Zagrożenia współczesnego fundamentalizmu religijnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zagrożenia współczesnego fundamentalizmu religijnego"

Transkrypt

1 Zagrożenia współczesnego fundamentalizmu religijnego Justyna Chodorowska 2b Zespół Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących

2 Fundamentalizm jest takim zaangażowaniem w pewną prawdę, które czyni zbędnym pytanie o jakąkolwiek inną prawdę Ks. T. Węcławski Przystępując do omówienia zagadnień odnoszących się do zagrożeń fundamentalizmu religijnego, należy przedstawić definicję tego pojęcia. Fundamentalizm określić można jako stanowcze i bezkompromisowe wyznawanie jakiejś idei, która opiera się na przekonaniu, że racje innych osób nie mają prawa istnienia. Fundamentalizm będzie to pewnego rodzaju styl myślenia, którego zwolenników cechuje wiara w określone zasady, mające nadrzędny i niekwestionowany autorytet. Fundamentalizm kojarzony jest przede wszystkim z religią, jednak charakteryzujący go autorytaryzm występuje także w doktrynach politycznych. 1 Nieco inaczej zdefiniować należy fundamentalizm religijny. Ten rodzaj fundamentalizmu odnosić się będzie do postaw i koncepcji, a także ideologii ruchów odnowy religijnej. Przede wszystkim polegać będzie na przekonaniu żarliwych wyznawców jakiejś religii, że wola Boga stanowi nakaz określonych zachowań, obowiązujący wszystkich wyznawców danej religii. Fundamentalizm nie jest jednak ideologią jednolitą. Większość jego form odrzuca fundamentalizm liberalny. Religijna odmiana fundamentalizmu nie musi uderzać w porządek polityczny oraz społeczny w państwie. Jako przykład można podać tu amerykańskich Amiszów. Postrzegając zepsucie sfery publicznej w kraju, tworzą na jej marginesie enklawy, w których jako wspólnota osób wierzących budują prawidłowe według nich relacje, opierające się na boskich nakazach. 2 Samo słowo fundamentalizm kojarzone jest przede wszystkim z kulturą i językiem arabskim. Nie mniej jednak pojęcie to jest stosunkowo nowe i pierwotnie nie można było go odnaleźć w tej kulturze. Zaczerpnięte zostało ono z języków europejskich, obecnie występuje prawie we wszystkich językach. Przykładowo w języku francuskim fundamentalizm określany jest za pomocą dwóch pojęć: integryzm oznacza odrzucenie wszelkich innowacji, które 1 B. Kobzarska-Bar, Fundamentalizm religijny muzułmańskich organizacji terrorystycznych a stan zagrożenia w Europie, Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego 2014, vol. 8, nr 1, s Ibidem, s

3 pojawiły się w islamie, oraz islamizm to proces dążenia do rozwiązywania problemów w społeczeństwie za pomocą religii. 3 Warto w tym miejscu przytoczyć również wyjaśnienie omawianego zjawiska, przedstawione w Nowej Encyklopedii Powszechnej PWN. Zgodnie z tą definicją, fundamentalizm to ogólna nazwa ruchów religijnych uznających nadrzędną wartość ruchów religijnych i niechęć do wszelkich zmian odczuwanych jako naruszenie tożsamości wyznaniowej, nastawiony negatywnie do tendencji modernistycznych; w islamie XX w. określa się tradycjonalizm muzułmański, który przeciwstawia się tendencjom reformatorskim w islamie; głównym dążeniem muzułmańskich ruchów fundamentalistycznych jest oparcie państwa na prawie islamu. 4 Jak zostało już wspomniane, w dzisiejszych czasach pojęcie fundamentalizmu religijnego odnosi się przede wszystkim do religii islamu. Występuje również na gruncie innych religii, jednak właśnie w odniesieniu do państw muzułmańskich możemy mówić o skrajnym fundamentalizmie religijnym, który stanowić może zagrożenie dla bezpieczeństwa we współczesnym świecie. Wskazać można na kilka cech, którymi charakteryzuje się muzułmański fundamentalizm religijny: powrót do źródeł religii należy odrzucić wszelkie reformy i powrócić do pierwotnego kształtu religii; duma z przeszłości i wychwalanie dawnych wartości; upolitycznienie religii (w przypadku islamu to zasadnie jest dość proste, z uwagi na to, że islam jest religią zarówno państwa, jak i prawa); nastawienie przeciwko zachodnim cywilizacjom, głównie do Ameryki oraz Izraela. 5 Okresem intensywnego kształtowania się islamskiego fundamentalizmu był wiek XX. Już w latach 20-tych można wskazać na powstanie pierwszych ugrupowań fundamentalnych, posiadających charakter partii politycznych, które opierały się na prawie islamu. Arabscy moderniści wielokrotnie wzorowali się na kulturze państw zachodnich, a zachodzące zmiany często wprowadzane były pod naciskiem tych właśnie państw. Ta modernizacja doprowadziła do kryzysu kulturowego w społeczeństwach muzułmańskich. Obowiązujące od wieków zasady zostały zachwiane, podobnie jak muzułmańskie obyczaje czy wzory zachowań. Muzułma- 3 J. Danecki, Podstawowe informacje o islamie, t. II, Warszawa 1997, s J. Kaczmarek, Problemy współczesnego świata. Terroryzm i konflikty zbrojne a fundamentalizm islamski, Wrocław 1999, s E. Wnuk-Lisowska, Fundamentalizm i dżihad. Groźna twarz islamu [w:] Religie a wojna i terroryzm, J. Drabina (red.), Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Studia Religiologica, z. 36, Kraków 2003, s

4 nie zostali zmuszeni do życia pomiędzy moralnością tradycyjną oraz nowoczesną. Uznano, że odwieczna kultura islamu została zlekceważona i odrzucona. 6 Wraz z następującymi zmianami w dziedzinie ekonomii i w społeczeństwie, wzrastała wśród wyznawców islamu pewność siebie i przekonanie o wyższości własnej kultury. Państwa muzułmańskie zaczęły sprzeciwiać się gospodarczej i politycznej ekspansji Zachodu. Z czasem celem islamistów stała się chęć przywrócenia jedności świata muzułmańskiego, aby w końcu zbudować globalne Państwo Boga. Doszło wówczas do połączenia się dwóch istotnych elementów, jakimi są religia oraz fundamentalizm (będący ideologią polityczną). Podstawowym jego celem jest odrzucenie wszelkich zjawisk, które pojawiły się w wierze, a nie funkcjonowały w niej pierwotnie. Islam, który powróci do czystego kształtu jest według fundamentalistów doskonały. 7 Fundamentalizm religijny w najsilniejszy sposób zaznacza się w państwach Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. Stanowi naturalną reakcję społeczeństwa na wcześniejsze narzucanie im wzorców chrześcijańskich przez Zachód a tym samym uciskania kultury rdzennej. Przejawem buntu jest możliwość ukierunkowania gniewu, który wynika z ciężkich warunków życia oraz braku perspektyw dla młodych. Poczucie poniżenia oraz frustracji często pcha młodych ludzi do radykalnego islamu, dzięki któremu chcą wyjść ze społecznego marginesu. Fundamentalizm daje im przede wszystkim oparcie we wspólnocie religijnej, wskazuje także źródła zagrożenia dla religii. 8 Głównym celem fundamentalistów jest ustanowienie władzy Boga, chcą oni zbudować światowe państwo muzułmańskie, w którym jedynym obowiązującym prawem będzie muzułmańskie prawo religijne. Są oni przekonani, że ich religia jest uniwersalna i powinna być wyznawana przez wszystkich ludzi na świecie. Ich zdaniem, obejmuje ona nie tylko życie społeczne, ale także stosunki międzynarodowe. Swój bunt fundamentaliści kierują przeciwko własnemu państwu, ale także i przeciwko globalnemu porządkowi. Mobilizują ludzi do buntu przeciwko zachodnim zasadom, prawom człowieka oraz demokracji. Dokonują rozróżnienia na wierzących, czyli ich samych, oraz niewierzących, których traktują jako wrogów. 9 Zjawisko upolitycznienia islamu prowadzi do różnego rodzaju zagrożeń, m.in. do wojny cywilizacji zachodniej i islamskiej, wojny o charakterze światopoglądowym. Należy jednak podkreślić, że fundamentalizm nie stanowi jedynie konfliktu pomiędzy religiami. Stanowi również spór między różnymi koncepcjami państwa oraz ładu społecznego. Cywilizacja 6 D. Duda, Terroryzm islamski, Wrocław 2003, s G. Sznajder, Terroryzm i fundamentalizm islamski. Piętno współczesnego świata?, s B. Kobzarska-Bar, op. cit., s G. Sznajder, op. cit., s

5 zachodnia podczas różnych etapów rozwoju nauczyła się, jak odróżniać politykę od religii. W cywilizacji muzułmańskiej nadal nie funkcjonuje takie rozróżnienie. Ruchy fundamentalistyczne, które działają w islamskim świecie, za swój nadrzędny obowiązek religijny uznają konfrontację wartości zachodnich i muzułmańskich. Islamiści uważają, że obowiązkiem dobrego muzułmanina jest walka dla zwycięstwa Allaha, nieważne jakimi metodami. Ich główny cel to zaprowadzenie na świcie islamskiego porządku. 10 Islamski fundamentalizm religijny utożsamiany jest również z międzynarodowym terroryzmem. Samo pojęcie terroryzmu jest niezwykle trudne do zdefiniowania, szacuje się, że można w literaturze przedmiotu znaleźć nawet 200 definicji tego pojęcia. Ogólnie rzecz biorąc, terroryzm charakteryzować się będzie użyciem siły, przemocą, strachem, groźbami oraz wymuszeniami uległości. Jedną z cech współczesnego terroryzmu jest właśnie fundamentalizm religijny, który utożsamiany jest przede wszystkim z terroryzmem islamskim. Religijne motywacje nie pozostawiają miejsca na wątpliwości co do słuszności sprawy, nabiera ona charakteru świętego, wręcz prawdy objawionej. Konsekwencja takiego działania jest prosta: wszelkie formy i metody walk stają się usprawiedliwione świętością sprawy. Współcześni terroryści nie stawiają przed sobą już tylko celów politycznych. Dążą przede wszystkim do zburzenia istniejącego porządku świata i stworzenia globalnej wspólnoty wiernych. 11 Warto w tym miejscu podkreślić, że świadomość wyznawców islamu kształtowana jest nie tylko poprzez nurt radykalnego fundamentalizmu. Zarówno radykalizm, jak i terroryzm muzułmański nie stanowią głównej i dominującej doktryny religijnej islamu. W Koranie można znaleźć wiele odniesień do współżycia pokojowego, np. O wy, którzy wierzycie! Chodźcie w pokoju wszyscy (Koran, sura II, 208). Znaleźć można również zakaz wojny ofensywnej: Zwalczajcie na drodze Boga tych, którzy Was zwalczają, lecz nie bądźcie najeźdźcami. Zaprawdę Bóg nie miłuje najeźdźców (Koran, sura II, ). Podsumowując należy zauważyć, że radykalne ideologie stanowić mogą groźbę dla ładu społecznego we współczesnym świecie. Naprawdę groźne stają się te ideologie, których wyznawcy uciekają się do użycia przemocy. Jako czynniki sprzyjające radykalizacji procesu islamizacji wskazać można kryzys tożsamości muzułmańskiej, poczucie nierównego traktowania i dyskryminacji, postrzeganie przez wyznawców islamu postępowania krajów zachod- 10 E. Wnuk-Lisowska, op. cit., s G. Sznajder, op. cit., s. 5. 5

6 nich (w tym europejskich) jako anty muzułmańskiego. Przykładem takie postępowania może być interwencja państw zachodnich w Iraku czy Afganistanie. 12 Wśród najbardziej aktualnych wydarzeń związanych z obecnością fundamentalizmu religijnego we współczesnym świecie wskazać można atak na redakcję francuskiego tygodnika Charlie Hebdo, który miał miejsce 7 stycznia 2015 r. Śmierć poniosło wówczas 12 osób, a zamachowcami byli wyznawcy radyklanego islamu. Powodem ataku były publikacje w tym satyrycznym piśmie, przedstawiające m.in. karykatury Mahometa. Z całą pewnością jest to przejaw tego, że nie można czuć się bezpiecznie w czasach, kiedy fundamentalizm religijny przybiera coraz bardziej ekstremalne postaci. Należy również podkreślić, że coraz częściej dochodzi do konfliktów pomiędzy państwami cywilizacji zachodniej a światem islamu. Niejednokrotnie kwestie związane z religią stawały się przyczyną konfliktów o charakterze zbrojnym. Myślę, że biorąc pod uwagę aktualną sytuację na świecie, do walk na takim tle dochodzić może coraz częściej. Na zakończenie powyższych rozważań warto przytoczyć myśl francuskiego publicysty Joan Francois Revel a Fundamentalizm jest najniebezpieczniejszym wyzwaniem dla zachodniej demokracji od czasu upadku światowego komunizmu. Współczesny cywilizowany świat powinien zadać sobie pytanie, co zrobić, aby uchronić przez atakami i upadkiem zachodnie wartości, sposób życia i postępowania w czasach, gdy świat stoi przez realnym zagrożeniem unicestwienia. 12 M. Adamczuk, Rodzimy terroryzm jako zjawisko zagrażające bezpieczeństwu w Europie, Bezpieczeństwo narodowe, nr I-2011 (17), s. 69 i nast. 6

7 Wykaz literatury 1. Adamczuk M., Rodzimy terroryzm jako zjawisko zagrażające bezpieczeństwu w Europie, Bezpieczeństwo narodowe, nr I-2011 (17). 2. Danecki J., Podstawowe informacje o islamie, t. II, Warszawa Duda D., Terroryzm islamski, Wrocław Kaczmarek J., Problemy współczesnego świata. Terroryzm i konflikty zbrojne a fundamentalizm islamski, Wrocław Kobzarska-Bar B., Fundamentalizm religijny muzułmańskich organizacji terrorystycznych a stan zagrożenia w Europie, Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego 2014, vol. 8, nr Sznajder G., Terroryzm i fundamentalizm islamski. Piętno współczesnego świata? 7. Wnuk-Lisowska E., Fundamentalizm i dżihad. Groźna twarz islamu [w:] Religie a wojna i terroryzm, Drabina J. (red.), Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Studia Religiologica, z. 36, Kraków

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW ĆWICZENIA IV WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE RELIGII I KULTURY RELIGIA to zespół wierzeń dotyczących ludzkości i człowieka, związanych z nim zagadnień oraz form organizacji

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH

SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH Wykład 4 KONFLIKT CYWILIZACJI Samuel Huntington SAMUEL HUNTINGON ZDERZENIE CYWILIZACJI, 1993, 1997 Ur. 1927 r., amerykański profesor Uniwersytetu Eaton, prezes

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP

ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP mgr. Aleksandra Spychalska aleksandra.spychalska@prawo.uni.wroc.pl konsultacje: sala 307 budynek A poniedziałki godz. 14.45-15.45 wtorki godz. 11.15-12.15 ZASADY ZALICZENIA

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

TERRORYZM MIĘDZYNARODOWY JAKO ZAGROŻENIE DLA WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

TERRORYZM MIĘDZYNARODOWY JAKO ZAGROŻENIE DLA WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW ĆWICZENIA III TERRORYZM MIĘDZYNARODOWY JAKO ZAGROŻENIE DLA WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE TERRORYZMU Terroryzm: - jedna z form przemocy politycznej - politycznie motywowana przemoc skierowana przeciw celom

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE. III etap edukacyjny uzasadnia, że można równocześnie być Polakiem, Europejczykiem i członkiem społeczności światowej

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE. III etap edukacyjny uzasadnia, że można równocześnie być Polakiem, Europejczykiem i członkiem społeczności światowej WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE III etap edukacyjny 9. Patriotyzm dzisiaj. Uczeń: 9.4. uzasadnia, że można równocześnie być Polakiem, Europejczykiem i członkiem społeczności światowej 22. Współpraca i konflikty

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE RELIGII I KULTURY RELIGIA to zespół wierzeo dotyczących ludzkości i człowieka, związanych z nim zagadnieo oraz form organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

MIĘDZY MODERNIZMEM A FUNDAMENTALIZMEM: OBLICZA WSPÓŁCZESNEGO ŚWIATA ISLAMU. Odrodzenie w świecie arabskim

MIĘDZY MODERNIZMEM A FUNDAMENTALIZMEM: OBLICZA WSPÓŁCZESNEGO ŚWIATA ISLAMU. Odrodzenie w świecie arabskim MIĘDZY MODERNIZMEM A FUNDAMENTALIZMEM: OBLICZA WSPÓŁCZESNEGO ŚWIATA ISLAMU dr Katarzyna Górak-Sosnowska Katedra Socjologii Szkoła Główna Handlowa Plan wykładu Odrodzenie w świecie arabskim Modernizm Fundamentalizm

Bardziej szczegółowo

ludzi, grup osób b lub.

ludzi, grup osób b lub. 1 2 3 4 5 1 PRZYKŁADY DEFINIOWANIA ZJAWISKA TERRORYZMU A Terroryzm wszystkie działanie anie przestępcze pcze skierowane przeciwko państwom, których celem jest wytworzenie stanu terroru w umysłach ludzi,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie 2. Koncepcja wojny, koncepcja pokoju wg św. Augustyna. Wojna sprawiedliwa wg św. Tomasza z Akwinu. Wystąpienia (po min)

Zagadnienie 2. Koncepcja wojny, koncepcja pokoju wg św. Augustyna. Wojna sprawiedliwa wg św. Tomasza z Akwinu. Wystąpienia (po min) NAUKA O WOJNIE I POKOJU Program konwersatorium I rok studiów magisterskich; specjalność: bezpieczeństwo i studia strategiczne. (skrót konspektu zajęć) Prowadzący: prof. dr hab. Bolesław Balcerowicz) Wykład

Bardziej szczegółowo

Wstęp 9. Rozdział 2 [Roman Kuźniar]

Wstęp 9. Rozdział 2 [Roman Kuźniar] Spis treści [Roman Kuźniar] Wstęp 9 Rozdział 1 [Roman Kuźniar] Ewolucja problemu bezpieczeństwa rys historyczny 18 1. Pierwsze traktaty o pokoju i równowadze sił 19 2. Liga Narodów niedoceniony wynalazek

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII Przedmowa XIII Część 1 TEORIE POLITYCZNE 1. Co to jest polityka? Definiowanie polityki 4 Polityka jako sztuka rządzenia 6 Polityka jako sprawy publiczne 10 Polityka jako kompromis i konsensus 11 Polityka

Bardziej szczegółowo

1. Arabia przed Mahometem

1. Arabia przed Mahometem Świat islamu 1. Arabia przed Mahometem 2. Pojawienie się islamu Członkowie licznych plemion arabskich byli politeistami; ważną rolę odgrywała pielgrzymka do Mekki (tutaj tzw. Czarny Kamień w świątyni Al-Kaaba)

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Dominika Gajewska, IV Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Rzeszowie, kl. 1H. ZAGROŻENIA WSPÓŁCZESNEGO FUNDAMENTALIZMU RELIGIJNEGO

Dominika Gajewska, IV Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Rzeszowie, kl. 1H. ZAGROŻENIA WSPÓŁCZESNEGO FUNDAMENTALIZMU RELIGIJNEGO Dominika Gajewska, IV Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Rzeszowie, kl. 1H. ZAGROŻENIA WSPÓŁCZESNEGO FUNDAMENTALIZMU RELIGIJNEGO Współcześnie w moim odczuciu przeciętnemu człowiekowi słowo

Bardziej szczegółowo

Współczesne zagrożenia cywilizacyjne czasu wojny i pokoju. Prowadzący (dr Dariusz Kotarski)

Współczesne zagrożenia cywilizacyjne czasu wojny i pokoju. Prowadzący (dr Dariusz Kotarski) Współczesne zagrożenia cywilizacyjne czasu wojny i pokoju Prowadzący (dr Dariusz Kotarski) Tematyka zajęć 1. Istotne cechy i Istotne cechy i podział cywilizacji we współczesnym świecie. 2. Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Adam Ostolski: Cywilizacja niedokończona przygoda 11. Eliezer Ben-Rafael i Yitzhak Steinberg: Eisenstadt o zmianie społecznej 20

Spis treści. Adam Ostolski: Cywilizacja niedokończona przygoda 11. Eliezer Ben-Rafael i Yitzhak Steinberg: Eisenstadt o zmianie społecznej 20 Spis treści Adam Ostolski: Cywilizacja niedokończona przygoda 11 Eliezer Ben-Rafael i Yitzhak Steinberg: Eisenstadt o zmianie społecznej 20 Część I ANALIZA CYWILIZACJI Wymiar cywilizacyjny w analizie socjologicznej

Bardziej szczegółowo

Azja w stosunkach międzynarodowych. dr Andrzej Anders

Azja w stosunkach międzynarodowych. dr Andrzej Anders Azja w stosunkach międzynarodowych dr Andrzej Anders Japonia współczesna Japonia jest jednym z nielicznych krajów pozaeuropejskich, które uniknęły kolonizacji w XIX w. Wraz z wzrostem mocarstwowości Japonii

Bardziej szczegółowo

Życie młodych ludzi w państwie Izrael

Życie młodych ludzi w państwie Izrael III SPOTKANIE - Konflikt izraelsko-palestyński na progu XXI wieku Życie młodych ludzi w państwie Izrael 1. Powszechna służba wojskowa kobiet i mężczyzn (rola IDF w społeczeństwie); 2. Aktywność polityczna

Bardziej szczegółowo

Modułowe efekty kształcenia. BUDDYZM JAKO RELIGIA ŚWIATOWA 15 WY + 15 KW 3 ECTS Egzamin

Modułowe efekty kształcenia. BUDDYZM JAKO RELIGIA ŚWIATOWA 15 WY + 15 KW 3 ECTS Egzamin Nazwa kierunku studiów: Filozofia Specjalność: Kultury azjatyckie Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólno akademicki Modułowe efekty kształcenia W wykazie uwzględniono

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne..

Spis treści. Wstęp Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne.. Spis treści Wstęp... 7 Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne... 11 Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne.. 27 Rozdział III Demokracja i totalitaryzm. Kryzys polityczny

Bardziej szczegółowo

Oblicza fundamentalizmu

Oblicza fundamentalizmu IV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W RZESZOWIE Oblicza fundamentalizmu Zagrożenia współczesnego fundamentalizmu religijnego Izabela Krubnik Klasa I i Dla religii ludzie zrobią wszystko:

Bardziej szczegółowo

Pojęcie myśli politycznej

Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna obejmuje całość zagadnień odnoszących się bezpośrednio do działalności politycznej stanowi zbiór wyobrażeń dotyczących organizacji państwa oraz

Bardziej szczegółowo

Życie młodych ludzi w państwie Izrael

Życie młodych ludzi w państwie Izrael III SPOTKANIE - Konflikt izraelsko-palestyński na progu XXI wieku Życie młodych ludzi w państwie Izrael 1. Powszechna służba wojskowa kobiet i mężczyzn (rola IDF w społeczeństwie); 2. Aktywność polityczna

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 KWIECIEŃ 2016 Zadanie

Bardziej szczegółowo

FUNDAMENTALIZM RELIGIJNY MUZUŁMAŃSKICH ORGANIZACJI TERRORYSTYCZNYCH A STAN ZAGROŻENIA W EUROPIE

FUNDAMENTALIZM RELIGIJNY MUZUŁMAŃSKICH ORGANIZACJI TERRORYSTYCZNYCH A STAN ZAGROŻENIA W EUROPIE dr Barbara KOBZARSKA-BAR Wyższa Szkoła Handlowa we Wrocławiu barbara.kobzarska-bar@handlowa.eu FUNDAMENTALIZM RELIGIJNY MUZUŁMAŃSKICH ORGANIZACJI TERRORYSTYCZNYCH A STAN ZAGROŻENIA W EUROPIE Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

współczesne doktryny polityczne

współczesne doktryny polityczne Roman Tokarczyk A 363376 współczesne doktryny polityczne wydanie XI ZAKAMYCZE 2002 Spie treści Przedmowa 11 Do wydania IX 15 Do wydania X 15 Do wydania XI 15 Rozdział pierwszy Przedmiot współczesnych doktryn

Bardziej szczegółowo

Liczba. Jednostka tematyczna. Zagadnienia. Klasa III I. PRAWO 1. Lekcja organizacyjna Ustalenie kontraktu, omówienie kryteriów

Liczba. Jednostka tematyczna. Zagadnienia. Klasa III I. PRAWO 1. Lekcja organizacyjna Ustalenie kontraktu, omówienie kryteriów Jednostka tematyczna Zagadnienia Klasa III I. PRAWO. Lekcja organizacyjna Ustalenie kontraktu, omówienie kryteriów 2//4/5. Prawo cywilne i rodzinne oceniania, wymagań programowych. Zapoznanie z procedurami

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 5

Spis treści. Wstęp... 5 Spis treści Wstęp... 5 1. Determinanty polityki bezpieczeństwa państwa... 9 1.1. Pojmowanie, istota i typologie bezpieczeństwa... 9 1.1.1. Bezpieczeństwo w ujęciu filozoficznym... 9 1.1.2. Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 37/2015 POSTAWY WOBEC ISLAMU I MUZUŁMANÓW

Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 37/2015 POSTAWY WOBEC ISLAMU I MUZUŁMANÓW Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 37/2015 POSTAWY WOBEC ISLAMU I MUZUŁMANÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy.

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy. Uważam, iż w publicystyce nawet tej bardziej naukowej nadużywany jest dosyć wieloznaczny termin wiara i to pomimo istniejących słów takich jak przekonanie lub przeświadczenie często bardziej adekwatnych

Bardziej szczegółowo

Ku wolności jako odpowiedzialności

Ku wolności jako odpowiedzialności Marcin Kilanowski Ku wolności jako odpowiedzialności Dewey, Rorty, Habermas o nowej jakości w demokracji Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Toruń 2013 Spis treści Od Autora 11 Wstęp 13

Bardziej szczegółowo

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański 1. Przedmiot: Historia historiografii Rok: IV Semestr: VII Studia: stacjonarne 2. Ilość godzin:

Bardziej szczegółowo

MSK KONFLIKTY MIĘDZYKULTUROWE

MSK KONFLIKTY MIĘDZYKULTUROWE MSK KONFLIKTY MIĘDZYKULTUROWE Plan I. Rola kultury w stosunkach międzynarodowych - Paradygmat cywilizacyjny II. Kulturowe uwarunkowania konfliktów III. Konflikty międzykulturowe: case studies I. Rola kultury

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO MIĘDZYNARODOWE Studia stacjonarne. Semestr I. Globalizacja i regionalizacja. Metodologia badań. Studia nad bezpieczeństwem

KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO MIĘDZYNARODOWE Studia stacjonarne. Semestr I. Globalizacja i regionalizacja. Metodologia badań. Studia nad bezpieczeństwem KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO MIĘDZYNARODOWE Studia stacjonarne Semestr I Strona 1 Nazwa Przedmioty składowe Forma rozliczenia Liczba godzin Liczba punktów dla ECTS dla Globalizacja i regionalizacja Globalizacja

Bardziej szczegółowo

STUDIA LICENCJACKIE stacjonarne

STUDIA LICENCJACKIE stacjonarne Wykaz kursów obowiązkowych na kierunku Bezpieczeństwo narodowe realizowanych na studiach licencjackich w Instytucie Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Wrocławskiego (stan na 01.10.2009) UWAGA: szczegółowy

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POCZUCIE ZAGROŻENIA WOJNĄ BS/154/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POCZUCIE ZAGROŻENIA WOJNĄ BS/154/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2002 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

Stereotyp muzułmanina zestawienie bibliograficzne w wyborze

Stereotyp muzułmanina zestawienie bibliograficzne w wyborze Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Stereotyp muzułmanina zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Bożena Lewandowska Kielce 2012 Korekta Małgorzta Pronobis Redakcja techniczna

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek do zaangażowania Polski w działania globalnej koalicji przeciwko tzw. Państwu Islamskiemu NR 109/2016 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Stosunek do zaangażowania Polski w działania globalnej koalicji przeciwko tzw. Państwu Islamskiemu NR 109/2016 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 109/2016 ISSN 2353-5822 Stosunek do zaangażowania Polski w działania globalnej koalicji przeciwko tzw. Państwu Islamskiemu Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad.

KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad. KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad. 2015/2016 Egzamin licencjacki jest ostatnim etapem weryfikacji efektów kształcenia.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA

HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA 2016-09-01 HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń sytuuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w czasie oraz porządkuje je

Bardziej szczegółowo

muzułmańskim są póki co znacząco mniejsze niż te w Belgii czy we Francji, niezgodne z prawdą byłoby twierdzenie, iż takie zagrożenia nie istnieją.

muzułmańskim są póki co znacząco mniejsze niż te w Belgii czy we Francji, niezgodne z prawdą byłoby twierdzenie, iż takie zagrożenia nie istnieją. 19 czerwca 2017 roku odbyła się w sejmie RP konferencja Islam jako wyzwanie dla Polski i Europy. Zostałem na nią zaproszony i skorzystałem z tego zaproszenia. Moim celem było przede wszystkim przekazanie

Bardziej szczegółowo

4/14/2015 WSPÓLNOTY A ORGANIZACJE WSPÓLNOTY, INSTYTUCJE I. PORZĄDEK SPOŁECZNY jest kształtowany przez ludzi:

4/14/2015 WSPÓLNOTY A ORGANIZACJE WSPÓLNOTY, INSTYTUCJE I. PORZĄDEK SPOŁECZNY jest kształtowany przez ludzi: WSPÓLNOTY, INSTYTUCJE I ORGANIZACJE dr Agnieszka Kacprzak WSPÓLNOTY A ORGANIZACJE PORZĄDEK SPOŁECZNY jest kształtowany przez ludzi: oddolnie powstające spontanicznie i utrwalane tradycją normy, wartości,

Bardziej szczegółowo

Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w

Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w ramach określonego systemu prawnego. Jest to proces prawnego

Bardziej szczegółowo

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy.

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Moduł dział - temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1. -

Bardziej szczegółowo

D. Okosun, Abdulmutallab, judiciary and terrorism in the country, artykuł dostępny w portalu internetowym www.allafrica.com, 29.02.2012.

D. Okosun, Abdulmutallab, judiciary and terrorism in the country, artykuł dostępny w portalu internetowym www.allafrica.com, 29.02.2012. Wstęp M uzułmańskie ruchy fundamentalistyczne powstają tam, gdzie trudna sytuacja gospodarcza i ekonomiczna zmusza społeczeństwo do poszukiwania nowych form wyrażenia buntu wobec istniejącej władzy oraz

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII DLA KLASY II W ROKU SZKOLNYM 2016/2017

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII DLA KLASY II W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z GEOGRAFII DLA KLASY II W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca wymienić charakterystyczne Afryki.

Bardziej szczegółowo

Terminy: co drugi czwartek (nieparzyste), s.104. Godz

Terminy: co drugi czwartek (nieparzyste), s.104. Godz Terminy: co drugi czwartek (nieparzyste), s.104. Godz. 11.30-14.45 Nie ma co udawać, że globalizacja to proces dobrze rozpoznany i zdefiniowany. Świadczą o tym ciągłe toczące się na jego temat dyskusje

Bardziej szczegółowo

Renesans. Spis treści

Renesans. Spis treści Spis treści Rozdział 1) Renesans...3 Rozdział 2) Nazwa...5 Podrozdział 2.1) Ramy czasowe i periodyzacja...5 Podrozdział 2.2) Kontekst historyczno-kulturowy...5 Strona nr 2 z 6 Rozdział 1) Renesans Odrodzenie,

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 1 października 2013 roku. OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Współczesne ideologie polityczne

Poznań, dnia 1 października 2013 roku. OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Współczesne ideologie polityczne dr Michał Urbańczyk Katedra Doktryn Polityczno-Prawnych i Filozofii I. Informacje ogólne OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Współczesne ideologie polityczne 1. Nazwa modułu kształcenia Współczesne

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZ GH-H1-125, GH-H4-125, GH-H5-125,

Bardziej szczegółowo

Tematy i zagadnienia z WOS zakres rozszerzony

Tematy i zagadnienia z WOS zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS zakres rozszerzony semestr piąty ( klasa III) Dział I. PRAWO 1. Prawo i systemy prawne normy prawne i ich charakter koncepcje budowy normy prawnej źródła norm prawnych system

Bardziej szczegółowo

Semestr: zimowy. Zaliczenie: Praca pisemna Test końcowy Aktywność na zajęciach

Semestr: zimowy. Zaliczenie: Praca pisemna Test końcowy Aktywność na zajęciach Nazwa przedmiotu: EPOKA POLITYCZNYCH I KULTUROWYCH PRZEŁOMÓW - EUROPA W XX- XXI WIEKU Kod przedmiotu: Forma zajęć: Seminarium Język: polski Rok: III 2013/201 4 Semestr: zimowy Zaliczenie: Praca pisemna

Bardziej szczegółowo

Czy Paryż zmienia wszystko? 2015-11-26 12:08:07

Czy Paryż zmienia wszystko? 2015-11-26 12:08:07 Czy Paryż zmienia wszystko? 2015-11-26 12:08:07 2 Czy po atakach terrorystycznych w Paryżu uda się Europejczykom obronić przed uproszczoną wizją świata i pochopnymi konkluzjami? W tej chwili zagrożeniem

Bardziej szczegółowo

Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie

Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie Islam, inaczej zwany mahometanizm, jest jedną z największych religii monoteistycznych na świecie. Pod względem liczebności zajmuje ona drugie miejsce, zaraz po chrześcijaństwie. Nazwa islam pochodzi od

Bardziej szczegółowo

PIOTR MADAJCZYK MIĘDZY FUNDAMENTALIZMEM A ASYMILACJĄ. MUZUŁMANIE W NIEMCZECH INSTYTUT STUDIÓW POLITYCZNYCH PAN, WARSZAWA 2015, SS.

PIOTR MADAJCZYK MIĘDZY FUNDAMENTALIZMEM A ASYMILACJĄ. MUZUŁMANIE W NIEMCZECH INSTYTUT STUDIÓW POLITYCZNYCH PAN, WARSZAWA 2015, SS. PIOTR MADAJCZYK MIĘDZY FUNDAMENTALIZMEM A ASYMILACJĄ. MUZUŁMANIE W NIEMCZECH INSTYTUT STUDIÓW POLITYCZNYCH PAN, WARSZAWA 2015, SS. 266 Recenzowana tu praca Piotra Madajczyka zasługuje na uwagę przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE

Spis treści. Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE Spis treści Wstęp... 10 Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE 1. Definicja ruchu społecznego... 21 2. Rodzaje ruchów społecznych... 31 2.1. Wybrane klasyfikacje... 31 2.2. Stare i nowe ruchy społeczne... 35 3. Ruch

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJE DO LOKALNYCH PROGRAMÓW PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

REKOMENDACJE DO LOKALNYCH PROGRAMÓW PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE REKOMENDACJE DO LOKALNYCH PROGRAMÓW PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE Niniejsze rekomendacje są wynikiem monitoringu lokalnych programów antyprzemocowych prowadzonego w 2015 roku. Badaniem objęto wszystkie

Bardziej szczegółowo

Rodzaj zajęć dydaktycznych*

Rodzaj zajęć dydaktycznych* I ROK STUDIÓW I semestr: Rodzaj zajęć O/F** Forma zaliczenia*** Liczba 1. Historia stosunków międzynarodowych od 1815-1945r. Wykład / ćwiczenia O Egzamin 30+30 6 2. Filozofia Wykład / ćwiczenia O Zaliczenie

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE TEMATY / ZAGADNIENIA

PRZYKŁADOWE TEMATY / ZAGADNIENIA PRZYKŁADOWE TEMATY / ZAGADNIENIA 1. Rozwój idei demokratycznych w czasach starożytnych 2. Historyczno-doktrynalne źródła europejskich procesów integracyjnych 3. Platońska koncepcja państwa idealnego jako

Bardziej szczegółowo

współczesne doktryny polityczne

współczesne doktryny polityczne Roman Tokarczyk A 379612 współczesne doktryny polityczne wydanie XII rozszerzone ZAKAMYCZE 2003 Spis treści Przedmowa 11 Do wydania IX 15 Do wydania X 15 Do wydania XI 15 Do wydania XII 16 Rozdział pierwszy

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

Ogółem W klasie E-learning. Ogółem W klasie E-learning

Ogółem W klasie E-learning. Ogółem W klasie E-learning WYDZAŁ: Prawa i Nauk Społecznych KERUNEK: Bezpieczeństwo wewnętrzne PROFL: praktyczny POZOM: stopnia TRYB: niestacjonarny Rok rozpoczęcia studiów 2015/2016 SEMESTR 1 Moduł bezpieczeństwa moduł 36 6 zaliczenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Część I. Istota, ewolucja i czynniki międzynarodowych stosunków politycznych

Spis treści. Wstęp. Część I. Istota, ewolucja i czynniki międzynarodowych stosunków politycznych Spis treści Wstęp Część I. Istota, ewolucja i czynniki międzynarodowych stosunków politycznych Rozdział 1 / Marek Pietraś Istota i ewolucja międzynarodowych stosunków politycznych 1. Istota międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Sądowa kontrola konstytucyjności prawa we współczesnych demokracjach Kontrola konstytucyjności prawa przez sądy powszechne

Sądowa kontrola konstytucyjności prawa we współczesnych demokracjach Kontrola konstytucyjności prawa przez sądy powszechne Trybunał Konstytucyjny w polskich systemach politycznych Autor: Robert Alberski Wstęp Rozdział 1 Sądowa kontrola konstytucyjności prawa we współczesnych demokracjach 1. Konstytucja i zasada podziału władzy

Bardziej szczegółowo

Pytania egzaminacyjne dla kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE

Pytania egzaminacyjne dla kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE Pytania egzaminacyjne dla kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE Egzamin w roku akademickim 2011/2012 Obowiązuje studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych 1. Przedstaw rozumienie bezpieczeństwa państwa

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Wolność myśli, sumienia, wyznania

Wolność myśli, sumienia, wyznania Wolność myśli, sumienia, wyznania Art.. 9 EKPCz 1. Każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania; prawo to obejmuje wolność zmiany wyznania lub przekonań oraz wolność uzewnętrzniania indywidualnie

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Łódź 2014r. Skład, redakcja i korekta techniczna: Wydawnicto Locuples Projekt okładki: Wydawnictwo Locuples

Bardziej szczegółowo

Konwersatorium Euro-Atlantycka przestrzeń bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo narodowe II stopnia. Rok akademicki 2015/2016. Semestr I

Konwersatorium Euro-Atlantycka przestrzeń bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo narodowe II stopnia. Rok akademicki 2015/2016. Semestr I Dr hab. Andrzej Podraza, prof. KUL Konwersatorium Euro-Atlantycka przestrzeń bezpieczeństwa Bezpieczeństwo narodowe II stopnia Rok akademicki 2015/2016 Semestr I 1. Realizm w stosunkach międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

MEANDRY HISTORII EKONOMII Adam Glapiński

MEANDRY HISTORII EKONOMII Adam Glapiński MEANDRY HISTORII EKONOMII Adam Glapiński Wstęp Joan Robinson już prawie pół wieku temu stwierdziła, że rozróżnienie naukowej i nienaukowej metody w ekonomii, choć ważne, jest bardzo trudne, a być może

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15 Spis treści Słowo wstępne............................................................ 11 Przedmowa do czwartego wydania.......................................... 13 Wykaz skrótów............................................................

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 Polska

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 Polska TRANSATLANTIC TRENDS 2004 Polska P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: IV/V Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

" " " " " AMERYKA! " " " " " " " " " " " " " " " " " Godziny konsultacji" Poniedziałek, godz "

     AMERYKA!                  Godziny konsultacji Poniedziałek, godz Dr Renata Duda Uniwersytet Wrocławski Instytut Studiów Międzynarodowych email: renata.duda@uni.wroc.pl AMERYKA! 1 Konwersatorium specjalistyczne, II rok Bezpieczeństwo Międzynarodowe, studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Marek Pietraś prof. dr hab. Michał Chorośnicki Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska, Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Historia i społeczeństwo

Historia i społeczeństwo Historia i społeczeństwo Plan dydaktyczny klasy drugie Wątki tematyczne: Ojczysty Panteon i ojczyste spory Europa i świat 1 Numer lekcji Temat lekcji Epoka Liczba godzin Zagadnienia w podstawie programowej

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

dr Mieczysław Juda Historia kultury europejskiej Zakład Teorii i Historii Sztuki ASP Katowice

dr Mieczysław Juda Historia kultury europejskiej Zakład Teorii i Historii Sztuki ASP Katowice dr Mieczysław Juda Historia kultury europejskiej Zakład Teorii i Historii Sztuki ASP Katowice mjuda@asp.katowice.pl [7] Trzy światy wokół Morza Wewnętrznego a. grupy zakonne i ich rola w wielkich religiach

Bardziej szczegółowo

Edukacja globalna w podstawie programowej kształcenia ogólnego w gimnazjum

Edukacja globalna w podstawie programowej kształcenia ogólnego w gimnazjum Edukacja globalna w podstawie programowej kształcenia ogólnego w gimnazjum Aleksandra Piszel, Anna Paluszek, Paulina Szczygieł, Jędrzej Witkowski Podstawa programowa kształcenia ogólnego uchwalona rozporządzeniem

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Kryteria oceniania historia kl. I Ocena dopuszczająca. Poziom wymagań konieczny. - zna pojęcia źródło historyczne, era, zlokalizuje na

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia. Klasa III I. PRAWO

Zagadnienia. Klasa III I. PRAWO Jednostka tematyczna 1. Prawo i systemy prawne 2. Rzeczpospolita Polska jako państwo prawa Zagadnienia Klasa III I. PRAWO normy prawne i ich charakter koncepcje budowy normy prawnej źródła norm prawnych

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-H1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H1U KWIECIEŃ 2015 Zadanie

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie wyboru tematu

Uzasadnienie wyboru tematu KSZTAŁTOWANIE TOWANIE INNOWACYJNEJ KULTURY ORGANIZACYJNEJ W PUBLICZNYCH SZPITALACH Koncepcja rozprawy habilitacyjnej dr Joanna Jończyk Uzasadnienie wyboru tematu 1. Aktualność i znaczenie problematyki

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA ZAGROŻEŃ

KLASYFIKACJA ZAGROŻEŃ KLASYFIKACJA ZAGROŻEŃ Podczas klasyfikacji zagrożeń bezpieczeństwa w państwie Należy brać pod uwagę aspekty Polityczne Militarne Ekonomiczne Społeczne Zasięg i znaczenie możliwych następstw dla bezpieczeństw

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Film współczesny. 03.45/s,1,V. Wydział Humanistyczny. Instytut Filologii Polskiej. kulturoznawstwo. studia pierwszego stopnia

OPIS PRZEDMIOTU. Film współczesny. 03.45/s,1,V. Wydział Humanistyczny. Instytut Filologii Polskiej. kulturoznawstwo. studia pierwszego stopnia OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Kod Film współczesny 03.45/s,1,V Wydział Wydział Humanistyczny Instytut/Katedra Instytut Filologii Polskiej Kierunek kulturoznawstwo Specjalizacja/specjalność filmoznawczo-teatrologiczna

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE DOKTRYNY POLITYCZNE / ROMAN TOKARCZYK. Spis treści

WSPÓŁCZESNE DOKTRYNY POLITYCZNE / ROMAN TOKARCZYK. Spis treści WSPÓŁCZESNE DOKTRYNY POLITYCZNE / ROMAN TOKARCZYK Spis treści Przedmowa Do wydania IX Do wydania X Do wydania XI Do wydania XII Do wydania XIII Do wydania XIV Do wydania XV Do wydania XVI Rozdział pierwszy

Bardziej szczegółowo

TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH

TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH i mim III i u III mii mu mu mu mu im im A/521476 Jacek Czaputowicz TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH Krytyka i systematyzacja WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 2008 lis treści irowadzenie 11 Teoretyczne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/159/2010 UDZIAŁ POLSKI W OPERACJI NATO W AFGANISTANIE I JEGO KONSEKWENCJE

Warszawa, listopad 2010 BS/159/2010 UDZIAŁ POLSKI W OPERACJI NATO W AFGANISTANIE I JEGO KONSEKWENCJE Warszawa, listopad 2010 BS/159/2010 UDZIAŁ POLSKI W OPERACJI NATO W AFGANISTANIE I JEGO KONSEKWENCJE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo