zgodnie z europejską tradycją,

Bardziej szczegółowo

O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa

O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa Dawno dawno temu wstępujący na tron osiemnastoletni król Jigme Singye Wnagchuck, najmłodszy monarcha świata, ogłosił: Szczęście

Bardziej szczegółowo

Serdecznie dziękuję trzem najważniejszym kobietom mojego życia: córce Agatce, żonie Agnieszce i mamie Oli za cierpliwość, wyrozumiałość, wsparcie,

Serdecznie dziękuję trzem najważniejszym kobietom mojego życia: córce Agatce, żonie Agnieszce i mamie Oli za cierpliwość, wyrozumiałość, wsparcie, Serdecznie dziękuję trzem najważniejszym kobietom mojego życia: córce Agatce, żonie Agnieszce i mamie Oli za cierpliwość, wyrozumiałość, wsparcie, natchnienie i niezłomną wiarę w sukces. Dziewczyny, bez

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZEDMIOTU ELEMENTY PSYCHOLOGII W LICEUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZEDMIOTU ELEMENTY PSYCHOLOGII W LICEUM Zespół Szkół Nr 4 w Wałbrzychu PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZEDMIOTU ELEMENTY PSYCHOLOGII W LICEUM Rok szkolny 2015/2016 Opracowała: mgr Justyna Oleksy Wałbrzych, 1 września 2015r. Przedmiotowy System

Bardziej szczegółowo

3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4. Opracowanie kryteriów oceny i podsumowania

3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4. Opracowanie kryteriów oceny i podsumowania 3.2 TWORZENIE WŁASNEGO WEBQUESTU KROK 4 Opracowanie kryteriów i podsumowania Jeśli poważnie i krytycznie podszedłeś do swojej pracy, większą część WebQuestu masz już przygotowaną. Kolej na Kryteria ocen

Bardziej szczegółowo

dziecko literackie w przedszkolu

dziecko literackie w przedszkolu JOLANTA SZUBART MARTA KAAS dziecko literackie w przedszkolu program autorski z zakresu wychowania przedszkolnego Rzeszów, 2007r. 1 Wstęp Program Dziecko literackie w przedszkolu ukierunkowuje rozwój przedszkolaka

Bardziej szczegółowo

AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta)

AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta) AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta) 1. Proszę napisać odpowiedzi na pytania: 1. Jak rozumiecie tytuł tekstu? 2. Czy wy buntowaliście się przeciw rodzicom i nauczycielom? W jaki sposób i dlaczego?

Bardziej szczegółowo

Nie mów dziecku, jak bardzo je kochasz, pokaż to, poświęcając mu czas.

Nie mów dziecku, jak bardzo je kochasz, pokaż to, poświęcając mu czas. Nie mów dziecku, jak bardzo je kochasz, pokaż to, poświęcając mu czas. Ulrich Schaffer WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST NA TO SPOSÓB - CZYTAJMY DZIECIOM!

Bardziej szczegółowo

Rola i znaczenie czytania w ogólnym rozwoju dziecka. Maja Adamkiewicz

Rola i znaczenie czytania w ogólnym rozwoju dziecka. Maja Adamkiewicz Rola i znaczenie czytania w ogólnym rozwoju dziecka Maja Adamkiewicz Jakie ziarno w serca Wasze padnie, takim będzie późniejsze żniwo. Wszyscy chcemy, aby nasze dzieci wyrosły na mądrych, dobrych i szczęśliwych

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem!

Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem! Temat lekcji: Ty też możesz być Dobrym Obywatelem! Scenariusz lekcji wychowawczej stanowi kontynuację projektu Ja- Młody Obywatel realizowanego przez Stowarzyszenie Q Zmianom. 1. Cele dydaktyczno wychowawcze:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 1 W RYBNIKU na rok szkolny 2015-2018 Podstawą prawną do wprowadzenia działań profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

Czytanie książek, to najpiękniejsza zabawa jaką sobie ludzkość wymyśliła. Wisława Szymborska

Czytanie książek, to najpiękniejsza zabawa jaką sobie ludzkość wymyśliła. Wisława Szymborska Czytanie książek, to najpiękniejsza zabawa jaką sobie ludzkość wymyśliła. Wisława Szymborska Dlaczego warto czytać książki? Czytanie to świetne ćwiczenie dla naszego mózgu. W przeciwieństwie do siedzenia

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

czytanie Jak najwcześniej

czytanie Jak najwcześniej Każdy rodzic chce, by jego dzieci wyrosły na mądrych i kochających ludzi. Jedną z pierwszych inwestycji w rozwój dziecka jest niewątpliwie czytanie mu książek. Czytanie stymuluje rozwój mowy i usprawnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem o to ażeby bardziej był, a nie tylko więcej miał, aby poprzez

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową.

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. STANDARDY OSIĄGNIĘĆ: Rozwój osobowy i intelektualny uczniów wynikający z ich uczestnictwa w zajęciach etyki podążając za przyjętymi

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Jak wspierać dziecko w II etapie edukacyjnym?

Jak wspierać dziecko w II etapie edukacyjnym? Jak wspierać dziecko w II etapie edukacyjnym? Cały cykl nauczania to przekraczanie kolejnych progów, granic wyznaczających poszczególne etapy kształcenia. Często są one dodatkowo podkreślone np. sprawdzianem

Bardziej szczegółowo

TEATR BLIŻEJ DZIECKA

TEATR BLIŻEJ DZIECKA TEATR BLIŻEJ DZIECKA Wiemy nie od dziś, że dziecko uczy się kontaktu ze sztuką już od wczesnego dzieciństwa. Wrodzona wrażliwość pozwala mu żywo reagować na melodyjność głosu matki i śpiewane przez nią

Bardziej szczegółowo

Literatura dla dzieci - opis przedmiotu

Literatura dla dzieci - opis przedmiotu Literatura dla dzieci - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Literatura dla dzieci Kod przedmiotu 05.1-WP-PEDP-LDD Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Pedagogika

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie

Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie Wewnątrzszkolne Zasady Oceniania uczniów klas 1 3 w Szkole Podstawowej im. Stefana Krasińskiego w Chotomowie A. Cele i zasady oceniania w klasach 1 3 I. Ocenianie to proces gromadzenia informacji o uczniach.

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: II/III Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Przygotowanie do konkursów przedmiotowych i tematycznych Oprac. Anna Szczepkowska-Kirszner Szkoła Podstawowa nr 3 we Włodawie Rok szkolny 2011/2012 tytuł laureata

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELA SCENARIUSZ LEKCJI opracowanie: Małgorzata Bazan, Iwona Złotnicka-Brzózka

MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELA SCENARIUSZ LEKCJI opracowanie: Małgorzata Bazan, Iwona Złotnicka-Brzózka Dział Edukacji Stowarzyszenie Nowe Horyzonty www.nhef.pl facebook.com/nowehoryzontyedukacjifilmowej CYKL KINO WSPÓŁCZESNE GRUPA WIEKOWA SZKOŁA PODSTAWOWA 4 6 PRZEDMIOT GODZINA WYCHOWAWCZA MATERIAŁY DYDAKTYCZNE

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy MSPEI

Koncepcja pracy MSPEI Międzynarodowa Szkoła Podstawowa Edukacji Innowacyjnej w Łodzi to Szkoła Kompetencji Kluczowych posiadająca i rozwijająca nowatorskie spojrzenie na kształtowanie postaw i umiejętności zgodnie z Europejskimi

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ Autorka: Małgorzata Kacprzykowska ETYKA W GIMNAZJUM Temat (1): Czym jest etyka? Cele lekcji: - zapoznanie z przesłankami etycznego opisu rzeczywistości, - pobudzenie do refleksji etycznej. Normy wymagań

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 w Lubiczu Dolnym SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA

Szkoła Podstawowa nr 1 w Lubiczu Dolnym SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA Szkoła Podstawowa nr 1 w Lubiczu Dolnym SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2013 2014 2014 2015 2015-2016 PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Art. 72. 2. Konwencja

Bardziej szczegółowo

Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu.

Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu. Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu. Rodzaj przeżycia Arystoteles określał, że być szczęśliwym to

Bardziej szczegółowo

,, ZALAJKUJ CZYTANIE SZKOLNY PROJEKT PROMUJĄCY CZYTELNICTWO WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY

,, ZALAJKUJ CZYTANIE SZKOLNY PROJEKT PROMUJĄCY CZYTELNICTWO WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY ,, ZALAJKUJ CZYTANIE SZKOLNY PROJEKT PROMUJĄCY CZYTELNICTWO WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY CZAS TRWANIA XI 2015R. - V 2016R. / WSTĘP Projekt przeznaczony jest dla uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 w Puławach.

Bardziej szczegółowo

Plan Pracy Wychowawczej Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Szydłowie rok szkolny 2016/2017

Plan Pracy Wychowawczej Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Szydłowie rok szkolny 2016/2017 Plan Pracy Wychowawczej Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Szydłowie rok szkolny 2016/2017 Przyjęty plan działań wychowawczych na bieżący rok szkolny uwzględnia: wnioski z realizacji planu pracy roku

Bardziej szczegółowo

INNOWACJA PEDAGOGICZNA Z ZAKRESU EDUKACJI CZYTELNICZEJ W PRZEDSZKOLU

INNOWACJA PEDAGOGICZNA Z ZAKRESU EDUKACJI CZYTELNICZEJ W PRZEDSZKOLU INNOWACJA PEDAGOGICZNA Z ZAKRESU EDUKACJI CZYTELNICZEJ W PRZEDSZKOLU KONKURS Czytające rodziny Wstęp Opracowała: Grażyna Jeziorna Książki są źródłem niewyczerpanych wrażeń, przeżyć i wzruszeń. Uczą mowy

Bardziej szczegółowo

Przyjaciele Zippiego

Przyjaciele Zippiego Międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dzieci Trener programu: Bogumiła Ogrodowczyk nauczyciel konsultant MSCDN Wydział w Płocku Realizowany jest w 28 państwach świata, na różnych kontynentach,

Bardziej szczegółowo

Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów

Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów 5 krytycznych punktów strony www, w których klient decyduje: zostawiam im swój email i numer telefonu, lub zamykam

Bardziej szczegółowo

Początek jest zawsze trudny

Początek jest zawsze trudny Początek jest zawsze trudny Pierwsze dni w przedszkolu są przeżyciem zarówno dla dziecka jak i jego rodziców. Dziecko prawie na cały dzień musi się rozstać z rodzicami, pozostając samo w nowym miejscu,

Bardziej szczegółowo

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci.

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci. Program Przyjaciele Zippiego to międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w wieku 5-8 lat, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ADAPTACYJNY. DLA UCZNIÓW KLAS CZWARTYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 82 im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE

PROGRAM ADAPTACYJNY. DLA UCZNIÓW KLAS CZWARTYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 82 im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE PROGRAM ADAPTACYJNY DLA UCZNIÓW KLAS CZWARTYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 82 im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE ZAŁOŻENIA PROGRAMU: Dzieci i napotykają na podobne problemy przy przekraczaniu

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻKA - MÓJ PRZYJACIEL

KSIĄŻKA - MÓJ PRZYJACIEL KSIĄŻKA - MÓJ PRZYJACIEL Program edukacji czytelniczej Katarzyna Buczak, Katarzyna Wojniak Przedszkole w Strzeszowie WSTĘP Obecne czasy to wszechobecna komputeryzacja, przez którą książka została odsunięta

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (

Bardziej szczegółowo

JAK ŻAGLÓWKA Z POZIOMKĄ ŚWIAT ZMIENIAJĄ? - czyli o przypowieściach w życiu Szkoły Podstawowej Nr 143 w Warszawie

JAK ŻAGLÓWKA Z POZIOMKĄ ŚWIAT ZMIENIAJĄ? - czyli o przypowieściach w życiu Szkoły Podstawowej Nr 143 w Warszawie JAK ŻAGLÓWKA Z POZIOMKĄ ŚWIAT ZMIENIAJĄ? - czyli o przypowieściach w życiu Szkoły Podstawowej Nr 143 w Warszawie Trochę z teorii literatury Przypowieść (parabola) gatunek literacki opowieść z ukrytym przesłaniem

Bardziej szczegółowo

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Autor: Magdalena Warszowska Ptak Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Tytuł cyklu WSiP: Historia i społeczeństwo Przedmiot: Historia i społeczeństwo (klasa IV szkoły podstawowej) Czas

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowy Projekt Filmowy Learning Through Film. Scenariusz zajęć edukacyjnych dla klas gimnazjalnych na podstawie filmu pod tytułem

Międzynarodowy Projekt Filmowy Learning Through Film. Scenariusz zajęć edukacyjnych dla klas gimnazjalnych na podstawie filmu pod tytułem 1 Międzynarodowy Projekt Filmowy Learning Through Film Scenariusz zajęć edukacyjnych dla klas gimnazjalnych na podstawie filmu pod tytułem 2 Temat: Inni czy tacy sami? - rozmawiamy o bohaterach filmu.

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Szamotuły 2014 Zaktualizowany Program Wychowawczy Przedszkola Nr 3 w Szamotułach został uchwalony przez Radę Rodziców uchwałą nr 1 w dniu 21.08.2014r.

Bardziej szczegółowo

Motywowanie uczniów do nauki. Ireneusz Rapa

Motywowanie uczniów do nauki. Ireneusz Rapa Motywowanie uczniów do nauki Ireneusz Rapa ino oni nie chcom chcieć Stanisław Wyspiański Wesele żeby chcieli chcieć Ucznia motywuje porównanie jego osiągnięć z dokonaniami innych uczniów obowiązującymi

Bardziej szczegółowo