[ Egzamin gimnazjalny z języka obcego 2012 ] pytania analizy porady

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "[ Egzamin gimnazjalny z języka obcego 2012 ] pytania analizy porady"

Transkrypt

1 Czasopismo dla nauczycieli nr 1 marzec 2012 PL ISSN [ Egzamin gimnazjalny z języka obcego 2012 ] pytania analizy porady [ unijna wieża Babel ] ELL Europass Comenius [ pomysły dla aktywnych ] Praca z filmem na lekcjach języka obcego

2 [ rada programowa ] Anna Atłas, dyrektor programu Uczenie się przez całe życie, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji przewodnicząca rady programowej Języków Obcych w Szkole prof. dr hab. Hanna Komorowska, Instytut Anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego konsultacja: j. angielski dr hab. Zofia Berdychowska, prof. UJ, Instytut Germanistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego konsultacja: j. niemiecki dr Wojciech Sosnowski, kierownik Zakładu Języka Rosyjskiego Szkoły Języków Obcych Uniwersytetu Warszawskiego konsultacja: j. rosyjski Aleksandra Ratuszniak, dyrektor ds. kształcenia dwujęzycznego XIII LO w Łodzi konsultacja: j. romańskie Danuta Szczęsna, Państwowa Komisja Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego konsultacja: język polski jako obcy dr Magdalena Szpotowicz, lider Pracowni Języków Obcych w Instytucie Badań Edukacyjnych konsultacja: wymiar europejski nauczania języków obcych Jolanta Urbanik, pełnomocnik rektora ds. Procesu Bolońskiego, Uniwersytet Warszawski konsultacja: internacjonalizacja szkolnictwa wyższego Anna Dakowicz-Nawrocka, zastępca dyrektora Departamentu Kształcenia Ogólnego i Wychowania, Ministerstwo Edukacji Narodowej konsultacja: języki obce w kształceniu ogólnym [ redakcja ] Anna Grabowska redaktor naczelna Małgorzata Janaszek sekretarz redakcji Julia Płachecka redaktor działu programów europejskich Joanna Garbacik redaktor artystyczny Michał Gołaś skład Weronika Walasek korekta Agnieszka Pawłowiec korekta Weronika Skaczkowska współpraca redakcyjna Malwina Górecka fotoedycja i promocja Jan Nicał współpraca wydawnicza Michał Całka redaktor serwisu internetowego Autorów zainteresowanych publikowaniem artykułów zapraszamy do kontaktu z redakcją: Jesteśmy otwarci na Państwa pomysły i propozycje ciekawych tekstów. [ wydawca ] Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji ul. Mokotowska Warszawa [ adres redakcji ] Języki Obce w Szkole ul. Mokotowska Warszawa tel ; Fotografia na okładce autorka: Ewa Bełdowska. Fotografie na stronach: 22, 25, 29, 32, 34, 41, 42, 45, 48-50, 73, 79, 96, 98, 105, 112, 122 pochodzą ze zbiorów agencji fotograficznej THETA. Fotografie na stronach: 1, 5, 7, 10, 12, 15, 19, 21, 74, 95 pochodzą z zasobów Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Fotografie na stronie pochodzi ze zbiorów autorki artykułu Lilianny Myszki. Fotografie na stronach pochodzą ze zbiorów autorki artykułu Izabeli Jaros. PL ISSN Języki Obce w Szkole nr 1 / 2012 Przedruk materiałów zamieszczonych w czasopiśmie w całości lub części możliwy jest wyłącznie za zgodą redakcji. Cytowanie oraz wykorzystywanie danych empirycznych dozwolone jest z podaniem źródła. Copyright Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa 2012 Publikacja sfinansowana z funduszy Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe życie. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za treść umieszczoną w publikacji. Publikacja bezpłatna

3 od wydawcy [ Od wydawcy ] Drodzy Czytelnicy, Pierwszy numer Języków Obcych w Szkole przygotowany przez zespół redakcyjny Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji już jest w Waszych rękach. Po miesiącach przygotowań, rozmów i dyskusji przedkładamy stare czasopismo w nowej odsłonie. Z lekką tremą, ale też z dużą nadzieją, że zawarte w nim artykuły zaciekawią i zainspirują Was na tyle, że nie tylko będziecie z niecierpliwością czekać na kolejny numer JOwS, ale też chętnie podzielicie się z nami Waszymi opiniami, doświadczeniami i materiałami. Chcielibyśmy, aby czasopismo dotarło do szerokiego grona odbiorców zaangażowanych w edukację językową: nauczycieli języków, lektorów na uczelniach, dyrektorów szkół, samorządów. Do wszystkich, którzy zdają sobie sprawę z roli kompetencji językowych w przygotowaniu młodych i starszych osób do funkcjonowania w globalnej rzeczywistości, wymagającej od nas nie tylko umiejętności porozumiewania się w językach obcych, ale także wrażliwości międzykulturowej. Do osób zaangażowanych w projekty europejskie, przekonanych o pozytywnej roli mobilności i otwartych na to, co nowe, a co przestaje być obce wtedy, kiedy odmienność uszanujemy i zaakceptujemy. Liczymy na to, że rubryka Pomysły dla aktywnych pokaże, ile wartościowych inicjatyw i entuzjazmu znajduje się w różnych miejscach w polskim systemie edukacji: w szkołach, w organizacjach pozarządowych, na uczelniach, w instytucjach szkoleniowych. Wszędzie tam, gdzie są ludzie, którzy jak autorka jednego z artykułów są pełni pomysłów i siły do działania. Mamy też nadzieję, że Wasze uznanie znajdzie zaproponowana struktura czasopisma, z wyróżnionymi działami: europejskim, metodycznym, częścią poświęconą wielokulturowości oraz działem dobrych praktyk, w którym to Wy, Drodzy Czytelnicy, dzielicie się swoimi doświadczeniami. W obecnym numerze chcielibyśmy nawiązać do dorobku polskiej prezydencji w zakresie promowania wielojęzyczności i mobilności edukacyjnej nie tylko w Europie, ale także między Europą a tzw. krajami trzecimi. Pytania postawione podczas debat i konferencji polskiej prezydencji pozostaną aktualne przez najbliższe lata i będą motywem przewodnim kolejnych programów Unii Europejskiej w obszarze edukacji. Programy te oprócz rozwoju instytucjonalnego oraz wymiany dobrych praktyk między systemami edukacji w państwach członkowskich są i nadal będą doskonałą motywacją do nauki języków, gdyż dają praktyczne możliwości wykorzystania umiejętności językowych przy realizacji projektów czy podnoszeniu własnych kwalifikacji. W części metodycznej przedstawimy kilka kluczowych zagadnień dotyczących zewnętrznych egzaminów językowych egzaminu gimnazjalnego i maturalnego. W części poświęconej perspektywie międzykulturowej znajdziecie wiele ciekawych przemyśleń o podejściach do różnorodności narodowościowej i kulturowej oraz refleksje nad twórczym i wzbogacającym potencjale konfliktu. Artykuł o tym, jak reagujemy na kontakt z innością i jaką zmianę w naszym poczuciu tożsamości takie zetknięcie może wywołać, jest z pewnością godny większej uwagi. Mamy nadzieję, że lektura Języków Obcych w Szkole będzie dla Was nie tylko inspiracją do dyskusji na tematy związane z podnoszeniem umiejętności językowych. Chcielibyśmy także wzmocnić wkład Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji w doskonalenie jakości polskiego systemu edukacji poprzez wspieranie współpracy instytucji edukacyjnych w realizacji różnorodnych, ale wzajemnie przenikających się oddolnych działań, przy wsparciu programów europejskich Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu oraz wykorzystaniu narzędzia Europass. Anna Atłas Dyrektor programu Uczenie się przez całe życie.

4 spis : treści s.5 s.22 s.66 s.94 języki dla mobilności Mirosław Sielatycki Efekty polskiej prezydencji w UE w obszarze edukacji i polityki młodzieżowej 5 Deklaracja Warszawska 9 Mirosław Marczewski Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji a polska prezydencja w Radzie UE 10 Jolanta Zając Kompetencje mediacyjne nauczyciela języków obcych w perspektywie interkulturowej 14 temat numeru Marcin Smolik Języki obce na egzaminach zewnętrznych: innowacje w latach Magdalena Szpotowicz Egzamin gimnazjalny a podstawa programowa, czyli czego egzamin nie sprawdza 34 Jolanta Wasilewska Egzamin gimnazjalny i co dalej? 42 Magdalena Szpryngier Przygotowanie uczniów do egzaminu gimnazjalnego 45 Anna Jaroszewska Egzamin maturalny z języka obcego nowożytnego wybrane zagadnienia 50 unijna wieża Babel Anna Atłas Erasmus for All oczekiwania i wątpliwości 66 Aleksandra Długosz Comenius program z ambicjami 70 Lilianna Myszka Moja przygoda z asystenturą językową 75 Anna Bernacka Wielokulturowość w klasie na przykładzie projektu współfinansowanego ze środków programu Uczenie się przez całe życie, Partnerskie Projekty Comenius Regio 78 Izabela Jaros Kilka powodów, dla których warto uczestniczyć w programie European Language Label 88 pomysły dla aktywnych Kinga Motysia, Małgorzata Turek Krajowe Biuro Europass poleca 94 Wprowadzenie do dokumentu Europass Paszport Językowy 96 Anna Czura Dziesięć lat ESOKJ i EPJ 98 Zadania rozgrzewki językowej i praca z fragmentem filmu na lekcjach języków obcych 103 Celina Nowak-Kilijańska i Agnieszka Paciej-Motyl Micro-trottoir: loisirs 122

5 od redaktora Drodzy Czytelnicy, Czasopismo Języki Obce w Szkole ukazało się po raz pierwszy w styczniu 1957 r. jako kwartalnik Ministerstwa Oświaty. Przez ponad 50 lat działalności pisma zmieniali się nie tylko wydawcy i redaktorzy naczelni zmieniała się Polska, a co za tym idzie, zmieniał się system edukacji. Kolejne dekady przynosiły reformy programowe, które modyfikowały również kształcenie językowe. Przez wszystkie te lata niezmienna pozostawała reguła, zgodnie z którą JOwS miały dostarczać nauczycielom informacji na temat nowoczesnych teorii lingwistycznych i koncepcji dydaktycznych, inspirując ich do stosowania na lekcjach innowacyjnych metod nauczania, jak również samodoskonalenia zawodowego. Zasada ta będzie również przyświecać nowemu wydawcy Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Zapewnienie wysokiego poziomu merytorycznego pozostanie naszym nadrzędnym celem. Jednak oprócz takich tematów jak: glottodydaktyka, socjolingwistyka, nowoczesne technologie w nauczaniu języków obcych, CLIL itp., poruszać będziemy również zagadnienia odnoszące się do programu Uczenie się przez całe życie oraz jego oferty językowej dla nauczycieli, metodyków, pracowników wyższych uczelni oraz studentów przyszłych nauczycieli języków. Zmiany, które chcemy wprowadzić, nie dotyczą tylko rozszerzenia tematyki czasopisma. Mamy nadzieję, że spodoba się Państwu nowa szata graficzna. Największą zmianą jest jednak sposób dystrybucji JOwS, który dostępne będą bezpłatnie na stronie Tam też będzie można dokonać subskrypcji na newsletter, w którym informować będziemy Państwa o ciekawych wydarzeniach językowych w Polsce i za granicą, publikacjach oraz działaniach promujących wielojęzyczność. Znajdą tam również Państwo linki do portali internetowych poświęconych nauce języków. W 2012 r. zaplanowaliśmy wydanie czterech numerów pisma. Pierwszy z nich właśnie trafił w Państwa ręce. Czas promocji Języków Obcych w Szkole w nowej redakcji nie jest przypadkowy. Nadchodzące miesiące: kwiecień i maj to terminy składania wniosków o udział w programie Uczenie się przez całe życie. W szkołach średnich to przede wszystkim okres bardzo intensywnych przygotowań [ Od redakcji ] Between the grammar of my language and its expression in audible speech lies the filter of the social system in which I live. Peter Farb szesnastolatków do egzaminu gimnazjalnego z języka obcego w nowej formule, a maturzystów do egzaminu dojrzałości. Stąd też dwa tematy przewodnie niniejszego wydania: możliwości oferowane przez program Comenius oraz innowacje w systemie egzaminów zewnętrznych z języków obcych. W kolejnych numerach chcielibyśmy utrzymać zasadę publikowania artykułów koncentrujących się wokół głównej tematyki. Zapowiedzi następnych wydań znajdą Państwo na ww. stronie internetowej pisma. Oddając pierwszy numer Języków Obcych w Szkole w Państwa ręce, chciałabym podziękować wszystkim osobom, które pracowały nad jego przygotowaniem. Przede wszystkim jednak dziękuję wszystkim autorom, którzy nam zaufali i odważyli się opublikować swoje artykuły w pierwszym numerze JOwS opracowanym przez nową redakcję. Mam nadzieję, że po zapoznaniu się z jego treścią będą dalej z nami chętnie współpracować. Zapraszamy do publikowania na naszych łamach wszystkich entuzjastów edukacji językowej, którzy chcieliby podzielić się swoimi pomysłami na nowatorskie lekcje językowe, pochwalić się swoimi osiągnięciami dydaktycznymi lub przedstawić innowacyjne projekty językowe. Pamiętajmy, że nauczanie języka obcego to nie tylko realizacja podstawy programowej i przygotowanie uczniów do egzaminów. Nie zapominajmy też, że uczenie się języków nie sprowadza się do żmudnego przyswajania koniugacji i deklinacji. Nauka języka to przede wszystkim wielka przygoda, spotkanie z obcym, nieznanym, fascynującym światem. To też sposób na poznanie i zrozumienie innych. Odczytanie tego, co jest ukryte między słowami, gestami, symbolami. Bo, jak powiedział cytowany na wstępie amerykański antropolog i językoznawca, Peter Fabr: struktury gramatyczne mojego języka i ich zastosowanie w komunikacji werbalnej stanowią odzwierciedlenie systemu społecznego, w którym żyję. Anna Grabowska Redaktor naczelna [ 3 ]

6 języki dla mobilności Konferencje i spotkania dotyczące edukacji i młodzieży w trakcie polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej CZERWIEC 9-10 Warszawa Spotkanie Grupy Wysokiego Szczebla ds. Kształcenia i Szkolenia LIPIEC 5-7 Kraków Konferencja Science, Technology, Higher Education and Society in the Conceptual Age (STHESCA) 6-7 Warszawa Konferencja Wschodni Wymiar Mobilności Warszawa / Sulejówek Letnia Akademia Demokracja w szkole (wydarzenie towarzyszące) WRZESIEŃ 5-7 Warszawa Unijna Konferencja Młodzieżowa 5-8 Warszawa Spotkanie Dyrektorów Generalnych ds. Młodzieży Warszawa Spotkanie Dyrektorów Narodowych Agencji Programu Młodzież w działaniu 16 Bruksela Seminarium Ocena kultury jakości w instytucjach szkolnictwa wyższego 21 Bruksela Spotkanie Grupy Wysokiego Szczebla ds. Kształcenia i Szkolenia Kraków Spotkanie Dyrektorów Generalnych ds. Kształcenia i Szkolenia Zawodowego oraz Uczenia się Dorosłych Warszawa Zjazd stypendystów programu Komisji Europejskiej Marie Curie Actions pt. NAUKA Pasja, Misja, Zobowiązanie Warszawa Konferencja Kompetencje językowe podstawą sukcesu zawodowego i społecznego w Europie PAŹDZIERNIK 10 Gdańsk Spotkanie Dyrektorów Generalnych ds. Kształcenia Obowiązkowego Gdańsk Konferencja Ministrów UE ds. Kształcenia Obowiązkowego Kraków Spotkanie Dyrektorów Generalnych ds. Szkolnictwa Wyższego Kraków Spotkanie Grupy kontynuującej prace w ramach Procesu Bolońskiego (tzw. Bologna Follow-up Group) Sopot Konferencja Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji: od juniora do seniora Sopot Spotkanie Dyrektorów Narodowych Agencji Programu Uczenie się przez całe życie Sopot Konferencja na temat modernizacji uniwersytetów LISTOPAD Warszawa Konferencja Skuteczność polityki na rzecz rozwoju kompetencji młodzieży w Europie GRUDZIEŃ 8-9 Warszawa Spotkanie Komitetu Edukacji [ 4 ]

7 języki dla mobilności Efekty polskiej prezydencji w UE w obszarze edukacji i polityki młodzieżowej Mirosław Sielatycki, podsekretarz stanu w MEN, podczas językowej konferencji prezydencjalnej w Warszawie [ Mirosław Sielatycki ] Sprawowanie przez Polskę w drugim półroczu 2011 r. przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej można określić jako 3 x W ważne, wymagające i wyczerpujące doświadczenie, również w obszarze edukacji i młodzieży. [ 5 ]

8 języki dla mobilności Pomimo kryzysu finansowego, który uderzył we Wspólnotę w ostatnich miesiącach i zdominował europejską agendę, udało się spełnić oczekiwania, jakie wiązano z naszym przewodnictwem w Radzie UE i zrealizować zadania, jakie przed sobą postawiliśmy. Opinia publiczna w Polsce i Europie pozytywnie oceniła prace polskiej administracji na szczeblu unijnych instytucji. Co wynika jednak z tych prac dla nas samych i dla naszych europejskich sąsiadów? Jakie były realne osiągnięcia polskiej prezydencji? W szczególności jakie efekty odniosła Polska w obszarach edukacji i polityki młodzieżowej? Wśród głównych efektów polskiej prezydencji w obszarze edukacji i młodzieży można wyróżnić efekty bezpośrednie i pośrednie te dla całej UE i te wewnątrzkrajowe. Do bezpośrednich, w wymiarze wspólnotowym, mającym jednocześnie wpływ na kształtowanie polskiej polityki edukacyjnej, należy zaliczyć w pierwszym rzędzie przyjęcie przez Radę ds. Edukacji, Młodzieży, Kultury i Sportu wielu ważnych dokumentów w dziedzinie oświaty i szkolnictwa wyższego, takich jak: Konkluzje Rady dotyczące kompetencji językowych pozwalających zwiększać mobilność; Rezolucja Rady w sprawie odnowionej europejskiej agendy w zakresie uczenia się dorosłych; Konkluzje Rady na temat poziomu odniesienia dla mobilności edukacyjnej; Konkluzje Rady w sprawie modernizacji szkolnictwa wyższego; w zakresie polityki młodzieżowej: Konkluzje Rady w sprawie wschodniego wymiaru zaangażowania młodzieży i jej mobilności. Spoglądając na ten obszerny dorobek w dziedzinie mobilności, polityk edukacyjnych i polityki sąsiedztwa, z zadowoleniem można stwierdzić, że wyznaczone przez Ministerstwo Edukacji Narodowej priorytety sektorowe, tj. Edukacja na rzecz mobilności oraz Młodzież i świat, a także Modernizacja uniwersytetów obszar priorytetowy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego znalazły swoje odzwierciedlenie we wspólnych wnioskach i zobowiązaniach państw członkowskich na przyszłość. Obok prowadzonych przez polską prezydencję posiedzeń Rady UE ds. Edukacji, Młodzieży, Kultury i Sportu oraz grup roboczych Komitetu ds. Edukacji i grupy roboczej ds. młodzieży, które inicjowały dyskusje i prowadziły negocjacje nad projektami dokumentów, odbyło się wiele ważnych [ 6 ] spotkań eksperckich, jak również szereg istotnych konferencji zorganizowanych przez MEN we współpracy z innymi resortami i partnerami, nawiązujących do priorytetów edukacyjnych i młodzieżowych. Efektem debat na forach konferencyjnych było przyjęcie kolejnych dokumentów: Konkluzji dotyczących wschodniego wymiaru mobilności (konferencja Wschodni Wymiar Mobilności, 6-7 lipca 2011 r., Warszawa); Rekomendacji dotyczących mobilności młodzieży (Unijna Konferencja Młodzieżowa, 5-7 września 2011 r., Warszawa); Deklaracji wielojęzyczności (konferencja Kompetencje językowe podstawą sukcesu zawodowego i społecznego w Europie, września 2011 r., Warszawa); Deklaracji mobilnościowej (konferencja Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora, października 2011 r., Sopot). Polska chce być uczestnikiem debaty w Europie i w myśl sentencji Delorsa, że wybór modelu edukacyjnego dziś będzie wyborem modelu społeczeństwa jutro współdecydować o kształcie polityki edukacyjnej i młodzieżowej w UE. Ponadto, w ramach konferencji ministrów ds. kształcenia obowiązkowego (11 października 2011 r., Gdańsk) poruszano problemy wczesnej edukacji i kompetencji językowych w kontekście nauczania początkowego, a także różnorodności systemów edukacyjnych prowadzących do uzyskiwania najlepszych osiągnięć w nabywaniu wiedzy, umiejętności i kompetencji w kontekście polityki opartej na faktach (ang. evidence-based policy). W sytuacji pogłębiającego się kryzysu gospodarczego w Europie polska prezydencja zainicjowała również dyskusję

9 języki dla mobilności Uczestnicy konferencji Kompetencje językowe podstawą sukcesu zawodowego i społecznego w Europie na temat skutecznego inwestowania w kształcenie i szkolenie na rzecz zrównoważonego rozwoju. O tym rozmawiali ministrowie edukacji w trakcie posiedzenia Rady, a także eksperci z obszaru badań edukacyjnych z UE, OECD, UNESCO, Banku Światowego, Europejskiej Fundacji Szkoleniowej i innych ośrodków w trakcie konferencji Skuteczność polityk na rzecz rozwoju kompetencji młodzieżowych w Europie (16-18 listopada 2011 r., Warszawa). Rezultatem prowadzonych debat był jednoznaczny przekaz od państw członkowskich, aby przy respektowaniu koniecznych ograniczeń budżetowych nie zaniechać dalszego inwestowania w edukację, która jest warunkiem rozwoju kapitału ludzkiego i społecznego, a tym samym długoterminowego wzrostu gospodarczego w Europie. Jednym z kluczowych zadań było zainicjowanie na forum unijnym debaty budżetowej w kontekście tzw. Wieloletnich Ram Finansowych na lata , w tym rozpoczęcie i nadanie kierunków dyskusji wokół przyszłej edycji programów unijnych w obszarze edukacji i młodzieży. Rolą polskiej prezydencji w tej debacie było postawienie przede [ 7 ]

10 języki dla mobilności wszystkim pytań, na ile przedstawiona pod koniec listopada 2011 r. propozycja Komisji Europejskiej zawarta w projekcie rozporządzenia ustanawiającego nowy program Unii Europejskiej na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu Erasmus dla wszystkich na lata odpowiada potrzebom i oczekiwaniom europejskich społeczeństw. Głównym punktem odniesienia dla tych pytań jest przyjęta przez państwa członkowskie w 2010 r. strategia Europa 2020, w której sformułowano szereg celów na drodze dochodzenia UE do trwałego, inteligentnego i zrównoważonego rozwoju, sprzyjającego włączeniu społecznemu. Unijna debata budżetowa, w tym dyskusja na temat programów edukacyjnych i młodzieżowych nowej generacji, przez kolejne 12 miesięcy będzie moderowana przez partnerów Polski w tzw. trio prezydencjalnym Danię i Cypr. Główne decyzje dotyczące przyszłych finansów UE na lata zapadną prawdopodobnie jednak dopiero w okresie sprawowania przewodnictwa w Radzie przez Irlandię, która zapoczątkuje w pierwszej połowie 2013 r. prace nowego trio, z udziałem Litwy i Grecji. Polska chce być aktywnym uczestnikiem tej debaty i w myśl sentencji Jacquesa Delorsa, że wybór modelu edukacyjnego dziś będzie wyborem modelu społeczeństwa jutro współdecydować, wspólnie z innymi partnerami w UE, o kształcie przyszłych instrumentów wspierania polityki edukacyjnej i młodzieżowej w Unii Europejskiej. To trudne zadanie będzie z pewnością łatwiejsze, ponieważ dzięki prezydencji nabyliśmy doświadczenia w kierowaniu pracami kluczowego organu UE, jakim jest Rada, jak również umiejętności jeszcze lepszej i efektywniejszej współpracy z pozostałymi instytucjami unijnymi przede wszystkim Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim, wraz z ich przedstawicielstwami w Polsce oraz innymi państwami członkowskimi. Kontakty te będą niewątpliwie procentować w przyszłości, tak dla polskich resortów, jak również współpracujących z nimi jednostek w przypadku MEN: Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE), Ośrodka Rozwoju Edukacji (ORE), Instytutu Badań Edukacyjnych (IBE) czy Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej (KOWEZiU), intensywnie zaangażowanych w opracowywanie, konsultowanie i dyskutowanie dokumentów unijnych w okresie sprawowania prezydencji. Niewątpliwą wartością dodaną dla Polski, Unii i innych partnerów w Europie jest również zwrócenie w okresie naszego przewodnictwa większej uwagi partnerów w Unii na wschodnie sąsiedztwo Wspólnoty. Pomimo osłabionego zainteresowania tą tematyką ze strony największych państw członkowskich (co wynikało po części z nasilającego się w tym okresie kryzysu finansowego, po części z wydarzeń poprzedzających polską prezydencję tzw. wiosny arabskiej, która skupiła uwagę UE na sąsiedztwie śródziemnomorskim), udało się nam zaistnieć na szerszym forum z kilkoma inicjatywami na rzecz Partnerstwa Wschodniego od otwierającej prezydencję konferencji Wschodni wymiar mobilności, poprzez debatę ministerialną MNiSW Go East, Erasmus! (27-28 września 2011 r., w Białymstoku), po zorganizowany przez MSZ Szczyt Partnerstwa Wschodniego (29-30 września 2011 r., Warszawa). Dbałość o otwieranie inicjatyw UE na jej sąsiedztwo, nie tylko wschodnie, było, jest i będzie podkreślane przez Polskę, również w kontekście przyszłego programowania w obszarach edukacji i młodzieży na lata Podsumowując efekty polskiej prezydencji, warto wreszcie podkreślić, że ten europejski wymiar naszej politycznej rzeczywistości tak oczywisty, że paradoksalnie często wręcz niezauważalny stał się z całą pewnością bardziej widoczny w codziennej pracy polskiej administracji publicznej. Z doświadczeń płynących z debat nad europejskimi dokumentami korzystamy jeszcze więcej w kontekście tworzenia dokumentów krajowych począwszy od wieloletnich strategii, jak Strategia Polska 2030, Strategia LLL czy Polska Rama Kwalifikacji, zakończywszy na rozporządzeniach w dziedzinie edukacji, młodzieży i nie tylko. Warto wpisywać główne nurty polityki krajowej w ten szerszy europejski kontekst, aby korzystać jak najwięcej z doświadczeń innych i czerpać od siebie nawzajem. Również w tym kontekście polska prezydencja w UE była dla nas ważną i niezwykle cenną lekcją. Uważam, że prezydencjalne doświadczenie przeżyliśmy dobrze i z pożytkiem dla wszystkich. Używając szkolnej metafory: ten, kto był przewodniczącym rady uczniowskiej w szkole, lepiej będzie sobie radził z zarządzaniem innymi sprawami w przyszłości. Powyższy tekst ukazał się w Miesięczniku Kierowniczej Kadry Oświatowej Dyrektor Szkoły (2/2012). [ Mirosław Sielatycki ] Od 2010 r. podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, odpowiedzialny m.in. za działania na rzecz młodzieży. Jest również twórcą programów współpracy polsko-niemieckiej, polsko-ukraińskiej, polsko-izraelskiej oraz w obszarze praw człowieka. [ 8 ]

11 języki dla mobilności deklaracja Kompetencje językowe podstawą sukcesu zawodowego i społecznego w Europie 1. W dniach września 2011 r. w Warszawie odbyła się konferencja Kompetencje językowe podstawą sukcesu zawodowego i społecznego w Europie, którą zorganizowała polska prezydencja w Radzie UE oraz Komisja Europejska. Konferencja poświęcona była roli języków w przygotowywaniu obywateli do funkcjonowania w wielojęzycznej i wielokulturowej Europie. 2. W konferencji wzięli udział eksperci z państw członkowskich Unii Europejskiej zajmujący się nauczaniem języków, nauczyciele i wykładowcy akademiccy, przedstawiciele ośrodków badawczych, Narodowych Agencji Programu Uczenie się przez całe życie, koordynatorzy European Language Label, pracownicy instytucji zajmujących się nauczaniem języków obcych, kształceniem i doskonaleniem nauczycieli, stowarzyszeń tłumaczy, studenci, jak również przedstawiciele instytucji Unii Europejskiej i Rady Europy. 3. Uczestnicy konferencji: a) wyrazili zadowolenie, że konferencja w sposób wszechstronny objęła różnorodne aspekty kształcenia językowego, w tym szczególnie nauczanie przedszkolne i wczesnoszkolne, nauczanie w klasach wielokulturowych i w szkolnictwie zawodowym, kształcenie na rzecz mobilności, umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego oraz na potrzeby rynku usług językowych; b) podkreślili, że ustanowienie przez Unię Europejską i Radę Europy w roku 2001 Europejskiego Dnia Języków wniosło istotny wkład w podnoszenie świadomości społecznej na temat znaczenia kompetencji językowych; c) wyrazili przekonanie, że projekty realizowane w ramach konkursu European Language Label promują językową różnorodność Europy, tworzą wartościową bazę najlepszych innowacyjnych praktyk kształcenia językowego, wzbogacają i uatrakcyjniają krajowe praktyki nauczania i uczenia się języków obcych poprzez wprowadzanie autorskich programów kształcenia językowego, nowatorskich metod nauczania oraz wykorzystywanie nowoczesnych technologii komunikacyjnych; d) docenili dotychczasowy dorobek KE i państw członkowskich w zakresie wielojęzyczności, w szczególności pakiet językowy ogłoszony latem 2011 r.; e) zaapelowali o zagwarantowanie promocji uczenia się i nauczania języków odpowiedniego miejsca w nowej generacji unijnych programów edukacyjnych i młodzieżowych; f) wyrazili opinię, że powołanie przez Komisję Europejską Stałej Grupy Roboczej do spraw Języków przyczyniłoby się do wzmocnienia współpracy, wymiany doświadczeń i dobrych praktyk między państwami członkowskimi w obszarze wielojęzyczności oraz lepszego przygotowania obywateli do mobilności edukacyjnej i zawodowej. 4. Konferencja podkreśliła, że dobra znajomość języków obcych i umiejętność posługiwania się nimi to dziś kluczowa kompetencja niezbędna do funkcjonowania we współczesnym świecie i na rynku pracy, która zwiększa szanse edukacyjne młodych ludzi oraz mobilność zawodową osób dorosłych. Wnioski z prac grup dyskusyjnych potwierdziły, że wielojęzyczność jest nie tylko dziedzictwem Europy, ale szansą na tworzenie społeczeństwa otwartego, szanującego zróżnicowanie kulturowe i gotowego na współpracę. Warszawa, 29 września 2011 r. [ 9 ]

12 języki dla mobilności Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji a polska prezydencja w Radzie UE Próba bilansu [ Mirosław Marczewski ] W czasie polskiej prezydencji UE stanęła przed dużymi wyzwaniami gospodarczymi. Kryzys finansowy strefy euro i napięta sytuacja w Afryce Północnej sprawiły, że priorytety prezydencji ulegały modyfikacji. Należy podkreślić, że oceny działań polskiego przewodnictwa w Radzie UE wskazują, że może ono uchodzić za modelowe. [ 10 ] Dobrze odebrany był wkład polskiej prezydencji w stabilizowanie porządku instytucjonalnego Unii Europejskiej w procesie polizbońskim. Pozytywnie ocenia się także nasz wkład w prowadzeniu negocjacji i doprowadzaniu do kompromisu między stanowiskami państw członkowskich. Podkreśla się, że metodą małych kroków udało się polskiej prezydencji doprowadzić do przyjęcia pakietu dyrektyw i rozporządzeń wzmacniających nadzór finansowy w strefie euro, rozpocząć proces negocjacji nad wieloletnimi ramami finansowymi czy skutecznie moderować przekazywanie uprawnień prezydencji rotacyjnej nowo utworzonym instytucjom Przewodniczącemu Rady Unii Europejskiej czy Wysokiemu Przedstawicielowi Unii Europejskiej ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa. W obszarze edukacji priorytetami polskiej prezydencji były edukacja na rzecz mobilności oraz modernizacja uniwersytetów, zaś w obszarze polityki młodzieżowej działania koncentrujące się wokół priorytetu Młodzież i świat, w tym wzmacnianie wschodniego wymiaru mobilności oraz współpracy z krajami Partnerstwa Wschodniego. Na tle tak zarysowanych priorytetów cele polskiej prezydencji w zakresie edukacji i polityki młodzieżowej skupiały się na kwestiach

13 języki dla mobilności przygotowania do mobilności, na przykład przez rozwój kompetencji językowych oraz zapewnienie szerszego dostępu do programów finansowanych przez Unię Europejską. W zakresie modernizacji uniwersytetów polska prezydencja chciała położyć nacisk na: promowanie jakości w kontekście umasowienia szkolnictwa wyższego, poprawę zatrudnialności absolwentów oraz wspieranie społecznego wymiaru szkolnictwa wyższego. FRSE była współorganizatorem wielu ważnych konferencji, spotkań oraz imprez towarzyszących podczas polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej. Należały do nich m.in. dwie duże konferencje z oficjalnego kalendarza prezydencji: konferencja Kompetencje językowe podstawą sukcesu zawodowego i społecznego, która odbyła się w Warszawie w dniach września 2011 r. i konferencja Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora mająca miejsce w Sopocie w dniach października 2011 r. Z tym ostatnim wydarzeniem połączone było spotkanie dyrektorów Narodowych Agencji Programu Uczenie się przez całe życie (19-21 października 2011 r.). Oprócz tego byliśmy organizatorami sześciu imprez z tzw. otoczenia prezydencji, do których należały na przykład: konferencja Rozwijanie współpracy pomiędzy kształceniem zawodowym, szkolnictwem wyższym i uczeniem się dorosłych w odpowiedzi na wyzwania uczenia się przez całe życie, która odbyła się w Warszawie w dniu 23 września 2011 r., spotkanie dyrektorów Narodowych Agencji Programu Młodzież w działaniu w Warszawie w dniach września 2011 r. czy nieformalne spotkanie ministrów ds. szkolnictwa wyższego w Białymstoku w dniu 29 września 2011 r. Jako instytucja wspomagająca, uczestniczyliśmy również w przygotowaniu pięciu wydarzeń, wśród których możemy wymienić między innymi: konferencję Wschodni wymiar mobilności zorganizowaną w dniach 6-7 lipca 2011 r. Każde z tych wydarzeń było ważnym wkładem polskiej prezydencji w prace państw członkowskich i Komisji Europejskiej nad kształtem polityk edukacyjnych do roku 2020, a efekty debat eksperckich znajdowały odzwierciedlenie w deklaracjach końcowych np. konferencji Kompetencje językowe... i Mobilność... Rekomendacje w nich zawarte znajdują wyraz w dokumentach przyjętych 28 listopada 2011 r. przez Radę na zakończenie polskiej prezydencji, tj. w: Konkluzjach Rady dotyczących kompetencji językowych pozwalających zwiększać mobilność, Konkluzjach Rady w sprawie modernizacji szkolnictwa wyższego, Konkluzjach Rady na temat poziomu odniesienia dla mobilności edukacyjnej oraz Rezolucji Rady w sprawie odnowionej europejskiej agendy w zakresie uczenia się dorosłych. Najważniejsze tematy podejmowane podczas konferencji dotyczyły kluczowych wyzwań dla edukacji na najbliższe lata: zapewnienia rozwoju i konkurencyjności Unii Europejskiej, podnoszenia jakości oferty edukacyjnej oraz dostosowania jej do potrzeb i trendów na rynku pracy, zwiększania mobilności obywateli UE, potwierdzania i uznawania kwalifikacji. Dla osiągnięcia tych celów niezbędne jest zacieśnianie współpracy między edukacją formalną, pozaformalną i nieformalną, podnoszenie poziomu kompetencji kluczowych, w tym językowych oraz wdrażanie i rozwijanie narzędzi europejskich zwiększających uznawalność kompetencji, takich jak Europejskie i Krajowe Ramy Kwalifikacji. Konieczność współpracy między instytucjami funkcjonującymi w systemie edukacji i ich partnerami społecznymi wydaje się oczywistością. W otaczającym nas świecie nieustannie pojawiają się nowe wyzwania gospodarcze i społeczne, którym nie da się sprostać bez dobrego wykształcenia, a następnie bez nieustannego uzupełniania i zdobywania nowych umiejętności. Konferencja na temat współpracy między szkolnictwem wyższym, kształceniem zawodowym i kształceniem dorosłych miała na celu podjęcie dyskusji na aktualne tematy, wśród których szczególnie istotne są: jakość kształcenia zawodowego, drożność systemowa między edukacją, kształceniem ustawicznym a miejscem pracy, uznawanie i potwierdzanie kwalifikacji, budowanie Europejskich i Krajowych Ram Kwalifikacji, zwiększenie dostępności kształcenia ustawicznego i podnoszenie jego jakości czy wreszcie upowszechnienie zintegrowanych usług w zakresie całożyciowego poradnictwa zawodowego w taki sposób, aby wspierać indywidualny rozwój karier, nie tylko w początkowym etapie rozpoczynania życia zawodowego. W obliczu globalnych zmian niezwykle ważnym zagadnieniem jest również zachęcanie uczelni wyższych do otwierania się na niestandardowego studenta, czyli na osoby dorosłe, i wprowadzanie oferty edukacyjnej dostosowanej do potrzeb tej grupy. Konferencja była próbą odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób tworzyć warunki oraz wykorzystać współpracę szkół i uczelni z pracodawcami, partnerami społecznymi i instytucjami społeczeństwa obywatelskiego, aby uczenie się przez całe życie było nie tylko postrzegane jako konieczność, ale także, by stało się częścią stylu życia osób w każdym wieku. Warto pamiętać, że współpraca różnych instytucji edukacyjnych jest także nieodłącznym elementem budowania lokalnych strategii rozwoju, co zilustrowano ciekawymi przykładami projektów prowadzonych przez Miasto st. Warszawę. [ 11 ]

14 języki dla mobilności Zastanawiano się również, w jaki sposób wykorzystać potencjał tkwiący w uczeniu się w miejscu pracy dla ukierunkowanego podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz jak zachęcić pracodawców i pracowników do doceniania tej formy w procesie budowania strategii rozwoju instytucji i własnej ścieżki kariery. Konferencja Kompetencje językowe podstawą sukcesu zawodowego i społecznego w Europie stanowiła okazję do eksperckich dyskusji nad tematami związanymi z uczeniem się języków obcych i komunikacją wielojęzyczną, które są niezwykle istotne dla funkcjonowania obywateli Unii Europejskiej. Data wydarzenia wybrana została przez nas nieprzypadkowo, w taki sposób aby konferencja odbyła się w terminie obchodów Europejskiego Dnia Języków inicjatywy Rady Europy i Komisji Europejskiej, którą w tym roku obchodziliśmy po raz dziesiąty. Odczuwaliśmy satysfakcję z faktu, że nasza konferencja stała się oficjalną imprezą polskiej prezydencji, podnosząc tym samym rangę EDJ-u, jak również stając się dobrym forum do wręczenia nagród laureatom European Language Label, konkursu na najbardziej innowacyjne metody nauczania i uczenia się języków obcych, ustanowionego przez Komisję Europejską i organizowanego również raz do roku przez FRSE. Dzięki naszym imprezom Warszawa stała się na kilka dni września prawdziwą stolicą języków obcych, gdzie promowaliśmy ideę wielojęzyczności i cieszyliśmy się z faktu, że obszar ten znacząco zyskał na ważności w percepcji Komisji Europejskiej i państw członkowskich. Jednym z głównych wniosków naszej konferencji było stwierdzenie, że umiejętności językowe są nie tylko ważnym elementem ogólnej edukacji, ale także warunkiem profesjonalnego rozwoju każdego z nas i istotnym narzędziem integracji społecznej. Poprawiają szanse młodych osób na rynku pracy i kształtują wrażliwość międzykulturową, budzą chęć poznawania krajów i ludzi, zachęcają do aktywności i mobilności edukacyjnej w każdym wieku. Kiedy patrzymy na rozwój Europy w ostatnich dekadach, na rozwijającą się współpracę między krajami sąsiadującymi i regionami, na przezwyciężanie historycznych uprzedzeń i budowanie zwykłych ludzkich przyjaźni przekładających się następnie na lepszą współpracę między instytucjami, firmami, samorządami trudno nie docenić roli, jaką w tych procesach odgrywają umiejętności językowe. Nawet kryzysów, których Europa doświadcza w ostatnim czasie, nie dałoby się przezwyciężyć bez współpracy i wypracowania wspólnych strategii, których warunkiem staje się wzajemne porozumienie. Natomiast w wymiarze praktycznym Rytis Martikonis i Mirosław Marczewski na otwarciu wystawy z okazji 10-lecia ELL Umiejętności językowe są nie tylko ważnym elementem ogólnej edukacji, ale także warunkiem profesjonalnego rozwoju każdego z nas i istotnym narzędziem integracji społecznej. i codziennym znajomość języków obcych to możliwość zdobycia lepszego wykształcenia, stymulacja własnego rozwoju zawodowego, podniesienie statusu materialnego i lepsze odpowiadanie na zapotrzebowanie na nowe umiejętności na europejskim rynku pracy. FRSE podkreślała, że Unia Europejska posiada już znaczący dorobek w tym zakresie co roku dziesiątki tysięcy osób korzystają w całej Europie z możliwości wyjazdów studenckich, staży, praktyk zawodowych czy wolontariatu w ramach programów europejskich takich jak Uczenie się przez całe życie czy Młodzież w działaniu. Rola nauczania języków obcych w ramach edukacji formalnej i pozaformalnej staje się także niekwestionowanym priorytetem, który przekłada się na internacjonalizację programów kształcenia w szkołach wyższych. Ale jednocześnie wszyscy dostrzegamy kolejne wyzwania: w jaki sposób kształcić nauczycieli, aby umieli nie tylko zachęcić uczniów do uczenia się języków obcych, ale także by sami byli w stanie nauczać swoich przedmiotów w innym języku? Jak dostosować treść programów nauczania języków obcych do wymagań związanych z dalszym profesjonalnym rozwojem młodych ludzi? Eksperci zastanawiali się także nad sposobami monitorowania postępu w podnoszeniu kompetencji i sprawiania, aby umiejętności te były doceniane przez pracodawców. Ważnym aspektem konferencji była próba odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób wykorzystać [ 12 ]

15 języki dla mobilności wieloletnie pozytywne doświadczenia europejskich programów edukacyjnych dla nadania priorytetu nauce języków obcych zarówno w edukacji formalnej, jak i pozaformalnej w kolejnej fazie programów unijnych w latach Gdy obserwujemy procesy społeczne i gospodarcze w otaczającym nas świecie, nie mamy żadnych wątpliwości, że to właśnie mobilność odgrywa kluczową rolę zarówno w indywidualnym profesjonalnym rozwoju, jak i w kluczowych procesach na obecnym rynku pracy. Swobodny przepływ osób to, obok swobodnego przepływu towarów i usług, synonim i jeden z największych atutów Unii Europejskiej. Mobilność dotyczy osób w różnym wieku, może być szansą zdobywania wiedzy i nowych umiejętności, motorem postępu technologicznego, wpływać na podnoszenie aktywności społecznej i wrażliwości międzykulturowej. Mobilność może być jednak również źródłem frustracji dla osób, które w innym kraju poszukują szans na lepsze życie i są tam konfrontowane z koniecznością adaptacji, jak również dla społeczeństw, które w coraz większym stopniu muszą radzić sobie z problemem odpływu wykwalifikowanych pracowników bądź koniecznością integracji znaczącego odsetka osób napływowych. Podczas konferencji Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora eksperci zastanawiali się, jak najlepiej wykorzystać szanse, jakie niesie ze sobą mobilność oraz, w jaki sposób przygotowywać się do niej od najwcześniejszych lat, aby stawała się czynnikiem wspierającym poczucie europejskiej tożsamości, pobudzającym kreatywność i przedsiębiorczość. FRSE miała okazję podzielić się bogatym doświadczeniem wykorzystania mobilności w uczeniu się formalnym, pozaformalnym i nieformalnym różnych grup odbiorców oraz pokazać elementy, które sprawiają, że mobilność edukacyjna staje się czynnikiem prorozwojowym. Nie do przecenienia jest tu doświadczenie mobilności obecne od prawie 25 lat w obszarze szkolnictwa wyższego w postaci programu Erasmus. Eksperci zwracali jednak uwagę na fakt, że celem Unii Europejskiej jest zapewnienie możliwości mobilności w celu edukacji lub zatrudnienia wszystkim obywatelom, nie tylko grupom o wyższym wykształceniu czy lepszym statusie materialnym i zawodowym. Mobilność postrzegana w taki sposób powinna stawać się elementem wyrównywania szans, zwłaszcza wśród osób młodych, motywacji do podnoszenia kwalifikacji zawodowych czy włączania w aktywne życie społeczne osób zagrożonych wykluczeniem. Podczas konferencji padły ważne pytania dotyczące mobilności edukacyjnej w przyszłości: w jaki sposób edukacja szkolna może wspierać od najwcześniejszych lat kształtowanie kompetencji kluczowych będących niezbędną podstawą mobilności? Jak przygotowywać nauczycieli, w tym nauczycieli w obszarze szkolnictwa zawodowego, aby w kompetentny sposób zachęcali młodych ludzi do wykorzystywania szans, jakie daje mobilność? Jak prowadzić naukę języków obcych, aby uczący się zdobywali umiejętności niezbędne do komunikowania się w życiu zawodowym i rozumieli kontekst kulturowy kraju, w którym przebywają? W jaki sposób zapewniać jakość mobilności, jak potwierdzać i uznawać kwalifikacje zdobyte w tym czasie? Przy pomocy jakich instrumentów monitorować poziom mobilności w państwach członkowskich? Czy wreszcie jak zachęcić pracodawców i władze publiczne do uwzględnienia mobilności w długoterminowych planach biznesowych firm oraz wprowadzić rozwiązania systemowe wspierające mobilność w strategiach rozwoju lokalnego, regionalnego czy krajowego? Trudno w krótkim tekście opisać wrażenia, jakie wywarły wszystkie pasjonujące dyskusje, mnóstwo pozytywnych emocji związanych z odkrywaniem naszego kraju przez zagranicznych gości, jak również naszą satysfakcję z aktywnego uczestnictwa w ważnych europejskich wydarzeniach. Mam nadzieję, że nasze konferencje były dla uczestników z Polski i z całej Europy okazją do wymiany doświadczeń i ciekawych przemyśleń, a wnioski z tych spotkań stały się wkładem polskiej prezydencji w europejską dyskucję nad sposobem osiągania celów strategicznych do roku Dyskusja ta będzie kontynuowana przez prezydencję duńską i cypryjską. Netografia [ Mirosław Marczewski ] Dyrektor generalny Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji; absolwent Wydziału Geologii UW oraz studiów podyplomowych z zakresu integracji europejskiej. W latach zastępca dyrektora programu Unii Europejskiej MŁODZIEŻ, od 2006 r. członek Zarządu i zastępca dyrektora generalnego FRSE. Współtwórca i członek komitetu Polsko-Litewskiego Funduszu Wymiany Młodzieży. W latach radny Gminy i Rady Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy aktywnie działający na rzecz oświaty. Były instruktor harcerski i członek Głównej Kwatery ZHR. [ 13 ]

16 języki dla mobilności Kompetencje mediacyjne nauczyciela języków obcych w perspektywie interkulturowej [ Jolanta Zając ] M. Martin En somme, nous ne savons toujours pas si, lorsqu on sonne à la porte, il y a quelqu un ou non! Mme Smith: Jamais personne M. Smith Toujours quelqu un. Le Pompier Je vais vous mettre d accord. Vous avez un peu raison tous les deux. Lorsqu on sonne à la porte, des fois il y a quelqu un, d autres fois il n y a personne. Ionesco, la Cantatrice chauve, scène VIII [ 14 ]

17 języki dla mobilności Lekcje pokazowe zorganizowane przez FRSE podczas Europejskiego Dnia Języków. Zdjęcie pochodzi z zasobów Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji Powyższa scena, pochodząca z jednej z najgłośniejszych sztuk teatralnych nurtu zwanego teatrem absurdu, jest tylko pozornie pozbawiona sensu i absurdalna w swojej wymowie. Dla naszej refleksji stanowi doskonałą ilustrację podjętej tematyki związanej z mediacją. Kwestie mediacyjne są szeroko znane i propagowane od lat 60. w USA, ich popularność rośnie lawinowo także w kręgach społecznych i handlowych zjednoczonej Europy. Nie ma w tym nic dziwnego konflikty stają się codziennością wszystkich grup społecznych, rola pośrednika, osoby trzeciej, której mediacja pogodzi rozbieżne interesy, staje się nie do przecenienia. Nasza uwaga będzie zogniskowana na lekcji języka obcego, która łatwo może stać się miejscem napięć, nieporozumień i konfliktów, wywołanych obecnością uczniów o różnym pochodzeniu etnicznym, ale także podjętą tematyką zajęć lub po prostu wynikających z różnic [ 15 ]

18 języki dla mobilności charakterologicznych i tożsamościowych naszych uczniów. Stawienie czoła tym nowym wyzwaniom współczesnej dydaktyki wymaga obecności nauczyciela wyposażonego w szeroki wachlarz kompetencji pozajęzykowych, wśród których na pewno znajdzie się ważne miejsce dla kompetencji mediacyjnych. Postaramy się zatem poszukać odpowiedzi na nurtujące nas w tym kontekście pytania: jakie są źródła konfliktu interkulturowego? Jak zostać dobrym mediatorem? W jakim stopniu działania mediacyjne mogą przyczynić się do większej skuteczności procesu dydaktycznego na przykład na lekcji języka obcego? Jak radzić sobie z wyzwaniami stawianymi przez wielokulturowe klasy? Jakich rezultatów oczekujemy w wyniku działań mediacyjnych w klasie? Źródła konfliktów Źródeł konfliktów interkulturowych można upatrywać niemalże wszędzie i prezentowane tu kwestie są jedynie pewnym subiektywnym ich doborem. Jednym z powszechnie cytowanych przykładów jest teoria niemieckiego specjalisty od interkulturowości Alexandra Thomasa, chodzi o tzw. standardy kulturowe. Jak twierdzi wspomniany ekspert, każda kultura jawi się poprzez pryzmat ukonstytuowanych społecznie standardów stanowiących swoistą normę zachowań, która jest szeroko akceptowana i praktykowana (Thomas 2005 za Mackiewicz 2010: 140). Z pewnością trudno odmówić mu racji w tej kwestii z pewnością jakaś część ludzkich zachowań wywodzi się ze społecznej i kulturowej normy, ale przecież nie jest ona jedynym regulatorem ludzkich reakcji w danej sytuacji komunikacyjnej. Oznaczałoby to bowiem bezkrytyczne przyjęcie pewnej dość stereotypowej wizji kultury, jednakowej dla wszystkich członków danej społeczności. Z pewnością tak nie jest. Nawet w obrębie jednej grupy społecznej owa norma kulturowa nie jest jednolita dla wszystkich bez wyjątku, przeciwnie, jest raczej zmienną dynamiczną, zmieniającą się, a nawet osobistą. Nic dziwnego toteż, że w sytuacji komunikacji interkulturowej wspomniane standardy kulturowe, które łatwo tu utożsamić ze stereotypami, nie akcentują swojej siły w stopniu, którego można by oczekiwać. Uczestnicy komunikacji są bowiem świadomi różnic kulturowych wynikających z ich odrębności narodowej, a co za tym idzie, konieczności każdorazowego negocjowania przebiegu interakcji w celu dookreślenia przestrzeni zwanej interkulturą w ujęciu Boltena (1999, za Vatter 2003: 32): reakcje rozmówców nie mogą być tłumaczone jedynie [ 16 ] przez specyfikę komunikacyjną właściwą dla każdej kultury, którą reprezentują. Tę przestrzeń komunikacyjną będącą w nieustannym ruchu nazwiemy interkulturą 1 (tłum. własne). Umiejętność skonstruowania przestrzeni akceptowalnej przez obie strony staje się podstawowym wyzwaniem spotkania interkulturowego. Jak widać, znajomość wyłącznie standardów kulturowych w rozumieniu Thomasa nie jest wystarczającym warunkiem do zbudowania porozumienia komunikacyjnego osób wywodzących się z różnych kultur, a wręcz może stać się dla nich przeszkodą. Szukając w dalszym ciągu źródeł problemów o podłożu kulturowym, a możemy być pewni, że wcześniej czy później pojawią się one na drodze komunikacyjnej naszych różnokulturowych rozmówców, znawcy tematu wyliczają pewne zespoły motywów konfliktujących, wśród których wymienia się (ibidem: 33): znaczenia naddane społecznie lub konotacje specyficzne dla danego leksemu i jego reprezentacji kulturowej; akty mowy i ich specyficzny kulturowo sposób realizowania czynności takich jak np. przepraszanie, czynienie wyrzutów, obiecywanie itp.; organizację wewnętrzną komunikacji, w tym określone konwencje dyskursywne np. przekazywanie głosu, przerywanie, fazy w negocjacjach np. handlowych itp.; poruszaną tematykę zależną od specyfiki sytuacji: publicznej lub prywatnej; typ komunikacji w przypadku porozumiewania się bezpośredniego lub pośredniego oraz stopnia jego eksplicytności; rejestry językowe będące alternatywnymi sposobami wyrażania myśli związanymi z sytuacją, wiekiem mówiącego, statusem społecznym rozmówcy lub poziomem języka; czynniki parawerbalne takie jak głośność, szybkość mówienia, pauzy i rytm; czynniki niewerbalne obejmujące m.in. gestykulację oraz proksemikę; wartości i postawy specyficzne dla każdej kultury (to kryterium odwołuje się do znanych nam już standardów kulturowych ); wreszcie same czynności bądź ich sekwencje czy rytuały kulturowe (w tym czynności werbalne i niewerbalne specyficzne dla danej kultury jak całusy powitalne we Francji). 1 les réactions des interactants ne s expliquent pas par les spécificités de la communication à l intérieur de leurs cultures d origine. Cet espace de communication, en changement permanent, est dénommé interculture

19 języki dla mobilności Jak wynika z powyższej listy, kompetencja interkulturowa, tak intensywnie obecna w edukacji w ciągu ostatnich 30 lat, jest niczym innym jak przeniesieniem kompetencji komunikacyjnych i społecznych do kontekstów interkulturowych 2 (ibidem, tłum. własne). Pamiętać należy o tym, że poruszane tu kompetencje komunikacyjne i społeczne muszą być rozwijane w kontekście interkulturowym przez wszystkich uczestników omawianej interakcji. Aby zapewnić skuteczną interwencję w charakterze mediatora nauczyciel powinien dokładnie przeanalizować te czynniki, które mogą wciągnąć go w pułapkę braku zrozumienia lub błędnej interpretacji. Niektóre ze wskazanych powyżej źródeł konfliktogennych wydają się dość oczywiste i łatwe do zidentyfikowania (rejestry językowe, status społeczny rozmówcy), inne, zwłaszcza te, które odwołują się do wartości i postaw, są bardziej złożone, chociażby przez swoją przynależność do wspomnianych uprzednio standardów mających swe zaczepienie w stereotypach. mediatora polega zatem na wykreowaniu pewnej strefy wolnocłowej pomiędzy dwoma typami standardów, często bardzo różnymi. Popatrzmy dla przykładu na porównanie opracowane dla standardów kulturowych polskich i niemieckich (Schroll- Machl 2005 za Mackiewicz red. 2010: 141, Tabela 1): Pozbądźmy się jednak złudnego przekonania, że znajomość nawet bardzo dobra takich standardów, jak te wskazane w tabeli powyżej rozwiązuje kwestie mediacyjne leżące w gestii nauczyciela języka obcego. 2 transposition de compétences communicatives et sociales, dans des contextes interculturels Tabela 1 Polacy nakierowanie na osobę deprecjacja struktur (skłonność do improwizacji) symultaniczność poczucie obowiązku i odpowiedzialności zorientowane na osobę dyfuzja sfer osobowościowych i życiowych silny kontekst unikanie sytuacji konfliktowych labilna pewność siebie Profil osobowy mediatora kulturowego Autorzy Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego (ESOKJ) (2003: 83) przypominają, że w działaniach polegających na mediacji użytkownik języka nie wyraża swoich własnych poglądów, lecz działa jako pośrednik między rozmówcami zazwyczaj (choć nie zawsze) mówiącymi różnymi językami którzy nie mogą się bezpośrednio porozumieć. Wśród typowych działań mediacyjnych wymienia się tłumaczenie ustne i pisemne, podsumowanie i parafrazę tekstów. W kontekście naszych rozważań mediacja wykracza poza czystą umiejętność formułowania inaczej intencji komunikacyjnych nadawcy i staje się pełnowartościową kompetencją właściwą dla pracy dydaktyki językowej. Taka interpretacja mediacji jest o tyle ważna, że wskazuje na niezwykle istotne elementy, będące niezbywalnymi atrybutami każdej kompetencji, a mianowicie: wiedzę, umiejętności (fr. savoir-faire) i postawy. Ze współistnienia tej triady w każdej kompetencji wynika jej zasadnicza trudność w byciu kompetentnym. Przyjrzyjmy się nieco bliżej części związanej z postawami, ponieważ to one wydają się szczególnie odpowiedzialne za napięcia wynikłe na tle kulturowym, zwłaszcza w przypadku klas wielokulturowych i wieloetnicznych, w których rola mediacyjna nauczyciela jest tak ważna. Przypomnijmy, że napięcia mają swoje źródło w różnorodnych czynnikach osobowościowych i społecznych, i występują nawet w klasach kulturowo zdawałoby się jednorodnych, w których działania mediacyjne nauczyciela są również niezbędne ze względu na odmienne postawy uczniów wobec procesu uczenia się, samego nauczyciela czy wobec nich Niemcy nakierowanie na rzecz aprecjacja struktur konsekutywność zorientowane na reguły i zinternalizowane poczucie odpowiedzialności rozdział sfer osobowościowych i życiowych słaby kontekst konfrontowanie się z konfliktem stabilna pewność siebie [ 17 ]

20 języki dla mobilności samych. Tego typu sytuacje nie dziwią bynajmniej nauczycieli obserwujących u młodego pokolenia tendencję do intensywnego poszukiwania swojego profilu tożsamościowego w sposób coraz bardziej konfliktogenny w stosunku do szkoły. Postawy mediacyjne oparte są zatem w szerokim stopniu na umiejętnościach empatycznych jednostki. Termin empatia jest szeroko stosowany w kontekście osoby, która potrafi wczuć się w drugiego człowieka, niemniej dla potrzeb mediacyjnych niezbędne jest głębsze zniuansowanie omawianego pojęcia. Warto rozróżnić poziomy empatii, wskazujące na empatię emocjonalną, poznawczą, ale także moralną i behawioralną. Empatia emocjonalna, najbardziej znana i rozpowszechniona, to właśnie umiejętność dzielenia stanów uczuciowych i emocjonalnych z innymi osobami (Lewicka 2008: 81). Jej początkiem są ludzkie stany wrodzone, które jednak można rozwijać i które też słabną pod koniec życia. Empatia poznawcza polega na rozpoznaniu i zrozumieniu emocji drugiego człowieka poprzez wysiłek włożony w zobiektywizowanie uzyskanych informacji. Ten typ empatii zmienia się w trakcie uczenia się. Empatia moralna wiąże się z głębokim altruizmem, którego wynikiem są wszelkie działania prospołeczne. Empatia behawioralna wyraża się w sytuacjach komunikacyjnych z udziałem rozmówców, którym sygnalizujemy zrozumienie ich punktu widzenia. Wszystkie wymienione powyżej poziomy empatii są oczywiście istotne dla pracy mediatora, choć w różnym stopniu, zależnie od kontekstu jego działań. W naszym odczuciu nauczyciel-mediator w klasie wielokulturowej zyskuje na skuteczności, opierając się na empatii typu poznawczego i behawioralnego. Rozwiąże bowiem konflikty nie poprzez ich współodczuwanie lub reagowanie postawami altruistycznymi, ale wykazując ich spostrzeżenie, zrozumienie oraz poprzez udzielenie odpowiedniego feedbacku. Uczniowie w sytuacji problemowej związanej z tożsamością czy kulturą potrzebują przede wszystkim osoby, która pomoże im nazwać, precyzyjniej wyrazić odczuwane potrzeby, oczekiwania, problemy, często nieuświadamiane na poziomie ekspresji. Podstawowym warunkiem umożliwiającym tego typu komunikację w klasie jest atmosfera zaufania i otwartości, a może ona zaistnieć tylko wtedy, gdy uczeń upewni się, że mediator chce go zrozumieć. Ten ostatni może wtedy wspomóc ucznia w tłumaczeniu czy w parafrazowaniu jego potrzeb oraz lepiej zorganizować działania wspierające. Nauczyciel-mediator uosabia kogoś, kto wykazuje zmysł obserwacyjny, spostrzegawczość, kto bacznie przygląda się postawom swoich uczniów i wychwytuje nieprawidłowości, analizując ich źródła i wyciągając odpowiednie wnioski. Jednym z głównych etapów działań mediacyjnych jest jasne formułowanie przez mediatora lub przez ucznia jego ukrytych potrzeb emocjonalnych, co prowadzi do wspólnej refleksji nad procesem uczenia się. Nauczanie w klasie wielokulturowej konflikt źródłem progresji Odniesienie się do własnego procesu uczenia się wymaga zmobilizowania działań metakognitywnych, które są raczej rzadko obecne w sposób systematyczny w procesie dydaktycznym, chociaż ich wpływ na wyniki uczniów są więcej niż znaczne. Do tego obszaru także powinien odwoływać się nauczyciel-mediator, inspirując uczniów do refleksji nad mocnymi i słabymi stronami ich pracy na lekcji, nad używanymi strategiami oraz postawami. We współczesnych podręcznikach do nauki języków obcych regularnie pojawiają się narzędzia dydaktyczne opracowane w tym celu, mowa tu o tabelach autoewaluacyjnych czy autorefleksji kierowanej. Niestety wciąż jeszcze nie znajdują one należnego im miejsca w pracy nauczyciela, z pewnością przede wszystkim z braku czasu, ale może też i chęci bądź przekonania co do ich użyteczności. Tymczasem jest to bez wątpienia świetny kontekst mediacyjny pomiędzy nauczanymi treściami a wynikiem uczenia się. Każdy proces uczenia się jest odrębny, nie istnieje uniwersalna metoda nauczania, która zagwarantowałaby wszystkim uczniom pełen sukces. Edukacja nie ma bowiem za zadanie podawania uczniowi gotowych kapsuł z wiedzą, które można połknąć i przetrawić, ale przygotowuje jedynie do właściwych metod zarówno przygotowywania treści, jak i ich przyswajania, do analizowania zgodnie z indywidualnymi potrzebami, do rozwijania strategii uczeniowych i myśli krytycznej. Warto jeszcze zwrócić uwagę na fakt, iż hipotetyczny konflikt nie jest jedynie wydarzeniem pociągającym za sobą opłakane i negatywne skutki, nawet jeśli to właśnie jego ciemna strona przeważa w większości rozważań na ten temat, spychając w niepamięć aspekty nieco bardziej optymistyczne. W kontekście spotkania wielokulturowego zarówno od strony etnicznej, jak i tożsamościowej konflikt jest nieunikniony, ale też nie ma chęci unikania go za wszelką cenę. Występuje raczej podejście koncentrujące się na stawieniu mu czoła w sensie odważnego wyjścia [ 18 ]

[ Egzamin gimnazjalny z języka obcego 2012 ] pytania analizy porady

[ Egzamin gimnazjalny z języka obcego 2012 ] pytania analizy porady Czasopismo dla nauczycieli nr 1 marzec 2012 PL ISSN 0446-7965 [ Egzamin gimnazjalny z języka obcego 2012 ] pytania analizy porady [ unijna wieża Babel ] ELL Europass Comenius [ pomysły dla aktywnych ]

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 E R A S M U S+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus+ będzie wspierał:

Program Erasmus+ będzie wspierał: Zawartość Program Erasmus+ będzie wspierał:... 2 EDUKACJA SZKOLNA... 3 Mobilność kadry... 3 Partnerstwa strategiczne... 3 Wsparcie dla reform w obszarze edukacji... 3 SZKOLNICTWO WYŻSZE... 4 Mobilność

Bardziej szczegółowo

E ro r pean L anguage L abel zyki Obce w Szkole

E ro r pean L anguage L abel zyki Obce w Szkole European Language Label Języki Obce w Szkole Krótko o konkursie ELL 1. Certyfikat przyznawany jest projektom promującym nowatorskie inicjatywy dotyczące nauczania i uczenia się języków, wyróżnia innowacyjne

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013 Edukacja dorosłych Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. wcześniejsze programy Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Agnieszka Luck, Kinga Motysia Krajowe Centrum Europass Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr Fundacja Fundusz Współpracy EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Nowy okres programowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Dział Nauki i Współpracy Międzynarodowej

Nowy okres programowania Europejskiego Funduszu Społecznego. Dział Nauki i Współpracy Międzynarodowej Nowy okres programowania Europejskiego Funduszu Społecznego DOFINANSOWANIE NA DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNĄ JEDNOSTEK NAUKI Priorytety MNiSW w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój stanowią: Podniesienie

Bardziej szczegółowo

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego.

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Katowice, 11 grudnia 2008 r. KOWEZiU jest centralną, publiczną placówką

Bardziej szczegółowo

Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do:

Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do: ERASMUS+ Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do: spełnienia celów strategii europejskich w obszarze edukacji, w tym zwłaszcza strategii Edukacja i szkolenia 2020, rozwoju krajów partnerskich

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji www.frse.org.pl Foundation for the Development of the Education System www.frse.org.pl Program Erasmus Podsumowania 1998-2011 Erasmus w Polsce Wyjazdy 1998/99 2010/11

Bardziej szczegółowo

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego NOWOCZESNY UNIWERSYTET - kompleksowy program wsparcia dla doktorantów i kadry dydaktycznej Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytet Otwarty Uniwersytetu Warszawskiego Mały Dziedziniec Kampusu Centralnego,

Bardziej szczegółowo

Kompetencje mediacyjne nauczyciela języków obcych w perspektywie interkulturowej

Kompetencje mediacyjne nauczyciela języków obcych w perspektywie interkulturowej Kompetencje mediacyjne nauczyciela języków obcych w perspektywie interkulturowej [ Jolanta Zając ] M. Martin En somme, nous ne savons toujours pas si, lorsqu on sonne à la porte, il y a quelqu un ou non!

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego CELE Rozwój oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań i praktyk w obszarze edukacji pozaformalnej młodzieży i osób pracujących

Bardziej szczegółowo

ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM

ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM Rok akademicki 2002/2003 jest drugim rokiem reformy nauczania języków obcych na lektoratach na Uniwersytecie Warszawskim.

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012 Polityka językowa Unii Europejskiej Łódź 14 maja 2012 Wielojęzyczna Europa od 1958 r. Pierwsze rozporządzenie Rady nr 1/58 stanowi, że oficjalnymi i roboczymi językami są języki państw członkowskich Traktat

Bardziej szczegółowo

Deklaracja polityki w programie

Deklaracja polityki w programie Deklaracja polityki w programie Uczelnia, przypisując programowi Erasmus trudną do przecenienia rolę w umiędzynarodowieniu, modernizacji i indywidualizacji procesu kształcenia, pragnie w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie Beata Balińska III Zjazd AZDS, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Agnieszka Pidek-Klepacz Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie Lublin,

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Młodzież w działaniu 2007-2013. Erasmus+ Młodzież 2014-2020

Erasmus+ Młodzież w działaniu 2007-2013. Erasmus+ Młodzież 2014-2020 Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Młodzież w działaniu 2007-2013 Erasmus+ Młodzież

Bardziej szczegółowo

Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat!

Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądźwolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądźwolontariuszem!

Bardziej szczegółowo

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Liliana Budkowska Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ mgr Maria Pelc KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ Polityka edukacyjna UE System oświatowy to bardzo ważny czynnik rozwoju gospodarczego i społecznego, który

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

MEDIA 2015 NAGRODA DLA DZIENNIKARZY

MEDIA 2015 NAGRODA DLA DZIENNIKARZY MEDIA 2015 NAGRODA DLA DZIENNIKARZY Spis treści O konkursie... 3 Kategorie konkursowe... 4 Zgłaszanie prac... 5 Sposób wyłaniania zwycięzców... 6 Nagrody... 7 Szczegółowe informacje... 7 Informacje o organizatorze

Bardziej szczegółowo

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo,

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo, Newsletter 01/2015 Szanowni Państwo, Z przyjemnością prezentujemy pierwszy newsletter poświęcony podsumowaniu działań Krajowej Platformy Współpracy na Rzecz Integracji w roku 2014. Ubiegły rok obfitował

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy placówki

Koncepcja pracy placówki Koncepcja pracy placówki Edukacja jest podstawowym prawem człowieka oraz uniwersalną wartością. [ ] powinna organizować się wokół czterech aspektów kształcenia, [...] uczyć się, aby wiedzieć, tzn. aby

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Comenius Partnerskie Projekty REGIO Plan prezentacji 1. Oferta programów Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji 2. Założenia

Bardziej szczegółowo

Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce

Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce Konferencja Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji pn.: Kompetencja UMIEJĘTNOŚĆ UCZENIA SIĘ w kontekście Europejskiego Roku Aktywności

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ KOORDYNATOR INICJATOR ANIMATOR WSPÓŁPRACY MIĘDZYNARODOWEJ W TWOIM REGIONIE! KIELCE 2013 Z przyjemnością zawiadamiamy Państwa, iż decyzją Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Konferencje i spotkania w obszarze edukacji i młodzieży w trakcie polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej

Konferencje i spotkania w obszarze edukacji i młodzieży w trakcie polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej Konferencje i spotkania w obszarze edukacji i młodzieży w trakcie polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej drugie półrocze 2011 Konferencje i spotkania w obszarze edukacji i młodzieży w trakcie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra, wrzesień 2014 r.

Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Oś Priorytetowa Poziom alokacji EFRR Wielkość środków w mln euro OP 1 - Gospodarka i innowacje. 27% 176 409 467,00 OP 2 - Rozwój Cyfrowy 6% 39 202 4,00 OP 3 - Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2 lipca 2014. Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig

Warszawa 2 lipca 2014. Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig Warszawa 2 lipca 2014 Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig Projekt AWAKE Projekt AWAKE (AWAKE Aging With Active Knowledge and Experience)

Bardziej szczegółowo

najważniejsze kierunki zmian

najważniejsze kierunki zmian Edukacja językowa dla przyszłości najważniejsze kierunki zmian Anna Czura Uniwersytet Wrocławski Edukacja językowa dla przyszłości Gdańsk Przyszłość ść? WCZORAJ DZIŚ JUTRO WCZORAJ Dwudziestolecie międzywojenne

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

Dzień Informacyjny na temat programu Comenius

Dzień Informacyjny na temat programu Comenius Dzień Informacyjny na temat programu Comenius Magdalena Chawuła-Kosuri Dyrektor Biura Regionalnego Województwa Śląskiego w Brukseli Katowice, 20 listopada 2012 r www.silesia-europa.pl PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Opracowanie: Katarzyna Podobińska Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku Gdańsk, 30 września 2014 r. Jednym z zadań

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych Współpraca Ministerstwa Spraw Zagranicznych z organizacjami pozarządowymi i samorządami przy realizacji wybranych zadań z zakresu współpracy międzynarodowej Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji

Bardziej szczegółowo

POLITYKA MŁODZIEŻOWA Rekomendacje dla polityk publicznych

POLITYKA MŁODZIEŻOWA Rekomendacje dla polityk publicznych POLITYKA MŁODZIEŻOWA Rekomendacje dla polityk publicznych Obszary tematyczne polityki młodzieżowej UE 1. Kształcenie i szkolenie 2. Zatrudnienie 3. Kreatywność i przedsiębiorczość 4. Zdrowie i sport 5.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie poprawnego stosowania podstawowych narzędzi ECTS

Znaczenie poprawnego stosowania podstawowych narzędzi ECTS Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Zespół Ekspertów Bolońskich Znaczenie poprawnego stosowania podstawowych narzędzi ECTS Beata Skibińska, FRSE Grotniki,

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020 Warszawa, 4 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Powiązanie krajowej polityki edukacyjnej ze strategiami rozwoju kraju 2. Znaczenie idei uczenia

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne

Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne Program Erasmus+ Kształcenie i szkolenia zawodowe Program wspiera działania instytucji partnerskich, które

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ WYCZAWSKI. Dyrektor Programu Erasmus+, Członek Zarządu FRSE. Częstochowa, 23 maja 2016 r.

ANDRZEJ WYCZAWSKI. Dyrektor Programu Erasmus+, Członek Zarządu FRSE. Częstochowa, 23 maja 2016 r. ANDRZEJ WYCZAWSKI Dyrektor Programu Erasmus+, Członek Zarządu FRSE Częstochowa, 23 maja 2016 r. ERASMUS+ Program Unii Europejskiej w dziedzinie edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu na lata 2014-2020.

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE KSZTAŁCENIE USTAWICZNE Wykład do projektu: Doradztwo edukacyjne dorosłych szansą na rynku pracy w powiecie poznańskim Wielkopolski rynek pracy we wrześniu 2013r. 141 787 osób bezrobotnych w urzędach pracy,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE z realizacji działań w ramach projektu

SPRAWOZDANIE z realizacji działań w ramach projektu SPRAWOZDANIE z realizacji działań w ramach projektu KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT Skuteczny system kształcenia ustawicznego nauczycieli gwarancją wysokiej jakości edukacji dzieci i młodzieży Gabriela

Bardziej szczegółowo

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz Obszar 3. System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji dla wiarygodności edukacji i kwalifikacji w kraju i w Europie Katarzyna Trawińska-Konador Elżbieta Lechowicz

Bardziej szczegółowo

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Do p. 8 porządku obrad 14. posiedzenia RP w Krakowie Józef S. Suchy wiceprezes Naczelnej Organizacji Technicznej KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Jednolity rynek to jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Inicjatywy promujące postawy przedsiębiorcze i wspierające rozwój przedsiębiorczości Fundusz Grantów na Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015

Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015 EUROPASS Powołany z końcem 2004 na mocy Decyzji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 ERASMUS+ Nowy program Unii Europejskiej na lata 2014-2020 Połączył w jedną całość 7 dotychczasowych programów: 2014 2020 E R

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Samorządowe nr 40 ul. Marszałka J. Piłsudskiego 30 25-430 Kielce tel. 41-332-82-10, ps40kielce@tlen.pl. Anna Pasternak

Przedszkole Samorządowe nr 40 ul. Marszałka J. Piłsudskiego 30 25-430 Kielce tel. 41-332-82-10, ps40kielce@tlen.pl. Anna Pasternak Nazwa placówki Imię i nazwisko dyrektora Dobra praktyka (nazwa programu/ działań) Ilość uczniów objętych programem/ działaniami Przedszkole Samorządowe nr 40 ul. Marszałka J. Piłsudskiego 30 25-430 Kielce

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Europass jest Inicjatywą Komisji Europejskiej umożliwiającą każdemu obywatelowi Europy lepszą prezentację kwalifikacji i umiejętności zawodowych.

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013 Szkolnictwo wyższe Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Erasmus 2007-2013 Erasmus+ Szkolnictwo

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany.

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany. Ul. Szkolna 3, 77-400 Złotów, tel. (067) 265 01 85, fax.(67) 265 01 90 Małgorzata Chołodowska NKJO w Złotowie Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny,

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL

14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL 14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL Konkluzje Rady na temat architektury: udział kultury w zrównoważonym rozwoju RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 1. POWOŁUJĄC SIĘ na Traktat ustanawiający Wspólnotę

Bardziej szczegółowo

Zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych (2012 2015) a Europejski System Opisu Kształcenia Językowego

Zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych (2012 2015) a Europejski System Opisu Kształcenia Językowego Zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych (2012 2015) a Europejski System Opisu Kształcenia Językowego Warszawa, 27 kwietnia 2011 r. Dr Marcin Smolik (UMCS Lublin / CKE Warszawa / OKE Łódź) Beata Trzcińska

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Kliknij, żeby dodać tytuł

Kliknij, żeby dodać tytuł Departament Funduszy Strukturalnych Kliknij, żeby dodać tytuł Edukacja w perspektywie finansowej 2014-2020 Plan prezentacji 1. Środki przewidziane na edukację w latach 2014-2020 w ramach EFS 2. Edukacja

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie Program Leonardo da Vinci Zasady organizacji wyjazdów na praktyki w programie Leonardo da Vinci (projekty typu PLM) Program Leonardo

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

glosariusz terminów i pojęć

glosariusz terminów i pojęć angielsko-polski i polsko-angielski glosariusz terminów i pojęć używanych w europejskich programach współpracy w dziedzinie edukacji Warszawa 2010 angielsko-polski i polsko-angielski glosariusz terminów

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna mobilność kadry edukacji szkolnej TYTUŁ: Kompetencje kluczowe w nauczaniu szkolnym nr umowy 2014-1-PL01-KA101-000468

Zagraniczna mobilność kadry edukacji szkolnej TYTUŁ: Kompetencje kluczowe w nauczaniu szkolnym nr umowy 2014-1-PL01-KA101-000468 Zagraniczna mobilność kadry edukacji szkolnej TYTUŁ: Kompetencje kluczowe w nauczaniu szkolnym nr umowy 2014-1-PL01-KA101-000468 Projekt Zagraniczna mobilność kadry edukacji szkolnej realizowany jest w

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawca: Kuratorium Oświaty w Gdańsku Koordynator : Gabriela Albertin

Wnioskodawca: Kuratorium Oświaty w Gdańsku Koordynator : Gabriela Albertin Wnioskodawca: Kuratorium Oświaty w Gdańsku Koordynator : Gabriela Albertin Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego O programie Program Europejski Fundusz

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa promocja mobilności na przykładzie wspólnych działań uczelni akademickich skupionych w IROs Forum

Międzynarodowa promocja mobilności na przykładzie wspólnych działań uczelni akademickich skupionych w IROs Forum Międzynarodowa promocja mobilności na przykładzie wspólnych działań uczelni akademickich skupionych w IROs Forum Konferencja Studenci zagraniczni w Polsce 2014 Poznań, 18 stycznia 2014 www.irosforum.pl

Bardziej szczegółowo

1. Wymień 20 angielskich słów związanych z Twoją profesją 2. Wymień 10 słów związanych z Twoją profesją w języku kraju, który pragniesz

1. Wymień 20 angielskich słów związanych z Twoją profesją 2. Wymień 10 słów związanych z Twoją profesją w języku kraju, który pragniesz Konspekt INtheMC Nr/tytuł ZADANIA: 1. PRACA ZA GRANICĄ Język (w kontekście wykonywania danego zawodu) Nazwisko STUDENTA Poziom europejskich ram kwalifikacji (EQF) 2 3 4 DATA ROZPOCZĘCIA ZAJĘĆ: DATA ZAKOŃCZENIA:

Bardziej szczegółowo

Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r.

Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r. Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym Uniwersytetu Jagiellońskiego Prof. dr hab. Tadeusz Marek Warszawa, 18 maja 2009r. Agenda Tematyka badawcza Udział w grantach Udział w konferencjach Planowane wydarzenia

Bardziej szczegółowo

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe Szkolnictwo wyższe Mobilność edukacyjna (KA 1) Mobilność edukacyjna (KA 1) Akcja 1 Wyjazdy studentów na zagraniczne studia i praktyki Akcja 1 Wyjazdy pracowników uczelni i specjalistów z przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Projekty realizowane przez Urząd Dzielnicy Wola:

Projekty realizowane przez Urząd Dzielnicy Wola: Projekty realizowane przez Urząd Dzielnicy Wola: I. Projekt Szansa na przedszkole 1. Numer i nazwa Priorytetu: IX. Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach 2. Numer i nazwa Działania: 9.1. Wyrównywanie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Pietryka, Jakub Osiński Projekty Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) gdzie szukać informacji?

Agnieszka Pietryka, Jakub Osiński Projekty Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) gdzie szukać informacji? Agnieszka Pietryka, Jakub Osiński Projekty Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) gdzie szukać informacji? Spis treści: 1. Informacja ważnym elementem wprowadzania zmian w oświacie 2. Projekty EFS jako

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Opracowanie: mgr Lidia Owczarczak mgr Maria Staszak mgr Iwona Wołowiec Śrem 2015 Wstęp Integracja Polski z Unią Europejską jest tematem wielu opracowań i

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Potencjał POPC, RPO, POWER w zakresie promocji nauki programowania. Podsekretarz Stanu Piotr Woźny

Potencjał POPC, RPO, POWER w zakresie promocji nauki programowania. Podsekretarz Stanu Piotr Woźny Potencjał POPC, RPO, POWER w zakresie promocji nauki programowania Podsekretarz Stanu Piotr Woźny Promocja nauki programowania Ministerstwo Cyfryzacji promuje i wspiera naukę programowania wśród wszystkich

Bardziej szczegółowo

Jacek Lewicki Ekspert boloński Instytut Badań Edukacyjnych. Kuratorium Oświaty Katowice, 2.12.2013

Jacek Lewicki Ekspert boloński Instytut Badań Edukacyjnych. Kuratorium Oświaty Katowice, 2.12.2013 Internacjonalizacja kształcenia na studiach czyli kilka słów o mobilności, współpracy partnerskiej, umiędzynarodowieniu procesu kształcenia i programów kształcenia Kuratorium Oświaty Katowice, 2.12.2013

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów pieczęć i podpis dziekana Wydział Humanistyczny Studia wyższe na kierunku

Bardziej szczegółowo

Dlaczego edukacja kulturalna?

Dlaczego edukacja kulturalna? Dlaczego edukacja kulturalna? Współczesne wykształcenie - to często wiedza encyklopedyczna przy braku umiejętności twórczego korzystania z tej wiedzy Niska kreatywność człowieka uniemożliwia krytyczne

Bardziej szczegółowo

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Projekty partnerskie Leonardo da Vinci -ogólna charakterystyka i zasady finansowania Projekty partnerskie LdV (1)

Bardziej szczegółowo

Program Leonardo da Vinci

Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci propaguje działania zmierzające do poprawy jakości systemów kształcenia i szkolnictwa zawodowego oraz dostosowania rynku edukacyjnego do wymogów rynku

Bardziej szczegółowo

Centrum Doskonalenia PCG

Centrum Doskonalenia PCG Ścieżki rozwoju dla kadr systemu oświaty Wierzymy, że o sukcesie najlepszych placówek oświatowych decydują ich liderzy, którzy podejmują skuteczne decyzje organizacyjne i finansowe, budują potencjał swoich

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Komunikacja społeczna B5

KARTA PRZEDMIOTU. Komunikacja społeczna B5 KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Nazwa przedmiotu (j. ang.): Kierunek studiów: Komunikacja społeczna B5 Socialcommunication Turystyka i rekreacja Specjalność/specjalizacja:

Bardziej szczegółowo