Wpływ polityki inwestycyjnej OFE na ład korporacyjny w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ polityki inwestycyjnej OFE na ład korporacyjny w Polsce"

Transkrypt

1 Wpływ polityki inwestycyjnej OFE na ład korporacyjny w Polsce Andrew Kerner Eric Reinhardt

2

3 Wpływ polityki inwestycyjnej OFE na ład korporacyjny w Polsce Andrew Kerner Eric Reinhardt Warszawa 2010

4 Recenzenci: Profesor Jerzy Hausner Profesor Krzysztof Rybiński Projekt graficzny: kotbury.pl Raport powstał w ramach programu Ernst & Young Sprawne Państwo. Zastrzeżenia prawne Niniejszy raport został przygotowany przez pracowników naukowych i ma na celu dostarczenie czytelnikom ogólnych informacji na tematy, które mogą ich interesować. Informacje zawarte w niniejszym raporcie nie stanowią w żadnym wypadku świadczenia usług. Mimo iż dołożono należytych starań w celu zapewnienia rzetelności prezentowanych w raporcie informacji przez autorów, istnieje ryzyko pojawienia się nieścisłości. Ernst & Young Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. ("EY") nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności ani nie gwarantuje poprawności i kompletności informacji prezentowanych w raporcie. Raport może ponadto zawierać odnośniki do określonych ustaw i przepisów, które podlegają nowelizacji i stąd powinny być interpretowane wyłącznie w konkretnych okolicznościach, w których są cytowane. Informacje zamieszczane są bez uwzględniania jakichkolwiek zmian i EY nie zapewnia ich kompletności, poprawności i aktualności, oraz nie udziela w tym zakresie żadnych gwarancji wyraźnych ani dorozumianych. Ponadto w najszerszym dopuszczonym przez prawo zakresie EY wyłącza jakiekolwiek gwarancje, wyraźne lub dorozumiane, w tym między innymi dorozumiane gwarancje sprzedaży i przydatności do określonego celu. W żadnym wypadku EY, powiązane z EY spółki ani też partnerzy, agenci lub pracownicy EY lub spółek powiązanych z EY nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności wobec czytelnika lub innych osób z tytułu jakiejkolwiek decyzji lub działania podjętego na podstawie informacji znajdujących się w niniejszym raporcie ani też z tytułu jakichkolwiek pośrednich, szczególnych lub ubocznych strat, nawet w przypadku otrzymania informacji o możliwości ich wystąpienia. Copyright by Ernst & Young Polska Sp. z o.o. sp. k., Polska W braku odmiennego zastrzeżenia, prawa autorskie do treści niniejszego raportu posiada Ernst & Young Polska Sp. z o.o. sp. k. Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadne materiały znajdujące się w niniejszym raporcie, w tym tekst i grafika, nie mogą być reprodukowane lub przesyłane w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób bez pisemnego zezwolenia EY. Rondo ONZ Warszawa Patron prasowy: tel. +48(22) fax +48(22)

5 Słowo wstępne Zmiany oczekiwań rynku i mentalności spółek w obszarze ładu korporacyjnego, choć powolne, są nieuchronne. Nie są one wynikiem sztucznych wymogów prawa, lecz efektem przeobrażeń jakie zachodzą w globalnej gospodarce, w tym wzrostu konkurencyjności rynków kapitałowych. Spółki i inwestorzy działają w dynamicznie zmieniającym się i niepewnym otoczeniu, a efektywne zarządzanie ryzykiem jest jednym z kluczowych narzędzi zabezpieczających realizację strategii biznesowej spółki, rozumianej jako zobowiązanie wobec akcjonariuszy i innych interesariuszy. Rynek w coraz większym stopniu zdaje sobie sprawę z tego, iż przejrzystość spółek w obszarze zarządzania ryzykiem oraz kontroli wewnętrznej jest istotnym czynnikiem ochrony interesów akcjonariuszy. Biorąc pod uwagę dynamikę zmian otoczenia gospodarczego, podejście do zarządzania organizacją na zasadzie set & forget tłumacząc dosłownie ustaw i zapomnij - nie jest możliwe. Struktury biznesowe wciąż się zmieniają, ponieważ zmienia się otoczenie. Prawidłowy system zarządzania ryzykiem i kontroli wewnętrznej ma krytyczne znaczenie dla obu stron zarówno dla zarządzających, jak i dla inwestorów. Zarządzającym, którzy zadbali o to, aby w spółce funkcjonowały sprawne i skuteczne systemy w tych obszarach, będzie łatwiej obronić się przez zarzutem zaniedbania. Dla inwestorów, wysokie standardy ładu korporacyjnego w spółkach są podstawowym mechanizmem zabezpieczenia przed niewłaściwymi działaniami członków zarządów lub pracowników spółek, wynikającymi z braku wiedzy, informacji, przekraczania kompetencji czy też zwykłej, ludzkiej nieuczciwości. Niniejszy autorski raport zespołu, wyłonionego w konkursie programu Ernst & Young Sprawne Państwo, pokazuje że inwestorzy instytucjonalni mogą znacząco wpłynąć na poprawę obecnej sytuacji. Jacek Górnik Dział Doradztwa Biznesowego Ernst & Young 3

6 Spis treści Streszczenie... 5 Wstęp Ład korporacyjny Przegląd literatury Teoria i hipotezy Fundusze Emerytalne OFE Fundusze emerytalne OFE i polski ład korporacyjny Dlaczego wpływ funduszy emerytalnych na polski ład korporacyjny nie jest większy? Rekomendacje i wnioski Załącznik Przypisy Bibliografia Nasze raporty Spis tabel i wykresów Wykres 1. Kolejność działań Wykres 2. Zagregowane aktywa OFE jako % PKB Wykres 3. Udział portfeli inwestycyjnych w rynku Wykres 4. Wpływ własności OFE na ocenę PFCG w 2005 roku Wykres 5. Zmiany wpływu własności OFE na ocenę PFCG w latach Wykres 6. Ład korporacyjny a OFE Wykres 7. Zachowania stadne Tabela 1. OFE jako udziałowcy spółek notowanych na GPW Tabela 2. Najważniejsze cechy Dobrych praktyk spółek notowanych na GPW Tabela 3. Zgodność z Dobrymi praktykami spółek notowanych na GPW Tabela 4. Struktura portfeli inwestycyjnych OFE w 2002 roku Tabela 5. Struktura portfeli inwestycyjnych OFE w 2002 roku Tabela 6. Zagregowane aktywa OFE... 43

7 Streszczenie W niniejszym raporcie stawiamy pytanie: jaką rolę odegrał system otwartych funduszy emerytalnych (OFE) w polskim ładzie korporacyjnym i dlaczego? Nie jest to pytanie czysto akademickie praktyki ładu korporacyjnego i warunki polityczno-ekonomiczne, które wywierają na nie wpływ, mają realne konsekwencje dla działań na rynku finansowym oraz dla wzrostu gospodarczego. Nie jest to też pytanie dotyczące wyłącznie Polski reforma emerytalna na całym świecie była i jest najpierw powodowana, a następnie po części uzasadniana swoim potencjalnym pozytywnym wpływem na ład korporacyjny. Mamy nadzieję, że analizując poszczególne aspekty przypadku Polski przyczynimy się do odpowiedzi na pytanie postawione w szerszym kontekście: jakiego rodzaju warunki zwiększają, a jakie zmniejszają szanse, aby fundusze emerytalne odegrały konstruktywną rolę w krajowych kwestiach ładu korporacyjnego. Nasze podstawowe wnioski są następujące: 1) system emerytalny OFE nie odegrał dużej roli w polskim ładzie korporacyjnym, 2) taki brak wpływu jest całkiem uzasadniony w świetle wprowadzonej infrastruktury regulacyjnej oraz 3) istniejące modele kształtowania polityki w zakresie ładu korporacyjnego mogą posłużyć wyjaśnieniu takiego rezultatu. 5

8 Wstęp Ład korporacyjny zasady, które określają równowagę sił między akcjonariuszami mniejszościowymi, akcjonariuszami większościowymi, menedżerami, członkami zarządu oraz innymi grupami wpływu w podejmowaniu korporacyjnych decyzji stał się tematem de jure wśród decydentów, liderów biznesu oraz międzynarodowych organizacji finansowych. Wymienione grupy są zgodne, iż zasady ładu korporacyjnego, które wzmacniają pozycję akcjonariuszy mniejszościowych, pomagają zdyscyplinować zarząd i/lub akcjonariuszy większościowych. Inwestycje kapitałowe stają się bezpieczniejsze dla mniejszych inwestorów, w wyniku czego pomagają przyciągać kapitał inwestycyjny oraz rozwijać rynki papierów wartościowych, ponieważ działają jak siła napędowa w finansowaniu przedsiębiorstw. Wielu ekonomistów postrzega rozwój rynków kapitałowych jako kluczowy czynnik warunkujący długoterminowy wzrost gospodarczy. Niemniej jednak standardy ładu korporacyjnego różnią się znacznie w zależności od firmy i kraju. Jakie czynniki polityczne i ekonomiczne sprzyjają wyższym standardom ładu korporacyjnego, a tym samym dają początek niektórym korzyściom wymienionym powyżej? Inwestorzy instytucjonalni Jedna z możliwych odpowiedzi na to pytanie wiąże się z inwestorami instytucjonalnymi, a w szczególności z funduszami emerytalnymi. Fundusze emerytalne mogą wesprzeć ład korporacyjny na poziomie firmy poprzez popieranie takiego porządku głosowania, jaki przypuszczalnie będzie działać na korzyść praw inwestorów, a także poprzez zmuszanie firm do takiego konkurowania w zakresie zasad ładu korporacyjnego, aby przyciągnąć kapitał inwestycyjny (np. Coffee 2002). W zakresie kreowania polityki fundusze emerytalne mogą wywierać nacisk na organy decyzyjne, aby wprowadziły wyższe standardy ładu korporacyjnego oraz przedstawiając wiarygodną groźbę przeniesienia swojego kapitału na rynki o bardziej surowych zasadach ładu korporacyjnego mogą motywować decydentów do zatrzymania kapitału funduszy emerytalnych na rynku krajowym, dzięki zasadom przyjaznym inwestorom (np. Bebchuk i Neeman w druku, Gourevitch i Shinn 2005, Pagano i Volpin 2005). W niedawnej historii jest sporo przykładów, w których fundusze emerytalne występowały we wszystkich tych rolach. Fundusze emerytalne takie jak CalPERS, TIAA- CREF, Hermes, rozmaite amerykańskie fundusze emerytalne wywierały presję na decydentów, naciskały na zarząd i groziły, że wycofają środki z rynków wschodzących o nienajlepszych zasadach ładu korporacyjnego, a wszystkie te działania stanowiły próbę ulepszenia środowiska inwestycyjnego w kraju i zagranicą (np. Jacoby 2007, Hebb i Wójcik 2005, Carelton, Nelson i Weisbach 1998, English Smythe i McNeill 2004). Podobny wpływ na ład korporacyjny miała

9 Wstęp prywatyzacja funduszy emerytalnych między innymi w Szwecji (Gianetti i Laeven 2009), w Chile (Lefort 2007, choć Allen i Gourevitch 2007 sugerują inaczej) i w Malezji (Gourevitch i Shinn 2005). Z drugiej strony większość funduszy emerytalnych nie zdecydowała się na prowadzenie agresywnego programu promującego akcjonariuszy na poziomie firmy ani na poziomie kreowania polityk (Choi i Fisch 2008). Ład korporacyjny stanowi priorytet dla polskich rynków finansowych, podobnie jak w przypadku większości rynków wschodzących. Od dekady w Polsce podejmowane są czynne próby wzmocnienia ładu korporacyjnego firm notowanych na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (GPW), poprzez sporządzanie kodeksów dobrych praktyk. Jednocześnie otwarte fundusze emerytalne (OFE), które powstały w wyniku polskiej reformy emerytalnej w roku 1999, stały się największą klasą inwestorów instytucjonalnych w Polsce i łącznie posiadają znaczne udziały (w niektórych przypadkach do 40%) wielu największych polskich firm należących do indeksu WIG OFE stały się również politycznie aktywne za pośrednictwem organizacji lobbingowej obejmującej całą branżę, ustanowionej do promowania zasad sprzyjających interesom funduszy emerytalnych. Ład korporacyjny w Polsce Pomimo znaczącej roli na polskich rynkach finansowych, rzekomego zainteresowania zasadami sprzyjającymi akcjonariuszom i ewidentnych zdolności lobbingowych fundusze emerytalne OFE odegrały dość ograniczoną rolę w polskim ładzie korporacyjnym. Wydaje się, że OFE są umiarkowanie aktywne w firmach, w które inwestują, ale także nie angażują się w politykę inwestycyjną, która na pierwszym miejscu stawiałaby firmy z lepszą historią ładu korporacyjnego. OFE nie odegrały znaczącej roli w procesie stanowienia polityki publicznej dotyczącej zasad ładu korporacyjnego, określonych w ustawie lub prawie miękkim. Organizacja lobbingowa funduszy emerytalnych OFE nie zajmuje się kwestiami ładu korporacyjnego. Ponadto nie wydaje się, aby stworzenie systemu emerytalnego przesunęło preferencje osób piastujących urzędy w kierunku zasad promujących lepsze standardy ładu korporacyjnego. Niniejszy raport ma na celu zbadanie, dlaczego fundusze emerytalne OFE nie wywarły silniejszego wpływu na polski ład korporacyjny. W celu dokonania takiej analizy wykorzystamy model teoretyczny zastosowany przez Kernera (2009), który odzwierciedla spostrzeżenia Hirschmana (1970) na temat sformułowanych przez niego pojęć prawa głosu i prawa wyjścia. Analizując kwestię w takich kategoriach gotowość funduszu emerytalnego do uczestniczenia w promowaniu ładu korporacyjnego na poziomie polityki lub firmy zależy od jego zdolności lub gotowości do korzystania ze swojego prawa głosu jako akcjonariusz lub jako lobbysta. Zdolność funduszy emerytalnych do Cel badania 7

10 Wstęp wywierania wpływu na priorytety polityczne zależy od wiarygodności ich opcji prawa wyjścia umożliwiającej im przeniesienie inwestycji tam, gdzie są lepsze zasady ładu korporacyjnego w firmie lub na rynku jako całości. Rola OFE W praktyce fundusze emerytalne (OFE) nie korzystają ani ze swojego głosu, ani z opcji wyjścia w celu wywarcia wpływu na ład korporacyjny w sposób znaczący. Argumentujemy, że korzystanie z wewnętrznego benchmarku oraz kontroli kapitału w zakresie aktywów funduszy emerytalnych mogą tłumaczyć uległość OFE w sprawach ładu korporacyjnego. Wpływ kontroli kapitału jest najbardziej bezpośredni. Poważne ograniczenia dotyczące inwestycji zagranicznych uniemożliwiają OFE korzystanie z prawa wyjścia, jako narzędzia promowania polityki publicznej w zakresie ładu korporacyjnego bardziej przyjaznego akcjonariuszom. Wpływ wewnętrznego benchmarku (wyniki funduszu emerytalnego są oceniane względem wyników wszystkich innych OFE) jest bardziej subtelny, lecz możliwe, że silniejszy. Po pierwsze, żaden fundusz emerytalny nie posiada motywacji, aby inwestować w ład korporacyjny rynku jako całości, ponieważ inwestycja taka zmieniłaby jedynie wewnętrzny benchmark raczej niż polepszyła pozycję funduszu względem tegoż benchmarku. Ponadto, stadne zachowanie będące wynikiem korzystania z wewnętrznego benchmarku oznacza, że jakakolwiek inwestycja w ład korporacyjny jednej firmy przyniesie więcej korzyści dla całego rynku funduszy emerytalnych niż dla funduszu emerytalnego, który dokonał takiej inwestycji. W takiej sytuacji motywacja funduszu emerytalnego do egzekwowania swojego głosu jest niewielka. Niniejszy raport zawiera nasz wkład w trzy kwestie. W pierwszej kolejności jest jedną z niewielu ocen wpływu reform emerytalnych na ład korporacyjny i jest pierwszym znanym nam opracowaniem badającym przypadek w Europie Środkowej. Po drugie, sprawdzając adekwatność naszych ram teoretycznych, analizujemy zasadność kilku hipotez zakładających związek pomiędzy funduszami emerytalnymi a ładem korporacyjnym, które uznać można za mniej lub bardziej przyjęte w akademickich pracach dotyczących ładu korporacyjnego. Naszym zdaniem takie powiązania, choć w wielu przypadkach prawdopodobne, w żadnym wypadku nie są nieuchronne, a w przypadku Polski są praktycznie nieobecne. Po trzecie, z naszej analizy wynikają sugestie dla decydentów, którzy pragną dokonać ulepszeń w zakresie ładu korporacyjnego w ramach prywatyzacji systemu emerytalnego. Nasze opracowanie jest szczególnie ważne dla decydentów, którzy nadal poprawiają strukturę prawną, w której funkcjonują polskie fundusze emerytalne, a także dla państw, które dopiero będą musiały utworzyć swój plan prywatyzacji systemu emerytalnego.

11 Wstęp Pozostała część niniejszego raportu podzielona została w następujący sposób: Rozdział 1 przedstawia tło dla tematu ładu korporacyjnego i ukazuje, jak ważne jest to zagadnienie dla inwestorów i rządów państw. Rozdział 2 stanowi przegląd literatury dotyczącej polityki reform w zakresie ładu korporacyjnego ze szczególnym naciskiem na teorie, które podkreślają rolę funduszy emerytalnych. Rozdział 3 opisuje ramy teoretyczne niniejszego badania (bez zagłębiania się w terminologii technicznej; cały model został zawarty w załączniku) oraz związane z nimi hipotezy. Rozdział 4 opisuje polski system emerytalny, natomiast Rozdział 5 stan polskiego środowiska regulacyjnego odnośnie ładu korporacyjnego. W Rozdziale 6 analizujemy zasadność naszych ram teoretycznych w odniesieniu do przypadku Polski. Rozdział 7 zawiera kilka wniosków dla polskich decydentów oraz dla tworzonych w przyszłości teorii akademickich dotyczących polityki ładu korporacyjnego. Treść raportu 9

12 1. Ład korporacyjny Ład korporacyjny Ład korporacyjny określa kto jest uprawniony do podejmowania decyzji w firmie, ile informacji jest przekazywanych akcjonariuszom i jakiego rodzaju są to informacje, a także ustala procedury powoływania i odwoływania zarządu i dyrektorów oraz wiele innych ważnych kwestii. Przykłady zasad ładu korporacyjnego obejmują zasady rachunkowości, przepisy w sprawie obrotu papierami wartościowymi z wykorzystaniem informacji poufnych, zasady dotyczące składu rady oraz protokołów ze zgromadzeń wspólników (akcjonariuszy). W każdym obszarze polityki firmy wprowadzone zasady określają podział władzy (i ewentualnie majątku) między akcjonariuszami mniejszościowymi a osobami zajmującymi stanowiska w spółce ( insiderami ), tj. menedżerami i akcjonariuszami większościowymi. W związku z powyższym można scharakteryzować poziom ładu korporacyjnego jako względnie przyjazny bądź nieprzyjazny dla mniejszościowych akcjonariuszy. Zasady, które na przykład ograniczają obrót papierami wartościowymi z wykorzystaniem informacji poufnych, zapewniają rzetelne i terminowe udostępnianie informacji finansowych, ułatwiają mniejszościowym akcjonariuszom aktywne uczestnictwo w zgromadzeniach akcjonariuszy lub zapewniają obecność niezależnych członków rady, działają na korzyść mniejszościowych akcjonariuszy dając insiderom mniejsze możliwości prowadzenia spraw spółki bez uwzględniania ich interesów finansowych. Naturalnie, dla wielu inwestorów ubiegających się o niekontrolny pakiet atrakcyjne są firmy o wysokich (tj. przyjaznych inwestorom) standardach ładu korporacyjnego. Inwestowanie w takie firmy raczej niż w te, które dają większą swobodę insiderom, zwiększa prawdopodobieństwo, że inwestorzy osiągną zwrot ze swojego kapitału. Przekonanie to potwierdzają dane empiryczne. Gompers, Ishii i Metrick (2003) zauważają, że firmy o większych prawach akcjonariuszy osiągały wyższą wartość firmy, większe zyski, większy wzrost sprzedaży i niższe wydatki kapitałowe. Klapper i Love (2004), a także inni, dostrzegają podobną zależność. Wpływ wysokich standardów ładu korporacyjnego to nie tylko sprawa zasad i wyników na poziomie firmy, ale również polityki i wyników gospodarczych na poziomie państwa. Wiele aspektów ładu korporacyjnego wymaga określenia standardów oraz wprowadzenia ich w życie poza przedsiębiorstwem. Rozwiązania problemów związanych z teorią agencji na poziomie przedsiębiorstwa będą wiarygodne jedynie, jeśli można oczekiwać, że (a) naruszenia takich zasad zostaną sprawiedliwie osądzone przez system sądowy lub (b) wysoce prawdopodobne jest, że doprowadzą do sankcji nałożonej przez właściwą giełdę papierów wartościowych lub inny organ. To, w jakim stopniu poszczególne kraje mogą liczyć na przyciąganie

13 Ład korporacyjny kapitału zagranicznego, zatrzymywanie oszczędności krajowych i stopień zaangażowania przedsiębiorstw publicznych w emisję papierów wartościowych na lokalnych rynkach, ma ścisły związek z decyzjami dotyczącymi ładu korporacyjnego podejmowanymi przez rząd i społeczeństwo obywatelskie. Przyciągnięcie kapitału na rynki finansowe ma niezwykle ważne konsekwencje dla wyników gospodarczych kraju. Inwestorzy zwykle preferują inwestycje w państwach, których polityka jest wiarygodna i przyjazna. Dane empiryczne z literatury ekonomicznej dowodzą, iż ochrona inwestorów prowadzi do większej skali debiutów giełdowych, wyższych cen akcji, bardziej płynnych rynków kapitałowych oraz powoduje, że na rynek częściej wchodzą nowe firmy (np. La Porta i in , 1998, 2000, Rajan i Zingales 2003, Castro, Clementi i MacDonald 2004, Tiberghien 2007, Bebchuk i Neeman w druku, Perotti i Volpin 2004, 2007, Beny 2005). Inni ekonomiści, w tym Demirguc-Kunt i Maksimovic (1998), King i Levine (1993) oraz Levine, Loayza i Beck (2000) wykazali, że rozwój finansowy będący wynikiem wyższych poziomów ładu korporacyjnego prowadzi do długoterminowego wzrostu gospodarczego. 2 Jak można się spodziewać, zadanie udoskonalenia ładu korporacyjnego w celu urzeczywistnienia niektórych korzyści stało się kwestią najwyższej wagi dla części społeczeństwa obywatelskiego, rządów i organizacji międzynarodowych na całym świecie. Wpływ na inwestycje 11

14 2. Przegląd literatury Skoro wysoki poziom ładu korporacyjnego jest tak korzystny, dlaczego każda firma i każde państwo nie wprowadzi zasad, które chronią inwestorów? Różne systemy prawa (prawo stanowione versus prawo zwyczajowe) zwykle zapewniają różne poziomy ochrony zewnętrznych akcjonariuszy, co jest najczęściej przytaczanym powodem uzasadniającym, dlaczego niektóre państwa bardziej niż inne promują akcjonariuszy w swoich zasadach ładu korporacyjnego (La Porta i in , 1999, 2000). Stanowisko to było krytykowane z różnych powodów (np. Rajan i Zingales 2003, Roe 2003, Spamman 2008), z których najbardziej istotnym jest to, że pomija konflikty dotyczące podziału korzyści finansowych i niefinansowych, które leżą u podłoża często spornej polityki ładu korporacyjnego. Krok w kierunku bardziej surowych zasad ładu korporacyjnego oznacza przeniesienie uprawnień do podejmowania decyzji oraz związanych z nimi możliwości poszukiwania renty ekonomicznej na akcjonariuszy mniejszościowych oraz odebranie takich uprawnień i możliwości osobom zajmującym stanowiska wewnątrz spółki. Jak się można spodziewać, osoby, w przypadku których możliwości poszukiwania renty ekonomicznej zostają przez takie przeniesienie naruszone, często sprzeciwiają się działaniom, które mają na celu usprawnienie ładu korporacyjnego, zarówno wewnątrz firmy, jak i w polityce publicznej. Teorie ładu korporacyjnego W reakcji na ograniczoną możliwość wyjaśniania ładu korporacyjnego porządkiem prawnym, wielu analityków proponuje alternatywne, ukierunkowane bardziej politycznie teorie ładu korporacyjnego (np. Roe 2003, Rajan i Zingales 2003, Gourevitch i Shinn 2005, Pagano i Volpin 2001, 2005, Bebchuk i Neeman w druku, Perotti i Volpin 2007, Kerner i Kucik w druku, Allen i Gourevitch 2008). Takie teorie polityczne zazwyczaj sugerują, że jakakolwiek grupa (menedżerowie, akcjonariusze większościowi, mniejszościowi akcjonariusze, społeczeństwo itd.) posiadająca największy wpływ na decydentów będzie w stanie osiągnąć oczekiwany przez siebie rezultat. W takiej formie wspomniane teorie ładu korporacyjnego odzwierciedlają konflikty dotyczące podziału korzyści finansowych i niefinansowych, które od dłuższego czasu są podstawowym tematem ekonomii politycznej Fundusze emerytalne i polityka publiczna Jednym z wyzwań uniemożliwiających indywidualnym akcjonariuszom odegranie dużej roli w procesie politycznym jest to, że napotykają na poważne przeszkody w działaniu zbiorowym (Olson 1971). Są zbyt rozproszeni, a ich indywidualne interesy finansowe są zbyt skromne, aby uzasadniały koszt zorganizowania znaczącej grupy lobbingowej.

15 Przegląd literatury Inwestycje instytucjonalne oferują środek zaradczy. W przypadku, gdy inwestorzy instytucjonalni są silni, akcjonariusze posiadają potencjał, aby pokonać przeszkody uniemożliwiające działanie zbiorowe oraz aby wywrzeć znaczący wpływ na politykę. Zarówno Pagano i Volpin (2001, 2005), jak i Bebchuk i Neeman (w druku) przedstawiają modele formalne, których podstawą są zdecydowane działania lobbystyczne inwestorów instytucjonalnych. Wśród podstawowych klas inwestorów instytucjonalnych fundusze emerytalne stanowią największą klasę, zwykle zaliczanych do minimalizujących konflikty interesów, które ograniczają aktywność w zakresie ładu korporacyjnego po stronie funduszy wzajemnych oraz spółek ubezpieczeniowych (Black 1990, Gourevitch 2007). Odnośnie do powyższego Gourevitch i Shinn (2005) oraz inni argumentują, że fundusze emerytalne odgrywają kluczową rolę jako grupa interesu reprezentująca interesy inwestorów w procesie tworzenia polityk dotyczących regulacji ładu korporacyjnego. Inwestorzy instytucjonalni Alternatywnym związkiem wskazywanym w literaturze pomiędzy funduszami emerytalnymi a polityką ładu korporacyjnego jest to, że obecność dużych funduszy emerytalnych może naruszyć równowagę polityczną generując znaczący politycznie interes publiczny w standardach ładu korporacyjnego. Argumenty te można podzielić na dwa podstawowe typy: niektórzy utrzymują, że społeczeństwo, któremu nadano szerokie uprawnienia i które posiada wiedzę finansową, wyraźnie będzie żądać, aby politycy wdrożyli zasady ładu korporacyjnego promujące akcjonariuszy (np. Perotti i Volpin 2007). Jednak Kerner i Kucik (w druku) przekonują, że nie należy wysuwać tak jednoznacznych argumentów. Fundusze emerytalne często stanowią jedno z największych, jeśli nie największe źródło instytucjonalnego kapitału inwestycyjnego na krajowych giełdach papierów wartościowych. Inwestycje funduszy emerytalnych w krajowe papiery wartościowe stanowią podstawową pożywkę dla wzrostu krajowej gospodarki. W środowisku ekonomicznym, w którym kapitał jest ruchomy i może zostać ulokowany w bezpieczniejszych inwestycjach zagranicą, utrzymywanie przyjaznych inwestorom zasad ładu korporacyjnego ku zadowoleniu menedżerów funduszy emerytalnych może być sposobem rządu na zapewnienie, aby wystarczająca ilość kapitału produkcyjnego pozostała w kraju (np. Hebb i Wójcik 2005). Fundusze emerytalne 2.2. Fundusze emerytalne w przedsiębiorstwie Od wielu lat oczekuje się, że inwestorzy instytucjonalni odegrają kluczową rolę w ładzie korporacyjnym na poziomie firmy, dzięki wykorzystaniu swoich udziałów w kapitale jako narzędzia dyscyplinowania osób zajmujących stanowiska wewnątrz firm, w które inwestują. Obejmuje to 13

16 Przegląd literatury wymaganie niezależności dyrektorów, sprzeciwianie się przyjmowaniu trujących pigułek (ang. poison pills) oraz ogólnie promowanie form ładu korporacyjnego przyjaznego inwestorom. Grossman i Hart (1980), Shleifer i Vishny (1984), Huddart (1993), Admati i inni (1994) oraz Noe (2002), sugerują ważną rolę dla dużych akcjonariuszy jako agentów lepszego ładu korporacyjnego dzięki monitoringowi na poziomie firmy. Del Guercio oraz Hawkins (1999), Gillan i Starks (2000), Carleton, Nelson i Weisbach (1998) uznają, że wkład funduszy emerytalnych może ulepszyć ład korporacyjny tych firm, w których zostanie ulokowany. Huson (1997), Anson i in. (2004), Barber (2007), Smith (1996) oraz English, Smythe i McNeil (2004) znajdują dowód na efekt CalPERSa, wskutek którego wskazanie zarządu przez CalPERS prowadzi do wzrostu cen akcji. 3 Opcja wyjścia Wiarygodność gróźb wyjścia jest również ważna na poziomie firmy. Istnieje wiele publikacji mówiących o zdolności funduszy emerytalnych do zmiany ładu korporacyjnego poprzez postawienie wiarygodnej groźby przeniesienia swoich środków pieniężnych gdzie indziej. Admati i Pfleiderer (2006) oraz McCahery Saunter i Starks (2008) podkreślają rolę prawa wyjścia argumentując, że inwestorzy instytucjonalni mogą wpłynąć na ład korporacyjny na poziomie firmy poprzez sprzedaż (lub postawienie groźby sprzedaży) udziałów w spółkach o nienajlepszych zasadach ładu korporacyjnego.

17 3. Teoria i hipotezy Choć powyższe argumenty są dość różnorodne, można je wcielić do jednego modelu teoretycznego, opartego na grze wspólnej agencji, która jest wariantem modeli pryncypała-agenta, stosowanych głównie przez Grossmana i Helpmana (1994, 1996, 2001) w ich pracy dotyczącej polityki handlowej. Bebchuk i Neeman (w druku), Perotti i Volpin (2007) oraz Kerner (2009) wykorzystali odmiany tego modelu teoretycznego w celu wyjaśnienia rezultatów polityki w zakresie ładu korporacyjnego. Model ten koncentruje się na decyzjach dotyczących polityki podejmowanych przez rząd w świetle działań lobbystycznych dokonywanych przez osoby zajmujące stanowiska wewnątrz spółek oraz inwestorów. Wnioski, w szczególności te dotyczące postępowania funduszy emerytalnych, można zastosować w szerszym kontekście w odniesieniu do kodeksów ładu korporacyjnego, które są tworzone w społeczeństwie obywatelskim oraz na poziomie firmy. W kolejnej części niniejszego opracowania wykorzystamy model teoretyczny w sposób intuicyjny i wymienimy związane z nim hipotezy, które są istotne dla niniejszego raportu. Zainteresowanych czytelników zachęcamy do przyjrzenia się sformalizowanemu modelowi, który zamieściliśmy w załączniku. W modelu tym akcjonariusze oraz osoby zajmujące stanowiska wewnątrz spółek ( insiderzy ) wywierają nacisk na rząd, aby promował zasady będące w ich interesie. Przyjmuje się, że dla akcjonariuszy zasady takie obejmują zasady ładu korporacyjnego zwiększające zyski ich portfeli, natomiast w przypadku insiderów przyjmuje się, że próbują przeforsować zasady maksymalnie zwiększające ich zdolność do pobierania renty ekonomicznej wynikającej z ich statusu. Model teoretyczny Kolejność działań w naszym modelu przedstawiono na Wykresie 1. Etap pierwszy obejmuje ogłoszenie przez insiderów i lobbystów funduszy emerytalnych planu wkładów wielkości wkładu finansowego, jaki są gotowi zapewnić w zamian za daną decyzję rządu w sprawie polityki. 4 Funkcja użyteczności grup interesu jest odwzorowaniem zarówno wielkości ich wkładu, jak i użyteczności wynikającej z określonej polityki. Sposób, w jaki grupy interesu ważą wartość wkładów wobec wartości polityki jest funkcją wagi, jaką grupy interesu przywiązują do polityki ładu korporacyjnego oraz zakresu zachowań oportunistycznych tj. zakresu, w jakim pasywni uczestnicy korzystają z lobbystycznych starań innych. Wraz ze wzrostem zachowań oportunistycznych ( free riding ), lobby grup interesu ma mniejsze możliwości zebrania owoców swoich starań lobbystycznych, a ich motywacja do prowadzenia lobbingu jest odpowiednio niższa. Etapy badania 15

18 Teoria i hipotezy W kolejnym etapie gry rząd podejmuje decyzje dotyczące polityki i pobiera związane z nią wkłady. Na etapie trzecim gospodarka reaguje na wybraną politykę. Reakcja ta może przyjąć formę odpływu lub napływu kapitału, wywierając w rezultacie wpływ na krajowe ceny akcji oraz na wzrost gospodarczy. Jako ostatnie posunięcie w grze, wyborcy głosują zgodnie z indywidualnie odczuwanymi przez nich zmianami w dobrobycie. W ten sposób rządy, które nie zauważają słabych wyników gospodarczych bardziej narażają się na publiczne sankcje. Dlatego też podstawowym zmartwieniem polityków jest znalezienie równowagi pomiędzy wielkością wkładów finansowych otrzymywanych od grup interesu a kształtowaniem się szans wyborczych w efekcie wpływu podejmowanych przez nich decyzji na dobrobyt. Tym samym przekłada się to na poparcie społeczne. Wykres 1. Kolejność działań T=1 T=2 T=3 T=4 Ogłoszenie przez inwestorów i insiderów planu wkładu Rząd realizuje określoną politykę oraz zbiera wkład Reakcja gospodarki na realizowaną politykę Wybory Hipotezy Źródło: Opracowanie wasne H1: Ład korporacyjny będzie bardziej przyjazny akcjonariuszom, jeśli fundusze emerytalne przyłożą większą wartość do zasad ładu korporacyjnego. H2: Ład korporacyjny będzie bardziej przyjazny akcjonariuszom, jeśli fundusze emerytalne będą ograniczać oportunistyczne zachowania ( free riding ) i pokonywać przeszkody działań zbiorowych. H3: Ład korporacyjny będzie bardziej przyjazny akcjonariuszom, jeśli wywrze większy wpływ na wyniki gospodarcze. Te z kolei powinny być większe, jeśli fundusze emerytalne będą mogły w sposób wiarygodny zagrozić, że przeniosą swoje aktywa zagranicę. Naszą intencją w niniejszym raporcie nie jest weryfikacja tych hipotez, lecz bardziej sprawdzenie ich słuszności w odniesieniu do przypadku Polski. Zmienną zależną, na której skupiamy uwagę w niniejszym raporcie, jest zachowanie funduszy emerytalnych, a nie konsekwencje dla ładu korporacyjnego. Niemniej jednak analiza zachowania polskich funduszy emerytalnych może pomóc rozwiązać pewne wątpliwości co

19 Teoria i hipotezy do słuszności modelu teoretycznego w wyjaśnianiu kształtowania się polityki ładu korporacyjnego po wprowadzeniu reformy emerytalnej Ogólny zarys metod empirycznych Większość naszych spostrzeżeń na temat roli polskich funduszy emerytalnych pochodzi z serii wywiadów i ankiet przeprowadzonych pomiędzy styczniem a kwietniem 2009 r. W badaniu wzięły udział różne osoby, w tym personel kierowniczy wyższego szczebla w kilku Otwartych Funduszach Emerytalnych, polscy ekonomiści, prawnicy, niezależni członkowie rady powołani przez fundusz emerytalny, politycy, organy regulacyjne oraz specjaliści w dziedzinie ładu korporacyjnego. Wszystkie wywiady przeprowadzono w języku angielskim. W celu wzmocnienia dowodów jakościowych zgromadzonych w tych wywiadach zebraliśmy również i przeanalizowaliśmy dane ilościowe udostępnione przez KNF, Warszawską Giełdę Papierów Wartościowych, Polskie Forum Corporate Governance oraz Polski Instytut Dyrektorów. Ze względu na szeroki zakres tematów ujętych w kolejnych częściach niniejszego raportu, każdy rozdział zawiera osobne omówienie adekwatnych metod analitycznych. Proces badawczy 17

20 4. Fundusze Emerytalne OFE 4.1. Zasięg sprywatyzowanych krajowych funduszy emerytalnych i przyczyny ich powstania Systemy emerytalne na świecie Od późnych lat XIX wieku po koniec lat 50. XX wieku praktycznie każde państwo w Europie i większość państw półkuli zachodniej przyjęła jakiś rodzaj publicznego systemu emerytalnego o zdefiniowanym świadczeniu, finansowanego z bieżących dochodów państwa ( PAYGO ), w którym świadczenia emerytalne obecnych emerytów są wypłacane ze składek osób aktualnie czynnych zawodowo lub ze środków pochodzących z ogólnych wpływów podatkowych (Orenstein 2008). Pomimo wyraźnej popularności państwowych funduszy emerytalnych już w momencie przyjęcia tych systemów pojawiły się wezwania do gruntownych reform. Najczęściej przytaczanym i zrozumiałym uzasadnieniem przejścia w kierunku systemów o zdefiniowanych składkach gromadzonych na indywidualnych kontach jest szereg powiązanych ze sobą presji demograficznych i fiskalnych. 5 Jednym z efektów ubocznych zwiększenia poziomu dobrobytu na świecie w drugiej połowie XX wieku jest rosnąca średnia długość życia. Wraz ze wzrostem średniej długości życia rośnie koszt zapewniania emerytur dla starzejącej się ludności danego państwa. W połączeniu ze skutkami powojennej eksplozji demograficznej oraz spadkiem wskaźnika urodzeń w większości krajów rozwiniętych, doprowadziło to do problemu nierównowagi pomiędzy zobowiązaniami emerytalnymi państwa a przychodami, z których zobowiązania te mogłyby być finansowane. Oznacza to konieczność pokrywania deficytu wzrostem podatków, ograniczaniem wydatków w innych obszarach lub zwiększaniem zadłużenia. Potencjalne konsekwencje są pesymistyczne. W 1994 roku Bank Światowy, jeden z najważniejszych zwolenników prywatyzacji systemów emerytalnych, zauważył, że: [niezreformowane publiczne systemy emerytalne] mogą faktycznie spowolnić wzrost gospodarczy poprzez wysokie opodatkowanie wynagrodzeń, co spowoduje unikanie [podatków] i zepchnie siłę roboczą do mniej wydajnego sektora nieformalnego. Stanie się to poprzez wzrastające deficyty fiskalne, które napędzają inflację, wypieranie pro-wzrostowych wydatków publicznych, takich jak: edukacja czy opieka zdrowotna dla młodych lub poprzez połączenie wszystkich tych trzech czynników (Bank Światowy 1994: iv). Co więcej, w wielu publicznie zarządzanych systemach finansowanych z bieżących dochodów państwa ( PAYGO ) zarządzanie było i jest upolitycznione, a uprzywilejowane grupy społeczne otrzymują świadczenia emerytalne znacznie przekraczające sumy wynikające z ich składek. W obliczu demograficznych i fiskalnych presji wiele państw podjęło decyzję o całościowym lub częściowym zastąpieniu systemu

WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU. Tomasz Bujak

WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU. Tomasz Bujak WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU Tomasz Bujak Ład korporacyjny co to takiego? Ład korporacyjny to proces, poprzez który organizacje są ukierunkowywane, regulowane i skłaniane

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Ład korporacyjny w rocznych raportach spółek publicznych. Wpisany przez Krzysztof Maksymik

Ład korporacyjny w rocznych raportach spółek publicznych. Wpisany przez Krzysztof Maksymik Rozporządzenie Ministra Finansów wprowadza obowiązek zamieszczenia w raporcie rocznym - jednostkowym i skonsolidowanym - oświadczenia emitenta o stosowaniu zasad tego ładu. Rozpoczął się okres publikacji

Bardziej szczegółowo

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze?

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? www.pwc.pl Partnerzy Patronat Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? Skuteczność rad nadzorczych w spółkach publicznych notowanych na GPW Spotkanie prasowe 18 marca 2013 r. Polskie rady nadzorcze profesjonalizują

Bardziej szczegółowo

Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska. Jakub Han Sedlak & Sedlak

Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska. Jakub Han Sedlak & Sedlak Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska Jakub Han Sedlak & Sedlak Kraków, 06.06.2006 Geneza powstania komitetów 1. Wysokie wynagrodzenia prezesów najwięcej zarabiają prezesi w USA sposoby walki z wysokimi

Bardziej szczegółowo

ZASADY NADZORU WŁAŚCICIELSKIEGO

ZASADY NADZORU WŁAŚCICIELSKIEGO ZASADY NADZORU WŁAŚCICIELSKIEGO w działalności inwestycyjnej MetLife Otwartego Funduszu Emerytalnego i MetLife Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego zarządzanych przez MetLife Powszechne Towarzystwo Emerytalne

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego przez Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. w roku 2012

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego przez Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. w roku 2012 Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego przez Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. w roku 2012 Stosownie do: - 29 ust. 5 Regulaminu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA, - Uchwały

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Potwierdzenie nadania raportu bieżącego

Potwierdzenie nadania raportu bieżącego Page 1 of 5 CORPORATE GOVERNANCE - rynek regulowany Elektroniczna Baza Informacji Menu Strona główna Dodaj raport bieżący Archiwum raportów Aktualizacja danych teleadresowych Wyloguj Potwierdzenie nadania

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

RAPORT BIEŻĄCY W SYSTEMIE EBI GPW Raport bieżący nr 1/2014 z dnia 28.03.2014 r.

RAPORT BIEŻĄCY W SYSTEMIE EBI GPW Raport bieżący nr 1/2014 z dnia 28.03.2014 r. RAPORT BIEŻĄCY W SYSTEMIE EBI GPW Raport bieżący nr 1/2014 z dnia 28.03.2014 r. Zgodnie z 29 ust. 3 Regulaminu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. przyjętego na mocy uchwały nr 1/1110/2006 Rady

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów wybranych spółek z udziałem Skarbu Państwa Minister Skarbu

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego

Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego Piotr Urbanek Katedra Ekonomii Instytucjonalnej Uniwersytet Łódzki Główne kierunki reformy

Bardziej szczegółowo

Polityka i procedury w zakresie konfliktu interesów

Polityka i procedury w zakresie konfliktu interesów Polityka i procedury w zakresie konfliktu interesów AGENCJA RATINGOWA: Warszawa, styczeń 2015 PREAMBUŁA 1. 1. Niemniejszy dokument opisuje politykę i procedury agencji ratingu kredytowego Rating Sp. z

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH 1. (Ad. III. 1) Jakie informacje powinna zawierać samoocena rady nadzorczej jako odrębny dokument (punkt III.1.2 Dobrych Praktyk)

Bardziej szczegółowo

CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany. Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk

CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany. Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Spółka: Qumak Spółka Akcyjna Numer: 1/2016 Data: 2016 01 04 15:11:01 Typy rynków: Tytuł: CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Treść:

Bardziej szczegółowo

Kielce, 31 marca 2010 r.

Kielce, 31 marca 2010 r. Kielce, 31 marca 2010 r. 1. Oświadczenie o stosowaniu ładu korporacyjnego 1.1. Zbiór zasad ładu korporacyjnego, któremu podlega emitent, oraz miejsca, gdzie tekst zbioru zasad jest publicznie dostępny

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 20. Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą. InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group. z siedzibą w Warszawie

Uchwała nr 20. Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą. InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group. z siedzibą w Warszawie Uchwała nr 20 Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group z siedzibą w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 roku w sprawie stosowania Zasad

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE. 2) Funduszach rozumie się przez to fundusze inwestycyjne zarządzane przez Towarzystwo;

ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE. 2) Funduszach rozumie się przez to fundusze inwestycyjne zarządzane przez Towarzystwo; POLITYKA STOSOWANIA PRZEZ FORUM TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH S.A. ŚRODKÓW NADZORU KORPORACYJNEGO W ZAKRESIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI ZARZADZANIA FUNDUSZAMI [WYCIĄG Z REGULAMINU PROWADZENIA PRZEZ

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD III ŁADU KORPORACYJNEGO

WYKŁAD III ŁADU KORPORACYJNEGO WYKŁAD III DOBRE PRAKTYKI ŁADU KORPORACYJNEGO Ład/nadzór korporacyjny (ang. corporate governance) Definicja wąska zadaniem nadzoru korporacyjnego jest kreowanie wartości dla akcjonariuszy oraz ochrona

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE ENERGOINSTAL S.A. O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO ZA 2013 ROK

OŚWIADCZENIE ENERGOINSTAL S.A. O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO ZA 2013 ROK OŚWIADCZENIE ENERGOINSTAL S.A. O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO ZA 2013 ROK 1. WSKAZANIE ZBIORU ZASAD ŁADU KORPORACYJNEGO PRZYJĘTEGO PRZEZ ENERGOINSTAL S.A. ENERGOINSTAL S.A. stosuje zasady ładu korporacyjnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 8 marca 2012 r.

Warszawa, 8 marca 2012 r. Kondycja banków w Europie i Polsce. Czy problemy finansowe inwestorów strategicznych wpłyną na zaostrzenie polityki kredytowej w spółkach-córkach w Polsce Warszawa, 8 marca 2012 r. Samodzielność w ramach

Bardziej szczegółowo

Forum Akcjonariat Prezentacja

Forum Akcjonariat Prezentacja Forum Akcjonariat Prezentacja 1 Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów i akcjonariuszy PKO BP SA oraz analityków rynku i nie może być

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 27 WARSZAWA, MARZEC 28

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej Cel Celem Podyplomowych Studiów Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej jest umożliwienie zdobycia aktualnej wiedzy z zakresu międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Grupa Banku Millennium. Strategia na lata 2010-2012

Grupa Banku Millennium. Strategia na lata 2010-2012 Grupa Banku Millennium Strategia na lata 2010-2012 Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja ( Prezentacja ) została przygotowana przez Bank Millennium S.A. ( Bank ) i w żadnym przypadku nie może być traktowana

Bardziej szczegółowo

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r.

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r. LYXOR ETF WIG20 Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Niniejszy materiał ma wyłącznie charakter informacyjny oraz promocyjny i nie powinien stanowić podstawy do podejmowania

Bardziej szczegółowo

Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW

Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW Dąbrowa Górnicza, dnia 1 lipca 2010 roku Dąbrowa Górnicza, dnia 1 lipca 2010 roku Strona

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r.

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto OFE

Bardziej szczegółowo

Różnorodność organów spółek giełdowych

Różnorodność organów spółek giełdowych Różnorodność organów spółek giełdowych w Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW Ring the bell for gender equality Warszawa, 3 marca 2015 r. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW obowiązujące zapisy

Bardziej szczegółowo

INDORAMA VENTURES PCL

INDORAMA VENTURES PCL INDORAMA VENTURES PCL POLITYKA ŁADU KORPORACYJNEGO (Zatwierdzona przez Zarząd na posiedzeniu nr 1/2009 dnia 29/09/2009) Komunikat Prezesa Indorama Ventures Public Company Limited ( Spółka ) jest przekonana,

Bardziej szczegółowo

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU GPW 27 NOWA JAKOŚĆ INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 28 ROKU - podsumowanie 1 RYNEK AKCJI W 28 ROKU ŚREDNIA WARTOŚĆ TRANSAKCJI (PLN) 2 UDZIAŁ TRANSAKCJI W OBROTACH 1 18 8 16 6 14 4 2 12 24 25 26 27 28 24

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia: 14 kwietnia 2009 r.

Warszawa, dnia: 14 kwietnia 2009 r. K2 INTERNET SA RAPORT DOTYCZĄCY STOSOWANIA ZASAD ŁADU KORPORACYJNEGO Sporządzony zgodnie z postanowieniami Uchwały Zarządu Giełdy nr 1013/2007 z dnia 13 grudnia 2007 r. Warszawa, dnia: 14 kwietnia 2009

Bardziej szczegółowo

R A D Y M I N I S T R Ó W. z dnia 27 stycznia 2014 r.

R A D Y M I N I S T R Ó W. z dnia 27 stycznia 2014 r. RM-110-12-14 R O Z P O R ZĄDZENIE R A D Y M I N I S T R Ó W z dnia 27 stycznia 2014 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia członka otwartego funduszu emerytalnego o przekazywaniu składki do otwartego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

6 lat działania OFE, sukces reformy systemu emerytalnego i przyszłych emerytów, czy tylko instytucji zarządzających?

6 lat działania OFE, sukces reformy systemu emerytalnego i przyszłych emerytów, czy tylko instytucji zarządzających? 6 lat działania OFE, sukces reformy systemu emerytalnego i przyszłych emerytów, czy tylko instytucji zarządzających? Zakopane 12 maja 2005 PLAN PREZENTACJI 1. Wpływ OFE na koniunkturę giełdową, 2. Przegląd

Bardziej szczegółowo

Regulamin Komitetu Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A.

Regulamin Komitetu Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A. Regulamin Komitetu Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A. przyjęty Uchwałą Rady Nadzorczej nr 38/06/2011 z dnia 11marca 2011. Postanowienie ogólne 1 Komitet Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A. zwany dalej Komitetem

Bardziej szczegółowo

Kompetencje i zadania członków spółki akcyjnej

Kompetencje i zadania członków spółki akcyjnej MARIOLA PELCZAR Kompetencje i zadania członków spółki akcyjnej I. Ogólna charakterystyka spółki akcyjnej Istnieją różne formy prowadzenia działalności gospodarczej. Jedną z takich form, moim zdaniem najciekawszą,

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wprowadzenie do wykładu Prowadzący dr inż. Marta Kraszewska pokój 216, II pę piętro, budynek C3 e-mail: martak@agh.edu.pl www: home.agh.edu.pl/ edu pl/~martak

Bardziej szczegółowo

Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku

Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku (niniejszy raport stanowi wyodrębnioną część do sprawozdania z działalności spółki, będącego częścią Raportu Rocznego IZOLACJI JAROCIN

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH

INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH INFORMACJA O SYTUACJI FINANSOWEJ TOWARZYSTW FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH NA KONIEC 2001 ROKU ORAZ NA KONIEC I PÓŁROCZA 2002 R. WARSZAWA, LISTOPAD 2002 r. 1 Wstęp Dane prezentowane w poniższym opracowaniu zostały

Bardziej szczegółowo

Aktywny Portfel Funduszy praktyczne zarządzanie alokacją

Aktywny Portfel Funduszy praktyczne zarządzanie alokacją Aktywny Portfel Funduszy praktyczne zarządzanie alokacją Grudzień 2010 r. AKTYWNY PORTFEL FUNDUSZY Korzyści dla klienta - Aktywnie zarządzana strategia inwestycyjna z szansą na ponadprzeciętne zyski -

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik Katowice 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 I. WPŁYW ROZWOJU RYNKU KAPITAŁOWEGO NA WYBORY WSPÓŁCZESNEGO - PRZEDSIĘBIORSTWA 13 1.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

Wytyczne. Wytyczne w sprawie kluczowych koncepcji ZAFI. 13.08.2013 r. ESMA/2013/611

Wytyczne. Wytyczne w sprawie kluczowych koncepcji ZAFI. 13.08.2013 r. ESMA/2013/611 Wytyczne Wytyczne w sprawie kluczowych koncepcji ZAFI 13.08.2013 r. ESMA/2013/611 Data: 13.08.2013 r. ESMA/2013/611 Spis treści I. Zakres 3 II. Definicje 3 III. Cel 4 IV. Zgodność i obowiązki sprawozdawcze

Bardziej szczegółowo

Implementacja Dyrektyw AIFM i UCITS V do polskiego porządku prawnego. Polityka wynagrodzeń

Implementacja Dyrektyw AIFM i UCITS V do polskiego porządku prawnego. Polityka wynagrodzeń Implementacja Dyrektyw AIFM i UCITS V do polskiego porządku prawnego. Polityka wynagrodzeń VII Ogólnopolski Kongres Prawa Bankowego i Rynku Kapitałowego, 7.05.2015 Jakub Pyszyński, IPOPEMA TFI Agenda Agenda

Bardziej szczegółowo

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.)

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Wewnętrzna stopa zwrotu z kapitału dla całej branży PTE wynosi 16,3% rocznie. Wewnętrzna stopa zwrotu z

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący stosowania zasad Ładu Korporacyjnego przez LSI Software S.A. w 2014 roku

Raport dotyczący stosowania zasad Ładu Korporacyjnego przez LSI Software S.A. w 2014 roku 1 Raport dotyczący stosowania zasad Ładu Korporacyjnego przez w 2014 roku Strona 1 z 6 2 Zarząd Spółki oświadcza, że w 2014 roku Spółka przestrzegała zasad ładu korporacyjnego wymienionych w dokumencie

Bardziej szczegółowo

Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu

Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu Strona 1 Wśród wielu prawnych form prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce warto przyjrzeć się bliżej mało znanej przez przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

1. OFE strategicznym inwestorem dla polskich przedsiębiorstw

1. OFE strategicznym inwestorem dla polskich przedsiębiorstw Warszawa, 13.08.2013 Rekomendacje dotyczące Reformy Kapitałowego Systemu Ubezpieczeń Społecznych dla utrzymania zdolności polskiego rynku kapitałowego do finansowania polskich przedsiębiorstw Wstęp Jednym

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Z Łukaszem Kalinowskim, prezesem AIG PTE S.A., rozmawia Małgorzata Dygas

Z Łukaszem Kalinowskim, prezesem AIG PTE S.A., rozmawia Małgorzata Dygas Z Łukaszem Kalinowskim, prezesem AIG PTE S.A., rozmawia Małgorzata Dygas - Z rynków finansowych napływają informacje o trudnościach wielu grup ubezpieczeniowych, także AIG Inc., która działa nie tylko

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 maja 2014 r. Poz. 586

Warszawa, dnia 8 maja 2014 r. Poz. 586 Warszawa, dnia 8 maja 2014 r. Poz. 586 USTAWA z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Opinia o wartości godziwej akcji spółki ZWG S.A.

Opinia o wartości godziwej akcji spółki ZWG S.A. Opinia o wartości godziwej akcji spółki ZWG S.A. dla BUMECH S.A. wg stanu na dzień 30.04.2014 Poznań, 16.05.2014 r. SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI WPROWADZENIE... 3 SŁOWNIK... 4 1. Przesłanki sporządzenia opinii...

Bardziej szczegółowo

Studia I stopnia (licencjackie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Finanse i rachunkowość

Studia I stopnia (licencjackie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Finanse i rachunkowość Studia I stopnia (licencjackie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Finanse i rachunkowość Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2015/2016 Wybór promotorów

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R.

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Załącznik do uchwały nr 1/20/05/2014 SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej Giełdy Praw Majątkowych Vindexus S.A. wraz z oceną pracy Rady

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu Zgodnie z nową ustawą o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym, w skład komitetu audytu wchodzi co najmniej 3 członków.

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stosowaniu w Spółce Prochem S.A. zasad ładu korporacyjnego w 2008 roku

Oświadczenie o stosowaniu w Spółce Prochem S.A. zasad ładu korporacyjnego w 2008 roku Załącznik do Sprawozdania Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej PROCHEM SA w 2008 r. Oświadczenie o stosowaniu w Spółce Prochem S.A. zasad ładu korporacyjnego w 2008 roku Warszawa, kwiecień 2009 roku

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia.. 2014 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia.. 2014 r. Projekt z dnia 4 grudnia 2013 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.. 2014 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia członka otwartego funduszu emerytalnego o przekazywaniu składki do otwartego funduszu

Bardziej szczegółowo

Nadzór korporacyjny nad organizacją

Nadzór korporacyjny nad organizacją Nadzór korporacyjny nad organizacją Nadzór korporacyjny - Jako pierwszy opisał Homer w Odysei, przedstawiając problemy wynikające z rozdzielenia własności i zarządzania tą własnością. - Do ekonomii pojęcie

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO Zarząd Domu Maklerskiego TMS Brokers S.A. (zwanego dalej TMS Brokers ), zgodnie z treścią Zasad Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych wydanych przez Komisję Nadzoru

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

z dnia... 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadawania uprawnień i licencji zawodowych w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami

z dnia... 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadawania uprawnień i licencji zawodowych w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami Projekt 22.07.2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadawania uprawnień i licencji zawodowych w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Jeszcze przed kryzysem opinie liderów światowego biznesu wskazywały rosnący potencjał tego obszaru zarządzania. Odpowiedzialne zarządzanie (CR)

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES WRZESIEŃ 1999 GRUDZIEŃ 5 WARSZAWA, MARZEC 6

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie Zarządu Spółki SferaNET S.A.

Oświadczenie Zarządu Spółki SferaNET S.A. Oświadczenie Zarządu Spółki SferaNET S.A. w przedmiocie przestrzegania przez Spółkę zasad Dobrych praktyk spółek notowanych na rynku NewConnect, o których mowa w Załączniku Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008

Bardziej szczegółowo

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy Zrównoważony rozwój Stabilne zarządzanie Pozytywny wpływ społeczny Wzrost wartości firmy Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy 27 kwietnia 2012

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE W PRZEDMIOCIE STOSOWANIA ZASAD DOBRYCH PRAKTYK SPÓŁKI SUNEX S. A.

OŚWIADCZENIE W PRZEDMIOCIE STOSOWANIA ZASAD DOBRYCH PRAKTYK SPÓŁKI SUNEX S. A. OŚWIADCZE W PRZEDMIOCIE STOSOWANIA ZASAD DOBRYCH PRAKTYK SPÓŁKI SUNEX S A Oświadczenie spółki Sunex SA w przedmiocie przestrzegania przez spółkę zasad zawartych w Załączniku Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008

Bardziej szczegółowo

Raport z badań. CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych. Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych

Raport z badań. CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych. Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych Raport z badań CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych Warszawa, lipiec 2014 roku Metodologia Projekt badawczy

Bardziej szczegółowo

Asseco Business Solutions Wyniki finansowe spółki po III kwartale 2010 r.

Asseco Business Solutions Wyniki finansowe spółki po III kwartale 2010 r. Warszawa, 4 listopada 2010 r. Asseco Business Solutions Wyniki finansowe spółki po III kwartale 2010 r. Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja została sporządzona wyłącznie w celach informacyjnych. Nie stanowi

Bardziej szczegółowo

Informacje na temat stosowania przez BLIRT S.A. zasad ładu korporacyjnego

Informacje na temat stosowania przez BLIRT S.A. zasad ładu korporacyjnego Numer zasady Informacje na temat stosowania przez BLIRT S.A. zasad ładu korporacyjnego, o których mowa w dokumencie Dobre Praktyki Spółek Notowanych na NewConnect Stan na dzień 15.05.2011 r. Zasada ładu

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Powrót do wyników Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Zatrudnieni e Na dzień 2 czerwca 2014 r. 400 pracowników (suma uwzględnia uczniów praktycznej nauki zawodu, osoby na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Umowy

Załącznik nr 1 do Umowy Załącznik nr 1 do Umowy Szczegółowe zasady obliczania i konstrukcji indeksu MS INVESTORS: Indeks służy ocenie wyników inwestycyjnych (tzw. benchmark) funduszu Investors FIO TOP25 Małych Spółek i Investors

Bardziej szczegółowo

Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji

Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji Robert Sroka Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej SRI Workshop Day 2013 Warszawa, 29.01.2013 Plan prezentacji Zespół ds. Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. Co ma potencjał zysku? sierpień 2011 2 Sztandarowy fundusz dla klientów

Bardziej szczegółowo

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 DNI/A/K/201206/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: KNF, PTE, OFE,

Bardziej szczegółowo

RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016

RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016 Miejsce wystawienia: Kożuszki Parcel Data wystawienia: 7 stycznia 2016 roku RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016 Temat: MFO SA Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Na podstawie par. 29 ust. 3 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Ochrona konkurencji na rynkach nowych technologii Kraków, dnia 13 września 2010 Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Krzysztof Kuik DG ds. Konkurencji, Komisja

Bardziej szczegółowo

Strategia dla rynku kapitałowego w Polsce

Strategia dla rynku kapitałowego w Polsce Strategia dla rynku kapitałowego w Polsce Wyniki badania przeprowadzonego wśród Alumnów Fundacji im. Lesława A. Pagi Warszawa, 27 stycznia 2015 r. www.paga.org.pl facebook.com/fundacjapagi Spis treści

Bardziej szczegółowo

Raportowanie informacji niefinansowych

Raportowanie informacji niefinansowych 9 grudnia 2014 r. Raportowanie informacji niefinansowych Małgorzata Szewc Główny Specjalista Departament Rachunkowości 1 Stan obecny Polska na tle innych krajów UE Polska implementowała w zakresie ujawniania

Bardziej szczegółowo

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna

Allianz Akcji. Kluczowe informacje dla Inwestorów. Kategorie jednostek uczestnictwa: A, B, C, D. Cele i polityka inwestycyjna Kluczowe informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla Inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie są to materiały marketingowe. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo