4. Produkty niebezpieczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "4. Produkty niebezpieczne"

Transkrypt

1 Opracowała: dr inż. Małgorzata Kosiorowska 4. Produkty niebezpieczne Scenariusz do wykorzystania na lekcji wychowawczej, zajęciach technicznych. Cel Przekazanie uczniom wiedzy na temat znaków ostrzegawczych znajdujących się na opakowaniach niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszanin oraz znaków informujących konsumenta o tym, że dany wyrób jest bezpieczny. Cele w kształcenia kategoriach operacyjnych Cel poznawczy Poziom zapamiętania: uczeń wymienia i opisuje znaki ostrzegawcze stosowane na opakowaniach niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszanin, oraz znaki informujące konsumenta, o tym, że dany produkt przemysłowy jest bezpieczny. Poziom zrozumienia: uczeń wyjaśnia potrzebę znakowania niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszanin znakami ostrzegawczymi oraz znakowania produktów przemysłowych znakami bezpieczeństwa (obowiązkowym i dobrowolnym). Poziom stosowania w sytuacjach typowych: uczeń rozróżnia znak CE informujący konsumenta o tym, że dany wyrób jest bezpieczny i nie stwarza dla niego zagrożenia dla zdrowia od znaku CE-China Export. Cel praktyczny Poziom umiejętności: uczeń korzysta z rejestru produktów niebezpiecznych (produktów przemysłowych) Cel motywacyjny: Postawy: uczeń dokonuje świadomych zakupów wyrobów przemysłowych oznakowanych 1

2 znakiem bezpieczeństwa (obowiązkowym lub dobrowolnym), a także czyta informacje podane przez producenta na opakowaniu produktu, w instrukcji użytkowania produktu i postępuje zgodnie ze wskazówkami producenta. Ponadto znając znaki ostrzegawcze umieszczane na opakowaniach niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszanin zna zagrożenia wynikające ze specyfiki tych produktów i wie jak z nimi postępować. Metody i formy pracy: dyskusja, wykład, prezentacja, plansze Materiały potrzebne do realizacji lekcji: Plansza ze znakami ostrzegawczymi stosowanymi na środkach chemicznych oraz napisy określające ich znaczenie i symbole Plansza ze znakami ostrzegawczymi stosowanymi na zbiornikach, pojemnikach, rurociągach służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne. Karta charakterystyki danej substancji chemicznej. Zamknięcie utrudniające otwarcie przez dzieci substancji niebezpiecznej, które jest wyczuwalne dotykiem. Przebieg zajęć: Nauczyciel rozpoczyna zajęcia od zdefiniowania podstawowych pojęć takich jak: substancja niebezpieczna, karta charakterystyki, produkt niebezpieczny, produkt bezpieczny. Następnie nauczyciel wyjaśnia uczniom, że pewne grupy produktów (np. produkty chemiczne) mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia konsumentów w wyniku postępowania niezgodnego z zaleceniami producenta. Konsument musi wiedzieć z jakiego typu zagrożeniami ma do czynienia w wyniku zakupu danego produktu, musi dokładnie czytać instrukcje, informacje na opakowaniach produktów i znać podstawowe znaki informujące o bezpieczeństwie produktu lub informujące o zachowaniu szczególnej uwagi w kontakcie z tymi produktami. Nauczyciel omawia plansze zawierającą znaki ostrzegacze stosowane na opakowaniach substancji niebezpiecznych (dotychczasowe oznakowanie i nowe oznakowanie), a także znaki ostrzegawcze stosowane na zbiornikach, pojemnikach, rurociągach służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne. 2

3 Nauczyciel wymienia informacje, które muszą znajdować się na opakowaniach substancji niebezpiecznych. Pokazuje uczniom przykładową kartę charakterystyki substancji niebezpiecznej oraz zamknięcie utrudniające otwarcie przez dzieci substancji niebezpiecznej, które jest wyczuwalne dotykiem. Następnie tłumaczy uczniom różnice między starym, nowym i globalnym podejściem do harmonizacji przepisów technicznych, co oznacza znak CE, na jakich produktach musi być umieszczony znak CE, co oznacza znak B. Nauczyciel pokazuje uczniom wszystkie znaki w formie graficznej i uwypukla różnice między znakiem CE, a jego chińską imitacją CE -China Export. Na zakończenie nauczyciel jeszcze raz pokazuje podstawowe znaki ostrzegawcze stosowane na substancjach niebezpiecznych, wymienia informacje, które mszą znajdować się na ich opakowaniach, omawia różnice między znakiem CE i B i CE - China Export. Materiały dla nauczyciela: Część I. Substancja niebezpieczna - jedna lub więcej substancji albo mieszaniny substancji, które ze względu na swoje właściwości chemiczne, biologiczne lub promieniotwórcze mogą, w razie nieprawidłowego obchodzenia się z nimi, spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi lub środowiska. Substancją niebezpieczną może być surowiec, produkt, półprodukt, odpad, a także substancja powstała w wyniku awarii. Każda substancja chemiczna, preparat chemiczny, które można zaliczyć do co najmniej jednej z następujących kategorii substancji lub preparatów o właściwościach: wybuchowych, utleniających, skrajnie łatwopalnych, wysoce łatwopalnych, bardzo toksycznych, toksycznych, szkodliwych, żrących, drażniących, uczulających, rakotwórczych, mutagennych, działających szkodliwie na rozrodczość, niebezpiecznych dla środowiska, musi mieć na etykiecie znak ostrzegawczy. Oprócz znaku ostrzegawczego na etykiecie również musi być umieszczony symbol i napis określający znaczenie znaku ostrzegawczego, np. T+ - produkt bardzo toksyczny, F+ - produkt skrajnie łatwopalny. Produkty stwarzające zagrożenie dla konsumenta podlegają rygorystycznym wymaganiom dotyczącym oznakowania. W celu ochrony przed szkodliwym wpływem substancji, preparatów chemicznych na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzono szereg przepisów określających zasady postępowania z nimi niemal na każdym etapie produkcji, 3

4 wykorzystania czy zagospodarowania pozostałości. Substancje niebezpieczne, znajdujące się w obrocie, muszą posiadać tzw. kartę charakterystyki. Karta charakterystyki zawiera informacje o niebezpiecznych właściwościach preparatu oraz zasadach i zaleceniach jego bezpiecznego stosowania. Konsekwencją stosowania substancji niebezpiecznych jest konieczność ich przemieszczania. Zagadnienia bezpiecznego transportu drogowego towarów/materiałów niebezpiecznych reguluje w Europie "Umowa Europejska dotycząca przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR). Oznakowanie substancji niebezpiecznych Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2009 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych oraz niektórych preparatów chemicznych oznakowanie opakowania każdej substancji niebezpiecznej musi zawierać: nazwę substancji, nazwę lub imię i nazwisko, adres i numer telefonu osoby wprowadzającej substancję do obrotu (producenta, importera lub dystrybutora), znak lub znaki ostrzegawcze i napisy określające ich znaczenie określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (tabela 1) zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia, zwane dalej "zwrotami R" (tabela 2), w przypadku środków ochrony roślin dodatkowe zwroty wskazujące na szczególny rodzaj zagrożenia dla ludzi lub środowiska, zwroty S; brzmienie zwrotów S powinno być zgodne z brzmieniem określonym w części I załącznika nr 2 do rozporządzenia (tabela 3), w przypadku środków ochrony roślin dodatkowe zwroty określające warunki bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin, numer WE, w rozumieniu definicji numeru WE zamieszczonej w wykazie, jeżeli został przypisany danej substancji w odrębnych przepisach, w przypadku substancji objętych wykazem oznakowanie powinno zawierać wyrazy "Oznakowanie WE". Zgodnie z ustawą z 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U nr 63 poz. 322), która dnia r. wycofała ustawę z 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz.U nr 152 poz. 1222) producent ma 4

5 obowiązek umieszczania znaku ostrzegawczego na etykiecie środka chemicznego. Podstawą do klasyfikacji, znakowania i pakowania środków chemicznych jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006. Obie dyrektywy stracą moc w dniu 1 czerwca 2015 r. Tabela 1. Dotychczasowe wzory znaków ostrzegawczych stosowanych na substancjach niebezpiecznych oraz napisy określające ich znaczenie i symbole Znaczenie znaku Znak ostrzegawczy Symbol ostrzegawczego T+ Produkt bardzo toksyczny T Produkt toksyczny Xn Produkt szkodliwy C Produkt żrący Xi Produkt drażniący N Produkt niebezpieczny dla środowiska E Produkt wybuchowy O Produkt utleniający 5

6 F+ Produkt skrajnie łatwo palny F Produkt wysoce łatwo palny Źródło: [1] Tabela 2. Przykład zwrotów R Nr zwrotu Rodzaj zagrożenia R33 "Niebezpieczeństwo kumulacji w organizmie." R64 R67 Źródło: [1] "Może oddziaływać szkodliwie na dzieci karmione piersią." "Pary mogą wywoływać uczucie senności i zawroty głowy." Tabela 3 Przykłady zwrotów S Nr zwrotu Zwrot określający warunki bezpiecznego stosowania S2 Chronić przed dziećmi S3 Przechowywać w chłodnym miejscu S20 Nie jeść i nie pić podczas stosowania produktu S36 Nosić odpowiednią odzież ochronną S60 Produkt i opakowanie usuwać jako odpad niebezpieczny S1/2 Przechowywać pod zamknięciem i chronić przed dziećmi S3/7 Przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty w chłodnym miejscu SPe 7 Nie stosować w okresie rozrodczym ptaków. Źródło: [1] Rozporządzenie (WE) 1272/2008 wprowadza w całej Unii Europejskiej nowy Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów - GHS. 6

7 GHS jest systemem Organizacji Narodów Zjednoczonych służącym do oznakowania niebezpiecznych chemikaliów i informowania użytkowników o zagrożeniach z zastosowaniem standardowych symboli i wyrażeń na etykietach dołączonych do opakowania i kart charakterystyki. Rozporządzenie to wprowadza nowe piktogramy (tabela 4). Obecne piktogramy UE (czarny symbol na pomarańczowym tle) są zastępowane przez piktogramy GHS (czarny symbol na białym tle w czerwonej ramce) nie tylko dla chemikaliów stosowanych w miejscu pracy, ale również dla produktów konsumenckich, takich jak detergenty czy produkty czyszczące domowego użytku. Rozporządzenie nr 1272/2008 nie ma zastosowania do substancji lub mieszanin przeznaczonych dla użytkownika końcowego w formie produktów leczniczych, weterynaryjnych produktów leczniczych, produktów kosmetycznych, wyrobów medycznych oraz żywności lub pasz Tabela 4. Nowe wzory znaków ostrzegawczych stosowane na substancjach niebezpiecznych Wzór znaku ostrzegawczego Znaczenie znaku materiał wybuchowy substancja łatwopalna substancja utleniająca gazy pod ciśnieniem substancja powodująca korozję metali 7

8 substancja toksyczna uwaga substancja zagrażająca zdrowiu (mutagenna, rakotwórcza) substancja zagrażająca środowisku Źródło:[2] Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2010 r. w sprawie rodzajów substancji niebezpiecznych i programów niebezpiecznych opakowania substancji lub preparatów niebezpiecznych oznakowane jako bardzo toksyczne (T +), toksyczne (T) oraz żrące (C), zaopatruje się, niezależnie od pojemności opakowania, w zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci i w wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie (wypukły trójkąt równoboczny). Opakowania substancji zaklasyfikowanych jako szkodliwe, skrajnie łatwopalne lub wysoce łatwo palne, oferowane do sprzedaży konsumentom zaopatruje się, niezależnie od pojemności opakowania, w wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie. Innymi ważnymi znakami ostrzegawczymi są znaki podane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2010r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne (Dz. U. Nr 125, poz. 851). Rozporządzenie to określa sposób znakowania: a) pojemników i zbiorników służących do przechowywania substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych i do pracy z nimi, b) rurociągów zawierających substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne, 8

9 c) miejsc, w których składowane są znaczące ilości substancji niebezpiecznych lub preparatów niebezpiecznych. W tabeli 5. przedstawiono wzory znaków ostrzegawczych oraz napisy określające ich znaczenie stosowane do oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne. W wyniku niezgodnego z instrukcją stosowania środków chemicznych w postaci (np. proszków, płynów, past, żeli, aerozoli) konsument może być narażony na [4] : zatrucia, w wyniku przypadkowego połknięcia lub wdychania toksycznych oparów; podrażnienia oczu, w wyniku zapylenia, zapryskania i zatarcia; podrażnienia skóry, w wyniku kontaktu skóry z substancjami drażniącym, żrącymi; poparzenia, w wyniku nieodpowiedniego obchodzenia się z substancjami łatwopalnymi; urazy w wyniku wybuchu, który może powstać na skutek reakcji chemicznej między stosowanymi substancjami (szczególną ostrożność należy zachować, stosując środki zawierające związki chemiczne chloru, związki fenolu lub amoniak, alkohole i kwasy); wystąpienia alergii, np. w wyniku kontaktu z produktami zawierającymi związki powierzchniowo-czynne (detergenty). Tabela 5. Wzory znaków ostrzegawczych oraz napisów określających ich znaczenie stosowane do oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne. Wzór znaku Znaczenie znaku Ostrzeżenie przed substancjami i preparatami o właściwościach wybuchowych Ostrzeżenie przed substancjami i preparatami o właściwościach utleniających 9

10 Ostrzeżenie przed substancjami i preparatami łatwo palnymi lub ostrzeżenie o wysokiej temperaturze (w przypadku braku odrębnego znaku ostrzegającego o wysokiej temperaturze) Ostrzeżenie przed substancjami i preparatami toksycznymi Ostrzeżenie przed substancjami i preparatami szkodliwymi lub drażniącymi Ostrzeżenie przed substancjami i preparatami żrącymi Ogólny znak ostrzegawczy - ostrzeżenie o niebezpieczeństwie Źródło: [3] Pamiętaj [5]! Czytaj etykiety na produktach i bezwzględnie przestrzegaj podanych instrukcji stosowania, dozowania oraz ostrzeżeń i informacji. Chroń przed dziećmi środki chemiczne stosowane w gospodarstwie domowym. Stosuj środki ochrony osobistej zalecane w instrukcji. Środki myjące, dezynfekcyjne do produktów stykających się z żywnością stosuj ściśle według instrukcji producenta. Przechowuj wyroby chemii gospodarczej zgodnie z instrukcją producenta. Nie twórz własnych preparatów przez mieszanie posiadanych środków myjących, wybielających, odkażających. Nie można łączyć produktów zawierających związki chloru (np. wybielaczy chlorowych) z produktami zawierającymi amoniak lub kwasy. Połączenie 10

11 tych substancji może spowodować wydzielenie gazów toksycznych, pienienie się, pryskanie, wydzielenie ciepła a nawet wybuch. Część II Produkt, produkt bezpieczny, produkt niebezpieczny W 1975 roku Rada Unii Europejskiej uchwaliła Pierwszy Program Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej ds. Polityki na rzecz Ochrony i Informacji Konsumentów. Dokument ten określał m.in. pięć podstawowych praw konsumenta, do których zaliczamy: prawo do bezpieczeństwa i ochrony zdrowia wychodząc z przekonania, że konsument ma prawo oczekiwać, iż na rynku znajdują się wyłącznie produkty i usługi nie zagrażające jego życiu i zdrowiu, prawo do ochrony interesów ekonomicznych wynikające z jego słabszej pozycji na rynku, prawo do informacji i edukacji konsumenckiej (konsumenci powinni znać swoje prawa i obowiązki, w tym procedury dochodzenia roszczeń), prawo do efektywnego systemu dochodzenia roszczeń, prawo do reprezentacji (konsumenci mają prawo prezentowania swego stanowiska we wszystkich sprawach ich dotyczących i to zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, dokonują tego przeważnie przez organizacje konsumenckie). Kolejnym ważnym dokumentem w tej dziedzinie był Jednolity Akt Europejski z 1987 roku, zmieniający art. 95 ust. 3 Traktatu o Wspólnotach Europejskich, który stanowił, że przy rozwoju rynku wewnętrznego jako podstawę należy przyjmować wysoki poziom ochrony w dziedzinie zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony Środowiska i konsumentów. W 1993 roku w Traktacie o Unii Europejskiej po raz pierwszy zdefiniowano europejską politykę ochrony konsumenta jako odrębną dziedzinę polityki unijnej, co ma przełożenie we współtworzeniu systemu ochrony konsumentów wraz ustaw owcami krajowymi. Jak wykazano wcześniej podstawowym prawem konsumenta jest prawo do ochrony zdrowia i do bezpieczeństwa, dlatego produkty, które trafiają na rynek muszą spełniać określone przepisy prawne, aby nie stanowiły 11

12 zagrożenia dla zdrowia i życia konsumentów. W Polsce ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktu z 12 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 229 poz z póź. zm.) wdraża wymagania dyrektywy 2001/95/WE o Ogólnym bezpieczeństwie produktu. Według tej ustawy produktem jest rzecz ruchoma (nowa, używana, naprawiana, regenerowana), przeznaczona do użytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieństwo, że może być używana przez konsumentów, nawet gdy nie była dla nich przeznaczona, dostarczona przez producenta lub dystrybutora zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie, w tym również w ramach świadczenia usługi. Produkt bezpieczny to taki, który w zwykłych lub innych, dających się w sposób uzasadniony przewidzieć, warunkach jego używania, z uwzględnieniem czasu korzystania z produktu, a także sposobu uruchomienia, wymogów instalacji i konserwacji, nie stwarza żadnego zagrożenia lub stwarza zagrożenie znikome, przy uwzględnieniu wysokiego poziomu wymagań dotyczących ochrony życia i zdrowia. Ze względów bezpieczeństwa konsument powinien uzyskać od producenta informacje w języku polskim dotyczące instalacji, użytkowania, konserwacji danego wyrobu, a także postępowania z wyrobem zużytym, które umożliwiają im ocenę zagrożeń związanych użytkowaniem produktu. Produktem niebezpiecznym jest produkt, który nie zapewnia takiego bezpieczeństwa, jakiego konsument od niego oczekuje przy uwzględnieniu jego normalnego sposobu użytkowania. Wada produktu powoduje, że jest on uznawany za niebezpieczny, ale musi ona wystąpić już w momencie wprowadzenia produktu do sprzedaży. Wada ta może dotyczyć substancji z jakiej produkt został wykonany i/lub dotyczyć braku odpowiedniego ostrzeżenia o niebezpieczeństwach istniejących w trakcie użytkowania produktu. Wada taka może ujawnić się w dopiero w trakcie użytkowania rzeczy, natomiast nie jest to wada, która powstała na skutek uszkodzenia mechanicznego towaru (np. w transporcie, rozładunku, przechowaniu). Definicja produktu niebezpiecznego zawarta w księdze III tytule VI kodeksu cywilnego jest szersza niż w ustawie o ogólnym bezpieczeństwie produktów i obejmuje również energię elektryczną oraz zwierzęta. Produktem nie jest rzecz używana dostarczona jako antyk albo rzecz wymagająca naprawy lub regeneracji przed użyciem, o ile dostarczający powiadomił konsumenta o tych właściwościach rzeczy. Produkty dostępne w sprzedaży są zróżnicowane pod względem zagrożeń jakie mogą stwarzać i tak szczególne niebezpieczne dla konsumentów mogą być np. wyroby chemiczne, 12

13 maszyny, sprzęt elektryczny. Zabawki, pojazdy mechaniczne, wyroby medyczne to przykłady innych produktów, co do których producent również musi stosować odpowiednie przepisy prawne, co wynika z ich przeznaczenia i grupy odbiorców. Przy dokonywaniu oceny bezpieczeństwa produktu, należy brać pod uwagę takie elementy jak m.in.: skład produktu, opakowanie, instrukcję obsługi, potencjalne oddziaływanie na inne produkty w przypadku użycia z nimi, osobę ewentualnego odbiorcy produktu. Podobnie, jak jest to w przypadku dyrektywy 2001/95/WE także polska ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów nakłada na producenta i sprzedawcę liczne obowiązki. Producent ma obowiązek wprowadzać do obrotu tylko produkty bezpieczne. Ponadto, producent powinien: zapewniać konsumentom, jak również sprzedawcom odpowiednie informacje dotyczące ewentualnych zagrożeń związanych z używaniem produktu oraz możliwości ich przeciwdziałania, podejmować właściwe działania o charakterze zapobiegawczym (m.in. testować próbki produktów, analizować informacje nadsyłane przez konsumentów dotyczące produktu, w przypadku, gdy produkt będący na rynku stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia konsumentów, podejmować działania mające na celu wycofanie produktu z obrotu, informować właściwe organy administracyjne o zagrożeniach wynikających z używania danego produktu. Ustawa nakłada również określone obowiązki na sprzedawców produktów. Przede wszystkim nie powinni dostarczać produktów nie spełniających wymogów bezpieczeństwa, ponadto zobowiązani są przyjmować od konsumentów wiadomości o zagrożeniach, a następnie przekazywać je producentom oraz właściwym organom ds. ochrony konsumenta. Odpowiedzialność producenta za wyrób wadliwy Producent ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną konsumentowi przez wytworzony przez niego produkt. Producentem w rozumieniu dyrektywy 85/374/EEC jest wytwórca gotowego produktu oraz jego części składowych, jak również podmiot, który 13

14 umieszcza swój znak towarowy na produkcie i podaje się za producenta. W sytuacji, gdy nie jest znany producent, zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 3 dyrektywy 85/374/EEC odpowiedzialność spoczywa również na dostawcy lub importerze produktu. Produkt należy uznać za niebezpieczny jeśli nie spełnia warunków bezpieczeństwa, których mógł oczekiwać konsument w oparciu o jego wygląd, cel w jakim ma być użyty oraz czas kiedy został włączony do obrotu. W przypadku wszelkich szkód ciężar dowodu spoczywa na poszkodowanym konsumencie, który zgodnie z postanowieniami art. 4 dyrektywy musi udowodnić swoja stratę, defekt produktu oraz związek przyczynowy między wadą a szkodą. Odpowiedzialny za szkody wyrządzone przez produkt niebezpieczny jest: producent - najczęściej ponosi odpowiedzialność, ponieważ kodeks cywilny wprowadza domniemanie, iż produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta, osoba podająca się za producenta, współwytwórcy produktu końcowego, importer, zbywca produktu, osoba, od której zbywca nabył produkt, osoba trzecia. Tej odpowiedzialności może wytwórca uniknąć, jeśli okaże się, iż przyczyną zaistniałej szkody była wyłącznie wadliwa konstrukcja produktu lub producent podał błędne wskazówki co do użycia produktu. Skoro więc wykazane zostanie, że wada miała swe źródło w konstrukcji lub wynikała tylko z wskazówek podanych przez producenta, to wytwórca materiałów nie będzie ponosił odpowiedzialności za szkodę, a tym samym nie będzie na nim ciążył obowiązek jej naprawienia. Artykuł kodeksu cywilnego wyłącza odpowiedzialność producenta, jeżeli: produktu nie wprowadził do obrotu, wprowadzenie produktu do obrotu nastąpiło poza zakresem jego działalności gospodarczej, właściwości niebezpieczne produktu ujawniły się po wprowadzeniu go do obrotu, chyba że wynikały one z przyczyny tkwiącej poprzednio w produkcie, nie można było przewidzieć niebezpiecznych właściwości produktu, uwzględniając stan nauki i techniki w chwili wprowadzenia produktu do obrotu, albo gdy właściwości te 14

15 wynikały z zastosowania przepisów prawa. Podmiotem uprawnionym do żądania odszkodowania jest każda osoba fizyczna, która poniosła szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny! Jeśli producent i/lub dystrybutor wprowadził na rynek produkt (z wyjątkiem żywności) stwarzający zagrożenie dla konsumenta (np. zabawkę, artykuł do pielęgnacji dzieci, elektryczny sprzęt gospodarstwa domowego lub pojazd) to jest on zobowiązany poinformować właściwe organy krajowe o tym fakcie (UOKIK). Konsument może dokonać zgłoszenia o produkcie niebezpiecznym wykorzystując do tego celu stronę internetową Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów formularz.php lub zgłosić ten fakt Inspekcji Handlowej. Jeżeli konsument poniesie szkodę w związku z użytkowaniem wyrobu, ma prawo wystąpić do jego producenta o odszkodowanie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Uzasadnione zgłoszenie do UOKIKu jest podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego przez Prezesa UOKIKu, które następnie toczy się przeciwko producentowi lub innemu podmiotowi, co do którego istnieje podejrzenie niespełnienie wymagań bezpieczeństwa. Zgodnie z brzmieniem artykułu kodeksu cywilnego roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia produktu do obrotu Na stronach UOKIK można znaleźć informacje o krajowych wyrobach stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia konsumentów, ale również informacje o produktach niebezpiecznych wycofanych z rynków innych niż polski. Informacje o krajowych niebezpiecznych produktach podano w zakładce Produkty w Rejestrze produktów niebezpiecznych, natomiast informacje o produktach stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia innych niż polskie, podano w europejskim systemie RAPEX. Produkty niebezpieczne mogą być usunięte z rejestru, gdy podmiot zainteresowany udowodni, że z rynku zostały wycofane wszystkie egzemplarze produktu stwarzającego zagrożenie dla zdrowia i życia konsumenta lub usunięto jego wady związane z wymaganiami bezpieczeństwa. 15

16 Stare i nowe oraz globalne podejście do harmonizacji przepisów technicznych w Unii Europejskiej Celem Unii Europejskiej jest stworzenie oraz prawidłowe funkcjonowanie wspólnego rynku polegającego na swobodnym przepływie towarów (a także kapitału, pracowników i usług) pomiędzy państwami członkowskimi. Jednak celu tego nie udało się osiągnąć jedynie poprzez zlikwidowanie ceł wewnętrznych, ograniczeń ilościowych importu i ujednolicanie podatków. Pomocna okazała się zasada wzajemnego uznawania (oparta na orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości), według której produkt legalnie wprowadzony na rynek jednego z państw członkowskich UE ma również prawo być umieszczony na rynku dowolnego innego państwa członkowskiego, nawet jeżeli obowiązują tam zupełnie inne przepisy dotyczące obrotu tym produktem. Zasada ta jednak nie zawsze jest skuteczna. Traktat założycielski (w art. 30) daje państwom członkowskim możliwość wprowadzenia przepisów ograniczających import, jeżeli mają one na celu ochronę ważnych interesów publicznych, szczególnie takich jak zdrowie i bezpieczeństwo. Najbardziej skuteczną metodą w eliminowaniu tego typu barier w przepływie towarów jest ujednolicanie (harmonizacja) obowiązujących w całej UE wymagań, dotyczących wytwarzania i obrotu wyrobami poprzez wprowadzanie w danej dziedzinie przepisów prawa europejskiego (dyrektyw), które mają wyższą rangę niż prawo krajowe państw członkowskich. Początkowo Unia Europejska szczegółowo regulowała poszczególne sektory rynku, np.: pojazdy mechaniczne, substancje chemiczne, artykuły spożywcze, leki. Podstawowym problemem stał się nadmiar szczegółowych przepisów i konieczność ciągłego ich dostosowywania do szybko następującego postępu technicznego. Po 1985 r. przyjęto tzw. nowe podejście do harmonizacji przepisów technicznych w Unii Europejskiej. Jego istota sprowadza się do kilku podstawowych reguł: przedmiotem harmonizacji są wyłącznie przepisy związane z bezpieczeństwem, zdrowiem i ochroną środowiska, dyrektywy harmonizacyjne zawierają tylko zasadnicze wymagania, natomiast szczegóły techniczne zawarte są w odpowiednich, zharmonizowanych normach europejskich (EN), których stosowanie jest dobrowolne. Wyrób, który spełnia wymagania dyrektyw i oznaczony jest znakiem CE ma prawo być wprowadzony na rynek dowolnego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Jedną z najistotniejszych zasad nowego podejścia jest ograniczenie wymogów prawnych do 16

17 zasadniczych wymagań., które odnoszą się przede wszystkim do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa użytkowników (konsumentów i pracowników), a czasem obejmują inne istotne zagadnienia (np. ochronę mienia lub środowiska). Wyrób może być wprowadzony na rynek tylko wtedy, gdy spełnia odnoszące się do niego zasadnicze wymagania. Skrót CE pochodzi od francuskich słów Conformité Européenne, co po polsku oznacza zgodny z dyrektywami Unii Europejskiej. Normy zharmonizowane są to europejskie normy techniczne (EN), opracowane i ustanowione przez jedną z europejskich organizacji normalizacyjnych (CEN, CENELEC lub ETSI) na podstawie mandatu (zlecenia) wydanego przez Komisję Europejską. Producent może skorzystać z domniemania zgodności wyrobu z zasadniczymi wymaganiami dyrektywy, jeśli wyrób został wyprodukowany zgodnie z normą zharmonizowaną: której symbol został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, która została przeniesiona do systemu norm krajowych przynajmniej jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Domniemanie zgodności dotyczy tylko tych zasadniczych wymagań, które objęte są daną normą zharmonizowaną. Zastosowanie norm zharmonizowanych, które dają domniemanie zgodności jest dobrowolne. Jeśli jednak producent zdecyduje się na niestosowanie norm zharmonizowanych, musi innymi środkami wykazać zgodność wyrobu z zasadniczymi wymaganiami dyrektywy. W przypadku niektórych dyrektyw zgodność wyrobu z normami zharmonizowanymi otwiera drogę do uproszczonej procedury oceny zgodności, nie wymagającej udziału tzw. jednostki notyfikowanej, lub daje większy wybór dostępnych procedur. Dyrektywy nowego podejścia dotyczą wyrobów, które są wprowadzane na rynek Unii Europejskiej po raz pierwszy. W konsekwencji, mają one zastosowanie do nowych wyrobów wyprodukowanych w państwach członkowskich UE oraz do nowych i używanych wyrobów, które są importowane na rynek europejski z państw trzecich. Dyrektywy nowego podejścia są to dyrektywy, które przewidują zastosowanie oznaczenia CE (tabela 6). Oprócz nich istnieją dyrektywy oparte na zasadach nowego podejścia lub globalnego podejścia nie wymagające oznaczenia CE (tabela 7). Każda z dyrektyw nowego podejścia definiuje dokładnie zakres wyrobów, które jej podlegają. Definicja ta może być oparta na cechach wyrobu lub rodzaju ryzyka, które wyrób stwarza. Obowiązek oceny, czy dany wyrób podlega którejś z dyrektyw, ciąży na jego producencie. Większość 17

18 dyrektyw nowego podejścia przewiduje tzw. okres przejściowy, podczas którego producent może, zależnie od swego wyboru, stosować się do danej dyrektywy lub do przepisów krajowych, które obowiązywały w dniu rozpoczęcia okresu przejściowego (najczęściej jest to dzień wejścia w życie dyrektywy). Tabela 6. Wykaz dyrektyw nowego podejścia wymagających znakowania CE Lp. Tytuł dyrektywy Numer dyrektywy Urządzenia elektryczne przeznaczone do stosowania w 73/23/EWG określonym przedziale napięcia ("urządzenia niskiego napięcia") Proste zbiorniki ciśnieniowe 87/404/EWG Bezpieczeństwo zabawek 88/378/EWG Materiały budowlane 89/106/EWG Kompatybilność elektromagnetyczna 89/336/EWG Bezpieczeństwo maszyn 98/37/EWG Środki ochrony indywidualnej 89/686/EWG Wagi nieautomatyczne 90/384/EWG Aktywne wszczepialne urządzenia medyczne 90/385/EWG Urządzenia do spalające paliwa gazowe 90/396/EWG Nowe kotły grzejne opalane paliwami płynnymi lub 92/42/EWG gazowymi Materiały wybuchowe do użytku cywilnego 93/15/EWG Urządzenia medyczne 93/42/EWG Sprzęt i systemy ochronne przeznaczone do stosowania w 94/9/EWG atmosferze potencjalnego wybuchu, tzw. Dyrektywa ATEX Statki wycieczkowe 94/25/WE Windy 95/16/WE Efektywność energetyczna lodówek i zamrażarek 96/57/WE Urządzenia ciśnieniowe 97/23/WE 18

19 Diagnostyczne urządzenia medyczne in vitro 98/79/WE Radiowe i telekomunikacyjne urządzenia końcowe 99/5/WE Koleje linowe do transportu osób 2000/9/WE Emisja hałasu przez urządzenia pracujące na zewnątrz 2000/14/WE Transportowalne urządzenia ciśnieniowe 1999/36/WE Źródło: [http://www.mg.gov.pl]. Tabela 7. Dyrektywy oparte na zasadach Nowego i Globalnego podejścia nie wymagające znakowania CE Lp. Tytuł dyrektywy Numer dyrektywy Opakowania i opakowania zużyte 94/62/WE Interoperacyjność transeuropejskiego systemu kolei szybkobieżnej ("system kolei szybkobieżnej") 96/48/WE Wyposażenie morskie 96/98/WE Interoperacyjność transeuropejskiego konwencjonalnego systemu kolei. Źródło: [http://www.mg.gov.pl]. 2001/16/WE Nowe podejście zostało w 1989 r. uzupełnione przez tzw. globalne podejście do badań i certyfikacji, które określa obowiązujące w Unii Europejskiej zasady oceny zgodności wyrobów z przepisami i normami. W ramach globalnego podejścia wyodrębniono osiem podstawowych modułów, na których mogą być oparte procedury oceny zgodności zastosowane w poszczególnych dyrektywach, ustalono kryteria doboru tych modułów, a także zasady stosowania oznaczenia CE. Oznakowanie Conformité Européenne (CE) a China Export (CE) Niektóre produkty importowane m.in. do Polski są oznaczone logotypem CE, który łudząco przypomina znak CE, ale oznacza China Export! Znak China Export (CE) nie dotyczy spełnienia wymagań prawnych w zakresie bezpieczeństwa produktu! Poniżej na rysunku 1 przedstawiono oba znaki. 19

20 Rys. 1 Po lewej stronie znajduje się znak China Export a po prawej stronie znak CE -Conformité Européenne Źródło:[6] Logo China Export różni się od niego tylko dwoma szczegółami: mniejszym ostępem pomiędzy literami C a E, dłuższą środkową, poziomą kreską litery E Na rynku Unii Europejskiej obligatoryjnym znakiem informującym o spełnieniu wymagań określonych w dyrektywach UE i w ten sposób zapewniającym bezpieczeństwo w odniesieniu do wybranych grup wyrobów, jest znak CE, natomiast dobrowolnym znakiem bezpieczeństwa funkcjonującym na polskim rynku jest znak B nadawany przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji w Warszawie. Rys. 2. Dobrowolny znak bezpieczeństwa nadawany przez Polskie Centrum Badań Certyfikacji Źródło: [7] Źródła informacji Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2009 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych oraz niektórych preparatów chemicznych (Dz. U. z 2009 r., nr 53, poz. 439). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2010r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub 20

NADZÓR SPRAWOWANY PRZEZ INSPEKCJĘ HANDLOWĄ NAD OBROTEM SUBSTANCJAMI I MIESZANINAMI CHEMICZNYMI.

NADZÓR SPRAWOWANY PRZEZ INSPEKCJĘ HANDLOWĄ NAD OBROTEM SUBSTANCJAMI I MIESZANINAMI CHEMICZNYMI. NADZÓR SPRAWOWANY PRZEZ INSPEKCJĘ HANDLOWĄ NAD OBROTEM SUBSTANCJAMI I MIESZANINAMI CHEMICZNYMI. PRAWIDŁOWOŚĆ WPROWADZANIA DO OBROTU I OZNAKOWANIA PRODUKTÓW BIOBÓJCZYCH mgr inż. Agnieszka Dziurbacz-Wenta

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do obrotu substancji i mieszanin chemicznych

Wprowadzenie do obrotu substancji i mieszanin chemicznych Wprowadzenie do obrotu substancji i mieszanin chemicznych Do obowiązków osoby wprowadzającej substancję chemiczną lub mieszaninę do obrotu należy: 1. Zaklasyfikowanie substancji lub mieszaniny zgodnie

Bardziej szczegółowo

Gliwice 16.12.2010 r. Szanowni Klienci

Gliwice 16.12.2010 r. Szanowni Klienci Gliwice 16.12.2010 r. Szanowni Klienci Od dnia 1 grudnia 2010 roku firma POCH S.A. wprowadziła: 1. Nowe zasady klasyfikacji i oznakowania substancji i mieszanin chemicznych zgodnie z wymogami Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY

SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY dr inż. Joanna Zembrzuska Instytut Chemii i Elektrochemii Technicznej Zakład Chemii Ogólnej i Analitycznej Tel. 665 20 15 Pok. 105A lub 0.009A Joanna.Zembrzuska@put.poznan.pl Oznaczenia

Bardziej szczegółowo

Jak zmienią się etykiety substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych. Wymagania dotyczące opakowań substancji i mieszanin niebezpiecznych

Jak zmienią się etykiety substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych. Wymagania dotyczące opakowań substancji i mieszanin niebezpiecznych Jak zmienią się etykiety substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych. Wymagania dotyczące opakowań substancji i mieszanin niebezpiecznych Mariusz Godala Biuro ds. Substancji i Preparatów Chemicznych

Bardziej szczegółowo

Wymagane przez prawo oznaczenia zagrożeń

Wymagane przez prawo oznaczenia zagrożeń DATA: 20.03.2009 Wymagane przez prawo oznaczenia zagrożeń W niektórych przypadkach prawo wymaga od producentów podawania na etykietach informacji o zagrożeniach (umieszczania na produktach symboli zagrożeń

Bardziej szczegółowo

substancjami/mieszaninami niebezpiecznymi. Do środków niebezpiecznych należą:

substancjami/mieszaninami niebezpiecznymi. Do środków niebezpiecznych należą: W ustawie o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U. z 2011 r. nr 63 poz. 322) zgodnie z art. 4 ust. 1 substancje i mieszaniny niebezpieczne to takie substancje i mieszaniny, które zaklasyfikowane

Bardziej szczegółowo

Ogółem zakwestionowano w jednej placówce 2 partie wyrobów z powodu nieprawidłowego oznakowania. USTALENIA KONTROLI

Ogółem zakwestionowano w jednej placówce 2 partie wyrobów z powodu nieprawidłowego oznakowania. USTALENIA KONTROLI --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (42) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax (42)

Bardziej szczegółowo

Nowa klasyfikacja klejów pod względem zagrożeń. Wdrożenie rozporządzenia CLP w UE

Nowa klasyfikacja klejów pod względem zagrożeń. Wdrożenie rozporządzenia CLP w UE Nowa klasyfikacja klejów pod względem zagrożeń Wdrożenie rozporządzenia CLP w UE Unijne rozporządzenie w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania produktów chemicznych CLP (Classification, Labeling

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE REACH PRZEMYSŁ KOSMETYCZNY USTAWA O SUBSTANCJACH I ICH MIESZANINACH

ROZPORZĄDZENIE REACH PRZEMYSŁ KOSMETYCZNY USTAWA O SUBSTANCJACH I ICH MIESZANINACH ROZPORZĄDZENIE REACH PRZEMYSŁ KOSMETYCZNY USTAWA O SUBSTANCJACH I ICH MIESZANINACH Monika Blezień Ruszaj Rozporządzenie REACH ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 1907/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 18

Bardziej szczegółowo

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolskie Seminarium SYGOS VIII System gospodarowania substancjami chemicznymi i odpadami niebezpiecznymi w szkołach wyższych i jednostkach badawczych regulacje prawne GHS i CLP Ustroń, 13-15. 01.

Bardziej szczegółowo

Oznakowanie warunkiem wprowadzania wyrobów na rynek po wejściu Polski do Unii Europejskiej Centrum Euro Info w Gdańsku www.euroinfo.gda.

Oznakowanie warunkiem wprowadzania wyrobów na rynek po wejściu Polski do Unii Europejskiej Centrum Euro Info w Gdańsku www.euroinfo.gda. Oznakowanie warunkiem wprowadzania wyrobów na rynek po wejściu Polski do Unii Europejskiej Centrum Euro Info w Gdańsku www.euroinfo.gda.pl Autor: Anna Hutyra (hutyra@euroinfo.gda.pl) Aktualizacja: 16.10.2007

Bardziej szczegółowo

Zawsze czytaj etykietę!

Zawsze czytaj etykietę! Zawsze czytaj etykietę! Informacje na temat bezpiecznego używania środków czystości Zmianie ulegną znane symbole i brzmienie niektórych informacji dotyczących bezpieczeństwa. Zmiany oznakowania nie oznaczają

Bardziej szczegółowo

Gdzie na przykład możemy się z nim zetknąć Pojemniki z gazem

Gdzie na przykład możemy się z nim zetknąć Pojemniki z gazem Piktogramy CLP Piktogram określający rodzaj zagrożenia jest to zamieszczony na etykiecie układ graficzny zawierający symbol ostrzegawczy oraz określone kolory, których celem jest przekazanie informacji

Bardziej szczegółowo

Oznakowanie substancji i mieszanin chemicznych zgodnie z zasadami rozporządzenia 1272/2008/WE (CLP) Mariusz Godala

Oznakowanie substancji i mieszanin chemicznych zgodnie z zasadami rozporządzenia 1272/2008/WE (CLP) Mariusz Godala Oznakowanie substancji i mieszanin chemicznych zgodnie z zasadami rozporządzenia 1272/2008/WE (CLP) Mariusz Godala Oznakowanie chemikaliów Art. 4 ust. 4 rozporządzenia CLP: w przypadku gdy substancja lub

Bardziej szczegółowo

Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP

Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP Tłumaczenie sporządzone przez Krajowe Centrum Informacyjne ds. REACH oraz Biuro ds. Substancji i Preparatów Chemicznych Rozdział 1: CLP nowe rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Programy szkoleń otwartych

Programy szkoleń otwartych Programy szkoleń otwartych 1. Efektywna ocena zgodności maszyn i urządzeń z wymaganiami dyrektywy maszynowej oznakowanie CE". Seminarium poświęcone w całości dyrektywie maszynowej 98/37/WE (MD). Składa

Bardziej szczegółowo

Oznakowanie mieszanin zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie zgodnie z przepisami rozporządzenia CLP

Oznakowanie mieszanin zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie zgodnie z przepisami rozporządzenia CLP Oznakowanie mieszanin zaklasyfikowanych jako stwarzające zagrożenie zgodnie z przepisami rozporządzenia CLP Dr inż. Monika Wasiak-Gromek Oznakowanie chemikaliów Art. 4 ust. 4 rozporządzenia CLP: w przypadku

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. Kontroli poddano 96 partii (392 szt.) wyrobów wprowadzonych do obrotu handlowego po 1 maja 2004 roku, z czego:

INFORMACJA. Kontroli poddano 96 partii (392 szt.) wyrobów wprowadzonych do obrotu handlowego po 1 maja 2004 roku, z czego: INFORMACJA o wynikach kontroli sprzętu gospodarstwa domowego Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Poznaniu przeprowadził w I kw. 2009r. w województwie wielkopolskim 16 kontroli w placówkach handlowych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/22 USTAWA z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. 2006 r. Nr 249, poz. 1834.

Bardziej szczegółowo

Czy okablowanie strukturalne musi być zgodne ze znakiem CE?

Czy okablowanie strukturalne musi być zgodne ze znakiem CE? Czy okablowanie strukturalne musi być zgodne ze znakiem CE? Krzysztof Ojdana Menedżer ds. Produktu Molex Premise Networks Październik 2009 1) Wprowadzenie 1Maja 2004 Polska stałą się pełnoprawnym członkiem

Bardziej szczegółowo

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH System REACH Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH Dokument opracowany przez: Departament Przemysłu Ministerstwo Gospodarki www.mgip.gov.pl/przedsiebiorcy/reach

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja czerwiec

Aktualizacja czerwiec Aktualizacja czerwiec Title of the presentation 2015 Date # Dotyczy wszystkich kart charakterystyki dla substancji i mieszanin Przyrostowy system numeracji. Aktualizacja/wersje Title of the presentation

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI DEZOSAN WIGOR wg Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 ws.

KARTA CHARAKTERYSTYKI DEZOSAN WIGOR wg Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 ws. 1. IDENTYFIKACJA MIESZANINY I IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA 1.1. IDENTYFIKATOR PRODUKTU Nazwa handlowa produktu: 1.2. ISTOTNE ZIDENTYFIKOWANE MIESZANINY ORAZ ZASTOSOWANIA ODRADZANE Zastosowanie: Dezynfekcja,

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 1.6.2016 L 144/27 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2016/863 z dnia 31 maja 2016 r. zmieniające załączniki VII i VIII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji,

Bardziej szczegółowo

Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT

Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT 1. Dyrektywa maszynowa, a inne dyrektywy Wymagania zasadnicze dotyczą maszyn wprowadzanych do obrotu po raz pierwszy na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Są

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych

USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Opracowano na podstawie Dz.U. z 2004 r. Nr 11, poz. 97. Art. 1. W ustawie z dnia 11 maja

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121)

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana

Bardziej szczegółowo

Europejska zgodność CE wentylatorów. Autor: Stefan KOSZTOWSKI Wtorek, 22 Styczeń 2008 15:58

Europejska zgodność CE wentylatorów. Autor: Stefan KOSZTOWSKI Wtorek, 22 Styczeń 2008 15:58 W niniejszej publikacji omówione zostały zasady wprowadzania wentylatorów na rynek. Autor zwrócił szczególną uwagę, na fakt, że wprowadzany wyrób powinien spełniać wymagania wszystkich dyrektyw, które

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 17 grudnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 17 grudnia 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 8 534 Poz. 32 32 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie procedur oceny zgodności wyrobów wykorzystujących energię oraz ich oznakowania 2) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

H. Wojciechowska-Piskorska, BHP w malarni/lakierni. Spis treœci

H. Wojciechowska-Piskorska, BHP w malarni/lakierni. Spis treœci Spis treœci Wprowadzenie....................................... 7 I. Wymagania bhp dotyczące budynków, pomieszczeń pracy oraz pomieszczeń higienicznosanitarnych.................................. 8 1. Wymagania

Bardziej szczegółowo

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć Znak CE dla akceleratorów medycznych Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Znaczenie znaku CE dla wyrobów medycznych Znak CE, który producent umieszcza na wyrobie medycznym oznacza spełnienie

Bardziej szczegółowo

Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu

Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu Nowe Ramy Prawne (z ang. New Legal Framework = NLF) Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu Krzysztof Zawiślak 1 NOWE PODEJŚCIE Propozycja zmian została przyjęta w Komisji dn. 14 lutego 2007

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 26 września 2005 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 26 września 2005 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 26 września 2005 r. w sprawie uzyskiwania świadectwa przeszkolenia doradcy do spraw bezpieczeństwa w zakresie transportu drogowego towarów niebezpiecznych

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty produktowe gwarantem bezpieczeństwa produktów. Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ

Certyfikaty produktowe gwarantem bezpieczeństwa produktów. Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ Certyfikaty produktowe gwarantem bezpieczeństwa produktów Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ Plan prezentacji Znaczenie bezpieczeństwa produktów w zjednoczonej Europie Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

W załącznikach II, III i V do dyrektywy 1999/45/WE wprowadza się zmiany zgodnie z Załącznikiem do niniejszej dyrektywy.

W załącznikach II, III i V do dyrektywy 1999/45/WE wprowadza się zmiany zgodnie z Załącznikiem do niniejszej dyrektywy. L 19/12 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 24.1.2006 DYREKTYWA KOMISJI 2006/8/WE z dnia 23 stycznia 2006 r. zmieniająca, w celu dostosowania do postępu technicznego, załączniki II, III i V do dyrektywy

Bardziej szczegółowo

CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych

CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych W przypadku zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych ogólny zakres klasyfikacji w ramach CLP (rozporządzenie nr 1272/2008) jest

Bardziej szczegółowo

Moduł 1. Certyfikacja CE i recycling systemów komputerowych

Moduł 1. Certyfikacja CE i recycling systemów komputerowych Moduł 1 Certyfikacja CE i recycling systemów komputerowych 1. Dyrektywa unijna dotycząca kompatybilności elektromagnetycznej 2. Procedury oceny zgodności z dyrektywą o kompatybilności elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 450 OBWIESZCZENIE. z dnia 2 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 450 OBWIESZCZENIE. z dnia 2 marca 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 450 OBWIESZCZENIE ministra zdrowia z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu: Organizacja pracy w laboratorium analitycznym

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu: Organizacja pracy w laboratorium analitycznym Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu: Organizacja pracy w laboratorium analitycznym 1. Podstawowe pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy zna podstawowe pojęcia związane z

Bardziej szczegółowo

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA Data wystawienia: 10.03.2009 r. Wersja: 1.1/PL KARTA CHARAKTERYSTYKI [Sporządzona zgodnie z rozporządzeniem WE Nr 1907/2006 (REACH)] 1. I d e n t y f i k a c j a p r e p a r a t u, I d e n t y f i k a

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych...

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych... Strona 1 z 5 preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych. 1. Identyfikacja preparatu i firmy: Nazwa produktu: Zmywacz intensywny WOCA

Bardziej szczegółowo

Powyższy artykuł określa kto jest odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu produktu kosmetycznego. Może to być producent, dystrybutor lub importer.

Powyższy artykuł określa kto jest odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu produktu kosmetycznego. Może to być producent, dystrybutor lub importer. Wprowadzanie produktów kosmetycznych do obrotu Przepisy prawa dotyczące wprowadzania kosmetyków do obrotu w Polsce reguluje ustawa z dnia 30 marca 2001 roku o kosmetykach (Dz.U. Nr 42, poz. 473 ze zm.).

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 20 kwietnia 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 20 kwietnia 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych oraz niektórych mieszanin2) Na podstawie art. 20 ust.

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALNOŚCI SPRZEDAWCY z tytułu niezgodności towaru

Bardziej szczegółowo

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY 16.12.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 334/1 I (Akty ustawodawcze) DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2011/91/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oznaczeń lub oznakowań identyfikacyjnych

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent:

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent: IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA Telefon alarmowy: Periodic Acid Shiff (PAS) zestaw do barwienia laboratoryjnego Straż Pożarna 998 (112 z telefonu komórkowego), Pogotowie Ratunkowe

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Identyfikacja substancji lub preparatu Identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa firmy: Ulica: Miejscowość: Elbgaustraße 24

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Nauk o Bezpieczeństwie obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Indeks ilustracji Indeks tabel Przepisy dotyczące prac przy składowaniu materiałów Bibliografia

Indeks ilustracji Indeks tabel Przepisy dotyczące prac przy składowaniu materiałów Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział 1. Obowiązujące przepisy w zakresie postępowania z towarami niebezpiecznymi 1.1 Umowa Europejska ADR 1.2 Towary niebezpieczne 1.3 Sposób przewozu 1.4 Podstawowe definicje zawarte

Bardziej szczegółowo

Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska

Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska Rozporządzenie parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. rozdział VI Informacje dla konsumenta art.

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE 1. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Czas

Bardziej szczegółowo

Nowe ramy dla wprowadzania wyrobów do obrotu Maciej Dobieszewski Ministerstwo Gospodarki Pakiet towarowy Obszar zharmonizowany 1. Decyzja 768/2008 w sprawie wspólnych ram dotyczących cych wprowadzania

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO HANDLOWE AS TOMASZ SŁODOWNIK 05-402 OTWOCK, UL POGODNA 38 NIP 532 102 23 96 22 788 21 73 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Producent : P.P.H. AS Tomasz Słodownik Adres: ul. Pogodna

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane:

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane: z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielenia zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i Data sporządzenia karty: 09.02.2004r. Data aktualizacji: 20.01.2012r.

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE a. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE W ŁAŃCUCHU DOSTAW

INFORMACJE W ŁAŃCUCHU DOSTAW INFORMACJE W ŁAŃCUCHU DOSTAW Andrzej Krześlak Marcela Palczewska-Tulińska Punkt Konsultacyjny ds. REACH Ministerstwa Gospodarki http://www.reach-info.pl; reach@reach-info.pl Instytut Chemii Przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej Załącznik nr 1 Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej (źródło: Ministerstwo Gospodarki www.mg.gov.pl) Ustawy dotyczące problematyki azbestowej (stan na wrzesień 2011 r.) 1. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

SEKCJA 1 IDENTYFIKACJA PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA

SEKCJA 1 IDENTYFIKACJA PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA Strona 1 z 7 SEKCJA 1 IDENTYFIKACJA PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA 1.1 Identyfikacja preparatu Nazwa handlowa Exterior Zastosowanie preparatu: gotowa do użycia masa akrylowa do pokrywania sztukaterii

Bardziej szczegółowo

Ciśnieniowe urządzenia transportowe

Ciśnieniowe urządzenia transportowe Ciśnieniowe urządzenia transportowe Art. 19a. Ciśnieniowe urządzenia transportowe przewożone transportem drogowym powinny odpowiadać określonym w umowie ADR wymaganiom technicznym, zwanym dalej "wymaganiami".

Bardziej szczegółowo

PU.832. 4.2013 Informacja z kontroli opraw oświetleniowych - girland i węży świetlnych

PU.832. 4.2013 Informacja z kontroli opraw oświetleniowych - girland i węży świetlnych ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (42) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax (42) 636-85-50

Bardziej szczegółowo

Wymagania stawiane użytkownikom substancji chemicznych

Wymagania stawiane użytkownikom substancji chemicznych Ryszard Kowal Wymagania stawiane użytkownikom substancji chemicznych Wydział Chemiczny Politechniki Wrocławskiej Wybrzeże Stanisława Wyspiańskiego 27 50-370 Wrocław Wrocław 2004 Ryszard Kowal Wymagania

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/59 USTAWA z dnia 25 lutego 2011 r. 1), 2) o substancjach chemicznych i ich mieszaninach Opracowano na podstawie: Dz. U. 2011 r. Nr 63, poz. 322, z 2012 r. poz. 908, z 2015 r. poz.

Bardziej szczegółowo

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03)

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03) 10.7.2015 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 226/43 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/79/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie wyrobów medycznych

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI WYROBÓW

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI WYROBÓW ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI WYROBÓW Zasady stosowania znaków certyfikacji wyrobów - czerwiec 2016 zostały zatwierdzone przez Kierownika Biura Certyfikacji Wyrobów Polskiego Rejestru Statków S.A.

Bardziej szczegółowo

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa?

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa? System oceny zgodności w Polsce jak to działa? Unijne akty horyzontalne Decyzja PE i Rady UE nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu Rozporządzenie nr 765/2008/WE

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach 1),2)

USTAWA z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach 1),2) Kancelaria Sejmu s. 1/44 USTAWA z dnia 25 lutego 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. 2011 Nr 63, poz. 322. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach 1),2) 1) Niniejszą ustawą zmienia się: ustawę

Bardziej szczegółowo

PILWAR S. Strona 1 z 5. Edycja 1 Data aktualizacji: - Data sporządzenia: 16.03.2009. 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta.

PILWAR S. Strona 1 z 5. Edycja 1 Data aktualizacji: - Data sporządzenia: 16.03.2009. 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta. Strona 1 z 5 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta. 1.1. Identyfikacja preparatu 1.2. Zastosowanie preparatu Emulsja antyadhezyjna, wodoodporna, stosowana w produkcji płyt pilśniowych twardych,

Bardziej szczegółowo

Kaucje na opakowania po środkach niebezpiecznych - teoria i praktyka Ŝycia gospodarczego

Kaucje na opakowania po środkach niebezpiecznych - teoria i praktyka Ŝycia gospodarczego Kaucje na opakowania po środkach niebezpiecznych - teoria i praktyka Ŝycia gospodarczego Włodzimierz URBANIAK Wydział Chemii UAM, Poznań Wydział Technologii i InŜynierii Chemicznej UTP, Bydgoszcz Środki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 kwietnia 2012 r. Poz. 445 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2012 r.

Warszawa, dnia 25 kwietnia 2012 r. Poz. 445 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 25 kwietnia 2012 r. Poz. 445 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Identyfikacja przedsiębiorstwa: Zakłady Chemiczne ANSER Sp. z o.o. Siedziba: Ul. J. Conrada 7, 01-922 Warszawa tel.: (022) 663 70 73 fax.: (022) 669 01 22

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALN OŚCI SPRZEDAWCY z tytułu niezgodności towaru

Bardziej szczegółowo

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania.

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Polskie przepisy wprowadzające uregulowania UE - OBSZAR REGULOWANY - budownictwo Ustawa Prawo Budowlane z dnia 7 lipca1994

Bardziej szczegółowo

Data wydania: 22 kwietnia 2008r. Data aktualizacji: 06 października 2011r.

Data wydania: 22 kwietnia 2008r. Data aktualizacji: 06 października 2011r. 1. Identyfikacja mieszaniny i identyfikacja producenta 1.1. Nazwa mieszaniny 1.2. Zastosowanie mieszaniny: Proszek o odczynie alkalicznym do prania ręcznego, w pralkach mechanicznych, mycia i czyszczenia.

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO RIGIDUR Klej do płyt podłogowych RIGIDUR

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO RIGIDUR Klej do płyt podłogowych RIGIDUR Strona / stron 1/5 Producent / Dystrybutor: Rigips Polska - Stawiany Sp. z o.o. Szarbków 73, 28-400 Pińczów Tel. (22) 457 14 44, 457 14 35, fax: (22) 457 14 33 e-mail: Rigips.Polska@bpb.com.pl Telefon

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny. R KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania: 05.05.2005 Aktualizacja: 10.2007 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta Nazwa handlowa: DERAT PASTA Rodzaj produktu: rodentycyd Kategoria: Produkt

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 20 r.

Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 20 r. Projekt z dnia 9 marca 2012 r. Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 20 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. Ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG

Bardziej szczegółowo

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA

1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRODUCENTA TECHNITynk Sp. z o.o. Rzeczków Kolonia 60, 26-680 Wierzbica Tel./fax: 48 618 26 96, www.technitynk.pl KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU Opracowana zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie substancji/ preparatu Środek dezynfekujący do skóry, błon śluzowych i ran. 1.2. Informacja o wytwórcy/ dostawcy Importer/dystrybutor

Zastosowanie substancji/ preparatu Środek dezynfekujący do skóry, błon śluzowych i ran. 1.2. Informacja o wytwórcy/ dostawcy Importer/dystrybutor Karta charakterystyki zgodna z wymogami przepisów Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie karty charakterystyki substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

(Informacje) INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ KOMISJA EUROPEJSKA

(Informacje) INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ KOMISJA EUROPEJSKA 30.8.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 262/1 IV (Informacje) INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ KOMISJA EUROPEJSKA Komunikat Komisji w ramach wdrażania

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane:

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU. 1.2. Istotne zidentyfikowanie zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowanie odradzane: Data sporządzenia karty: 09.02.2004r. Data aktualizacji: 28.05.2015r. 1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/MIESZANINY IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA 1.1. Identyfikacja produktu: Wirek odplamiacz Kolor 1.2. Istotne

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Data wykonania: 2009-05-25 TAŚMA MASKUJĄCA NTS Strona 1 z 5 1. IDENTYFIKACJA PRODUKTU IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA 1.1. Dane dotyczące produktu: Taśma maskująca. 1.2. Przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95 ust. 1,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95 ust. 1, ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 1830/2003 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 22 września 2003 r. dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALN OŚCI SPRZEDAWCY z t Z tytułu niezgodności

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy Światowy Dzień Ofiar Wypadków Przy Pracy i Chorób Zawodowych

Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy Światowy Dzień Ofiar Wypadków Przy Pracy i Chorób Zawodowych Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy Światowy Dzień Ofiar Wypadków Przy Pracy i Chorób Zawodowych Narażenie na substancje chemiczne i ich mieszaniny w miejscu pracy omówienie wyników

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci Strona 1/5 1. Identyfikacja preparatu, Identyfikacja dystrybutora Nazwa preparatu: - 300g, 500g. Zastosowanie preparatu: Utrzymuje optymalny dla zdrowia poziom wilgoci, absorbuje nadmierną wilgoć z powietrza

Bardziej szczegółowo

Janina Kawałczewska RCEE Płock

Janina Kawałczewska RCEE Płock Janina Kawałczewska RCEE Płock Konferencja realizowana jest w ramach projektu pn. Region płocki, Kujaw i Ziemi Kutnowskiej regionem świadomych ekologicznie współfinansowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo