Tomasz Kubin Atrakcyjność inwestycyjna a napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do województwa śląskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Tomasz Kubin Atrakcyjność inwestycyjna a napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do województwa śląskiego"

Transkrypt

1 Tomasz Kubin Atrakcyjność inwestycyjna a napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do województwa śląskiego Jedną z charakterystycznych cech współczesnej gospodarki światowej jest rywalizacja o napływ kapitału z zagranicy, szczególnie w formie inwestycji bezpośrednich. W rywalizacji tej uczestniczą zarówno poszczególne państwa, jak również jednostki administracyjne państw (regiony, miasta). Z zagadnieniem bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) ściśle wiąże się m.in. kwestia tzw. atrakcyjności inwestycyjnej, która może dotyczyć danej grupy państw, pojedynczego państwa lub też jego części składowych. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie atrakcyjności inwestycyjnej oraz skali napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do województwa śląskiego na tle innych województw Polski na przestrzeni ostatnich lat. W tym celu przytoczone zostanie kilka wyników badań (rankingów), systematycznie prowadzonych przez różne instytucje, w których uwzględnione zostało szereg różnego rodzaju czynników wpływających na decyzje o podjęciu inwestycji w danym województwie. Następnie, wyniki tych badań (rankingi) skonfrontowane zostaną z danymi o wielkości napływu BIZ do poszczególnych województw, ze szczególnym uwzględnieniem województwa śląskiego. Pozwoli to zaobserwować, na ile teoretyczna atrakcyjność inwestycyjna poszczególnych województw jest zbieżna z rzeczywistymi wyborami i decyzjami inwestorów zagranicznych o podjęciu działalności gospodarczej w danym województwie Polski. Dla lepszego zarysowania kontekstu tego zagadnienia, w pierwszej części opracowania przedstawione zostaną dane dotyczące skali przepływu kapitału w formie BIZ we współczesnym świecie oraz wielkości ich napływu w ostatnich latach do Polski. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne na świecie i w Polsce Bezpośrednie inwestycje zagraniczne to jedna z form międzynarodowego przepływu kapitału polegająca na tworzeniu przedsiębiorstwa od podstaw lub przejmowaniu kontroli nad już istniejącym przedsiębiorstwem 125

2 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze zagranicznym 1. Zgodnie z przyjętą definicją BIZ przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (Balance of Payments Manual: Fifht Edition) oraz Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Detailed Benchmark Definition of Foreign Direct Investment: Third Edition), jego istotą jest posiadanie trwałego wpływu na przedsiębiorstwo działające poza gospodarką inwestora. W definicjach MFW i OECD mówi się o posiadaniu 10% udziałów służących za kryterium kwalifikacji inwestora jako bezpośredniego inwestora zagranicznego [UNCTAD] 2. Wartość BIZ w skali świata i jej zmiany w latach pokazano na wykresie 1. Wykres 1 Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w świecie w latach (wg danych UNCTAD, w mld USD) Źródło: opracowanie własne na podstawie danych UNCTAD (odczyt: ) Widać wyraźnie, że wartość dokonywanych BIZ jest związana z tempem wzrostu gospodarczego, tzn. w okresach spowolnienia tego wzrostu wartość dokonywanych bezpośrednich inwestycji zagranicznych spada a rośnie, gdy tempo wzrostu gospodarczego przyspiesza. W roku 2007 odnotowano największy przepływ kapitału w formie BIZ w historii. Wybuch kryzysu gospodarczego i zadłużeniowego spowodował m.in. spadek wartości BIZ w skali świata, jednak już od roku 2009 widać ich ponowny 1 Szerzej na temat definicji, klasyfikacji i rodzajów przepływu kapitału oraz BIZ, ich form, teorii wyjaśniających podejmowanie BIZ, czynników wpływających na decyzje o ich podjęciu, skutków BIZ itp. zob. np.: [Sitek 1997], [Oziewicz 1998: ], [Olesiński 1998], [Kozłowska 1999: 9-48], [Sitek 2000: ], [Olifirowicz 2002], [Karaszewski 2004], [Karaszewski 2005], [Karaszewski 2008], [Kłysik-Uryszek 2010]. 2 Niektóre państwa przyjmują wyższe wartości minimalne udziałów, od których dana inwestycja klasyfikowana jest jako bezpośrednia, mieszczące się w przedziale 10-25%. Zob. np. [Sitek 1997: 35], [Karaszewski 2004: 20]. 126

3 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych wzrost. Dokładne dane dotyczące wartości BIZ w świecie w latach zawarto w Tabeli 1. Rok Tabela 1. Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świecie w latach (wg danych UNCTAD) Wartość (w mln USD) Rok Wartość (w mln USD) Rok Wartość (w mln USD) Rok Wartość (w mln USD) Źródło: jak wykres 1. Należy zauważyć, że napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych może wywoływać różnego rodzaju negatywne konsekwencje o charakterze gospodarczym, społecznym czy nawet politycznym. Chodzi tutaj m.in. o redukcję liczby miejsc pracy (zwłaszcza w przypadku przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami już istniejącymi i tzw. restrukturyzacją zatrudnienia), upadek czy też ograniczenie działalności przedsiębiorstw, które dotychczas funkcjonowały na danym rynku i nie są w stanie sprostać konkurencji przedsiębiorstw powstałych w wyniku napływu BIZ (efektem czego może być także likwidacja miejsc pracy), transfer zysków za granicę (do państwa pochodzenia kapitału lub do innego kraju), nadmierna eksploatacja bogactw naturalnych danego państwa i ich wywóz za granicę w postaci nieprzetworzonej, możliwość zdominowania określonego sektora gospodarki czy branży, z czym może wiązać się ograniczenie konkurencji czy też zdominowanie sektora lub branży o szczególnie istotnym znaczeniu dla gospodarki (np. bankowość czy energetyka) przez kapitał zagraniczny, co z kolei może skutkować ograniczeniem kontroli nad procesami gospodarczymi ze strony władz danego państwa a w niektórych przypadkach wręcz uzależnieniem tych władz od kapitału zagranicznego. Jednak ze względu na takie potencjalnie pozytywne cechy i skutki napływu BIZ, jak m.in. ich długoterminowy charakter i względna stabilność, zaangażowanie, oprócz kapitału finansowego, także kapitału rzeczowego czy ludzkiego, powstawanie nowych miejsc pracy (zwłaszcza w przypadku podejmowania inwestycji od podstaw, tzw. greenfield), spadek ceny kapitału z racji jego większej dostępności i tym samym niższe koszty prowadzenia działalności gospodarczej, impuls dla wzrostu gospodarczego, poprawa konkurencyjności gospodarki państwa, w którym lokowane są inwestycje i wzrost eksportu 3, możliwy pozytywny wpływ na bilans płatniczy 3 Zob. na ten temat np. [Wydymus, Bombińska, Pera 2012]. 127

4 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze państwa, rozwój i rozbudowa infrastruktury technicznej i transportowej, podniesienie wydajności pracy (m.in. dzięki większej konkurencji na rynku, nowym metodom zarządzania i organizacji produkcji), BIZ uważane są za najkorzystniejszą formę przepływu kapitału. Dlatego państwa, tzn. władze na poziomie centralnym, regionalnym czy lokalnym, bardzo starają się zabiegać o przyciągnięcie BIZ. Można powiedzieć, że ze względu na te potencjalne korzystne następstwa BIZ mamy we współczesnym świecie do czynienia wręcz z rywalizacją o przyciągnięcie kapitału w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Jeśli chodzi o Polskę, to po wejściu do Unii Europejskiej wartość napływu BIZ jest rzędu kilkunastu mld USD. Można zauważyć, że zmiany wartości napływu BIZ do Polski są wyraźnie związane z wartością BIZ w skali całego świata. Najwyższą wartość BIZ w Polsce osiągnęły w roku 2007, czyli w tym samym, w którym także w skali świata ich wartość była najwyższa. I tak samo, jak kryzys gospodarczy i zadłużeniowy spowodował spadek wartości BIZ na całym świecie, tak też spadek napływu BIZ miał miejsce w Polsce. Można więc powiedzieć, że pod względem napływu BIZ, Polska jest bardzo wrażliwa na koniunkturę, z jaką mamy do czynienia pod tym względem na świecie. W ostatnich latach w Polsce lokowane jest ok. 1% wartości BIZ na całym świecie; w przeliczeniu na głowę mieszkańca stanowi to wartość rzędu kilkuset USD. Wartość napływu BIZ w odniesieniu do PKB można uznać za znaczący w latach 2006 i 2007 bardzo wyraźnie przekroczył on 5% polskiego PKB. Dokładne, wybrane dane dotyczące BIZ w Polsce w latach wg. UNCTAD (w USD) zawarto w Tabeli 2. Tabela 2. Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski w latach (wg danych UNCTAD) Rok Wartość napływu BIZ Wartość Wartość napływu Wartość w przeliczeniu na całości BIZ BIZ w odniesieniu napływu BIZ głowę mieszkańca w świecie do PKB (mln USD) (w USD) (w %) (w %) ,73 5, ,05 3, ,34 5, ,193 5, ,829 2, , ,677 1, ,993 2,95 Źródło: jak tabela

5 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych Z kolei Tabela 3 zawiera dane o napływie BIZ do Polski w latach wg Narodowego Banku Polskiego i w euro. W tabeli tej podano także wartość dokonanych w Polsce BIZ na koniec danego roku. Tabela 3. Napływ i stan zobowiązań z tytułu bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach (wg danych NBP) Rok Napływ BIZ Stan zobowiązań z tytułu BIZ (mln. euro) (na koniec roku, w mln. euro) Występujące spadki stanu zobowiązań jednocześnie z napływem BIZ, są następstwem przede wszystkim zmian kursów walut, tzn. spadku wartości PLN względem EUR, co jesz szczególnie widoczne w przypadku kapitałów własnych polskich przedsiębiorstw, zawsze wycenianych w walucie krajowej. Źródło: opracowanie własne na podstawie: Narodowy Bank Polski, Departament Statystyki, Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2011 roku, (odczyt: ), Narodowy Bank Polski, Departament Statystyki, Informacja o zagranicznych inwestycjach bezpośrednich w Polsce w 2006 roku, ( ). Atrakcyjność inwestycyjna województwa śląskiego na tle innych województw Polski Województwo śląskie zajmuje obszar km 2, co stanowi 3,9% powierzchni Polski i w 2011 r. zamieszkiwane było przez 4 626,4 tys. ludzi (12% ogółu ludności Polski). W 2010 r. w województwie śląskim wytwarzane było 13% PKB Polski (co oznaczało drugą pozycję po województwie mazowieckim 22,3%); wartość PKB na głowę mieszkańca województwa śląskiego wynosiła w 2010 r zł (107% średniej dla całej Polski zł). W poszczególnych sektorach gospodarki zatrudnionych jest następujący odsetek ludności pracującej województwa śląskiego: rolnictwo 6,2% (w Polsce 17,1%), w przemyśle i budownictwie 36,9% (w Polsce 27,4%), w handlu 25,6% (w Polsce 24,4%), w sektorze finansowym i ubezpieczeniowym 3,8% (w Polsce 3,9%) a w pozostałych usługach 27,5% 129

6 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze (w Polsce 27,2%). Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w 2011 r. w województwie śląskim wynosiło 3 553, 67 zł (średnia dla całego kraju to 3 403,51 zł) [Rocznik Statystyczny Województw 2012] 4. Definicji atrakcyjności inwestycyjnej danego obszaru (administracyjnego, geograficznego itp.) jest przynajmniej kilka i oceniana jest ona przy uwzględnieniu bardzo wielu różnego rodzaju czynników. Odsyłając do przeglądu tych definicji i czynników do literatury przedmiotu 5, w tym miejscu przytoczona zostanie tylko definicja Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową (IGnGR), zgodnie z którą atrakcyjność inwestycyjna jest rozumiana jako zdolność skłonienia do inwestycji, poprzez oferowanie kombinacji korzyści lokalizacji możliwych do osiągnięcia w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej [Nowicki 2012: 5,11]. Szczególnie istotne, z punktu widzenia tematu i celu niniejszego opracowania, jest rozróżnienie atrakcyjności inwestycyjnej potencjalnej i rzeczywistej. Ta pierwsza oznacza mocno subiektywną zdolność do przyciągania nowych inwestorów, podczas gdy w odniesieniu do atrakcyjności ujawnionej (rzeczywistej) podstawą jej analizy są dokonane już inwestycje [Brodzicki: 1-2]. To rozróżnienie jest ważne m.in. dlatego, że w tej części opracowania przedstawione zostaną wyniki badań w postaci rankingów atrakcyjności potencjalnej województwa śląskiego na tle pozostałych województw Polski, czyli będącej efektem subiektywnego wyboru czynników, przypisania im pewnej wagi oraz ich oceny przez badaczy zajmujących się tą problematyką, natomiast w następnej dane dotyczące napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych zlokalizowanych w województwie śląskim, co pokazuje jego atrakcyjność rzeczywistą. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową dokonuje oceny atrakcyjności inwestycyjnej województw Polski corocznie od 2005 r. Pomimo pewnych modyfikacji przyjmowanych przez autorów metod badawczych, ich założeniem było to, aby wyniki raportów z poszczególnych lat były porównywalne. Przy ocenie atrakcyjności inwestycyjnej województw Polski, autorzy opracowania brali pod uwagę szereg czynników, którym przypisane zostały różne wagi: dostępność transportowa (waga 20), koszty pracy, wielkość i jakość zasobów pracy (25), chłonność rynku zbytu (15), poziom rozwoju infrastruktury gospodarczej (10) poziom rozwoju infrastruktury społecznej (5), poziom bezpieczeństwa powszechnego (5), aktywność wobec inwestorów (20). Rezultaty badań IBnGR od pierwszego rankingu z 2005 roku do roku 2012 zawarte zostały w Tabeli 4. 4 Szersza synteza społeczno-gospodarcza województw Polski zob. np.: [Skrzypiński 2013]. 5 Zob. na ten temat m.in.: [Bojar 2001: 23-28], [Godlewska-Majkowska 2008: 20-22], [Nizielska 2011: 23-33], [Stawicka 2007], [Lizińska 2012], [Kopczuk, Proniewski 2005]. 130

7 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych Tabela 4. Ranking atrakcyjności inwestycyjnej polskich województw w latach wg Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową. Województwo Pozycja w rankingu Śląskie Mazowieckie Dolnośląskie Wielkopolskie Małopolskie Zachodniopomorskie Pomorskie Łódzkie Kujawsko-Pomorskie Opolskie Lubuskie Podkarpackie Lubelskie Warmińsko-Mazurskie Świętokrzyskie Podlaskie Źródło: opracowanie własne na podstawie: red. M. Nowicki (2012), Atrakcyjność inwestycyjna..., s. 66; red. T. Kalinowski (2008), Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski 2008, Gdańsk, s ( ). Jak widać, w rankingach IBnGR ze wszystkich lat, odkąd prowadzone są badania, województwo śląskie zostało ocenione najwyżej pod względem atrakcyjności inwestycyjnej. W najnowszym raporcie z 2012 r. w odniesieniu do wyżej wymienionych zmiennych, jeśli chodzi o zasoby i koszty pracy, stwierdza się, że mocną stroną województwa śląskiego są bardzo duże zasoby pracy, zarówno pracujących, bezrobotnych, jak i absolwentów, natomiast słabą stroną jest, niższa od przeciętnej, jakość siły roboczej oraz, patrząc z punktu widzenia potencjalnych inwestorów czy przedsiębiorców, stosunkowo wysokie koszty pracy (jak to zostało wspomniane wcześniej, średnia płaca w województwie śląskim jest wyższa od średniej płacy w całej Polsce). Silnymi stronami województwa śląskiego są także m.in. duża liczba ofert inwestycyjnych, wyższy od średniej poziom rozwoju sektora transportu i logistyki, intensywności pasażerskich przewozów lotniczych, wysoka gęstość sieci drogowej, wysoka gęstość zaludnienia, wysoki 131

8 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze popyt inwestycyjny, dobrze rozwinięty sektor badawczo-rozwojowy, wolne tereny inwestycyjne w specjalnych strefach ekonomicznych i wysoka w nich aktywność inwestorów, wysoki poziom aktywności kulturalnej oraz dobrze rozwinięta infrastruktura hotelowa i gastronomiczna. Z kolei jako słabe strony zostały wskazane dostępność do transportu morskiego, niższa od przeciętnej aktywność targowo-wystawiennicza i poziom bezpieczeństwa powszechnego [Nowicki 2012: 43-62]. Badania atrakcyjności inwestycyjnej województw Polski, z uwzględnieniem poszczególnych sekcji, prowadzone są cyklicznie także przez naukowców ze Szkoły Głównej Handlowej. Syntetyczne wyniki tych badań zostały zawarte w Tabeli 5. Poszczególne kategorie dotyczą potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej całości gospodarki danego województwa (PAI1 GN) oraz wybranych sekcji (C przemysł przetwórczy, G handel i naprawy, I turystyka i gastronomia, M działalność profesjonalna, naukowa i techniczna). Grupa wskaźników PAI2 uwzględnia cechy specyficzne, charakterystyczne tylko na poziomie danego województwa, zaś wskaźnik RAI pokazuje rzeczywistą atrakcyjność inwestycyjną. Ocena A jest najwyższą, F najniższą [Godlewska-Majkowska, Komor, Zarębski, Typa 2012]. Tabela 5. Wskaźniki atrakcyjności inwestycyjnej województw Polski w roku 2012 wg SGH Województwo DOLNOŚLĄSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE LUBUSKIE ŁÓDZKIE MAŁOPOLSKIE MAZOWIECKIE PAI1 GN A E F C D C A E D E B A F D B C PAI2 GN A E F D C B A D D E C A F E C D RAI GN A D F E B C A C F F B B E E B C PAI1 C A D F C C C A D E E B A F E C C PAI2 C A E F D D B A D D E B A F F C E KAPITAŁ PAI2 C B D F D C B A E E F C A E E C D PRACA RAI C A D F D D C A D F F B A D E B E PAI1 G A E F C D B A D E F B A F C C C PAI2 G B C F E C B A D E E C A F E B D OPOLSKIE PODKARPACKI PODLASKIE POMORSKIE ŚLĄSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE WIELKOPOLSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE 132

9 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych Województwo DOLNOŚLĄSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE LUBUSKIE ŁÓDZKIE MAŁOPOLSKIE MAZOWIECKIE RAI G C C F E B C A C E F C B E F B D PAI1 I B E F B E B A E D E B D F B C A PAI2 I A E F C E B A E E E B D F C C A RAI I B C E E A E A E E E E C E B C D PAI1 M A E F C D C A D D F B B F D B C PAI2 M A E E D D C A D D E C B F E C D RAI M A D E D D C A D F F C A F E B C Źródło: H. Godlewska-Majkowska, A. Komor, P. Zarębski, M. Typa (2012), Atrakcyjność inwestycyjna..., s. 57. OPOLSKIE PODKARPACKI PODLASKIE POMORSKIE ŚLĄSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE WIELKOPOLSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE Ranking badaczy z SGH jest bardziej szczegółowy w porównaniu do rankingu IBnGR i w związku z tym oceny atrakcyjności województw są bardziej zróżnicowane w poszczególnych sekcjach. Województwo śląskie także w tej ocenie pod wieloma względami charakteryzuje się najwyższym poziomem atrakcyjności inwestycyjnej. Obydwie noty o charakterze syntetycznym, dotyczące oceny atrakcyjności inwestycyjnej gospodarki całego województwa oraz uwzględniająca czynniki specyficzne, charakterystyczne tylko na poziomie danego województwa, są najwyższe. Jednak już syntetyczna ocena rzeczywistej atrakcyjności inwestycyjnej województwa śląskiego to B. Warto zwrócić też uwagę na to, że najniższe oceny województwa śląskiego, zarówno atrakcyjności potencjalnej jak i rzeczywistej, dotyczą obszaru turystyki i gastronomii (odpowiednio oceny D i C). Jako na atuty województwa śląskiego autorzy raportu SGH wskazują m.in. największy w Polsce zespół miejski, stanowiący wyjątkowy potencjał inwestycyjny, dobre połączenia komunikacyjne, najsilniejsze uprzemysłowienie w Polsce, liczne podstrefy ekonomiczne z atrakcyjnymi terenami inwestycyjnymi 6 [Godlewska-Majkowska, Komor, Zarębski, Typa 2012: 38]. Województwo mazowieckie wg SGH zostało ocenione pod każdym względem najwyżej, co oznacza różnicę w porównaniu do przedstawionego wcześniej rankingu IBnGR. 6 Szczegółowa analiza atrakcyjności inwestycyjnej województwa śląskiego z uwzględnieniem poszczególnych powiatów i gmin: [Godlewska-Majkowska, Komor, Zarębski, Typa 2012]. 133

10 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze Trzeci przywołany w niniejszym opracowaniu ranking atrakcyjności inwestycyjnej województw Polski to ranking przygotowany przez Instytut Rozwoju za rok Jego autorzy wyróżnili pięć klas atrakcyjności inwestycyjnej: A najwyższa, B wysoka, C przeciętna, D niska, E bardzo niska. Województwa Polski do poszczególnych klas zostały za-kwalifikowane następująco: A mazowieckie, dolnośląskie; B śląskie, małopolskie, pomorskie, wielkopolskie; C łódzkie, zachodniopomorskie; D opolskie, lubuskie, kujawsko-pomorskie, podlaskie; E warmińsko-mazurskie, lubelskie, świętokrzyskie, podkarpackie [Brodzicki: 4]. Bardziej szczegółowa ocena atrakcyjności poszczególnych województw, w ramach czynników wziętych pod uwagę przy ocenie kompleksowej, zawarta jest w Tabeli 6. Kolumna pod nazwą aglomeracja BIZ (efekt aglomeracji w interesującym nas kontekście to inaczej efekt naśladownictwa, gdzie prawdopodobieństwo podjęcia nowych inwestycji rośnie wraz z liczbą inwestycji już realizowanych) może być uznana za miarę atrakcyjności ujawnionej (rzeczywistej) 7. Tabela 6. Klasy atrakcyjności województw Polski w roku 2010 w ramach poszczególnych grup czynników wg Instytutu Rozwoju 134 Województwo Jakość instytucji Kapitał ludzki Zasoby rynku pracy Poziom rozwoju Potencjał rynkowy Poziom kosztów Kapitał wiedzy i innowacyjność Aglomeracja BIZ Jakość życia Dostępność transportowa Dolnośląskie A B C C B C A B B A Kujawsko-Pomorskie E C C C C C C D E C Lubelskie C C D E E C C E E E Lubuskie B C C C C D D C C C Łódzkie B C C C C B C D C C Małopolskie C B B B C C A C A C Mazowieckie D A B A A E A A B A Opolskie C C D C D B D C D B Podkarpackie E C D E E B C D C E Podlaskie C D C D D A C E B D 7 Zob. też bardzo interesujący syntetyczny ranking atrakcyjności województw Polski w roku 2000 oraz w latach (oraz poziom ich atrakcyjności ze względu na różne kryteria cząstkowe), przeprowadzony w oparciu o własne badania: [Nizielska 2011: ].

11 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych Województwo Jakość instytucji Kapitał ludzki Zasoby rynku pracy Poziom rozwoju Potencjał rynkowy Poziom kosztów Kapitał wiedzy i innowacyjność Aglomeracja BIZ Jakość życia Dostępność transportowa Pomorskie C B B B B D B C C C Śląskie C C C C A D B A D A Świętokrzyskie B D D E D B D D E E Warmińsko-Mazurskie D E E D C A E E C D Wielkopolskie D C A C C B B B B B Zachodniopomorskie B C D C C C D C B C Źródło: T. Brodzicki, Ranking atrakcyjności..., s. 4. Zatem, w przeciwieństwie do dwóch wcześniej przedstawionych rankingów, w tym przygotowanym przez Instytut Rozwoju, syntetyczna ocena potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej województwa śląskiego nie jest już najwyższa zostało ono zaklasyfikowane do drugiej grupy, tak jak i województwo małopolskie, pomorskie i wielkopolskie. Jednocześnie, podobnie jak ma to miejsce w przypadku województwa mazowieckiego, śląskie otrzymało najwyższą ocenę, jeśli chodzi o czynnik, który może być uznany za inwestycyjną atrakcyjność rzeczywistą. Najwyższe oceny województwo śląskie otrzymało pod względem potencjału rynkowego i dostępności transportowej, natomiast jako przeciętne zostały ocenione jakość instytucji, kapitał ludzki, zasoby rynku pracy, poziom rozwoju. Nisko oceniona została jakość życia (ocena D) oraz poziom kosztów. Należy zwrócić uwagę na to, że ocena tej ostatniej zmiennej jest dokonywana z punktu widzenia inwestorów niska ocena atrakcyjności pod względem poziomu kosztów, jeśli dotyczy kosztów pracy, oznacza relatywnie wysokie płace, co z punktu widzenia pracowników oceniane byłoby prawdopodobnie odmiennie i co z kolei ma wpływ na taką zmienną jak potencjał rynkowy. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w województwie śląskim Na wstępie tej części należy zwrócić uwagę na to, że Narodowy Bank Polski nie przedstawia informacji o napływających do Polski BIZ z uwzględnieniem poszczególnych województw. Wydaje się, że takie dane byłyby bardzo ciekawe, zwłaszcza w kontekście zaprezentowanych wyżej rankingów atrakcyjności inwestycyjnej województw; m.in. pozwalałyby na porównywanie wspomnianej potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej z rzeczywistą. 135

12 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze W związku z tym, napływ BIZ do poszczególnych województw zostanie zaprezentowany na podstawie danych zawartych w opracowaniu przygotowanym przez Biuro Inwestycji i Cykli Ekonomicznych (BIiCE) na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego [BIiCE 2011], w którym zostały dokonane odpowiednie szacunki 8. Oprócz tego, na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego (który prowadzi ewidencję wszystkich spółek z udziałem kapitału zagranicznego, nie tylko tych, gdzie wynosi on ponad 10%), zaprezentowane zostaną wybrane informacje dotyczące podmiotów z kapitałem zagranicznym w poszczególnych województwach, ze szczególnym uwzględnieniem województwa śląskiego. Tabela 7. Wielkość napływu BIZ do poszczególnych województw Polski w latach wg Biura Inwestycji i Cykli Ekonomicznych (w mln euro oraz procentowy udział danego województwa) Województwo mln euro udział % mln euro udział % mln euro udział % mln euro udział % Ogółem Dolnośląskie , , , ,8 Kujawsko-Pomorskie 341 2, , , ,7 Lubelskie 221 1,3 98 1, ,4 74 1,0 Lubuskie 461 2, , , ,6 Łódzkie 601 3, , , ,5 Małopolskie , , , ,7 Mazowieckie , , , ,6 Opolskie 265 1, , , ,4 Podkarpackie 276 1, , , ,2 Podlaskie 201 1,2 56 0,6 96 1,0 71 1,0 Pomorskie 956 5, , , ,1 Śląskie , , , ,8 Świętokrzyskie 136 0, ,0 72 0,7 67 0,9 Warmińsko- Mazurskie 173 1,0 76 0,7 98 1,0 71 1,0 Wielkopolskie , , , ,0 Zachodniopomorskie 760 4, , , ,7 1 Należy zwrócić uwagę na to, że dane dotyczące wartości napływu BIZ do Polski zawarte w opracowaniu, za którym przytacza się dane zawarte 8 Szacunki te zostały dokonane przy uwzględnieniu pięciu, silnie wzajemnie ze sobą skorelowanych, kryteriów: wydatków inwestycyjnych spółek z udziałem kapitału zagranicznego według województw, przychodów tych spółek, ich kapitału zakładowego, liczby tych spółek oraz liczby nowych spółek. Szerzej na temat przyjętych założeń metodologicznych: [BIiCE 2011: 39-40]. 136

13 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych w Tabeli 7, różnią się od danych przedstawionych wcześniej, pomimo tego, że zarówno w opracowaniu Biura Inwestycji i Cykli Ekonomicznych, jak i w Tabeli 7 korzystano z danych NBP. Przyczyną jest prawdopodobnie to, że dane te zostały po jakimś czasie przez NBP zweryfikowane. Aby zachować porównywalność danych, w Tabeli 7 zostały zawarte dane takie, jak w opracowaniu BIiCE. Źródło: Biuro Inwestycji i Cykli Ekonomicznych, Szacunek PKB per capita i bezpośrednich..., s. 32 i 34. Dane zawarte w Tabeli 7 bardzo wyraźnie pokazują, że zdecydowanym liderem, jeśli chodzi o napływ BIZ do Polski, jest województwo mazowieckie, w którym lokowane jest ponad sporo ponad 40% całej wartości napływających do Polski BIZ. W latach województwo śląskie zajmowało pod tym względem pozycje od drugiej do czwartej, sytuując się na mniej więcej podobnym poziomie z województwami wielkopolskim i dolnośląskim. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że wg szacunków BIiCE tendencja w przypadku napływu BIZ do województwa śląskiego w latach jest spadkowa w tym okresie w każdym kolejnym roku procentowy udział województwa śląskiego w napływie BIZ do Polski był coraz niższy. Odnosząc wartość napływających do poszczególnych województw Polski BIZ do liczby ich ludności, uzyskujemy dane, które zostały zawarte w Tabeli 8. Tabela 8. Wartość napływu BIZ do poszczególnych województw Polski w latach per capita wg BIiCE (w euro) Województwo Ogółem Dolnośląskie Kujawsko-Pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie

14 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze Województwo Świętokrzyskie Warmińsko-Mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie Źródło: jak Tabela 7, s. 36. Widać tutaj bardzo wyraźnie, że o ile pod względem globalnej wartości napływu BIZ, województwo śląskie znajduje się, za województwem mazowieckim, w czołówce, o tyle przy uwzględnieniu liczby mieszkańców poszczególnych województw, sytuacja jest wyraźnie odmienna. Relatywnie duża liczba mieszkańców województwa śląskiego powoduje, że, pod względem wartości, BIZ per capita województwo to plasuje się w środku stawki wszystkich województw a przed nim znajdują się województwa, które oceniane są wyraźnie gorzej pod względem potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej. W całym okresie wartość napływu BIZ do województwa śląskiego była również wyraźnie niższa niż średnia dla całej Polski. Tak jak i w przypadku globalnej wartości BIZ napływającej do województwa śląskiego, tak też i per capita tendencja w latach była wyraźnie spadkowa. Dane dotyczące liczby podmiotów z kapitałem zagranicznym w województwach Polski, liczbę zatrudnionych w nich pracowników oraz wartość kapitału podstawowego tych przedsiębiorstw z uwzględnieniem kapitału zagranicznego wg danych GUS (stan na koniec 2011 r.) przedstawiono w Tabeli 9. Tabela 9. Wybrane dane dotyczące podmiotów z kapitałem zagranicznym w poszczególnych województwach Polski (stan w dniu ) Województwo Liczba podmiotów z kapitałem zagranicznym Liczba pracujących Kapitał podstawowy (w mln zł) ogółem w tym zagraniczny Ogółem , ,4 Dolnośląskie , ,1 Kujawsko-Pomorskie , ,9 Lubelskie , ,3 Lubuskie , ,4 Łódzkie , ,7 Małopolskie , ,3 Mazowieckie , ,1 138

15 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych Opolskie , ,1 Podkarpackie , ,1 Podlaskie ,3 445,7 Pomorskie , ,4 Śląskie , ,5 Świętokrzyskie , ,7 Warmińsko- Mazurskie , ,4 Wielkopolskie , ,8 Zachodniopomorskie , ,8 Źródło: opracowanie własne na podstawie: Działalność gospodarcza podmiotów z kapitałem zagranicznym w 2011 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2012, tab. 8, s. 43 oraz tab. 34, s rde/xbcr/gus/pgwf_dzialal_gosp_pod_z_kap_zagr_2011.pdf ( ). Pod względem liczby przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym, województwo śląskie zajmowało na koniec 2011 r. trzecie miejsce (2245 podmiotów) za województwem mazowieckim, nieznacznie ustępując województwu dolnośląskiemu i, również nieznacznie, wyprzedzając wielkopolskie. W firmach z udziałem kapitału zagranicznego w województwie śląskim pracowało ok. 175,5 tys. ludzi, co stanowiło trzecią najwyższą wielkość (po mazowieckim i wielkopolskim). Biorąc pod uwagę to, że w 2011 r. (stan na 31 marca) w województwie śląskim aktywnych ekonomicznie było 1751,5 tys. osób [Rocznik Statystyczny Województw 2012] oznacza, że w przedsiębiorstwach z udziałem kapitału zagranicznego zatrudnionych było ok. 10% pracujących. Wartość kapitału zagranicznego w kapitale podstawowym firm z udziałem kapitału zagranicznego wynosiła ok. 14,6 mld zł, co oznaczało czwartą pozycję województwa śląskiego za mazowieckim oraz, nieznacznie, dolnośląskim i wielkopolskim. Wartość napływu kapitału z zagranicy, z krajów, z których ogółem do Polski napłynęło ponad 1,5% kapitału zagranicznego, zawarto w Tabeli 10. Tabela 10. Kapitał zagraniczny według kraju pochodzenia 1 ogółem w Polsce oraz w województwie śląskim (stan w dniu ) Kraj pochodzenia kapitału zagranicznego Wartość napływu kapitału ogółem w Polsce (w mln zł) Wartość napływu kapitału w województwie śląskim (w mln zł) Holandia , ,9 Niemcy , ,4 Francja , ,9 139

16 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze Kraj pochodzenia kapitału zagranicznego Wartość napływu kapitału ogółem w Polsce (w mln zł) Wartość napływu kapitału w województwie śląskim (w mln zł) Luksemburg , ,5 Hiszpania 6 511,1 804,6 Cypr 5 872,3 461,5 Szwecja 5 628,0 335,4 Wielka Brytania 5 085,6 84,2 Dania 4 911,9 228,2 Włochy 4 817, ,7 Belgia 4 340,2 173,6 USA 4 280,0 246,5 Austria 3 170,3 189,6 Szwajcaria 3 009,2 265,2 1 Kraje, z których pochodzący kapitał stanowi ponad 1,5% kapitału zagranicznego w Polsce Źródło: opracowanie własne na podstawie: Działalność gospodarcza podmiotów..., tabl. 19, s zagr_2011.pdf (odczyt: ). Dane zawarte w Tabeli 10 pokazują, że formalnie najwięcej kapitału zagranicznego w województwie śląskim pochodzi z Luksemburga. Uwaga, jaka się tutaj nasuwa jest taka, że ostateczne źródło pochodzenia tego kapitału jest inne (czasem może to być kapitał polskich przedsiębiorców, którzy z pewnych względów zakładają swoje firmy za granicą), zaś Luksemburg jest państwem formalnej rejestracji przedsiębiorstw, które później dokonują inwestycji. Podobnie sprawa wygląda w przypadku Cypru. Po Luksemburgu państwami, z których do województwa śląskiego napłynęło najwięcej kapitału (ponad 1 mld zł) są: Niemcy, Włochy, Holandia i Francja. Podsumowanie i wnioski Ocena atrakcyjności inwestycyjnej danego obszaru w interesującym nas przypadku województwa nie jest zagadnieniem łatwym. Szczególnie dotyczy to tzw. atrakcyjności potencjalnej. Różni autorzy sporządzają swoje oceny i rankingi w oparciu o różne metodologie, biorą pod uwagę różne czynniki i przypisują im różne znaczenie (wagę). Tym, co stanowi dodatkową komplikację, jest duża doza subiektywizmu zarówno przy wyborze poszczególnych czynników, które są brane pod 140

17 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych uwagę, ale przede wszystkim przy przypisywaniu im określonej wagi przy ich ocenie. Dlatego wydaje się, że warto zapoznać się z więcej niż jednym rankingiem. Ze względu na różnice metodologiczne nie sposób wyciągnąć z nich jakiejś średniej ale analiza kilku rankingów pozwala na uzyskanie pełniejszego obrazu sytuacji. Należy także pamiętać o tym, że interesujące nas zagadnienie ma charakter bardzo dynamiczny zarówno w miejscu inwestycji, jak i w samych przedsiębiorstwach zawsze zachodzą zmiany, co utrudnia albo wręcz uniemożliwia optymalizację decyzji inwestycyjnych [Godlewska-Majkowska 2008: 18-19]. Analiza trzech przedstawionych rankingów atrakcyjności inwestycyjnej województw Polski Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową, Szkoły Głównej Handlowej oraz Instytutu Rozwoju pozwala na pewne ogólne wnioski. Województwem o największym potencjale przyciągania bezpośrednich inwestycji zagranicznych jest województwo mazowieckie, które syntetycznie i pod większością względów, jeśli chodzi o poszczególne czynniki wyprzedza pozostałe województwa. Bez większego ryzyka można stwierdzić, że taką pozycję zawdzięcza Warszawie gdyby, teoretycznie, wyłączyć Warszawę z ocen dotyczących mazowieckiego, to pozycja tego województwa byłoby zupełnie inna. Województwo śląskie można zaliczyć do grupy trzech województw razem z dolnośląskim i wielkopolskim które tworzą drugą, po mazowieckim, grupę najatrakcyjniejszych dla BIZ województw w Polsce. Według jednej z opinii, wyniki badań wskazują, że województwo śląskie wykorzystuje swoje predyspozycje i wyspecjalizowało się w kapitałochłonnej i pracochłonnej działalności przemysłowej, w handlu i turystyce, natomiast nie w pełni wykorzystuje swoje cechy w sferze usług dla biznesu i edukacji [Godlewska-Majkowska 2009: 179]. Jednocześnie jedno z istotniejszych dotychczasowych źródeł przewagi województwa śląskiego relatywnie dobra infrastruktura komunikacyjna i autostrada A4 przestaje już być takim szczególnym atutem, powstają bowiem nowe autostrady i drogi ekspresowe łączące z siecią dróg i autostrad w Europie także inne części Polski. Szacunki dotyczące napływu BIZ do poszczególnych województw oraz dane GUS o przedsiębiorstwach z kapitałem zagranicznym generalnie potwierdzają pozycję województwa śląskiego uzyskiwaną przez nie w rankingach potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej. Tutaj przewaga województwa mazowieckiego jest jeszcze bardziej zdecydowana o ile w przypadku atrakcyjności potencjalnej nie we wszystkich rankingach i nie pod każdym względem jest ono sytuowane na pozycji lidera (np. w rankingu IBnGR mazowieckie zajmuje zawsze drugą pozycję, ze śląskim), o tyle pod względem napływu BIZ przewaga mazowieckiego nad pozostałymi województwami jest bezdyskusyjna. Województwo śląskie znajduje się w grupie 141

18 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze trzech-czterech województw (razem z wielkopolskim dolnośląskim i, w nieco mniejszym stopniu, małopolskim), do których napływa najwięcej BIZ po mazowieckim. Wartość BIZ lokowana w pozostałych województwach jest wyraźnie niższa. Należy jednakże zwrócić tutaj uwagę na to, że dane i szacunki dotyczące napływu BIZ do poszczególnych województw obarczone są pewnym ryzykiem, które może zaciemniać pełny i rzeczywisty obraz sytuacji. Chodzi bowiem o to, że jakaś inwestycja formalnie może być dokonana i przypisana jednemu województwu, w którym znajduje się siedziba danej firmy, ale w rzeczywistości kapitał może być zainwestowany w innym województwie, w którym ta firma prowadzi działalność. I znaczna, a czasami większa część skutków napływu kapitału w formie BIZ może dotyczyć nie tego województwa, w którym formalnie inwestycja została podjęta. Tym, na co jeszcze należy zwrócić uwagę, jest to, że jeśli weźmiemy pod uwagę wartość napływu BIZ do województw w przeliczeniu na głowę mieszkańca, to pod tym względem pozycja województwa śląskiego jest bardzo wyraźnie niższa niż ma to miejsce w przypadku globalnej wartości napływu BIZ do poszczególnych województw. Pod tym względem województwo śląskie znajduje się w środku stawki i jest wyprzedzane nie tylko przez mazowieckie, wielkopolskie, dolnośląskie czy małopolskie ale także m.in. przez pomorskie i zachodniopomorskie. Ten wskaźnik jest bardzo istotny, być może nawet ważniejszy niż globalna wartość napływu BIZ do poszczególnych województw i powinien być sygnałem, że wysoka pozycja śląskiego pod względem atrakcyjności potencjalnej oraz pod względem globalnej wartości napływu BIZ nie powinna zbytnio uspokajać. Ten, między innymi, wskaźnik powinien być sygnałem dla wszystkich organów władz i wszelkich innych podmiotów, mających wpływ na napływ BIZ do województwa śląskiego, że pod względem przyciągania kapitału zagranicznego do województwa konieczna jest ciągła i intensywna praca. Na szereg uwarunkowań oddziaływujących na atrakcyjność inwestycyjną regionu władze regionalne nie mają wpływu np. na czynniki naturalne (geograficzne) czy też prawne, gospodarcze i polityczne o charakterze ogólnym, rozstrzygającym się na poziomie całego państwa a oczywiście wpływające na każdy z jego regionów. Jednak transformacja ustrojowa w Polsce, w tym m.in. proces decentralizacji i reforma administracyjna skutkują również tym, że rola jednostek samorządu terytorialnego, w tym oczywiście także władz regionalnych (wojewódzkich) i ich wpływ na gospodarkę województwa wyraźnie wzrosły. Do tego wzrostu bardzo mocno przyczyniło się także wejście Polski do UE, co oznaczało m.in. znacznie większe możliwości pozyskiwania kapitału na finansowanie inwestycji w województwie, co z kolei ma bardzo duży wpływ na atrakcyjność 142

19 CZĘŚĆ I: Śląsk w perspektywie nauk społecznych inwestycyjną danego regionu. Dlatego też polityka i działania władz regionalnych i lokalnych mają bardzo duży wpływ na kształtowanie atrakcyjności inwestycyjnej województwa czy gminy 9. Najogólniej, można wskazać cztery grupy instrumentów oddziaływania na atrakcyjność inwestycyjną i konkurencyjność regionu, jakie mają do dyspozycji władze regionalne czy lokalne: inwestycyjne (wpływające na stan infrastruktury danego obszaru), finansowe (wszelkiego rodzaju ulgi podatkowe, opłaty, kredyty, dotacje, gwarancje i poręczenia itp.), legislacyjne (wydawanie zezwoleń oraz przepisów regulujących i wpływających na działalność gospodarczą inwestorów) oraz informacyjne (wszelkiego rodzaju działalność reklamowa i promocyjna regionu) [Bojar 2001: 16]. Tylko długofalowa, konsekwentna aktywność w tych wszystkich obszarach może przynieść trwałe efekty w postaci napływu do województwa śląskiego kapitału zagranicznego w takiej formie, w jakiej będzie on przynosił jak najwięcej korzyści województwu i jego mieszkańcom. Bibliografia: Bojar Ewa (2001), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w obszarach słabo rozwiniętych, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Dziemianowicz Wojciech (1998), Rola władz samorządowych w stymulowaniu napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, [w:] Olesiński Zbigniew (red.), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Godlewska-Majkowska Hanna (red.) (2008), Atrakcyjność inwestycyjna polskich regionów. W poszukiwaniu nowych miar, Warszawa: Wydawnictwo SGH. Godlewska-Majkowska Hanna (red.) (2009), Atrakcyjność inwestycyjna polskich regionów a kształtowanie lokalnych i regionalnych specjalizacji gospodarczych, Warszawa: Wydawnictwo SGH. Karaszewski Włodzimierz (2004), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Polska na tle świata, Toruń: Wydawnictwo Dom Organizatora. Karaszewski Włodzimierz (red.) (2005), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w podnoszeniu konkurencyjności polskiej gospodarki, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Karaszewski Włodzimierz (red.) (2008), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiębiorstw, Toruń: Wydawnictwo Dom Organizatora. Kłysik-Uryszek Agnieszka (2010), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w gospodarce regionu. Teoria i praktyka, Warszawa: Wydawnictwa 9 Zob. na ten temat np. [Dziemianowicz 1998: ], [Lizińska 2012]. 143

20 Vademecum Śląsk: badania śląskoznawcze Fachowe. Kopczuk Anatoliusz, Proniewski Marek (red.) (2005), Atrakcyjność inwestycyjna regionu, Białystok: Wydawnictwo Szkoły Finansów i Zarządzania w Białymstoku. Kozłowska Magdalena (1999), Kapitał zagraniczny i jego pozyskiwanie w Polsce, Katowice: Wydawnictwo Uczelniane Akademii Ekonomicznej. Lizińska Wiesława (2012), Klimat inwestycyjny jako czynnik bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce (studium na poziomie układów terytorialnych), Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Nizielska Aleksandra (red.) (2011), Atrakcyjność inwestycyjna województwa śląskiego, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach Olesiński Zbigniew (red.) (1998), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Olifirowicz Marcin (red.) (2002), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne na świecie i w Polsce: tendencje, determinanty i wpływ na gospodarkę, Warszawa: Ministerstwo Gospodarki. Oziewicz Ewa (1998), Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w rozwoju gospodarczym krajów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. Sitek Eugeniusz (1997), Determinanty bezpośrednich inwestycji zagranicznych przedsiębiorstw, Częstochowa: Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej. Sitek Eugeniusz (2000), Inwestycje bezpośrednie przedsiębiorstwa na rynku zagranicznym, Częstochowa: Wydawnictwo Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej. Skrzypiński Dariusz (2013), W różnorodności siła? Społeczno-gospodarcza charakterystyka województw, [w:] Alberski Robert, Cichosz Marzena, Kobielska Katarzyna (red.), Gra o regiony. Wybory do sejmików województw w 2010 r., Wrocław: Uniwersytet Wrocławski. Stawicka Magdalena (2007), Atrakcyjność inwestycyjna Polski, Warszawa: Wydawnictwo CeDeWu. Wydymus Stanisław, Bombińska Elżbieta, Pera Bożena (red.) (2012), Bezpośrednie inwestycje zagraniczne a konkurencyjność eksportu Polski, Warszawa: Wydawnictwa Fachowe. Źródła internetowe: 144

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2013 roku

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2013 roku Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2013 roku Informacja o zagranicznych inwestycjach bezpośrednich w Polsce w 2013 roku została przygotowana po raz pierwszy w oparciu o nowe standardy Organizacji

Bardziej szczegółowo

PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO

PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE DEPARTAMENT ROZWOJU REGIONALNEGO Rzeszów, 13 grudnia 2013 r. Plan prezentacji I PODKARPACKIE FORUM TERYTORIALNE Podkarpackie Forum Terytorialne wprowadzenie Wybrane elementy

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce na podstawie analiz PARP

Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce na podstawie analiz PARP 2013 Paulina Zadura-Lichota Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce na podstawie analiz PARP Warszawa, 14 marca 2013 r. Przedsiębiorczość w

Bardziej szczegółowo

ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA POLSKICH REGIONÓW NA TLE REGIONÓW EUROPY

ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA POLSKICH REGIONÓW NA TLE REGIONÓW EUROPY 1 ATRAKCYJNOŚĆ INWETYCYJNA POLKICH REGIONÓW NA TLE REGIONÓW EUROPY Prof. GH dr hab. Hanna Godlewska Majkowska Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie zkoła Główna Handlowa w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą w 2013 roku

Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą w 2013 roku Polskie inwestycje bezpośrednie za granicą w 2013 roku Informacja o polskich inwestycjach bezpośrednich za granicą w 2013 roku została przygotowane po raz pierwszy w oparciu o nowe standardy Organizacji

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski 2007

Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski 2007 Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski Ekspertyza wykonana w ramach współpracy z Fundacją Konrada Adenauera oraz dofinansowana przez: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Polską Agencję

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2013 R. DZIEWIĄTA, COROCZNA EDYCJA BADANIA

MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2013 R. DZIEWIĄTA, COROCZNA EDYCJA BADANIA MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2013 R. DZIEWIĄTA, COROCZNA EDYCJA BADANIA Dlaczego badamy atrakcyjność inwestycyjną? Inwestycje są motorem wzrostu gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Internet w Polsce fakty i liczby. Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Internet w Polsce fakty i liczby. Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Internet w Polsce fakty i liczby Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Internet w Polsce INFRASTRUKTURA ZASOBY KORZYSTANIE WPŁYW REZULTATY SZEROKOPASMOWY

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Spis treści SPIS WYKRESÓW... 6 SPIS TABEL... 12 WSTĘP... 25 WNIOSKI... 26 WPROWADZENIE DANE OGÓLNE... 26 RYNEK

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tworzeniu miejsc pracy w Polsce w latach 2000 2009

Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tworzeniu miejsc pracy w Polsce w latach 2000 2009 Jan Hybel Wyższa Szkoła Ekonometrii i Ekonomii w Olsztynie Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tworzeniu miejsc pracy w Polsce w latach 2000 2009 Wstęp Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ)

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1 Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała 2.2. Organizacje poŝytku publicznego 2.2.1. Profil statystyczny 1 Według stanu na dzień 31 grudnia 2007 r. w rejestrze organizacji poŝytku publicznego KRS zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Plan konferencji prasowej 10.12.2012 r. Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Warszawa / 29 / 03 / 2012 Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Inwestorzy zadowoleni z Polski 95% inwestorów zagranicznych w Polsce ponownie wybrałoby nasz kraj na lokalizację

Bardziej szczegółowo

Nasz region we współczesnym świecie

Nasz region we współczesnym świecie Nasz region we współczesnym świecie Anna Czarlińska-Wężyk 14.04.2013 http://pl.wikipedia.org/wiki/wojew%c3%b3dztwo_%c5%9bl%c4%85skie Województwo powstało dnia 1.01.1999 z województw: katowickiego i częstochowskiego

Bardziej szczegółowo

ETIUDA 1 STATYSTYKI. Rozstrzygnięcie: lipiec 2013 r.

ETIUDA 1 STATYSTYKI. Rozstrzygnięcie: lipiec 2013 r. ETIUDA 1 STATYSTYKI Rozstrzygnięcie: lipiec 2013 r. Konkurs ETIUDA na finansowanie stypendiów doktorskich został ogłoszony po raz pierwszy przez Narodowe Centrum Nauki 15 grudnia 2012 roku. W ramach konkursu

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 10:09:37 2 Wielka Brytania plasuje się w czołówce globalnych inwestorów. Według danych OECD zajmuje 5. miejsce na świecie. Według wstępnych danych OECD w 2012 r. poziom

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności 2007-2013

Polityka spójności 2007-2013 Regionalne Programy Operacyjne jako źródło finansowania centrów nauki i wystaw interaktywnych Agnieszka Dawydzik Departament Koordynacji Programów Regionalnych Konferencja INTERAKCJA-INTEGRACJA INTEGRACJA

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM

TRANSPORT W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM Urząd Statystyczny w Katowicach Śląski Ośrodek Badań Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku W I kwartale 2011 roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 145 polskich przedsiębiorstw. W porównaniu do analogicznego okresu w roku ubiegłego,

Bardziej szczegółowo

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Bożena PIETRAS-GOC Koordynator projektu Kancelaria Zarządu Województwa Małopolskiego Kontekst projektu

Bardziej szczegółowo

Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020. Białystok, 7 grudnia 2012 r.

Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020. Białystok, 7 grudnia 2012 r. Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020 Białystok, 7 grudnia 2012 r. PKB na mieszkańca (średnio 2006-2008) PKB na mieszkańca* *indeks EU27 = 100

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

R U C H B U D O W L A N Y

R U C H B U D O W L A N Y , GŁÓWNY URZĄD NADZORU BUDOWLANEGO R U C H B U D O W L A N Y w 214 roku Warszawa, luty 215 r. 1. Wprowadzenie Badania ruchu budowlanego w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego są prowadzone już od 1995

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2009 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Informacja o wynikach badania przepływów ludności

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO Rola i wpływ auto-moto na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym auto-moto tworzy 7,8% wartości dodanej (104 mld PLN w 2012 r.); wpływ bezpośredni części produkcyjnej jest

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy Klasówka po szkole podstawowej Historia Edycja 2006/2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela 1. Podział liczby

Bardziej szczegółowo

Finanse samorządu w warunkach kryzysu

Finanse samorządu w warunkach kryzysu Finanse samorządu w warunkach kryzysu VII Samorządowe Forum Kapitału i Finansów Warszawa, 6-7 października 2009 r. Należności wymagalne jednostek samorządu terytorialnego podział według dłużników, w tys.

Bardziej szczegółowo

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/urzedy/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

COFACE CONTACT ROZBUDUJ BAZĘ WIARYGODNYCH KONTAKTÓW, KTÓRE POPRAWIĄ TWOJE WYNIKI FINANSOWE

COFACE CONTACT ROZBUDUJ BAZĘ WIARYGODNYCH KONTAKTÓW, KTÓRE POPRAWIĄ TWOJE WYNIKI FINANSOWE COFACE CONTACT ROZBUDUJ BAZĘ WIARYGODNYCH KONTAKTÓW, KTÓRE POPRAWIĄ TWOJE WYNIKI FINANSOWE Coface Contact to unikalna aplikacja umożliwiająca pobranie informacji na temat firm polskich bezpośrednio z serwisu

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2014 R.

MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2014 R. Partnerzy projektu: Raport opracowany przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2014 R. DZIESIĄTA, COROCZNA EDYCJA BADANIA Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09 Inwestorzy zagraniczni w I połowie 2015 r. W I połowie 2015 r. zostało zarejestrowanych 3292 spółek z udziałem kapitału zagranicznego wśród nowo rejestrowo firm w KRS. Jeśli ta tendencja w drugiej połowie

Bardziej szczegółowo

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Pomiar koniunktury wg metodyki ZZK Ogólny pomiar koniunktury w województwie zachodniopomorskim (ZZK Syntetyczny, ZZK Usługi, ZZK

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód Marlena Gilewicz Naczelnik Wydziału Statystyki w Departamencie Organizacyjnym w Ministerstwie Sprawiedliwości Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód W latach 2000

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2015 R.

MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2015 R. MATERIAŁ PRASOWY ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2015 R. Dlaczego badamy atrakcyjność inwestycyjną? Inwestycje są motorem wzrostu gospodarczego. Przyjmując optykę inwestora, poszukującego

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo