AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU I DO II WOJNY ŚWIATOWEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU I DO II WOJNY ŚWIATOWEJ"

Transkrypt

1 ROCZNIKI HUMANISTYCZNE Tom LXI zeszyt ANNA MAJ AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU I DO II WOJNY ŚWIATOWEJ Wiek XIX by w Europie okresem znacz acych przemian politycznych, spo ecznych i technologicznych. W Anglii proces ten rozpocz a sie juz w2. po. XVIII w., na kontynencie od pocz atku XIX w. Narodzi o sie zapotrzebowanie na budowle funkcjonalne, takie jak fabryki czy urz adzenia komunikacyjne: mosty, tunele, koleje, dworce, porty. W skutek masowej migracji do miast powsta o równiez zapotrzebowanie na budownictwo wielomieszkaniowe, przede wszystkim tanie, funkcjonalne i higieniczne. Jednak niektórym ci agle jeszcze trudno by o przestawić sie na nowy, m.in. higieniczny tryb z ycia: Po saskiej ciemnocie, po modzie Oświecenia, uświe caj acej nakazem medycyny unikanie wody wzi a wiek XIX w spadku niechlujstwo fizyczne, zami owanie w brudzie. Chyba Z ydzi lub nieliczni mahometanie pozostali wierni aźni, która wśredniowieczu by a najbardziej ucze szczanym miejscem zebrań. Nawet w okresach, kiedy kobieta szczególnie k apieli potrzebuje, unika y jej damy zarówno kuchciane jak walterskotki, z e uz yjemy określeń S owackiego. Nie wolno, nie wypada uz ywać wody i myd a, zabrania tego tradycja ludowa i szlachecka. Perfumy usuwa y odór potu i brud, p yn gumowy do w osów zabija insekty równie dobrze, jak dawniej specjalne m oteczki. Damy z najwyz szej arystokracji polskiej s yne ydokońca stulecia z osobistego niechlujstwa 1. W 2. po. XIX w. w Polsce wykszta ci sie wzorzec domowego pomieszczenia sanitarnego o wy acznej funkcji higieniczno-sanitarnej azienka. Estetyke aparatów sanitarnych coraz bardziej podporz adkowywano ich funkcji, Mgr ANNA MAJ doktorantka Historii Sztuki KUL; 1 S.Wasylewski, Z ycie polskie w XIX w., Kraków 1962, s. 42.

2 144 ANNA MAJ rezygnuj ac z elementów dekoracyjnych, jakie stosowano w okresie eklektyzmu. Historia azienki jako samodzielnego pomieszczenia w mieszkaniu, s uz acego wy acznie celom higienicznym, jest stosunkowo krótka, sie ga po owy XIX wieku. Natomiast wcześniej, narze dzia s uz ace do mycia miednice, nawet wanny umieszczano w sypialniach, kuchniach, przechowywano w suterenach, strychach. W Polsce proces ten zacz a sie w 2. po. XVIII w., w czasie, gdy na tron wst api Stanis aw August Poniatowski. W Warszawie liczba mieszkańców wzros- a z w roku 1754 do w roku 1770, a w 1794 przekroczy a Stolica jako sta a siedziba króla i jego dworu dość intensywnie zacze - a przekszta cać sie wośrodek wielkomiejski, te tni acy z yciem politycznym, gospodarczym i kulturalnym. Powsta o wiele nowych domów mieszkalnych. Jeszcze w 2. po. XVIII w. azienka w kamienicy by a niecze stym zjawiskiem. Urz adzenia sanitarne prawie zawsze budowano na podwórzach, wspólne dla wszystkich. By y najcze ściej drewniane, ze zbiornikami nieczystości z drewna impregnowanego, ob oz one glin a dla uzyskania nieprzepuszczalności i obmurowane. Jedynie kamienice najbogatszych ludzi wyposaz one by y w kloaki na wszystkich kondygnacjach. W inwentarzach pośmiertnych tego okresu czytamy o sprze tach s uz acych do higieny, np. u kupca Mariana Szutkowskiego, mieszkaj acego przy ul. Piwnej, w takim spisie z 1786 r. wymieniono m.in.: stolik nocny francuskiej roboty, wyk adany drewnem róz anym, z 2-ma kamiennymi p ytami [oraz] stolec jesionowy, czerwon a skór a obity, z okuciem 3. W sprze ty takie zaopatrywa o sie mieszczaństwo w magazynach Hampla, Reslera czy Jarzewicza: biurka i ekrany angielskie, francuskie lustra, stoliki mahoniowe, chińskie gotowalnie, kanapy i krzes a francuskimi materia- ami obite 4. W zamoz niejszych domach mieszczan warszawskich spotyka sie niekiedy lawaterze do mycia, miednice oraz róz ne urz adzenia higieniczne, wygodniejsze od nocnych naczyń tzw. stolce, niekiedy nawet fornirowane jesionem, lecz g ównie sosnowe. Znaleźć tez moz na taboret angielski z basenem cynowym 5. Z gdańskich domów mieszczańskich 2. po. XVIII w. znamy lokalizacje miejsc ustronnych, ubikacji, które moz emy odnaleźć w anon- 2 Z.Dmochowski,Dzieje architektury w Polsce, Londyn B.Maszkowska,Z dziejów polskiego meblarstwa okresu oświecenia, t. I, Wroc aw 1956, s Tamz e,s N.Miks-Rudkowska, Wne trza mieszkalne w miastach polskich w 2. po. XVII i w XVIII w., w: Dom i mieszkanie w Polsce, Druga po owa XVII-XIX w., Studia i materia y z historii kultury polskiej, t. I, Wroc aw Warszawa Kraków Gdańsk 1975, s. 99.

3 AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU 145 sach dotycz acych sprzedaz y lub wynaje cia domów, a takz e w wizjach murarskich 6. G ównie sugerowano sie poradnikami budowy nowych domów mieszczańskich. Ubikacje polecano lokować od wschodu, z dala od takich pomieszczeń, jak kuchnie i spiz arnie, jednak w dogodnej bliskości sypialni. Walce z brzydkimi zapachami mia y s uz yć m.in. szczelne drzwi i okna wewn atrz ubikacji. Wiadomo równiez, z e pomieszczenia takie umieszczano w piwnicach, na parterze w obre bie sieni, w oficynach. Juz w tym czasie znany by uste p, który oczyszcza sie sam dzie ki biez acej wodzie 7.Zkońca XVIII w. pochodz a zapiski, które odbierać dziś moz na jako wyraz juz dość silnej potrzeby stworzenia azienki, pomieszczenia osobnego do utrzymywania higieny: W 1782 roku w encyklopedii Johanna Georga Krünitza odnotowano juz, z e k apiele s uz a nie tylko utrzymaniu czystości, ale takz e samego zdrowia [ ] totez wielu bogatych i wraz liwych ludzi ordynuje zazwyczaj w swych mieszkaniach takie pokoje, które przeznaczone s a wy acznie do tego celu i nazywane s a azienkami 8. Ludność mniej zamoz na nie posiada a azienek, mieszka a zazwyczaj w kamienicach czynszowych na warszawskim Stanis awowie, budowanych specjalnie w tym celu 9. Przy ul. Dani owiczowskiej kamienice kasztelana Jezierskiego zamieszkiwa o 15 lokatorów, natomiast juz w kamienicy Macieja Kwartnickiego mieszka o prawie 200 osób 10. Z ycie wielkomiejskie skupia o sie w Warszawie przy ul. D ugiej, Miodowej, Senatorskiej i Krakowskim Przedmieściu, tu powsta a jedna z pierwszych wielkich kamienic czynszowych, zaprojektowana przez E. Schrögera oko o 1774 r. dla bankierskiej rodziny Tepperów 11. Jednak przy jej luksusowym wyposaz eniu zapomniano o azienkach. Dom uchodzi za nowoczesny m.in. wówczas, gdy posiada ubikacje, po oz on a w dogodnej bliskości sypialni 12. By a ona wyposaz ona w specjalne naczynie, którego wypróz nieniem zajmowa- 6 E.Barylewska-Szymańska, Czystość i higiena w gdańskich domach mieszczańskich drugiej po owy XVIII w., Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 53(2005), nr 3-4, s Tamz e, s Tamz e, s Dmochowski, dz.cyt., s Tamz e. 11 Tamz e, s E.Barylewska-Szymańska, W.Szymański, na św. Micha a lub od zaraz - sprzedaz i wynajem domów i mieszkań w Gdańsku w 1775 r. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 51(2003), nr 1, s. 36.

4 146 ANNA MAJ a sie s uz ba. Dopiero wprowadzenie w powszechny uz ytek w latach 80. XIX w. syfonów, kolanek w rurach odp ywowych, spowodowa o zanik nieprzyjemnych zapachów. Na parterze mieści sie kantor, na pierwszym pie trze pokoje do wynaje cia, wyz ej mieszkania dla w aścicieli 13. Na tym w aśnie polega o nowatorstwo kamienicy, której typ rozprzestrzeni sie w latach Zzasady w naroz u wewne trznym naste powa o po aczenie z oficyn a, w której znajdowa y sie mie dzy innymi pomieszczenia sanitarne. azienki w XIXwiecznych czynszówkach przewaz nie znajdowa y sie wg e bi domu. Równiez we Wroc awiu w domach sprzed XIX w. z zasady nie umieszczano uste pów, nie mówi ac juz o azienkach 14.Cze sto natomiast lokowano je w naroz u pomie dzy domem g ównym a oficyn a. W XVIII-wiecznych traktatach architektonicznych radzono jeszcze umieszczać wisz ace miejsca sekretne przy tylnej ścianie sypialni 15. Chodzi o tu o wykusze latrynowe. Penther w jednym z traktatów opisuje skutki wynikaj ace z umieszczenia uste pu w pobliz u sypialni: Posiadanie uste pu w sypialni jest po cze ści wygodn a, po cze ści zaś niewygodn a rzecz a. Wygodne bo nocn a por a moz na tam dojść bez nadk adania drogi, niewygoda, bo zazwyczaj powoduje powstanie w sypialni brzydkich zapachów 16. Takie w aśnie dylematy spowodowa y, iz dla w asnego komfortu decydowano sie na separowanie miejsc ustronnych. W Krakowie przy ul. Floriańskiej w jednej z kamienic przeprowadzono wizje 23 V 1727 r. w której odnotowano, iz : ubikacje dolne od strony ulicy by y sklepione, z oknami z kratami 17. Nasuwa sie wniosek, iz mog a lub mog y istnieć górne ubikacje, tj. znajduj ace sie na górnych kondygnacjach czy pie trach. Poza tym w obejściu znajdowa y sie : kuchnia, piekarnia, gorzelnia i aźnia 18. W kamienicy pod Barankiem wizje przeprowadzono m.in. w 1700 r., w której czytamy: na I pie trze z izby na ty sklepik sklepiony z krat a z elazn a w oknie. Na zadzi studnia z ańcuchem z elaznym i wiadrem miedzianym, azienka z drzewa pobudowana i stajnie, pod indermachem sklepy dwa sklepione, [ ] dalej dwa loka sekreta H.Bieniaszkiewicz, Architektura secesyjna Lublina, Lublin 2005 r., s W. Brzozowski, Urzadzenia wodno-kanalizacyjne w domach wroc awskich w XVII i XVIII w., Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 53(2005), nr 3-4, s Tamz e, s Tamz e, s A.Chmiel, Domy krakowskie, Ulica Floriańska, cz. 2, Kraków 1920, s Tamz e, s Tamz e, s. 94.

5 AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU 147 Rozbiory przynios y fatalny skutek dla gospodarki, przemys u, szczególnie w pruskim i austriackim zaborze. Królestwo Kongresowe natomiast (szczególnie zaś Warszawa) przez y o w latach okres oz ywionej i owocnej dzia alności na wielu szczeblach gospodarki i polityki. Architektura rozwija a sie wytyczonymi przez ostatniego króla drogami. W 1817 r. powsta a Rada Budownicza, kontroluj aca zgodność projektów z planem regulacyjnym miasta oraz przepisami policyjno-budowlanymi 20. W tym okresie wzros a równiez znacznie liczba ludności Warszawy. Kredyty prywatne i państwowe przyczyni y sie w znacznym stopniu do rozwoju w budowie kamienic czynszowych. Na rozwój higieny znacz acy wp yw mia a sieć wodoci agowa, która przez ca y XIX w. pozostawia a wiele do z yczenia. Zbudowanie takiej nowoczesnej sieci wyposaz onej w filtry by o kosztowne, niewiele miast mog o sobie na ni a pozwolić. Najwcześniej, bo juz w 1851 r. powsta a ona w Warszawie wed ug projektu Henryka Marconiego, w 1888 r.; pod aczonych do wodoci agu by o jedynie 1250 domów 21. Dalej budowa wodoci agów poste powa a kolejno w: Ciechocinku (ok r.), P ocku (ok r.), Lublinie (1899 r.), Olkuszu (1903 r.); w zaborze pruskim sprawa przedstawia a sie lepiej, gdyz na prze omie XIX i XX w. prawie wszystkie miasta zaboru mia y juz sieć wodoci agow a 22. Powoli i z pewności a nie na skale powszechn a pogl ad, jakoby mycie szkodzi o zdrowiu, odchodzi w przesz ość. Ponadto w po owie XIX w. pojawi a sie koncepcja odwrotna, o zbawiennych dla zdrowia i si skutkach utrzymania czystości. W trakcie trwaj acego w 2. po. XIX w. rozwoju gospodarczego, technicznego, rozwoju handlu i powszechnie panuj acej mody zmianie uleg o równiez wne trze kamienicy mieszczańskiej. Wne trza kamienic by y skrajnie zróz nicowane, na co znaczny wp yw mia a zamoz ność poszczególnych rodzin. Maria Krysiak nazywa to zjawisko indywidualizmem cechuj acym poszczególne domostwa, które mia o być charakterystyczne dla mieszkańców kamienicy 23. Wielki wp yw na te przemiane mia rozwój wiedzy na temat higieny. Wtedy w aśnie zacze y sie pojawiać w kamienicach warszawskich azienki jako osobne pomieszczenia s uz ace do higieny. Mowa m.in. o domu wzniesionym na placu Krasińskich w Warszawie pierwotnie na zamówienie rodziny Badenich, a naste pnie odkupionym przez Hermana Epsteina 24. Dom Epsteinów by jed- 20 Dmochowski, dz.cyt., s M. Bogucka, Kultura, naród, trwanie. Dzieje kultury polskiej od zarania do 1989 r., Warszawa 2008, s Tamz e. 23 M.Krysiak, W kamienicy mieszczańskiej, Chorzów [b.r.], s A.Wiernicka, Warszawski zamoz ny dom bankierski w drugiej po owie XIX w.,

6 148 ANNA MAJ nym z nielicznych budynków posiadaj acych instalacje gazow a. W aściciele otwarci byli na wszelkiego rodzaju nowinki, st ad tez wśród sprze tów kuchennych znajdowa a sie na przyk ad lodownia pokojowa, coś w rodzaju pierwszej lodówki, czy filter kamienny być moz e s uz acy do uzdatniania wody 25. Herman Epstein zmar w październiku 1867 r., natomiast inwentarz jego rodzina sporz adzi a w lutym naste pnego roku 26. Nowości a, a zapewne przejawem ekstrawagancji by o umieszczenie w spisie na pierwszym miejscu najbardziej nowoczesnego pomieszczenia, jakim by a azienka. Pomieszczenie pe ni o dwie role garderoby i pokoju k apielowego. Pierwszy ze wzgle du na znajduj ace sie tam trzy szafy jesionowe do przechowywania bielizny i odziez y domowników, który zosta odgrodzony od w aściwej azienki parawanem. Tam znajdowa a sie wanna, nape niana w razie potrzeby biez ac a wod a z kranów zainstalowanych w ścianie, a doprowadzaj acych wode z kot ów w tym samym pomieszczeniu. Wiadomo równiez o ustronnym przejściu do sypialni gdzie wykonywano czynności higieny osobistej, do czego uz ywano umywalki, oraz za atwiano potrzeby fizjologiczne ( postument jesionowy z naczyniem fajansowym ) 27. Dodatkowo w sypialni znajdowa y sie dwie umywalki, po jednej dla ma z onków, s uz ace do codziennej higieny osobistej 28. W tym czasie pre z nie juz dzia a a fabryka Wyrobów Metalowych i Lakierowanych Karola Mintera (il. 1), która w 1859 r. wśród asortymentu proponowa a: Przedmioty rozmaite domowe: Kraszuarki, itp., óz ka i meble z elazne, k apiele kropliste, wanny, miednice, nalewki, konewki i kub y do wody itp., Waterklozety i indory 29. Niemal 20 lat później (1878 r.) firma reklamowa- a: Wanny, przyrz ady do k apieli i przyrz ady do grzania wody w wannach, umywalki z elazne i blaszane, prysznice sta e i podróz ne, k apiele parowe, wateri luft klozety róz nych systemów, kub y hermetyczne 30. Na prze omie XIX i XX w. wybudowano w Katowicach przy ul. Rutgerstrasse 9 kamienice mieszczańsk a (il. 2), w której dziś mieści sie Muzeum Historii Katowic. Wiadomo, z e by a tam azienka, jednak nie uwzgle dniono jej podczas urz adzania wne trz muzeum. Toaleta znajdowa a sie w pobliz u kuchni i po- Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 52(2004), nr 1, s Tamz e,s Tamz e,s Tamz e,s Tamz e,s M.Dubrowska, A.So tan, Rzemios o artystyczne Minterów , Warszawa 1987, s. 28. Tamz e,s.62.

7 AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU 149 koju dla s uz by 31. Zaraz obok znajdowa a sie równiez ubikacja dla s uz by, gości i domowników. By a ona z kolei po aczona z azienk a, która otwiera a sie równiez w sypialni ma z eńskiej. Pomieszczenia sanitarne ostatecznie zdemontowano podczas urz adzania wystawy sta ej: W kamienicy mieszczańskiej. Codzienność i odświe tność na pocz atku lat 90. XX w. Zabytkowe pozosta ości spoczywaj a w magazynach muzeum, być moz e czekaj a na reorganizacje wystawy. W XIX w. najbardziej rozprzestrzenion a form a siedziby przedstawicieli burz uazji warszawskiej by a wielka, luksusowo wykończona kamienica (il. 3), po oz ona w reprezentacyjnej cze ści miasta 32. Oprócz wielkiego apartamentu w aściciela, zwykle na drugim pie trze, znajdowa y sie mniejsze mieszkania do wynaje cia oraz lokal handlowy lub biurowy, zajmowany najcze ściej przez przedsie biorstwo nalez ace do w aściciela nieruchomości. Z tej zabudowy nic nie przetrwa o do naszych czasów, plany jednak wskazuj a, iz dbano o higiene i miejsca do tego przeznaczone. W odzi w latach przewaz aj acym typem budowli mieszkaniowej by a kamienica czynszowa, najpierw trzy-, czterokondygnacyjna, a na pocz atku XX w. pie cio- lub sześciokondygnacyjna 33. Uk ad pomieszczeń by uwarunkowany stanem maj atkowym w aściciela, w latach 80. XIX w. doprowadzono wode i kanalizacje. W komfortowych mieszkaniach (kamienica na rogu ul. Piotrkowskiej i Cegielnianej, wyk. Gustaw Landau-Gutenteger), w oficynie znajdowa a sie kuchnia, azienka, spiz arnia. Cze sto lokowano osobno toalete i umywalnie b adź azienke. W kamienicach o niz szym standardzie (np. kamienica przy ul. Piotrkowskiej 143), wspólne dla lokatorów sanitariaty umieszczano zwykle na pó pie trach, przy klatkach schodowych lub w oficynach. W pierwszych latach XX w. wprowadzono wiele innowacji konstrukcyjnych czy technicznych, jednak charakter budowli pozosta ten sam. Kamienice o znacznie niz szym standardzie budowane by y m.in. przy ul. Kamiennej (obecnie W ókiennicza), która zosta a wytyczona w odzi w latach 80. XIX w. 34 Pomieszczenia w takich kamienicach nie by y wyraźnie wyodre bnione, mog y być wynajmowane jako jedno- lub dwuizbowe. Ubikacje by y zainstalowane w osobno postawionych drewnianych komórkach na po- 31 Krysiak, dz.cyt., s T.S.Jaroszewski, Od klasycyzmu do nowoczesności, O architekturze polskiej XVIII, XIX i XX wieku, Warszawa 1996, s I.Pop awska, Architektura mieszkaniowa odzi w XIX w., Warszawa 1992, s Tamz e, s. 88.

8 150 ANNA MAJ dwórku albo w przybudówkach na pó pie trach, wode czerpano ze studni. Wszystkie kondygnacje mia y ten sam plan. W 20-leciu mie dzywojennym w architekturze i sztuce ściera y sie dwie tendencje. Stosunkowo sta y stopień urbanizacji Polski powodowa, z e kultura nadal w duz ej mierze nosi a pie tno tradycji, choć nie tyle elitarnej, ile ludowej, wiejskiej, ma omiasteczkowej. Niemniej jednak oddzia ywanie szko y, prasy, radia, filmu przynios o pewne zmiany postaw i obyczajów, nawet na g e bokiej prowincji. Zmieni y sie warunki z ycia, wie ksze zmiany nast api y oczywiście w mieście. W ośrodkach niezniszczonych w czasie I wojny światowej dominowa y stare domy, g ównie XIX-wieczne. Na pocz atku XX w. pojawi y sie nowe projekty, nawi azuj ace ci agle do tradycji architektury dworskiej, lub do dawnego, ludowego budownictwa drewnianego. W po owie lat 20. zacze a powstawać nowoczesna architektura oparta na funkcjonalnych zasadach. Zbudowano osiedla WSM w Warszawie: Z oliborz i Radawiec, liczne domy mieszkalne na Saskiej Ke pie i Mokotowie 35. Inaczej podchodzono do uk adu mieszkania. W miejsce XIX-wiecznego salonu pojawi sie pokój dzienny, reszte mieszkania wraz z kuchni a aranz owano wedle potrzeb uz ytkownika. Kuchnie we glowe zast apiono gazowymi, rozpowszechni o sie centralne ogrzewanie, windy, dobrze wyposaz one azienki i toalety nalez a y do standardu. Na takie mieszkania mogli sobie pozwolić tylko dobrze zarabiaj acy. Uboz si nadal mieszkali w starych kamienicach, w nienajlepszych warunkach sanitarnych. Aranz acja wne trza w kre gach średniozamoz nych uleg a nowej modzie: mieszkania s a widne, niezagracone, z niewielk a liczb a prostych sprze tów. Spó dzielnia ad produkowa a lekkie sprze ty nowego typu, wykorzystuj ac motywy ludowe. W wie kszych miastach rozbudowywano sieć wodoci agowo-kanalizacyjn a, w Warszawie w latach d ugość kanalizacji podwoi a sie, zainstalowano pompe elektryczn a i filtry pospieszne 36. W 1935 r. Piotr M. Lubiński opublikowa w miesie czniku Arkady artyku pt. azienka. Tak w nim charakteryzuje to pomieszczenie: Jeśli przejść kolejno wszystkie typy tej ubikacji, to najmniej miejsca potrzebuje prysznic. Tusz jest tem najskromniejszym urz adzeniem, gdy nie sposób pomieścić wanny, nawet siedz acej, typu frankfurckiego. Wanna ta zajmuje bardzo ma o miejsca i jest oszcze dna w eksploatacji. Naste pny rodzaj azienki najcze ściej spotykanej wyposaz ony jest w wanne o normalnych wymiarach 75x180 cm. Naj- 35 M. Bogucka, Kultura, naród, trwanie, Dzieje kultury polskiej od zarania do 1989 r., Warszawa 2008, s Tamz e, s. 390.

9 AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU 151 lepsze i najtańsze s a wanny emaliowane, kwasoodporne, do mniej praktycznych zaliczyć nalez y murowane ok adane glazur a, które szybko stygn a i wreszcie kosztowne wanny kamionkowe i porcelanowe [ ]. W azience nowoczesnej zjawia sie umywalnia. Bywa b adź to ma a miska na kroksztynach z wod a biez ac a, b adź to umywalka s upowa albo luksusowa, podwójna, ze spluwaczk a i armatur a do mycia w osów, wisz aca lub na nogach 37. Dalej autor radzi dla wygody i z racji praktycznego uz ytku zainstalowanie bidetu, który...ci agle jeszcze nalez y do rzadko realizowanych zachcianek miliarderów 38. Sprawa klozetu w kamienicach lat 30. by a ci agle kwesti a sporn a. Lubiński wspomina, z e w Anglii i nawet Ameryce nie s a one wydzielane, jednak radzi tak w aśnie poste pować w razie potrzeby organizacji tej przestrzeni na nowo. Ściany azienki, a przede wszystkim posadzka, powinny być wy oz one materia em atwym do mycia i nie psuj acym sie od wody. Pod oga terakotowa lub bodaj z p ytek ceramicznych lub gumowych. Ściany musz a posiadać lamperie co najmniej olejn a, albo lakierowan a jako namiastke glazury 39. Do standardowego wyposaz enia azienki (il. 4) maj a nalez eć równiez piecyki gazowe i specjale r aczki w aczone w obwód centralnego ogrzewania, s uz ace do suszenia re czników. Poza tym lustra, odpowiednie, jasne oświetlenie. azienki luksusowej architektury lat 30. w Warszawie cechowa niezwykle wysoki poziom wykonania, kosztowne materia y. Architekci prześcigali sie w ich projektowaniu. Najpie kniejsze powsta y w kamienicach przy Al. Przyjació, ul. Frascati, Konopnickiej, Wiejskiej, Narbutta, Smulikowskiego i Bartoszewicza. W 1937 r. ukończono budowe kamienicy przy ul. Sewerynów 4, zaprojektowan a przez Ludwika Paradistala. Znajdowa y sie tam mieszkania 3, 4 i 5 pokojowe oraz kawalerki z azienkami. Posadzki pokrywa a czarna terakota a ściany jasnozielona glazura; armatury by y chromowane. Ponadto na parterze zlokalizowano aźnie parow a dla s uz by. Ciekawe rozwi azanie w zakresie luksusowego budownictwa zaprezentowa architekt Juliusz Z órawski realizuj ac kamienice przy ul. 6 Sierpnia w Warszawie (dziś ul. Nowowiejska). Mieszkania by y niewielkie, nie brano juz pod uwage obs ugi, ale projektant zadba o wygody, równiez w sferze higieny. azienki niewielkie (il. 5), jednak zmieści sie prysznic z wann a, klozet, bidet (!) oraz standartowa umywalka. 37 Arkady 1(1935), nr 4, s Tamz e, s Tamz e.

10 152 ANNA MAJ Potrzeba powstawania w kamienicy odre bnego pomieszczenia s uz acego do higieny osobistej, czyli azienki narodzi a sie w po owie XIX w. By a odezw a na podobnie rozwijaj ac a sie mode na zachód od Polski, na nawo ywania higienistów przestrzegaj acych spo eczeństwo przed groźbami przewlek ych i uci az liwych chorób powodowanych brakiem higieny. W parze pod az a rozwój techniki u atwiaj acy niektóre rozwi azania. Niestety bariera, jak a by y finanse, d ugo by a nie do pokonania, co spowodowa o pocz atkowo, iz traktowano azienki jako szczególny luksus, ewenement czy zbyteczn a ekstrawagancje. Kolejn a przeszkod a by a mentalność spo eczeństwa, ci agle jeszcze nieświadomego, gnuśnego. Pod koniec XIX w., wraz z nowymi pr adami modernistycznymi sytuacja zacze a sie diametralnie zmieniać. Pocz atkowo zmiany widać by o w mentalności (w pocz. XX w. wyniszczaj ace wojny spowodowa- y ponowne zuboz enie spo eczeństwa, które najzwyczajniej nie mog o sobie pozwolić na niektóre luksusy), a w 20-leciu mie dzywojennym, az do II wojny światowej, w dojrza ej i świadomej odpowiedzi zachodowi, z eby projektować i budować nowoczesne, doskonale przemyślane przestrzenie azienkowe. azienki sta y sie w końcu standardowym wyposaz eniem kaz dej nowo powsta ej kamienicy, organizowano je równiez w starych budynkach. Wszystkie wyz ej wymienione czynniki potrzeba, mentalność, technika, powszechna doste pność materia ów budowlanych przyczyni y sie do poprawy stanu higieny polskiej spo eczności. BIBLIOGRAFIA Barylewska-Szymańs k a E.: Czystość i higiena w gdańskich domach mieszczańskich drugiej po owy XVIII w., Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 53(2005), nr 3-4, s Barylewska-Szymańska E.,Szymańs k i W.: na św. Micha a lub od zaraz Sprzedaz i wynajem domów i mieszkań w Gdańsku w 1775 r., Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 51(2003), nr 1. Bieniaszkiewicz H.:Architektura secesyjna Lublina, rozprawa doktorska, Lublin Bogucka M.:Kultura, naród, trwanie. Dzieje kultury polskiej od zarania do 1989 r., Warszawa Brzozowski W.:Urz adzenia wodno-kanalizacyjne w domach wroc awskich w XVII i XVIII w., Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 53(2005), nr 3-4. Chmiel A.:Domy krakowskie, Ulica Floriańska, cz. 2, Kraków Dmochowski Z.:Dzieje architektury w Polsce, Londyn 1956.

11 AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU 153 DubrowskaM.,So tana.:rzemios o artystyczne Minterów , Warszawa Jaroszewski T.S.:Odklasycyzmu do nowoczesności, O architekturze polskiej XVIII, XIX i XX wieku, Warszawa Krysiak M.:Wkamienicy mieszczańskiej, Chorzow [b.r.]. Lubińs k i P. M.: azienka, Arkady 1(1935), nr 4. Maszkowska B.:Zdziejów polskiego meblarstwa okresu oświecenia, t. I, Wroc aw Miks-Rudkowska N.:Wne trza mieszkalne w miastach polskich w 2. po. XVII i w XVIII w., w: Dom i mieszkanie w Polsce, Druga po owa XVII-XIX w., Studia i materia y z historii kultury polskiej, t. I, Wroc aw Warszawa Kraków Gdańsk Pop awska I.:Architektura mieszkaniowa w odzi w XIX wieku, Warszawa Wasylewski S.:Z ycie polskie w XIX w., Kraków Wiernicka A.: Warszawski zamoz ny dom bankierski w drugiej po owie XIX w., Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 52(2004), nr 1. SPIS ILUSTRACJI 1. Arkusz reklamowy wyrobów fabryki Mintera, 1878 r., w: M. Dubrowska, A.So tan, Rzemios o artystyczne Minterów , Warszawa 1987, s Projekt rzutu pierwszego pie tra kamienicy mieszczańskiej przy ul. Rutgerstrasse 9 w Katowicach (1908 r.), w: M. Krysiak, W kamienicy mieszczańskiej, Chorzów, b. r., s. 18. Plan przedstawia mieszkanie ma e (A) i duz e (B), podzielone klatk a schodow a. W cze ści A azienka znajduje sie przy sypialni państwa (4) a klozet pod nr 5; w cze ści B azienka umieszczona pod nr 8 a klozet nr Plan parteru kamienicy J. Fruzińskiego na rogu ul. Marsza kowskiej i Wilczej w Warszawie, stan z 1914 r., w: S. J. Jaroszewski,Od klasycyzmu do nowoczesności, O architekturze polskiej XVIII, XIX i XX wieku, Warszawa 1996, s Fragment ekspozycji z lat 20. XX wieku w Wasser-Bad-Desing Muzeum w Schiltach, Niemcy, autor fot. Anna Maj. 5. azienka w mieszkaniu przy ul. 6 Sierpnia (dziś ul. Nowowiejska 4), stan z 1936 r., w:p.m.lubiński, azienka, Arkady 1(1935), nr 4, s THE BATHROOMS IN THE POLISH TOWN HOUSE IN XIX CENTURY AND UNTIL II WORLD WAR Summary A significant changes societal, political and technological in the England started in the second half of XVIII century, in the rest Europe just since XIX century beginning. Here the barrier was still old, backward mentality of society. In the second half of XIX century in the polish town house was created same kind of space which was used only to take care of the hygiene bathroom. From this convenience were to make use only richest residents of cites.

12 154 ANNA MAJ On the all of polish territory were progressed the waterworks. At the turn of XIX and XX century dynamic progress of the middle class, which were used of technological novelty. At the 20 years of XX century were starting modern architecture, were the bathrooms were already a standard. S owa kluczowe: Wprowadzenie do epoki i problemu sanitariatów, azienki w XVIII w., azienki w XIX w., lokalizacja i funkcja azienki. Key words: Introduction of the age and sanitary installations problem, bathrooms in XVIII c., bathrooms in XIX c., location and function of bathroom.

13 AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU 155

14 156 ANNA MAJ

15 AZIENKI W POLSKICH KAMIENICACH W XIX WIEKU 157

16 158 ANNA MAJ

Zak ad Stolarski Jan GEBAUER. ul. Âw. Marcina 35 46-050 Tarnów Opolski Tel. +48 77 / 464 48 58 Fax +48 77 / 464 48 57

Zak ad Stolarski Jan GEBAUER. ul. Âw. Marcina 35 46-050 Tarnów Opolski Tel. +48 77 / 464 48 58 Fax +48 77 / 464 48 57 Zak ad Stolarski Jan GEBAUER ul. Âw. Marcina 35 46-050 Tarnów Opolski Tel. +48 77 / 464 48 58 Fax +48 77 / 464 48 57 www.okiennice.com www.gebauer.com.pl e-mail: info@gebauer.com.pl... to wi cej ni okna

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE WNĘTRZ W MEBLE ARCHIWUM ZAKŁADOWE

WYPOSAŻENIE WNĘTRZ W MEBLE ARCHIWUM ZAKŁADOWE WYPOSAŻENIE WNĘTRZ W MEBLE ARCHIWUM ZAKŁADOWE NAZWA I ADRES OBIEKTU BUDOWLANEGO INWESTOR ZAKRES OPRACOWANIA BUDYNEK URZĘDU MIASTA W STALOWEJ WOLI ul. Wolności 7, 37-450 Stalowa Wola URZĄD MIASTA W STALOWEJ

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA ISTNIEJĄCYCH ŁAZIENEK W OŚRODKU SZKOLNY -WYCHOWAWCZYM W KRASNYMSTAWIE ARCHITEKTURA SPIS ZAWARTOŚCI

MODERNIZACJA ISTNIEJĄCYCH ŁAZIENEK W OŚRODKU SZKOLNY -WYCHOWAWCZYM W KRASNYMSTAWIE ARCHITEKTURA SPIS ZAWARTOŚCI II. Część graficzna. ARCHITEKTURA SPIS ZAWARTOŚCI Tytuł rysunku: Skala Numer Rzut parteru 1 : 50 A01 Rzut piętra 1 : 50 A02 Przekrój 1 : 50 A03 Elementy aranżacji ścian 1 : 50 A04 Elementy aranżacji ścian

Bardziej szczegółowo

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 Lambox Food Truck Korzyści sklepu mobilnego Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu firmy Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 1 Zabudowa LAMBox LAMBox to jeden

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1a do siwz. Gdyńskie Centrum Innowacji. tel. +48 58 698 21 23. fax +48 58 698 21 30. Jednostka Budżetowa. www.ppnt.gdynia.

Załącznik nr 1a do siwz. Gdyńskie Centrum Innowacji. tel. +48 58 698 21 23. fax +48 58 698 21 30. Jednostka Budżetowa. www.ppnt.gdynia. Załącznik nr 1a do siwz Szczegółowy zakres przedmiotu zamówienia Część I sprzątanie budynku biurowego, budynku administracyjnego i hali łukowej wraz z serwisem dziennym toalet. 1 Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu

Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu Realizowanego na działce numer 33/4, k.m. 4, obręb Wojnowice ul. Ogrodowa 1, 47 470 Wojnowice gmina Krzanowice powiat raciborski województwo

Bardziej szczegółowo

3. Przedmiot opracowania:

3. Przedmiot opracowania: 3. Przedmiot opracowania: Niniejsze opracowanie obejmuje lokalizację na działce istniejącego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą, budynku stodoły przeznaczonego do rozbiórki. - Podstawowe wskaźniki:

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW domu "Albatros 2"

ZESTAWIENIE MATERIAŁÓW domu Albatros 2 1 1 Ławy fundamentowe B-20 14,74 Stopy fundamentowe B-20 2,00 Ściany fundamentowe 46,74 bloczki betonowe na ścianę o gr. 9(12)cm 2 bloczki betonowe na ścianę o gr. 24cm 874,04 bloczki betonowe na ścianę

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE MATERIAŁOWO-KOSZTOWE Bajkowy II

ZESTAWIENIE MATERIAŁOWO-KOSZTOWE Bajkowy II 1 MATERIAŁY mb m2 m3 szt Cena Wartość 1 2 3 3a 4 5 5a Ławy fundamentowe B-20 12,27 24 2 944,13 zł Stopy fundamentowe B-20 1,34 24 320,64 zł Ściany fundamentowe 51,69 bloczki betonowe na ścianę o gr. 9(12)cm

Bardziej szczegółowo

Woda to życie. Filtry do wody. www.ista.pl

Woda to życie. Filtry do wody. www.ista.pl Woda to życie Filtry do wody www.ista.pl Filtry do wody Mamy coś na osady i korozję Dobra i czysta woda pitna stała się dla nas prawie oczywistą rzeczą. Przedsiębiorstwa wodociągowe dokładają dużych starań

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie.

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie. Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych wymiarach do zastosowania w służbie zdrowie. PVS RVS System profili i połączeń dla rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-05 PROGRAM Certyfikacja zgodności z Kryteriami Grupowymi certyfikacja dobrowolna Warszawa, PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Wykonanie materiałów reklamowych i dostarczenie ich do siedziby Zamawiającego

Wykonanie materiałów reklamowych i dostarczenie ich do siedziby Zamawiającego ORVII.272.73.2011 Zamawiający: Województwo Łódzkie al. Piłsudskiego 8 90-051 Łódź Prowadzący postępowanie: Urząd Marszałkowski w Łodzi Departament Organizacyjny al. Piłsudskiego 8 90-051 Łódź fax. (42)

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Wywoławczy miesięczny czynsz netto 200 zł / m 2 p.u.

OGŁOSZENIE. Wywoławczy miesięczny czynsz netto 200 zł / m 2 p.u. OGŁOSZENIE Zakład Narodowy im. Ossolińskich ogłasza negocjacje w sprawie najmu lokali gastronomicznych, zlokalizowanych w kompleksie budynków Rynek 6 Kiełbaśnicza 5 wraz z oficynami. Na podstawie Zarządzenia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik Nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia CZĘŚĆ A PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. Prace wykonywane codziennie: 1. Sprzątanie pomieszczeń biurowych o łącznej powierzchni 2437m². z tego - 589

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

TU KOSZALIN - PPA - HERMAN-SMIERZEWSKI SZ2015/16 AW-1.7 PA: ARCH FOR KIDS. AW-1.7 PA: Arch for Kids

TU KOSZALIN - PPA - HERMAN-SMIERZEWSKI SZ2015/16 AW-1.7 PA: ARCH FOR KIDS. AW-1.7 PA: Arch for Kids AW-1.7 PA: Arch for Kids STRONA 1! AW-1.7 PA: Arch for Kids HARMONOGRAM: 1 SR/PT - 2015.10.07/09 PA. 7 E4.2-01 INTRO, wprowadzenie 2 SR/PT - 2015.10.14/16 PA. 7 E4.2-01 korekta 3 SR/PT - 2015.10.21/23

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SPRZEDAśY NIERUCHOMOŚCI LOKALOWEJ

INFORMACJA O SPRZEDAśY NIERUCHOMOŚCI LOKALOWEJ INFORMACJA O SPRZEDAśY NIERUCHOMOŚCI LOKALOWEJ Lublin ul. InŜynierska 10 KONTAKT Cena proponowana wynosi 360 000 zł do negocjacji (trzysta sześćdziesiąt tysięcy złotych) Bank Zachodni WBK S.A. Obszar Logistyki

Bardziej szczegółowo

PRAWA AUTORSKIE ZASTRZEŻONE. Kraków, listopad 2010 r

PRAWA AUTORSKIE ZASTRZEŻONE. Kraków, listopad 2010 r Projekt ochrony przeciwhałasowej i ochrony przed drganiami i wibracjami Małopolskiego entrum Biotechnologii Kampusu 0 lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie przy ulicy Gronostajowej 7.

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA TECHNICZNA WRAZ Z OPISEM DO INWENTARYZACJI BUDOWLANEJ OKRĘGOWEJ STACJI KONTROLI POJAZDÓW

EKSPERTYZA TECHNICZNA WRAZ Z OPISEM DO INWENTARYZACJI BUDOWLANEJ OKRĘGOWEJ STACJI KONTROLI POJAZDÓW EKSPERTYZA TECHNICZNA WRAZ Z OPISEM DO INWENTARYZACJI BUDOWLANEJ OKRĘGOWEJ STACJI KONTROLI POJAZDÓW 1. PODSTAWA OPRACOWANIA Zlecenie inwestora: MZK Bielsko - Biała; Dz. U. Z 2006r nr 40 poz. 275 w sprawie

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI PODSTAWA PRAWNA 1. 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.kodeks

Bardziej szczegółowo

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu..

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. w którym będziemy mieszkać. Coraz więcej osób, korzystających ze standardowych projektów, decyduje się nadać swojemu

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 3 Sposoby podwyższania sprawności elektrowni 2 Zwiększenie sprawności Metody zwiększenia sprawności elektrowni: 1. podnoszenie temperatury i ciśnienia

Bardziej szczegółowo

ZASOBY MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R.

ZASOBY MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: październik 2014 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464-23-15 faks 22 846-76-67

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i metody kalkulacji

Rodzaje i metody kalkulacji Opracowały: mgr Lilla Nawrocka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Miętnem mgr Maria Rybacka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT TECHNICZNY INSTALACJA KLIMATYZACJI POMIESZCZEŃ BIUROWYCH

PROJEKT TECHNICZNY INSTALACJA KLIMATYZACJI POMIESZCZEŃ BIUROWYCH PROJEKT TECHNICZNY INSTALACJA KLIMATYZACJI POMIESZCZEŃ BIUROWYCH URZĄD GMINY CZERWONAK Poznań 20.08.2007 r. 8 ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. Wstęp 1.1. Podstawa opracowania 1.2. Przedmiot opracowania 1.3. Wykorzystana

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA ROZBUDOWY, REMONTU I PRZEBUDOWY GMINNEGO ZESPOŁU OCHRONY ZDROWIA W MOSZCZENICY

KONCEPCJA ROZBUDOWY, REMONTU I PRZEBUDOWY GMINNEGO ZESPOŁU OCHRONY ZDROWIA W MOSZCZENICY OPIS TECHNICZNY KONCEPCJA ROZBUDOWY, REMONTU I PRZEBUDOWY GMINNEGO ZESPOŁU OCHRONY ZDROWIA W MOSZCZENICY 1 INFORMACJE WSTĘPNE Przedmiot opracowania to projekt koncepcji urbanistyki i architektury dla rozbudowy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 474/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 30 kwietnia 2015 r.

Uchwała Nr 474/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 30 kwietnia 2015 r. Uchwała Nr 474/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie: zmiany planu finansowego Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu na 2015 r. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy

SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy Szkolenie wstępne InstruktaŜ stanowiskowy SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy pod red. Bogdana Rączkowskiego Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr / /2008 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 28 lutego 2008 roku w sprawie zmian w budżecie Kalisza Miasta na prawach powiatu na 2008 rok.

Uchwała Nr / /2008 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 28 lutego 2008 roku w sprawie zmian w budżecie Kalisza Miasta na prawach powiatu na 2008 rok. Uchwała Nr / /2008 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 28 lutego 2008 roku w sprawie zmian w budżecie Kalisza Miasta na prawach powiatu na 2008 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990

Bardziej szczegółowo

Przebudowa ulicy Broniewskiego w Sulmierzycach. ORGANIZACJA RUCHU. Stała organizacja ruchu po przebudowie ulicy Broniewskiego w Sulmierzycach.

Przebudowa ulicy Broniewskiego w Sulmierzycach. ORGANIZACJA RUCHU. Stała organizacja ruchu po przebudowie ulicy Broniewskiego w Sulmierzycach. EGZEMPLARZ NR 1 ORGANIZACJA RUCHU BRANŻA Drogowa ZADANIE: Stała organizacja ruchu po przebudowie ulicy Broniewskiego w Sulmierzycach. OBIEKT Projekt branży drogowej INWESTOR Miasto Sulmierzyce AUTOR NR

Bardziej szczegółowo

www.unimetal.pl NIP: 7671447269

www.unimetal.pl NIP: 7671447269 EGZ. NR 1 UNIMETAL Sp. z o.o. tel. +8 67 26 0 80 ul. Kujańska 10 tel. +8 67 26 22 71 77 00 Złotów fax +8 67 26 26 7 www.unimetal.pl NIP: 76717269 I N W E N T A R Y Z A C J A B U D O W L A N A W R A Z Z

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Idea i Projekt Sieci Najciekawszych Wsi

Idea i Projekt Sieci Najciekawszych Wsi Idea i Projekt Sieci Najciekawszych Wsi INSPIRACJA: Sieci Najpiękniejszych Wsi Francja, Walonia, Włochy, Quebek, Japonia, Hiszpania, Rumunia, Saksonia) INSPIRACJA: SIEĆ NAJPIĘKNIEJSZYCH WSI Francji Ochrona

Bardziej szczegółowo

Mirosława Wasielewska Możliwości tworzenia zasobu mieszkań na wynajem we Wrocławiu. Problemy Rozwoju Miast 5/2-4, 112-115

Mirosława Wasielewska Możliwości tworzenia zasobu mieszkań na wynajem we Wrocławiu. Problemy Rozwoju Miast 5/2-4, 112-115 Mirosława Wasielewska Możliwości tworzenia zasobu mieszkań na wynajem we Wrocławiu Problemy Rozwoju Miast 5/2-4, 112-115 2008 z umową, nastąpiło we wrześniu b.r. Gmina uzyskała łącznie 290 lokali mieszkalnych

Bardziej szczegółowo

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 1. Informacje wstępne Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) w ramach nadzoru nad warunkami pobytu

Bardziej szczegółowo

inteligentne filmy, ekrany i szkła

inteligentne filmy, ekrany i szkła WŁĄCZONA WYŁĄCZONA inteligentne filmy, ekrany i szkła Wiele możliwości Smart Glass oferuje nowoczesne rozwiązania technologiczne, umożliwiające zmienianie przejrzystości szkła. Pozwalają one na połączenie

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO

OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO OFERTA SPRZEDAŻY DZIAŁEK INWESTYCYJNYCH POŁOŻONYCH W CZĘSTOCHOWIE ULICA KORFANTEGO 1. Informacje o nieruchomości Lokalizacja ogólna: Częstochowa, ulica Korfantego. Częstochowa, ulica Korfantego Źródło:

Bardziej szczegółowo

ZMYWARKI FRANKE DO ZABUDOWY

ZMYWARKI FRANKE DO ZABUDOWY 100 ZMYWARKI FRANKE DO ZABUDOWY 60 CM FDW 612 HL 3A 104 FDW 614 DTS 3B A++ 104 40 CM FDW 410 DH 3A 105 ZMYWARKI DO ZABUDOWY 101 ZMYWARKI FRANKE TWÓJ WYBÓR NAJLEPSZE PARAMETRY KLASA EFEKTYWNOŚCI Zmywanie

Bardziej szczegółowo

Plan rozwoju: Fundamenty lekkich konstrukcji stalowych

Plan rozwoju: Fundamenty lekkich konstrukcji stalowych Plan rozwoju: Fundamenty lekkich konstrukcji stalowych Konspekty wykorzystania płyt betonowych, ław fundamentowych i lekkich fundamentów palowych jako fundamentów pod budynki o lekkiej konstrukcji stalowej

Bardziej szczegółowo

Mądrym być to wielka sztuka, ale dobrym jeszcze większa. K o r n e l M a k u s z y ń s k i

Mądrym być to wielka sztuka, ale dobrym jeszcze większa. K o r n e l M a k u s z y ń s k i REGULAMIN WYNAJMU POMIESZCZEŃ W ZESPOLE EDUKACYJNYM W SKWIERZYNIE 1 Administratorem i wynajmującym pomieszczenia szkolne w Zespole Edukacyjnym w Skwierzynie jest dyrektor Zespołu Edukacyjnego. 2 Płatny

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r.

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. w sprawie: ustalenia instrukcji dotyczącej sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych oznaczonych klauzulą

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego.

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu Wrocław, 31-07-2014 r. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. Zamówienie jest planowane do realizacji z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Wojewódzkiego Urzędu Pracy

JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Wojewódzkiego Urzędu Pracy JAK WEJŚĆ NA RYNEK PRACY? Gabriela Woźnica-Bańka Kierownik Centrum Metodycznego Poradnictwa Zawodowego Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach Obecnie karierę zawodową wyznacza trend całoŝyciowego uczenia

Bardziej szczegółowo

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU Temat: Organizacja obszaru roboczego podczas pracy przy komputerze. 1. MONITOR a) UNIKAJ! - umieszczania monitora z boku, jeżeli patrzysz na monitor częściej niż na papierowe dokumenty - dostosowywania

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

KWIECIEŃ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

KWIECIEŃ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ KWIECIEŃ 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY ZATWIERDZAM... Dyrektor OReg WAM Kraków PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY Nazwa zamówienia: Opracowanie projektu technicznego i wymiana instalacji c.o. na ogrzewanie indywidualne w mieszkaniu przy ul. Reymonta

Bardziej szczegółowo

AERIS CA 350 VV EASE Zalety Informacje ogólne

AERIS CA 350 VV EASE Zalety Informacje ogólne AERIS CA 350 VV EASE Centrala wentylacyjna najnowszej generacji wyposażona w wymiennik przeciwprądowy o wysokiej sprawności oraz unikatowe wentylatory prądu stałego wyposażone w wirniki o konstrukcji zapewniające

Bardziej szczegółowo

AUTOR MAGDALENA LACH

AUTOR MAGDALENA LACH PRZEMYSŁY KREATYWNE W POLSCE ANALIZA LICZEBNOŚCI AUTOR MAGDALENA LACH WARSZAWA, 2014 Wstęp Celem raportu jest przedstawienie zmian liczby podmiotów sektora kreatywnego na obszarze Polski w latach 2009

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLE SAMORZĄDOWE. Przedszkole Samorządowe nr 29 Gdynia, ul. Unruga 53. Ewelina Nowak 76-270 Ustka ul. Grunwaldzka 43/49 CZĘŚĆ OPRACOWANIA

PRZEDSZKOLE SAMORZĄDOWE. Przedszkole Samorządowe nr 29 Gdynia, ul. Unruga 53. Ewelina Nowak 76-270 Ustka ul. Grunwaldzka 43/49 CZĘŚĆ OPRACOWANIA OBIEKT PRZEDSZKOLE SAMORZĄDOWE ADRES Gdynia, ul. Unruga 53 INWESTOR Przedszkole Samorządowe nr 29 Gdynia, ul. Unruga 53 JEDNOSTKA PROJEKTOWA OPRACOWANIE AUTORZY Ewelina Nowak 76-270 Ustka ul. Grunwaldzka

Bardziej szczegółowo

Wypadki przy pracy: przyczyny, skutki, zapobieganie. Rada Ochrony Pracy 29-30 listopad 2004 r.

Wypadki przy pracy: przyczyny, skutki, zapobieganie. Rada Ochrony Pracy 29-30 listopad 2004 r. Wypadki przy pracy: przyczyny, skutki, zapobieganie Rada Ochrony Pracy 29-30 listopad 2004 r. 1 2 Treść prezentacji wypadki w Polsce w 2003 roku społeczne koszty wypadków wypadki w Polsce i nowych krajach

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 5/2014 SPOŁECZNEGO KOMITETU ODNOWY ZABYTKÓW KRAKOWA z dnia 1 marca 2014 roku

UCHWAŁA Nr 5/2014 SPOŁECZNEGO KOMITETU ODNOWY ZABYTKÓW KRAKOWA z dnia 1 marca 2014 roku UCHWAŁA Nr 5/2014 SPOŁECZNEGO KOMITETU ODNOWY ZABYTKÓW KRAKOWA z dnia 1 marca 2014 roku w sprawie ustanowienia programów szczegółowych Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa na rok 2015 Społeczny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miechów

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY WENTYLACJA MECHANICZNA

PROJEKT WYKONAWCZY WENTYLACJA MECHANICZNA PRACOWNIA PROJEKTOWA mgr inż. Barbara Pasowicz ul. KRAKOWSKA 1/311 39-200 DĘBICA tel.601 683 931 PROJEKT WYKONAWCZY WENTYLACJA MECHANICZNA OBIEKT: PRZEBUDOWA LOKALI MIESZKALNYCH W BUDYNKU WIELORODZINNYM

Bardziej szczegółowo

z dnia 6 lutego 2009 r.

z dnia 6 lutego 2009 r. Pieczęć podłuŝna o treści Burmistrz Lądka Zdroju ZARZĄDZENIE NR 19 /09 Burmistrza Lądka Zdroju z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia programu przeprowadzania szkoleń pracowników Urzędu Miasta i Gminy

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Załącznik Nr do Regulaminu Pracy Urzędu Gminy Stromiec PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY. Szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzone jest jako: / szkolenie

Bardziej szczegółowo

Wstępna koncepcja osiedla Na Kotlinę

Wstępna koncepcja osiedla Na Kotlinę Wstępna koncepcja osiedla Na Kotlinę Opracowanie: Mgr. Inż. Arch. Michał Włudzik Mgr Inż. Arch. Ewelina Węgrzynowicz - Włudzik Data : 23 Lipiec 2009 Głównym zamierzeniem projektowym było opracowanie koncepcji

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. CHARAKTERYSTYKA ZAMAWIAJĄCEGO lokalizacja na terenie miast: Płock, Warszawa, Radom

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. CHARAKTERYSTYKA ZAMAWIAJĄCEGO lokalizacja na terenie miast: Płock, Warszawa, Radom SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA CHARAKTERYSTYKA ZAMAWIAJĄCEGO lokalizacja na terenie miast: Płock, Warszawa, Radom Zamawiający: Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy ul. Kolegialna 17

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR ROBÓT. Adaptacja pomieszczenia na sale wykładowe. Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu. Obiekt : Prace remontowe

PRZEDMIAR ROBÓT. Adaptacja pomieszczenia na sale wykładowe. Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu. Obiekt : Prace remontowe STRONA TYTUŁOWA ORGBUD-SERWIS Poznań Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu PRZEDMIAR ROBÓT Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu Data: 2014-04-17 SPIS DZIAŁÓW PRZEDMIARU

Bardziej szczegółowo

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini

Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Grupa bezpieczeństwa kotła KSG / KSG mini Instrukcja obsługi i montażu 77 938: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG 77 623: Grupa bezpieczeństwa kotła KSG mini AFRISO sp. z o.o. Szałsza, ul. Kościelna 7, 42-677

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym

Karta informacyjna dla przedsięwzięcia. Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Karta informacyjna dla przedsięwzięcia Przygotowanie informacji dla realizacji przedsięwzięcia w aspekcie środowiskowym Zawartość karty informacyjnej Karta informacyjna przedsięwzięcia to dokument, składany

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiot zamówienia obejmuje: Wynajem: 9 kontenerów biurowych wraz z wyposażeniem, 2 kontenerów sanitarnych, 4 kontenerów magazynowych (na pomieszczenie

Bardziej szczegółowo

Umowa najmu lokalu użytkowego

Umowa najmu lokalu użytkowego Umowa najmu lokalu użytkowego Informacje ogólne Umowa najmu Przez umowę najmu lokalu użytkowego wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy lokal o takim przeznaczeniu do używania przez czas oznaczony lub

Bardziej szczegółowo

HOTEL CENTRUM*** Łódź, ul. Kilińskiego 59/63

HOTEL CENTRUM*** Łódź, ul. Kilińskiego 59/63 Gości X Jubileuszowej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej Alergia Astma Immunologia Kliniczna, Łódź 17-19.06.2010 zapraszamy do korzystania z noclegów w 5 obiektach Centrum-Hotele w centrum Łodzi. Poniżej

Bardziej szczegółowo

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe Projekt MES Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe 1. Ugięcie wieszaka pod wpływem przyłożonego obciążenia 1.1. Wstęp Analizie poddane zostało ugięcie wieszaka na ubrania

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bzp.uni.wroc.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bzp.uni.wroc.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bzp.uni.wroc.pl Wrocław: SUKCESYWNE DOSTAWY MATERIAŁÓW KOMPUTEROWYCH ORAZ ŚWIADCZENIE USŁUG INFORMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. 20 pkt - szafa metalowa certyfikowana, posiadająca klasę odporności odpowiednią

Załącznik nr 2. 20 pkt - szafa metalowa certyfikowana, posiadająca klasę odporności odpowiednią Załącznik nr 2 ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO, ICH DOBÓR DO POZIOMU ZAGROŻEŃ I ZAKRES ICH STOSOWANIA W STRAŻY GRANICZNEJ 1. DOBÓR ŚRODKÓW BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO KATEGORIA K1 - urządzenia do przechowywania/przetwarzania

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Wynajem ATRAKCYJNIE ZLOKALIZOWANY PLAC PRZY DRODZE KRAJOWEJ E30 - LUBAN. Do wydzierżawienia utwardzony plac o powierzchni 2000m2.

Wynajem ATRAKCYJNIE ZLOKALIZOWANY PLAC PRZY DRODZE KRAJOWEJ E30 - LUBAN. Do wydzierżawienia utwardzony plac o powierzchni 2000m2. KRAJOWEJ E30 - LUBAN ATRAKCYJNIE ZLOKALIZOWANY PLAC PRZY DRODZE Do wydzierżawienia utwardzony plac o powierzchni 2000m2. Atrakcyjnie zlokalizowany w Lubaniu przy drodze krajowej nr 30 Zgorzelec - Jelenia

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Kędzierzyn Koźle ul. Wojska Polskiego 2 pawilon administracyjno handlowo - usługowy

Kędzierzyn Koźle ul. Wojska Polskiego 2 pawilon administracyjno handlowo - usługowy Kędzierzyn Koźle ul. Wojska Polskiego 2 pawilon administracyjno handlowo - usługowy Kędzierzyn Koźle, ul. Wojska Polskiego 2 Działki nr: 1188/33, 1188/34 Powierzchnia gruntu: 1 686 m² Działka zabudowana

Bardziej szczegółowo

Domy w Dobrzewinie. Nowa inwestycja Cena nieruchomości: 549 tys. zł MAMY 24 LAT DOŚWIACZENIA. Energooszczędny. Dogodna lokalizacja

Domy w Dobrzewinie. Nowa inwestycja Cena nieruchomości: 549 tys. zł MAMY 24 LAT DOŚWIACZENIA. Energooszczędny. Dogodna lokalizacja Nowa inwestycja 2011 DO ODBIORU Miejscowość: Dobrzewino ul. Przyleśna Charakterystyka nieruchomości Domy w Dobrzewinie Wysoki standard wykończenia Dom gotowy do zamieszkania Położenie blisko lasu i jeziora

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Usług Turystycznych Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Katowicach przy Al.

Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Usług Turystycznych Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Katowicach przy Al. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Usług Turystycznych Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Katowicach przy Al. Korfantego 9, na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji z dnia 30 sierpnia

Bardziej szczegółowo

1 Postanowienia ogólne

1 Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXV/494/2014 Rady Miejskiej w Miechowie z dnia 19 lutego 2014 r. Regulamin określający zasady udzielania dotacji celowych z budżetu Gminy i Miasta Miechów do inwestycji służących

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Statut Państwowej Inspekcji Pracy

Statut Państwowej Inspekcji Pracy Statut Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 26 sierpnia 2011 r.. (Dz. U. Nr 89, poz. 589, z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 oraz z 2009 r. Nr 6, poz. 33), na wniosek Głównego Inspektora Pracy, zarządza się, co

Bardziej szczegółowo

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego.

SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. Ostrowiec Świętokrzyski: Dostawa wraz z montażem gablot, mebli oraz wyposażenia łazienek dla Muzeum i Rezerwatu Archeologiczno-Przyrodniczego w Krzemionkach Numer ogłoszenia: 304106-2011; data zamieszczenia:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do Arkusza kosztorysowania sieci klasy NGA na obszarach wymagających wsparcia publicznego.

Instrukcja do Arkusza kosztorysowania sieci klasy NGA na obszarach wymagających wsparcia publicznego. Załącznik 3 do poradnika dotyczącego planowania i projektowania sieci klasy NGA Instrukcja do Arkusza kosztorysowania sieci klasy NGA na obszarach wymagających wsparcia publicznego. Wersja 1.0 Projekt:

Bardziej szczegółowo

1 STRONA TYTUŁOWA... 1 3 SPIS RYSUNKÓW... 3 4 DANE OGÓLNE... 4

1 STRONA TYTUŁOWA... 1 3 SPIS RYSUNKÓW... 3 4 DANE OGÓLNE... 4 2 SPIS TREŚCI 1 STRONA TYTUŁOWA... 1 2 SPIS TREŚCI... 2 3 SPIS RYSUNKÓW... 3 4 DANE OGÓLNE... 4 4.1 PRZEDMIOT OPRACOWANIA... 4 4.2 INWESTOR... 4 4.3 PODSTAWA OPRACOWANIA.... 4 4.4 LOKALIZACJA... 4 4.5

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. usługa sprzątania pomieszczeń Delegatury Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego. Kalisz, ul.

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. usługa sprzątania pomieszczeń Delegatury Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego. Kalisz, ul. SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 6 do SIWZ/ załącznik do umowy usługa sprzątania pomieszczeń Delegatury Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego Kalisz, ul. Kolegialna Wykaz sprzątanych

Bardziej szczegółowo

PARTER. SPECYFIKACJA ROBÓT BUDOWLANYCH Podłoga Ściany Sufit. Nazwa pom. Pow. [m²] Nr pom. 1.1 HOL

PARTER. SPECYFIKACJA ROBÓT BUDOWLANYCH Podłoga Ściany Sufit. Nazwa pom. Pow. [m²] Nr pom. 1.1 HOL Wyburzenia/ PARTER Nr pom. Nazwa pom. 1.1 HOL SPECYFIKACJA ROBÓT BUDOWLANYCH Szlifowanie lastryko 35,0 wygładzenie ścian 68,0 Demontaż cokołu 10cm 1,8 Demontaż paneli ściennych PCV 45,0 Demontaż paneli

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY ZAMIENNY

PROJEKT BUDOWLANY ZAMIENNY PROJEKT BUDOWLANY ZAMIENNY TEMAT: ADRES: INWESTOR: BRANśA: Budowa lekkiej hali magazynowej, wiaty do przygotowania i pakowania odpadów opakowań suchych, ustawienie trzech kontenerów socjalnych oraz utwardzenie

Bardziej szczegółowo

Przepuszczalność światła zależy od grubości. W swojej ofercie posiadamy szkło float od 2-19mm grubości.

Przepuszczalność światła zależy od grubości. W swojej ofercie posiadamy szkło float od 2-19mm grubości. Rodzaje szkła Float - jest produkowane przez wylewanie stopionej masy szklanej na płynną kąpiel cynową, następnie poddawane jest dodatkowej obróbce ogniowej. Uzyskuje się w ten sposób idealnie gładką powierzchnię,

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Cele szkolenia Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów zarządzania procesami i kosztami utrzymania ruchu potęguje się wraz ze wzrostem postrzegania

Bardziej szczegółowo

UCHWALA NR XXXIXI210/13 RADY MIASTA LUBARTÓW. z dnia 25 września 2013 r.

UCHWALA NR XXXIXI210/13 RADY MIASTA LUBARTÓW. z dnia 25 września 2013 r. UCHWALA NR XXXIXI210/13 RADY MIASTA LUBARTÓW z dnia 25 września 2013 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasto Lubartów Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

StÓŁ JAKO DOMOWE CENTRUM

StÓŁ JAKO DOMOWE CENTRUM STUDENCKIE METODY IKEA PROJEKT KONKURSOWY ZAŁOŻENIA KONKURSU ZAŁOŻENIEM KONKURSU JEST STWORZENIE POKOJU PEŁNIĄCEGO FUNKCJĘ SALONU I JADALNI DLA RODZINY 2+2. PRZESTRZEŃ TA BĘDZIE MIEJSCEM GDZIE RODZICE

Bardziej szczegółowo

S A C H A J K O P R O J E K T

S A C H A J K O P R O J E K T S A C H A J K O P R O J E K T MGR INZ. ALEKSANDRA SACHAJKO 93-134 Łódź, ul. Poznańska 17/19 M 17 TEL. 0-501-359-321 PROJEKT BUDOWLANY WYKONANIA ROBÓT BUDOWLANYCH DLA POMIESZCZEŃ KUCHNI I ŁAZIENKI W BUDYNKU

Bardziej szczegółowo

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych ciosów jaki może nas spotkać w związku z dugą osobą jest

Bardziej szczegółowo

Prezydent Miasta Wrocławia 50-107 Wrocław, ul. Sukiennice 9

Prezydent Miasta Wrocławia 50-107 Wrocław, ul. Sukiennice 9 ZARZĄD OSIEDLA MUCHOBÓR WIELKI WE WROCŁAWIU ul. Stanisławowska 99,54-611 Wrocław E-mail: muchobor_wielki@osiedle.wroc.pl http://muchoborwielki.pl/rada-osiedla Wrocław, 23 czerwca 2016 rok. Prezydent Miasta

Bardziej szczegółowo