Skutki wprowadzenia Euro w państwach Unii Gospodarczo - walutowej. Autor: Krystyna Brząkalik

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Skutki wprowadzenia Euro w państwach Unii Gospodarczo - walutowej. Autor: Krystyna Brząkalik"

Transkrypt

1 Skutki wprowadzenia Euro w państwach Unii Gospodarczo - walutowej Autor: Krystyna Brząkalik

2 Skrócony opis lekcji W czasie zajęć uczniowie zapoznają się z problematyką związaną z wprowadzeniem wspólnej europejskiej waluty. Dowiadują się, w jaki sposób przyjęcie euro przez państwa UGW pogłębiło proces integracji gospodarczej oraz likwidowanie barier we wzajemnym handlu, wynikających z posługiwania się różnymi walutami narodowymi. Uczniowie analizują teksty źródłowe i na ich podstawie wskazują pozytywne i negatywne zmiany gospodarcze, jakie nastąpiły w krajach unii walutowej dzięki wprowadzeniu wspólnego pieniądza. Zapoznają się również z konkretnymi przykładami wpływu wprowadzenia euro na sytuację gospodarczą w krajach europejskich. Cele lekcji Uczniowie powinni: wiedzieć, jaki wpływ na działalność gospodarczą, zwłaszcza handlową, może mieć ryzyko walutowe, wymienić pozytywne zmiany gospodarcze w krajach europejskich posługujących się wspólną walutą, wskazać koszty i korzyści z wprowadzenia euro w państwach UGW. Słowa kluczowe Euro, Unia Gospodarczo-Walutowa. Metody realizacji zajęć analiza tekstów źródłowych i danych statystycznych, praca ze schematem, analiza kosztów i korzyści, studium przypadku. Adresat uczniowie szkół ponadgimnazjalnych. 2

3 Materiały 1. Tekst pt. Ryzyko walutowe i handel, 2. Tekst pt. Zyski i koszty wprowadzenia wspólnej waluty w państwach UGW, 3. Ćwiczenie pt. Skutki wprowadzenia euro dla krajów UGW, 4. Studium przypadku pt. Nie zapominajmy o materialnej Europie. szary papier, flamastry. Wstęp merytoryczny Unia Gospodarczo Walutowa Gospodarcze skutki wprowadzenia euro Zapewnienie stabilnego i długotrwałego rozwoju gospodarczego dla całej Europy było jedną z głównych przyczyn rozpoczęcia w latach 50tych XX wieku procesu integracji europejskiej. Struktura gospodarcza Unii Europejskiej oparta jest o zasady jednolitego rynku wolnego przepływu towarów, usług, kapitału i siły roboczej. Naturalnym dopełnieniem tych związków gospodarczych wydawała się unia walutowa. Raport Wernera przyjęty w 1971 r. dawał teoretyczne fundamenty do powstania wspólnej waluty europejskiej, ale kryzys gospodarczy oraz załamanie systemu kursów sztywnych odłożyło te śmiałe idee na wiele lat. Momentem przełomowym był Raport Delorsa opublikowany w kwietniu 1989 r. Określa on ścieżkę dochodzenia do pełnej unii walutowej i zastąpienia walut narodowych jedną wspólną walutą europejską. Unia walutowa stałą się częścią Traktatu o Unii Europejskiej, przyjętego przez Radę Europejską w grudniu 1991 r. w Maastricht. Traktat, będący fundamentem Unii Europejskiej został podpisany w Maastricht w dniu 7 lutego 1992 r., a wszedł w życie 1 listopada 1993 r. Wprowadzenie wspólnej waluty jest kolejnym etapem budowania gospodarczych fundamentów zjednoczonego kontynentu. Liry, franki, szylingi i marki waluty narodowe państw członkowskich Unii blokowały dalszy postęp integracji. W zamierzeniach np. handel pomiędzy Niemcami i Francją powinien odbywać się na zasadzie regularnej i pozbawionej ryzyka wymiany handlowej. W rzeczywistości okazywało się, że operacja była komplikowana przez ryzyko walutowe. 3

4 Ryzyko walutowe to niebezpieczeństwo zmiany kursu dwóch walut wobec siebie. Firma eksportująca z Niemiec jakiś produkt lub usługę do Francji nie płaciła ceł, jakoż obydwa kraje są członkami UE, ale cały czas wystawiona była na ryzyko wahań kursu marki niemieckiej i franka francuskiego. Nagły wzrost wartości marki oznaczało w rezultacie obniżenie przychodów niemieckich eksporterów. Wprowadzenie euro na terenie obydwu krajów likwiduje tego rodzaju niebezpieczeństwo, i pozwala w pełni korzystać z likwidacji barier w handlu. (...) Zyski i koszty z wprowadzenia euro skala mikro Zyski w skali mikro Unia walutowa likwiduje nie tylko ryzyko wynikające ze zmiany wartości franka do lira zastępując obydwie waluty jedną, wspólną. Do głównych zalet waluty europejskiej należy: 1. Brak ryzyka walutowego w handlu w ramach Unii Gospodarczej i Walutowej likwidacji uległy waluty narodowe, a wymiana gospodarcza odbywa się w euro. Przedsiębiorstwa nie ponoszą już ryzyka wynikającego np. z nagłego osłabienia kursu franka wobec lira. Pozostaje oczywiście ryzyko w przypadku wymiany handlowej z krajami spoza strefy euro a będącymi członkami Unii Europejskiej oraz innymi krajami kurs euro do funta, dolara czy jena może się zmieniać dokładnie, tak jak zmieniał się kurs franka wobec lira. 2. Brak kosztów wymiany walut brak walut narodowych oznacza też całkowity brak kosztów wymiany walut narodowych, bo tych w strefie euro nie ma. 3. Bardziej efektywny wspólny rynek wspólna waluta w połączeniu ze wspólnym rynkiem umożliwia większej ilości przedsiębiorstw funkcjonowanie na większą, europejską skalę. Mogą one uzyskiwać większą efektywność choćby poprzez łatwiejszy dostęp do rynków zbytu, wzrost produkcji i efekt skali. Wzrost konkurencji poprawia jakość gospodarowania. 4. Przejrzystość cen i kosztów wspólna waluta umożliwia z jednej strony konsumentom łatwiejsze porównanie cen, a z drugiej przedsiębiorcom obniżenie kosztów poprzez dostęp do tańszych dostawców. McKinsey szacuje, że na skutek wprowadzenia wspólnej waluty i związanej z tym przejrzystości, ceny u producentów spadną o 2 do 3 procent, a zyskowność przedsiębiorstw o 15 do 50 procent. Skorzysta na tym m. in. handel detaliczny produktami spożywczymi. z jednej strony konsument nie będzie jeździł po pomidory do innego kraju. Z drugiej strony np. sieć supermarketów może łatwiej i efektywniej szukać tańszych dostawców hurtowych. Dla takiego odbiorcy zamówienie kilkuset ton warzyw z Portugalii jest procesem podobnym, jak zamówienie ich z Włoch czy z Hiszpanii. Handel detaliczny będzie więc mógł przynajmniej w teorii obniżyć swoje koszty korzystając z tańszych dostawców, nie zmniejszając jednocześnie ceny sprzedaży. Z kolei np. firmy produkujące telewizory mają już globalną sieć dostawców 4

5 i wprowadzenie euro nie powinno zasadniczo obniżyć kosztów funkcjonowania. Z drugiej strony konsumenci będą mieli łatwiejszy dostęp choćby do sklepów internetowych w innym kraju unijnym, oferującym identyczny towar po niższych cenach. Oszczędność nawet 10 procent w przypadku drogiego sprzętu może być na tyle poważną i przez to atrakcyjną sumą, że konsumenci mogą aktywnie poszukiwać identycznego towaru, ale w niższej cenie. To samo można odnieść do przemysłu samochodowego różnica w cenie identycznego samochodu może dochodzić do 38 procent pomiędzy poszczególnymi krajami Unii. Euro pomoże te różnice zredukować z pożytkiem dla konsumenta. Koszty w skali mikro Kosztami bezpośrednio w skali mikro odnoszącymi się do wprowadzenia euro są wydatki związane z przewalutowaniem całości gospodarki na nową walutę, a więc choćby koszty zmian w księgowości czy zakupu nowych systemów komputerowych. Jednocześnie nowy system spełnia warunki stawiane przez nową walutę. Trudno zatem powiedzieć, czy jest to koszt wprowadzenia euro, czy też wydatek poniesiony w celu utrzymania i poprawy konkurencyjności. Euro umożliwi łatwiejsze poszukiwanie pracy na całym obszarze Unii Gospodarczej i Walutowej. Przyszły pracownik łatwo będzie mógł porównać poziom swoich przyszłych zarobków, i wybrać kraj czy region, w którym jego umiejętności są najbardziej cenione. Euro podwyższy mobilność siły roboczej, co ułatwi znalezienie pracy i przyczyni się do zwiększenia zatrudnienia. Przepływ kapitału Mobilność siły roboczej to jednak tylko jedna strona równania, drugą jest mobilność kapitału. Jak wspomniano wyżej wprowadzenie unii walutowej znosi ryzyko kursowe pomiędzy walutami różnych obszarów walutowych, na których nowa waluta staje się prawnym środkiem płatniczym. W oczywisty sposób ułatwia to przepływy kapitałowe, czyniąc je tańszymi (brak prowizji za wymianę walut) oraz mniej ryzykownymi (ryzyko kursowe). Wolne przepływy kapitałowe na obszarze Unii Europejskiej stanowią fundamenty prawdziwie zintegrowanego europejskiego systemu finansowego. Raport przygotowany na zlecenie Komisji Europejskiej 1 identyfikuje, oprócz innych, następujące korzyści: 5

6 1. Większa konkurencja pomiędzy giełdami papierów wartościowych oznacza to mniejsze opłaty transakcyjne i zwiększy presję na postęp technologiczny. Umożliwi to tańsze transakcje dla inwestorów oraz łatwiejszy dostęp do kapitału dla przedsiębiorstw. 2. Większa konkurencja pomiędzy pośrednikami finansowymi obniży marżę na transakcjach finansowych, na czym skorzystają przede wszystkim konsumenci, którzy będą płacić np. mniejszą opłatę manipulacyjną przy zaciąganiu kredytu 3. Mniejsze koszty wynikające z korzyści skali pośrednicy finansowi będą w stanie działać na większym, europejskim rynku, co pozwoli im na obniżenie kosztów 4. Banki staną przed konkurencją ze strony rynków finansowych jako dostarczycieli kapitału dla inwestycji umożliwi to obniżenie oprocentowania kredytów 5. Zwiększona głębokość rynku da przedsiębiorstwom i osobom prywatnym łatwiejszy dostęp do kredytu Przy obecnym stanie rozwoju sektora usług bankowych i inwestycyjnych oraz szybkości przepływu informacji, efektywna (tzn. przynosząca najwyższy zysk) alokacja kapitału powinna być, teoretycznie, dużo łatwiejsza niż jeszcze kilkanaście lat temu. Dzięki technologii przepływ kapitału jest dużo łatwiejszy niż przepływ siły roboczej. Z pewnością rynki kapitałowe Unii Europejskiej są znacznie bardziej zintegrowane niż rynki pracy. Dzięki wolnemu przepływowi kapitału, którego jednym z fundamentów jest euro, przedsiębiorstwa mają łatwiejszy dostęp do kapitału, zarówno poprzez emisję akcji na giełdzie jak i kredyty bankowe. Ma to oczywiście miało wymierne przełożenie na tempo wzrostu gospodarczego. Wprowadzenie euro umożliwia inwestorom podejmowanie lepszych decyzji inwestycyjnych. Mogą łatwiej porównywać koszty pracy, oprocentowanie kredytu czy też preferencje konsumentów i stworzyć prawdziwie europejskie przedsiębiorstwa. Proponowany przebieg zajęć 1. Powiedz uczniom, że w trakcie lekcji będą analizowali skutki gospodarcze wprowadzenia wspólnej waluty euro w państwach Unii Gospodarczo - Walutowej. Przypomnij, że celem UGW, wprowadzonej na podstawie traktatu z Maastricht, było przede wszystkim pogłębienie procesu integracji gospodarczej. Zaznacz, że rozwój wymiany handlowej pomiędzy krajami członkowskimi był wcześniej blokowany przez istnienie walut narodowych. Zapytaj, czy uczniowie zgadzają się z tym poglądem. 6

7 Sprawdź, czy wiedzą, dlaczego używanie różnych walut narodowych w UE mogło stanowić barierę w realizacji swobody przepływu dóbr, usług i kapitału. 2. Powiedz, że uczniowie zapoznają się teraz z informacjami dotyczącymi konsekwencji ryzyka walutowego dla swobodnej wymiany handlowej pomiędzy krajami członkowskimi. Poproś, aby przeczytali tekst pt. Ryzyko walutowe i handel, zamieszczony w materiale pomocniczym nr Poproś o odpowiedzi na pytania: Na czym polega ryzyko kursowe? Jakie może mieć skutki dla wymiany handlowej? Jakie trudności dla uczestników życia gospodarczego powodowało używanie walut narodowych w UE? Podkreśl, że najpoważniejszymi problemami związanymi z używaniem wielu walut narodowych było ryzyko kursowe, koszt zabezpieczenia się przed tego rodzaju ryzykiem przez podmioty gospodarcze, koszty wymiany walut, trudności w porównywaniu cen produktów i usług. 4. Podziel klasę na kilkuosobowe grupy. Poleć, aby pracując wspólnie, przeczytali Materiał pomocniczy nr 2 pt. Zyski i koszty z wprowadzenia euro w państwach UGW. Możesz także wykorzystać fragmenty tekstu zamieszczonego we wstępie merytorycznym do scenariusza. 5. Następnie uczniowie powinni uzupełnić schemat zamieszczony w ćwiczeniu pt. Skutki wprowadzenia euro dla krajów UGW (materiał pomocniczy nr 3). Poleć, aby uczniowie przenieśli schemat na karty szarego papieru i zapisali, jakie pozytywne skutki przyniosło w krajach UGW przyjęcie wspólnej waluty euro. Jakie korzyści odnoszą na przykład konsumenci, turyści, pracownicy, przedsiębiorstwa, inwestorzy, giełdy, banki i instytucje finansowe, gospodarki państw unii walutowej? Poleć również, aby grupy postarały się wymienić negatywne skutki wprowadzenia euro dla wymienionych podmiotów gospodarczych. Ćwiczenie jest stosunkowo trudne. Możesz je uprościć, rezygnując z analizy kosztów i korzyści wprowadzenia euro z perspektywy poszczególnych podmiotów gospodarczych. Realizując uproszczone ćwiczenie, grupy zapisują w dwóch odrębnych kolumnach pozytywne i negatywne skutki przyjęcia euro. 7

8 6. Reprezentanci grup prezentują sposób wykonania ćwiczenia. Przedyskutujcie wspólnie, które z konsekwencji wprowadzenia euro uważacie za najważniejsze dla rozwoju gospodarczego państw UGW. 7. Na zakończenie zajęć uczniowie mogą zapoznać się ze studium przypadku - wypowiedzią brytyjskiego ministra pracy pt. Nie zapominajmy o materialnej Europie (Materiał pomocniczy nr 4). Porozmawiaj z klasą o wpływie wspólnej waluty na rozwój europejskich rynków oraz o najważniejszych celach, jakie zdaniem polityków powinny być obecnie realizowane przez UE. Uwagi dla prowadzącego Ćwiczenie pt. Skutki wprowadzenia euro dla gospodarek krajów UGW jest stosunkowo trudne. Nauczyciel może je uprościć i dostosować do możliwości uczniów, rezygnując z analizy kosztów i korzyści wprowadzenia euro z perspektywy poszczególnych podmiotów gospodarczych. Realizując uproszczone ćwiczenie, grupy zapisują w dwóch odrębnych kolumnach pozytywne i negatywne skutki przyjęcia euro. 8

9 Materiały dla uczniów Materiał pomocniczy nr 1 Tekst pt. Ryzyko walutowe a handel Po zapoznaniu się z zamieszczonym poniżej tekstem źródłowym oraz danymi statystycznymi odpowiedzcie na pytania: 1. Na czym polega ryzyko kursowe? 2. Jakie skutki może mieć ryzyko kursowe dla wymiany handlowej? 3. Jakie trudności powodowało używanie walut narodowych w UE? Ryzyko walutowe a handel Rozwój wymiany handlowej między krajami Unii, jakkolwiek następował cały czas natrafiał na barierę składającą się z kilkunastu różnych walut narodowych. Wykres 1. Udział poszczególnych regionów w handlu krajów członkowskich Unii Europejskiej w 2001 roku Ameryka Półnopcna Ameryka Łacińska EU15 Europa zachodnia (poza UE15) Reszta świata Źródło: 9

10 Jak pokazuje powyższy wykres w 2001 r. handel pomiędzy krajami członkowskimi Unii Europejskiej stanowił 64 proc. całości handlu międzynarodowego tych krajów. Wspólna waluta ułatwia pogłębienie związków handlowych między państwami UGW. Mimo że nie istniały bariery celne, zakupy za granicą w innym kraju członkowskim były skomplikowanym i kosztownym procesem. Obywatel Francji, chcąc zakupić samochód we Włoszech musiał przede wszystkim sprawdzić cenę wymarzonego pojazdu wyrażoną w lirach włoskich. Posiadając franki francuskie był zmuszony wymienić odpowiednią ich sumę równą cenie na walutę włoską. Kurs franka do lira mógł się zmieniać, więc przyszły klient powinien był wybrać odpowiedni moment, w którym pierwsza z walut była silna a druga słaba. Wyobraźmy sobie sytuację, w której zmiana rządu we Włoszech powoduje chwilowy spadek kursu lira i tak jeden frank jest wart 330 lirów włoskich zamiast 300 lirów przed zmianą rządu. Obywatel Francji będzie mógł po nieprzewidywalnej dla niego zmianie włoskiego rządu zaoszczędzić 10 procent sumy transakcji we frankach, potrzebuje bowiem wymienić mniej franków, aby otrzymać taką samą sumę w lirach. Tydzień później kurs może wynosić już 270 lirów, po ogłoszeniu programu gospodarczego przez nowego Ministra Finansów Republiki Włoskiej. Przyszły szczęśliwy posiadacz włoskiego samochodu płaci o 10 procent więcej ponieważ musi wymienić odpowiednio więcej franków, aby otrzymać taką samą sumę w lirach. Trzeba oczywiście dodać, że cena samochodu w lirach we wszystkich powyższych scenariuszach nie zmieniła się. Sposoby zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym Ryzyko kursowe czyli ryzyko osłabienia lub wzmocnienia waluty jest jedną z charakterystycznych cech płynnego kursu walutowego. Banki i inne instytucje finansowe oferują różne metody zabezpieczenia się przed zmianami kursu waluty w postaci instrumentów pochodnych. Są to jednak instrumenty finansowe dość drogie, a zatem trudno dostępne dla przeciętnego konsumenta. Inne koszty wymiany walutowej Dodatkowym kosztem każdej transakcji wymiany są prowizje. Wymiana franków na liry wiązała się z opłatą wynoszącą kilka procent wartości transakcji. Koszty wymiany walut były wysokie w całej Europie. Brytyjczyk wyjeżdżając z Wielkiej Brytanii z banknotem 100 funtowym w portfelu, przejeżdżając przez wszystkie kraje Unii Europejskiej w okresie przed wprowadzeniem euro, i wymieniając posiadaną gotówkę na walutę narodową danego państwa wróciłby do siebie biedniejszy o 50 funtów tyle wydałby na wszelkiego rodzaju prowizje i opłaty za wymianę walut. 10

11 Różnice w cenach Ryzyko walutowe oraz ukryte opłaty inne niż podatki wliczane w cenę towarów, były jednym z powodów trudności w porównywaniu cen w różnych krajach wspólnego rynku i podejmowaniu trafnych decyzji zarówno przez konsumentów jak i przez przedsiębiorstwa. Brak przejrzystości cen przyczyniał się też w znaczący sposób do utrzymywania się różnic cenowych na starym kontynencie 11

12 Materiał pomocniczy nr 2 Tekst pt. Zyski i koszty wprowadzenia wspólnej waluty w państwach UGW. Stabilizacja gospodarki Podstawową korzyścią utworzenia UGW jest jej znaczenie dla stabilizacji gospodarczej. Zgodnie z założeniami, jeszcze przed wprowadzeniem wspólnej waluty kraje, które przygotowywały się do tego procesu, uczestniczyły w Europejskim Systemie Walutowym. Obniżyły inflację, ustabilizowały kursy walutowe oraz sprowadziły stopy procentowe do niskiego, porównywalnego poziomu. W ramach UGW państwa zobowiązały się do przestrzegania kryteriów zbieżności, wymuszających dyscyplinę budżetową i monetarną. Obecnie to Europejski Bank Centralny kształtuje politykę pieniężną dla krajów należących do UGW - ustala poziom podstawowych stóp procentowych i jest odpowiedzialny za utrzymanie rocznego poziomu inflacji poniżej 2% rocznie. Bank jest niezależny - nie podlega naciskom rządów czy związków zawodowych. Eksperci spodziewają się, wpłynie to w znaczący sposób na stabilizację gospodarczą krajów UGW - pozwoli na utrzymanie niskiej inflacji. Państwa należące do UGW nie mają możliwości inflacyjnego finansowania deficytów budżetowych. Kryteria zbieżności wymagały, aby deficyt budżetu państwa nie był wyższy niż 3% PKB, a dług publiczny nie przekraczał 60% PKB. Wielkości tych nie wolno państwom przekroczyć, gdyż mogłoby to zwiększyć inflację. Przyjęcie przez Radę Europejską w 1997 roku Paktu Stabilności i Wzrostu miało stanowić dodatkową gwarancję kontroli nad inflacją Pakt zakłada m.in., że jeżeli deficyt będzie wyższy, zgodnie z przyjętymi zasadami - państwo poniesie surową karę finansową (w wysokości do 0,5% PKB). Eliminacja ryzyka kursowego W momencie wprowadzenia wspólnej waluty zniknęło tzw. ryzyko kursowe tzn. niepewność uczestników rynku wynikająca z kształtowania się kursów między walutami narodowymi. Zredukowane zostały koszty transakcyjne wymiany walut oraz operacji zabezpieczających przed ryzykiem kursowym (tzw. arbitrażu walutowego). 12

13 Uczestnicy życia gospodarczego mogą teraz podejmować długoterminowe decyzje ekonomiczne, co ułatwia prowadzenie działalności, zwłaszcza działalności handlowej. Integracja rynków finansowych Przyjęcie wspólnej waluty wpływa na integrowanie się rynków finansowych, które oferują więcej możliwości inwestowania. Przedsiębiorstwa mogą pozyskiwać fundusze na własną działalność, korzystając z dostępnych instrumentów rynku kapitałowego, a nie tylko z kredytów bankowych. Wzrastać będzie konkurencja pomiędzy bankami, towarzystwami ubezpieczeniowymi i centrami finansowymi, funduszami powierniczymi i emerytalnymi. Coraz bardziej atrakcyjne dla inwestorów są rynki akcji, ponieważ wyeliminowane zostaje ryzyko walutowe. Akcje wyemitowane w jednym z krajów członkowskich są traktowane jak akcje wszystkich pozostałych krajów UGW. Przewiduje się, że fundusze emerytalne i przedsiębiorstwa będą swobodnie lokować więcej środków finansowych w akcje wyemitowane w całej strefie euro, a nie tylko w akcje krajowe. Wpłynie to na rozwój giełd, a później ułatwiać będzie ich stopniową integrację. Obecnie nie jest to jeszcze możliwe ze względu na różne regulacje prawne i systemy handlu. Istnieją 32 giełdy akcji i 17 giełd instrumentów pochodnych, ale już rozpoczyna się ich konsolidacja (np. połączenie w 2000 roku giełd z Paryża, Brukseli i Amsterdamu) Wprowadzenie wspólnej waluty ma duży wpływ na rynek obligacji. Od roku rządy krajów UGW muszą wyrażać nowe emisje obligacji skarbowych w euro. Emisje są jednak mniejsze, ponieważ rządy są ograniczane przez założenia Paktu Stabilności i Wzrostu i muszą przestrzegać dopuszczalnych rozmiarów zadłużenia publicznego i deficytu budżetowego. Europejski rynek obligacji przedsiębiorstw jest o jedną trzecią mniejszy niż rynek amerykański. Było to spowodowane m.in. istnieniem wielu walut europejskich. Obecnie spadają koszty emisji obligacji, więc rynek ten ma jednak duże szanse rozwoju - wzrasta popyt na obligacje przedsiębiorstw oraz obligacje emitowane przez samorządy, które są bardziej rentowne niż państwowe. Część inwestorów może przenieść swoje środki finansowe z innych rynków, np. amerykańskiego, na rynek europejski. Wyrównywanie się poziomu cen Bardzo ważnym zadaniem, jakie ma do spełnienia UGW, jest stopniowe wyrównywanie poziomu cen. Jest ono konieczne dla ukształtowania autentycznie jednolitego europejskiego rynku i wzrostu konkurencji. Duże zróżnicowanie cen jest oznaką nieefektywnego rynku i zmusza konsumenta do straty czasu i energii w poszukiwaniu produktów tańszych. 13

14 Proces wyrównywanie poziomu cen nie doprowadzi do tego, że staną się one identyczne we wszystkich krajach. Zdaniem ekspertów, różnice cen na produkty konsumpcyjne nie spadną poniżej 7% - ze względu na różne koszty pracy, transportu i opodatkowania w poszczególnych krajach. W ubiegłych latach cel ten - wyrównywanie cen - realizowany był stosunkowo powoli. Jako przyczynę wskazywano brak paneuropejskich sieci detalicznych i zbyt małą konsolidację handlu. Przewiduje się jednak, że postęp nastąpi w kolejnych latach po wprowadzeniu wspólnej waluty. Przyczyni się do niego również rozwój handlu za pośrednictwem elektronicznych mediów (Internetu) oraz presja supermarketów, którym jednolite ceny mogą znacznie ułatwić rozbudowę sieci placówek. Ceny powinny wyrównywać się też w sektorze usług wraz z liberalizacją sektorów telekomunikacji, energii i usług finansowych. Poprzednio proces ten wolniej następował w usługach niż w handlu. Inne korzyści Ułatwienia płynące z wprowadzenia euro odczuwają na pewno osoby podróżujące po krajach UGW. Nie muszą wymieniać walut na waluty narodowe, co oszczędza ich czas i wyeliminuje koszty wymiany. Dla przedsiębiorstw funkcjonujących na obszarze UGW wprowadzenie euro oznacza łatwiejszą ekspansję na rynki krajów sąsiednich - wyeliminowane zostały trudności związane z posługiwaniem się różnymi walutami narodowymi. Korzyścią bardzo znaczącą dla wszystkich uczestników będzie przynależność do UGW - ugrupowania o ogromnym potencjale gospodarczym. Euro stanie się jedną z najważniejszych walut międzynarodowych - transakcyjnych, inwestycyjnych i rezerwowych. Z całą pewnością wzrośnie zewnętrzna konkurencyjność UGW. Wspólna waluta przyniesie też korzyści polityczne i psychologiczne - jej wprowadzenie jest bardzo ważnym etapem w postępującej integracji europejskiej. Rezygnacja a walut narodowych nie osłabi poczucia tożsamości narodowej w poszczególnych krajach członkowskich, lecz wzmocni tożsamość europejską jej obywateli. 14

15 Koszty wprowadzenia wspólnej waluty Wprowadzanie wspólnej waluty było długą operacją, która pociągnęła za sobą także znaczące koszty. Należą do nich m.in.: koszty przystosowania do euro systemów informatycznych i procesów operacyjnych, koszty szkolenia pracowników i partnerów biznesowych, koszty dostosowania urządzeń, w których używana jest gotówka - bankomatów, automatów do sprzedaży towarów, koszty utraty przez instytucje finansowe, głównie banki, części dochodów z wymiany walut, płatności międzynarodowych i transakcji zabezpieczających. Opracowano na podstawie materiałów zawartych w pakiecie informacyjnym Euro - nowa waluta zjednoczonej Europy,, 2001 r. 15

16 Materiał pomocniczy nr 3 Ćwiczenie pt. Skutki wprowadzenia euro dla krajów UGW Pracując w zespołach, przeczytajcie tekst pomocniczy pt. Zyski i koszty z wprowadzenia euro w państwach UGW, a następnie uzupełnijcie zamieszczoną poniżej tabelę. Zapiszcie, jakie pozytywne skutki przyniosło w krajach UGW przyjęcie wspólnej waluty euro. Jakie korzyści odnoszą na przykład konsumenci, turyści, pracownicy, przedsiębiorstwa, inwestorzy, giełdy, banki i instytucje finansowe, gospodarki państw unii walutowej? Postarajcie się również wymienić negatywne skutki wprowadzenia euro dla wymienionych podmiotów gospodarczych. Reprezentant grupy zaprezentuje sposób wykonania ćwiczenia. Przedyskutujcie wspólnie, które z konsekwencji wprowadzenia euro uważacie za najważniejsze dla rozwoju gospodarczego państw UGW. Tabela do uzupełnienia Skutki wprowadzenia euro w krajach UGW Uczestnicy życia gospodarczego Korzyści z wprowadzenia euro Koszty wprowadzenia euro Konsumenci Turyści Pracownicy Przedsiębiorstwa Inwestorzy Giełdy Banki i instytucje finansowe Gospodarka inne 16

17 Materiał pomocniczy nr 4 Studium przypadku pt. Nie zapominajmy o materialnej Europie Przeczytajcie fragment wypowiedzi brytyjskiego ministra do spraw Europy, Denisa MacShane i odpowiedzcie na pytania: 1. Jaki wpływ miało wprowadzenie wspólnej waluty na rozwój europejskich rynków pracy? 2. Jakie najważniejsze cele, zdaniem brytyjskiego polityka powinny być obecnie realizowane przez UE? 3. Czy zgadzasz się z opinią, że Unia Europejska powinna w najbliższej przyszłości starać się głównie o dorównanie USA w poziomie dobrobytu? (...) Od chwili wprowadzenia euro w Europie utworzono 5 mln dodatkowych miejsc pracy. Średnia stopa podatkowa w odniesieniu do najniżej zarabiających maleje - w 1999 roku wynosiła 39%, a w 2001 roku - 37,8%. Liczba pracujących kobiet zwiększyła się o 2,75 mln. Liberalizacja w telekomunikacji doprowadziła w całej Unii Europejskiej do niemal dwukrotnej obniżki opłat za rozmowy w ciągu dwóch lat. Podobne korzyści zapowiada zawarte w ubiegłym roku przełomowe porozumienie w sprawie liberalizacji rynku energii. Ponieważ zaś ta reforma gospodarcza nie oznacza niskich standardów, uzgodniliśmy nowe przepisy prawne zapewniające wspólne standardy ochrony przed dyskryminacją. Wprowadzenie euro było w wielu aspektach sukcesem. Jest to jednak tylko waluta - miara wartości. Teraz Europie potrzebna jest nowa polityczna mieszanka - wykorzystująca sukces płynący z pełnego zatrudnienia w krajach takich jak Wielka Brytania, Holandia i Szwecja lub takich jak Hiszpania, które w ostatnich latach zredukowały bezrobocie o połowę. Europa ma program gospodarczy - tzw. proces lizboński. Jednak Unia Europejska jako całość powinna uczynić więcej, aby wygrać konkurencyjną walkę w światowej lidze gospodarczego dynamizmu. Postęp w dziedzinie konkurencyjności to nie tylko statystyki - chodzi tu o prawdziwe korzyści dla zwykłych Europejczyków. Dlatego musimy dążyć do liberalizacji rynku energii, aby Europejczycy mogli kupować ją po najniższych cenach oferowanych przez konkurencję. Dokonujący się w ostatnim czasie postęp w europejskich systemach transportu lotniczego przyczyni się do redukcji ich zagęszczenia. (...) Historycy będą kiedyś zdumieni faktem, że jeszcze w 2003 roku Unia Europejska wydała na dotacje dla rolnictwa prawie połowę swego budżetu, wynoszącego 90 mld euro. Co więcej, 17

18 nadal dotuje eksport do pewnych, najbiedniejszych regionów świata, tym samym utrudniając im wprowadzenie na rynek własnych produktów. Musimy sprostać materialnemu wyzwaniu, jakim jest osiągnięcie w 2010 roku poziomu konkurencyjności i tworzenia nowych miejsc pracy, który przynajmniej zamknąłby lukę w poziomie dobrobytu między Europą a Stanami Zjednoczonymi. Powinno to stać się priorytetem takim samym, jak tworzenie nowych instytucji mających realizować sprawy związane z poszerzeniem i ponownie przybliżyć Komisję, Radę Ministrów i Parlament Europejski do politycznych pragnień obywateli Europy. Fragment wypowiedzi brytyjskiego ministra do spraw Europy, Denisa MacShane pt. Nie zapominajmy o materialnej Europie, Rzeczpospolita, r. 18

19 Propozycje sprawdzenia wiedzy Przeczytaj poniższe twierdzenia. Podkreśl zdania, które określają pozytywne skutki wprowadzenia wspólnej europejskiej waluty dla państw Unii Gospodarczo - Walutowej. Pozytywne konsekwencje wprowadzenia euro to: 1. Niższe koszty wymiany walut narodowych. 2. Zwiększenie przez banki prowizji za wymianę walut. 3. Uniknięcie ryzyka kursowego w handlu w ramach UGW. 4. Przejrzystość w porównywaniu cen i kosztów w krajach UGW. 5. Ułatwienie przedsiębiorstwom dostępu do kapitału. 6. Stabilizacja gospodarcza dzięki konieczności przestrzegania dyscypliny budżetowej i monetarnej przez państwa członkowskie UGW. 7. Zwiększenie konkurencji pomiędzy instytucjami/ pośrednikami finansowymi. 8. Zwiększenie swobody przepływu kapitału. 9. Zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw. 10. Wzrost bezrobocia. 11. Zmiany cen dóbr i usług. 12. Wzmocnienie kontroli polityki monetarnej przez rządy państw UGW. 13. Obniżenie podatków. 14. Dewaluacja euro wobec dolara. 15. Wzrost podaży pieniądza w Europie. Prawidłowe odpowiedzi: nr 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 19

20 Bibliografia Euro nowa waluta zjednoczonej Europy, NBP Przydatne adresy 20

21

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Walutowa wprowadzenie. Autor: Marek Chałas

Unia Gospodarcza i Walutowa wprowadzenie. Autor: Marek Chałas Unia Gospodarcza i Walutowa wprowadzenie Autor: Marek Chałas Skrócony opis lekcji W czasie zajęć uczniowie zapoznają się z problematyką związaną z wprowadzeniem wspólnej europejskiej waluty. Dowiadują

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego 1 Cel badania Rozpoznanie kierunków i skali zmian w strukturze kosztów

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat spotkania: Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Prowadzący: dr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 28 maj

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Dagmara Walada Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Plan prezentacji 1. Pojęcie bezrobocia 2. Stopa Bezrobocia i bezrobotni 3. Przyczyny bezrobocia 4. Bezrobocie w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych?

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Szczecin, 21 maja 2012 r. Wstęp bezpłatny! Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa integracja MSG

Międzynarodowa integracja MSG Międzynarodowa integracja MSG Kryteria wyodrębniania ugrupowań integracyjnych kryteria polityczne kryteria ekonomiczne Prawidłowości rozwoju ugrupowań integracyjnych Zmniejszanie się różnic w poziomie

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości ma na celu zminimalizowanie barier utrudniających prowadzenie działalności gospodarczej dla małych i średnich przedsiębiorców przez

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Parytet siły nabywczej prosta analiza empiryczna (materiał pomocniczy dla studentów CE UW do przygotowaniu eseju o wybranej gospodarce)

Parytet siły nabywczej prosta analiza empiryczna (materiał pomocniczy dla studentów CE UW do przygotowaniu eseju o wybranej gospodarce) Parytet siły nabywczej prosta analiza empiryczna (materiał pomocniczy dla studentów CE UW do przygotowaniu eseju o wybranej gospodarce) 1. Wprowadzenie Teoria parytetu siły nabywczej (purchaising power

Bardziej szczegółowo