Załącznik do uchwały Nr XII - 93 /07 Rady Powiatu w Kraśniku z dnia 28 listopada 2007r. STRATEGIA ROZWOJU POWIATU KRAŚNICKIEGO NA LATA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Załącznik do uchwały Nr XII - 93 /07 Rady Powiatu w Kraśniku z dnia 28 listopada 2007r. STRATEGIA ROZWOJU POWIATU KRAŚNICKIEGO NA LATA 2007-2015"

Transkrypt

1 1 Załącznik do uchwały Nr XII - 93 /07 Rady Powiatu w Kraśniku z dnia 28 listopada 2007r. STRATEGIA ROZWOJU POWIATU KRAŚNICKIEGO NA LATA

2 2 Spis treści Wstęp Diagnoza stanu wyjściowego Analiza uwarunkowań zewnętrznych rozwoju powiatu Analiza uwarunkowań wewnętrznych powiatu Rys historyczny oraz ogólne informacje o powiecie Przestrzeń i środowisko Układ osadniczy Walory przyrodnicze Walory kulturowe Społeczeństwo Demografia Wiek i struktura wykształcenia mieszkańców Gospodarstwa domowe oraz źródła ich utrzymania Warunki mieszkaniowe Zatrudnienie i rynek pracy Bezrobocie i jego struktura Aktywizacja zawodowa bezrobotnych Samozatrudnie i promocja przedsiębiorczości Poziom wykluczenia społecznego Gospodarka Sektor rolniczy Sektor pozarolniczy Rozwój sektora turystyki Infrastruktura techniczna Infrastruktura transportowa i komunikacyjna Gospodarka wodno-ściekowa Gospodarka odpadami Infrastruktura elektroenergetyczna i gazową Infrastruktura telekomunikacyjna Infrastruktura społeczna... 39

3 3 Infrastruktura edukacyjna Infrastruktura sportowa Infrastruktura kultury Infrastruktura ochrony zdrowia i opieki społecznej Infrastruktura bezpieczeństwa publicznego Jakość rządzenia w powiecie Analiza zdolności inwestycyjnej powiatu Jakość kapitału społecznego powiecie Praktyka planowania strategicznego i promowania powiatu Ocena pozycji konkurencyjnej powiatu w kraju i województwie Analiza SWOT Wizja strategicznego rozwoju powiatu Przyjęta logika strategicznych działań PoŜądany stan rozwoju powiatu Misja oraz cele strategii Misja strategii Cele strategii Główne kierunki działań w ramach celów operacyjnych System wdraŝania i finansowania strategii Główne instytucje i podmioty zaangaŝowane we wdraŝanie strategii Środki niezbędne na realizację strategii Źródła finansowania strategii System monitorowania i oceny realizacji strategii Załącznik 1: Podsumowanie rezultatów procesu konsultacji społecznych Załącznik 2: Wieloletni Plan Inwestycyjny na lata

4 4 Wstęp Strategia rozwoju powiatu jest kluczowym elementem planowania rozwoju lokalnego. Jest to dokument, którego celem jest wskazanie wizji oraz strategicznych kierunków rozwoju powiatu. Strategia jest podstawowym instrumentem długofalowego zarządzania powiatem. Pozwala na zapewnienie ciągłości i trwałości w poczynaniach władz powiatu, niezaleŝnie od zmieniających się uwarunkowań politycznych. Strategia umoŝliwia równieŝ efektywne gospodarowanie własnymi, zwykle ograniczonymi zasobami, takimi jak środowisko przyrodnicze, zasoby ludzkie, infrastruktura czy teŝ środki finansowe. Dobrze zorganizowany proces opracowania strategii umoŝliwia zaangaŝowanie władz lokalnych oraz mieszkańców w planowanie swojej przyszłości. Uwzględnienie zgłaszanych opinii i pomysłów pozwala na wypracowanie strategii, z którą będzie się identyfikowała w duŝym stopniu społeczność lokalna. UtoŜsamianie się władz i mieszkańców powiatu z opracowaną strategią stanowi niezbędny warunek jej skutecznej realizacji. Konieczność posiadania aktualnej strategii rozwoju powiatu podyktowana jest nie tylko względami praktycznymi dobrego rządzenia, ale równieŝ wynika z uregulowań prawnych, zawartych między innymi w ustawie o samorządzie powiatowym czy teŝ ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w której strategie gmin i powiatów zostały zaliczone obok strategii rozwoju kraju, strategii sektorowych oraz strategii wojewódzkich do kluczowych dokumentów planistycznych, na podstawie których powinna być prowadzona polityka rozwoju kraju 1. Strategia rozwoju powiatu stanowi równieŝ formalną podstawę do przygotowania i oceny wniosków o finansowanie zadań ze źródeł unijnych. Na przykład jednym z warunków ubiegania się o środki z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata jest posiadanie aktualnej strategii rozwoju lokalnego wraz wynikającym z niej wieloletnim planem inwestycyjnym 2. ZałoŜono, Ŝe zaktualizowana strategia będzie dokumentem średniookresowym, a okres jej realizacji przypadnie na lata Przyjęcie takiego horyzontu czasowego jest zgodne z zaleceniami planistycznymi oraz pozwala na dostosowanie strategii do wymogów wynikających z obowiązującej perspektywy finansowej Unii Europejskiej Z uwagi na dość długi okres obowiązywania strategii, przyjęto, Ŝe musi to być dokument uniwersalny, koncentrujący się na rozwiązaniu najwaŝniejszych problemów rozwojowych powiatu i jej mieszkańców. 1 Art. 9 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, Dz. U. Nr 227, poz Vademecum opracowania strategii rozwoju lokalnego, przyjęte przez Zarząd Województwa Lubelskiego w dniu 1 sierpnia 2007.

5 5 Znowelizowana strategia składa się z trzech zasadniczych części: diagnozy strategicznej, w której poddano analizie główne obszary rozwoju społeczno-gospodarczego powiatu, z uwzględnieniem uwarunkowań wewnętrznych (tj. słabych i mocnych stron powiatu) oraz zewnętrznych (tj. moŝliwych szans i zagroŝeń rozwoju powiatu), wizji strategicznej oraz głównych kierunków rozwoju powiatu uwzględniających specyfikę powiatu i zewnętrzne warunki jego funkcjonowania, systemu realizacyjnego strategii, w tym ram finansowych oraz wykazu projektów kluczowych ujętych w formie załącznika jako Wieloletni Plan Inwestycyjny (WPI). Przy opracowaniu niniejszej strategii przyjęto model ekspercko-partycypacyjny, polegający na moŝliwie szerokim udziale władz i społeczności lokalnej w pracach nad strategią, przy jednoczesnym zaangaŝowaniu ekspertów zewnętrznych, odpowiadających między innymi za zorganizowanie procesu konsultacji społecznych oraz przygotowanie końcowej wersji dokumentu. Prace nad aktualizacją strategii trwały nieco ponad pięć miesiący i obejmowały następujące etapy: analiza obowiązujących w powiecie dokumentów o charakterze strategicznym, w tym strategii rozwoju powiatu kraśnickiego przyjętej w 2000 roku, przygotowanie diagnozy stanu wyjściowego, czyli opisu sytuacji społecznogospodarczej powiatu wraz z elementami analizy strategicznej, konsultacje społeczne, słuŝące między innymi weryfikacji analizy strategicznej oraz wypracowaniu wizji rozwoju powiatu i jego głównych kierunków rozwoju, identyfikacja kluczowych zadań i projektów przyczyniających się do realizacji strategii, przygotowanie ostatecznej wersji strategii oraz jej zatwierdzenie przez Radę Powiatu. W trakcie prac nad aktualizacją strategii wzięto pod uwagę poprzednią wersję strategii z 2000 roku, wychodząc z załoŝenia, Ŝe dokument ten i stopień jego realizacji powinien stanowić punkt wyjścia do dalszych prac analitycznych. Ponadto, niniejszy dokument bazuje na innych dokumentach planistycznych, które z mocy prawa zostały opracowane na przestrzeni ostatnich sześciu lat. Chodzi tu głównie o dokumenty związane z ochroną środowiska (program ochrony środowiska, plan gospodarki odpadami) oraz polityką społeczną (np. powiatowy program rozwiązywania problemów społecznych). WaŜnym źródłem informacji były równieŝ dane statystyczne, uzyskane głównie z Banku Danych Regionalnych oraz wyniki Narodowego Spisu Powszechnego z roku Przy opracowaniu części diagnostycznej wykorzystano równieŝ wyniki badań ankietowych, przeprowadzonych w trakcie organizowania spotkań konsultacyjnych.

6 6 1. Diagnoza stanu wyjściowego Zaprezentowana poniŝej diagnoza stanu wyjściowego obejmuje szczegółową analizę uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych rozwoju powiatu. Do czynników zewnętrznych mogących w istotny sposób wpłynąć na rozwój powiatu zaliczono postępujące procesy integracyjne i globalizacyjne w Europie, stosowanie polityk wspólnotowych (w tym polityki rolnej i polityki rozwoju obszarów wiejskich), a takŝe takie zjawiska jak rozwój społeczeństwa informacyjnego, pojawianie się nowych form turystyki czy niekorzystnie kształtujące się trendy demograficzne. Natomiast oceny czynników wewnętrznych rozwoju powiatu dokonano w sześciu najwaŝniejszych obszarach rozwoju społeczno-gospodarczego powiatu, zwracając szczególną uwagę na powiązanie analizowanych obszarów z przyjętym w strategii systemem monitorowania. Zbiorcza analiza SWOT jest podsumowaniem przeprowadzonych badań analitycznych i stanowi podstawę do sformułowania własciwej wizji i strategii rozwoju powiatu Analiza uwarunkowań zewnętrznych rozwoju powiatu NaleŜy przypuszczać, Ŝe rozwój powiatu kraśnickiego, podobnie jak i zdecydowanej większości powiatów w Polsce, będzie mocno uzaleŝniony od szeregu czynników zewnętrznych. Niektóre z nich będą miały pozytywny wpływ na rozwój powiatu, natomiast inne mogą w sposób istotny przyczynić się do ograniczenia jego rozwoju. W niniejszej analizie ograniczono się do krótkiej charakterystyki najwaŝniejszych pozytywnych i negatywnych zjawisk, które w znaczący sposób mogą wpłynąć na dalszy rozwój powiatu. Od uświadomienia sobie znaczenia tych zjawisk zaleŝy w duŝej mierze poprawność sformułowania diagnozy i strategicznej wizji rozwoju powiatu. Do głównych czynników zewnętrznych, mogących pozytywnie wpłynąć na rozwój powiatu kraśnickiego, naleŝy z pewnością zaliczyć: Postępujące procesy integracyjne w Unii Europejskiej, dokonujące się wymiarze przestrzennym, społecznym i gospodarczym. Z licznych analiz oceniających moŝliwy wpływ procesów integracyjnych na rozwój Lubelszczyzny wynika, Ŝe w dłuŝszej perspektywie czasu naleŝy spodziewać się szeregu pozytywnych zjawisk związanych z modernizacją gospodarki i infrastruktury technicznej, napływem inwestycji i nowych technologii, rozwojem nowych form zatrudnienia, a takŝe poprawą poziomu wykształcenia i jakości Ŝycia mieszkańców regionu. NaleŜy mieć nadzieję, Ŝe równieŝ powiat kraśnicki będzie objęty częścią pozytywnych procesów rozwojowych zachodzących na obszarze Polski i województwa lubelskiego. Transfer do regionu znacznych środków finansowych związanych z realizacją przez Polskę programów współfinansowanych z Unii Europejskiej. Szacuje się, Ŝe w latach łączny napływ środków z UE

7 7 do województwa lubelskiego moŝe wynieść nawet 5 mld euro. Około 60% tych środków (3 mld euro) będzie pochodzić z programów realizowanych w ramach unijnej polityki spójności, natomiast pozostała kwota (2 mld euro) będzie dostępna w ramach wdraŝania w województwie lubelskim instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej (w tym równieŝ tych związanych z rozwojem obszarów wiejskich i płatnościami bezpośrednimi dla rolników). Od wielkości i efektywności wykorzystania tych środków będzie między innymi w duŝej mierze zaleŝał rozwój społeczności lokalnych, w tym równieŝ powiatu kraśnickiego. Rozwój społeczeństwa informacyjnego i moŝliwości z tym związanych. Przewiduje się, Ŝe w ciągu najbliŝszych lat nastąpi szybki rozwój technologii informacyjnych i komunikacyjnych przyczyniający się do ich powszechnego wykorzystania przez coraz szersze kręgi społeczeństwa. Łatwy dostęp do informacji i wiedzy stanowi obecnie fundament rozwoju i moŝe stać się waŝnym czynnikiem zmierzającym do wyrównywania szans rozwojowych i przeciwdziałania marginalizacji terenów wiejskich i małych miasteczek Lubelszczyzny. Wraz z upowszechnianiem się infrastruktury komunikacji elektronicznej moŝliwy będzie stopniowy rozwój róŝnych form zatrudnienia oraz samokształcenia mieszkańców. Powszechny dostęp do technik informacyjnych będzie z pewnością przyczyniał się do zwiększenia atrakcyjności obszaru i ograniczania występujących w poszczególnych powiatach problemów społecznych i gospodarczych, takich jak bezrobocie, ubóstwo, patologie społeczne, itd. Rosnące znaczenie walorów przyrodniczych i kulturowych w rozwoju róŝnych form turystyki. W ciągu najbliŝszych lat turystyka będzie stanowiła jeden z najszybciej rozwijających się sektorów zarówno w Europie jak i Polsce 3. Rynek usług turystycznych będzie w duŝej mierze kształtowany przez kompleksowe produkty turystyczne, które w duŝym stopniu oparte będą na lokalnych walorach przyrodniczych i kulturowych. Biorąc pod uwagę bogate dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe Lubelszczyzny, wydaje się, Ŝe wiele gmin i powiatów z regionu będzie miało duŝe moŝliwości włączenia się w ogólnokrajowy proces rozwoju i świadczenia kompleksowych usług turystycznych. Dotyczy to równieŝ powiatu kraśnickiego, który z pewnością będzie miał realne szanse na rozwój róŝnych form turystyki i rekreacji. Rozwój sektora odnawialnych źródeł energii. ZałoŜenia polityki energetycznej Wspólnoty Europejskiej zakładają wzrost udziału energii ze źródeł odnawialnych w produkcji energii ogółem w krajach Unii Europejskiej do 12% w roku 2010 i 21% w roku Ponadto udział biopaliw w zuŝyciu paliw silnikowych w transporcie ma w roku 2020 wynieść nie mniej niŝ 5,75%. Przewiduje się, Ŝe sektor energetyki odnawialnej w Polsce będzie rozwijał się w oparciu o trzy podstawowe źródła: biomasę (pochodzącą głównie z upraw energetycznych oraz odpadów rolnych i komunalnych), energię wiatrową 3 Strategia rozwoju turystyki na lata , Warszawa, czerwiec 2005

8 8 oraz wodną. Dodatkowym źródłem do wykorzystania, chociaŝ na mniejszą skalę, będzie równieŝ energia geotermalna i słoneczna. Rozwój energetyki odnawialnej będzie z pewnością stanowił mocny impuls rozwojowy dla kraju i regionów. W dłuŝszej perspektywie naleŝy spodziewać się napływu nowych inwestycji i technologii, a popyt na odnawialne surowce energetyczne stworzy dla wielu gmin wiejskich alternatywę do modernizacji rolnictwa oraz dodatkowe szanse na róŝnicowanie działalności gospodarczej na wsi. Do negatywnych czynników zewnętrznych mogących ograniczyć moŝliwości rozwojowe powiatu kraśnickiego naleŝy zaliczyć: Peryferyjne połoŝenie województwa lubelskiego i jego zapóźniania w zakresie infrastruktury drogowej. Jest to niewątpliwie jeden z głównych czynników hamujących rozwój poszczególnych miast i gmin Lubelszczyzny. Bez poprawy dostępności komunikacyjnej całego województwa i polepszenia infrastruktury drogowej wewnątrz regionu trudno będzie planować działania strategiczne na poziomie lokalnym w zakresie przyciągania inwestycji i rozwoju nowych usług rynkowych 4. Innym sposobem na ograniczenie peryferyjnego połoŝenia regionu powinien być wszechstronny rozwój współpracy międzynarodowej województwa z Białorusią i Ukrainą, obejmujący między innymi budowę transgranicznej infrastruktury drogowej i turystycznej. Wspólna polityka rolna, która z jednej strony wymusza modernizację i większą efektywność polskich gospodarstw rolnych, zaś z drugiej moŝe prowadzić do upadku znacznej części małych i nierentownych gospodarstw rolnych. Problem ten moŝe w szczególności dotyczyć gospodarstw rolnych z województwa lubelskiego, które w większości są rozdrobnione i w dłuŝszej perspektywie czasu mogą nie sprostać narastającej w tym sektorze konkurencji. Mając na uwadze duŝą liczbę zatrudnionych w rolnictwie, upadek wielu gospodarstw rolnych mógłby spowodować powaŝne problemy społeczne na poziomie lokalnym, znacznie ograniczając moŝliwości rozwojowe i inwestycyjne gmin i powiatów województwa lubelskiego. Narastająca emigracja ludzi młodych za granicę. Coraz szerszy dostęp do europejskiego rynku pracy, połączony z brakiem realnych moŝliwości zatrudnienia w miejscu zamieszkania, powoduje Ŝe coraz więcej młodych i dobrze wykształconych ludzi decyduje się na szukanie pracy poza granicami województwa i kraju. Proces ten zaczyna juŝ negatywnie wpływać na lokalny rynek pracy oraz sytuację gospodarczą w regionie, ograniczając szanse rozwojowe województwa i poszczególnych jednostek samorządowych. W wymiarze lokalnym, dalsze utrzymywanie się zjawisk emigracyjnych moŝe prowadzić do wyludniania się obszarów wiejskich 4 Szansą na przełamanie barier w zakresie poprawy dostępności komunikacyjnej powiatu kraśnickiego moŝe być planowana w latach budowa drogi ekspresowej S19 (Białystok Lublin Rzeszów). Projekt będzie współfinansowany ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

9 9 i zachwiania funkcjonowania podstawowych struktur społecznokulturowych w wielu miejscowościach Lubelszczyzny. Niedostosowanie środków unijnych do potrzeb inwestycyjnych większości samorządów lokalnych w regionie. Ryzyko takie jest coraz bardziej realne w związku z zobowiązaniem się Polski do przeznaczenia co najmniej 60% środków z Unii Europejskiej na realizację celów tzw. Strategii Lizbońskiej, koncentrującej się przede wszystkim na rozwiązywaniu problemów ogólnoeuropejskich, zaś w niewielkim stopniu uwzględniającej potrzeby rozwojowe wielu samorządów lokalnych. Takie podejście moŝe doprowadzić do sytuacji, w której tylko niewielki odsetek samorządów lokalnych będzie mógł uzyskać wsparcie na modernizację swojej podstawowej infrastruktury, zaś zdecydowana większość będzie musiała rozłoŝyć w czasie zaplanowane inwestycje, co z pewnością ograniczy ich konkurencyjność i zdolność do inwestowania w innych obszarach rozwoju Analiza uwarunkowań wewnętrznych powiatu Analiza uwarunkowań wewnętrznych rozwoju powiatu została dokonana w sześciu podstawowych kategoriach, obejmujących takie zagadnienia jak: przestrzeń i środowisko, sfera społeczna i gospodarcza, infrastruktura techniczna i społeczna oraz jakość rządzenia w powiecie. Analizę oparto na najbardziej aktualnych danych statystycznych, starając się opisywać zachodzące trendy i zjawiska w układzie graficznym na przestrzeni ostatnich lat. Wiele zaprezentowanych danych porównano ze średnimi wartościami w województwie i kraju. Takie podejście pozwala na ukazanie pozycji konkurencyjnej powiatu i będzie pomocne w procesie monitorowania rozwoju powiatu w kolejnych latach Rys historyczny oraz ogólne informacje o powiecie W roku 1807 gdy utworzono Księstwo Warszawskie, w jego skład włączona została Lubelszczyzna podzielona na 10 powiatów. Jednym z nich był nowoutworzony powiat kraśnicki (dekrety z 24 lutego i 17 kwietnia 1810 r.). W ten sposób po raz pierwszy w historii powstał powiat kraśnicki jako odrębna jednostka administracyjna. Reformy administracyjne Królestwa Polskiego i Polski do 1945 roku przenosiły tereny kraśnickie do Obwodu Zamojskiego (1815), Okręgu Janowskiego (1844), powiatu janowskiego (1867). Pod koniec 1942 roku ze względów bezpieczeństwa siedziba powiatu janowskiego przeniesiona zostaje do Kraśnika. W ten sposób powstaje powiat kraśnicki, który pod władzą okupanta działał do końca lipca 1944 roku. W czerwcu 1975 roku weszła w Ŝycie reforma administracyjna, w wyniku której powstał, dwustopniowy szczebel zarządzania w terenie (gmina-

10 10 województwo), co spowodowało Ŝe powiat kraśnicki został zlikwidowany. Od 1 stycznia 1999 roku reaktywowany powiat kraśnicki naleŝy pod względem administracyjnym do województwa lubelskiego. Powiat zajmuje obszar km 2 (5 % powierzchni województwa i 0,4% powierzchni Polski). Powiat cechuje się dobrą dostępnością komunikacyjną. Przez powiat przebiegają dwie drogi krajowe: S19 (Białystok - Lublin - Kraśnik Rzeszów) i S74 (Kielce - Kraśnik Zamość) oraz linia kolejowa (Lublin - Kraśnik - Stalowa Wola Rozwadów). Stolica powiatu Kraśnik znajduje się w odległości około 50 km od Lublina, 220 od Warszawy oraz 125 km od Rzeszowa. Powiat zamieszkuje 100,3 tys. osób, co stanowi 4,6% ludności województwa i 0,26% ludności Polski. Przekłada się to na gęstość zaludnienia wynoszącą 99,8 osób na km 2 (przy średniej dla województwa wynoszącej 87 osób i kraju 122 osoby) Przestrzeń i środowisko Układ osadniczy Powiat charakteryzuje się dość korzystnym układem osadniczym. W skład powiatu wchodzi 10 gmin: miasto Kraśnik (gmina miejska), miasto i gmina Annopol (gmina miejsko-wiejska) oraz osiem gmin wiejskich: Dzierzkowice, Gościeradów, Kraśnik, Szastarka, Trzydnik DuŜy, Urzędów, Wilkołaz, Zakrzówek. Łącznie w powiecie jest 206 miejscowości wiejskich. Mapa 2. Układ osadniczy i komunikacyjny w powiecie

11 11 Dwa miasta powiatu kraśnickiego (Kraśnik i Annopol) zamieszkuje około 39% populacji powiatu, co świadczy o dosyć niskim wskaźniku jego urbanizacji. Potencjał rozwojowy miast powiatu jest dosyć ograniczony. Najsilniejszym ośrodkiem miejskim jest miasto powiatowe Kraśnik, które dysponuje znacznym potencjałem demograficznym i stanowi centrum aktywności gospodarczej i społecznej powiatu. Znacznie gorszym potencjałem rozwoju dysponuje Annopol, zaliczany do kategorii miast o lokalnym oddziaływaniu 5. W układzie przestrzennym powiatu występują zarówno zwarte jak i rozproszone formy osadnictwa. Dominuje zabudowa wiejska jednorodzinna. PrzewaŜają wsie zwarte. Występują takŝe miejscowości o luźnej zabudowie i przysiółki. Najmniej liczną grupę stanowią wsie o zabudowie rozproszonej, nieregularnej oraz kolonijnej. Wiele wsi zachowało swój historyczny wygląd, jednak ich stan i zagospodarowanie wymaga wielu działań rewitalizacyjnych. Walory przyrodnicze Obszar powiatu obejmuje prawie w całości obszar Wzniesień Urzędowskich stanowiących część WyŜyny Lubelskiej oraz prawobrzeŝną część Małopolskiego Przełomu Wisły. Od wschodu granica powiatu obejmuje zachodni skraj Wyniosłości Giełczewskiej, od południowego wschodu skraj Roztocza zachodniego. Granica ma tu charakter płynnego przejścia od WyŜyny Lubelskiej do wyŝszego poziomu Roztocza w okolicach Polichny. Znacznie bardziej jest wyodrębniona południowa krawędź WyŜyny, w południowo zachodniej części powiatu w okolicy Opoki DuŜej i na południe od Kosina. Na południe od tej granicy w skład powiatu wchodzi skraj Kotliny Sandomierskiej. Na północy Wzniesienia Urzędowskie graniczą z Równiną BełŜycką i Kotliną Chodelską. Lasy zajmują ok. 22% obszaru powiatu. Największą powierzchnię zajmują w gminie Gościeradów (42,6%), najmniejszą w gminie Trzydnik DuŜy (7,3%) oraz Szastarka (9,5%). Około 70% powierzchni zajmują pola uprawne, łąki i sady. Dominującymi siedliskami leśnymi (ok. 66%) są lasy mieszane, występujące najczęściej na glebach Ŝyznych. Piaszczyste tereny zachodnie i południowo zachodnie porastają w większości lasy iglaste (głównie sosnowe). Na szczególną uwagę w składzie gatunków lasów zasługują jodła i buk, występujące na terenie powiatu poza granicą ich naturalnego zasięgu. Lasy jodłowe występują w okolicach Polichny, Marynopola i Natalina, a lasy bukowe głównie w okolicach Polichny i Szczecyna. W okolicy Kraśnika zaobserwowano występowanie 42 rzadkich roślin naczyniowych na 94 stanowiskach oraz 67 innych gatunków roślin wyŝszych, uchodzących 5 W analizie Urzędu Statystycznego w Lublinie zatytułowanej Potencjał ekonomiczny miast w województwie lubelskim w latach Kraśnik został sklasyfikowany na 13 pozycji, zaś Annopol na 35 miejscu.

12 12 za interesujące w skali regionalnej i krajowej. Najciekawsze tereny pod względem gatunków występujących roślin znajdują się w obrębie doliny WyŜnicy. Ciekawymi walorami odznaczają się równieŝ lasy na południe od doliny, stawy w okolicach Terpentyny oraz pola między Słodkowem i Boiskami. Są to środowiska o duŝej róŝnorodności faunistycznej, zbliŝone do środowisk naturalnych. Potwierdzeniem walorów przyrodniczo krajobrazowych jest utworzenie na terenie 5 gmin Kraśnickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu o powierzchni 293 km 2. Na terenie gminy Urzędów znajduje się rezerwat leśny Natalin o powierzchni 2,45 ha, obejmujący ochroną drzewostan jodłowy. Znacznie większy rezerwat jodły Marynopole o powierzchni 157 ha istnieje na terenie gminy Gościeradów. Drugi rezerwat krajobrazowo leśny Szczeckie Doły na terenie tej samej gminy o powierzchni 200 ha charakteryzuje się poza urozmaiconą rzeźbą (liczne rozbudowane wąwozy lessowe) występowaniem zwartego drzewostanu bukowego oraz roślinnością charakterystyczną dla buczyn górskich oraz lasu grabowo bukowego porastającego wąwozy. W fazie projektowania znajdują się kolejne rezerwaty na terenie gminy Dzierzkowice Grabowy Las oraz w Polichnie Mostach z drzewostanem buku i jodły. W dolinie WyŜnicy w okolicach Kraśnika wydzielono kilka uŝytków ekologicznych obejmujących swym zasięgiem stawy, łąki, torfowiska, tereny podmokłe i zabagnione bogate we florę i faunę. Mapa 3. Walory przyrodnicze powiatu kraśnickiego

13 13 W sumie prawie 25% powierzchni powiatu zajmują obszary prawnie chronione. Jest to nieco więcej niŝ średnio w województwie (23%), ale znacznie mniej niŝ średnio w kraju (prawie 33%). Na terenie powiatu została wyznaczona jedna ostoja siedliskowa (Gościeradów PLH ) oraz dwie ostoje ptasie (Małopolski Przełom Wisły PLB i Lasy Janowskie PLB060005), wchodzące w skład obszarów NATURA Teren powiatu kraśnickiego to obszar o bardzo rzadkiej sieci wód powierzchniowych, charakteryzujący się rozległymi pustkami wodnymi, zwłaszcza na południe od Kraśnika i Olbięcina. Występują tu podziemne wody szczelinowo warstwowe zalegające na znacznych głębokościach. Głównym zbiornikiem tych wód są spękane skały kredowe. Głównymi rzekami są Wisła, Sanna w dolnym biegu i Bystrzyca w górnym biegu. Centralnym ciekiem wodnym Wzniesień Urzędowskich jest WyŜnica, tworząca z dopływami Urzędówką i Potokiem Podlipie system rzeczny drugiego rzędu. Przełomowy odcinek Wisły jest tu jednym z najbardziej malowniczych na całym jej biegu. Wisła charakteryzuje się tu zmieniającym się z roku na rok przebiegiem koryta oraz pojawiającymi się i znikającymi łachami piaszczystymi i wyspami. Do wód powierzchniowych naleŝą równieŝ stawy, które głównie są wykorzystywane do celów gospodarczych. Na szczególną uwagę zasługują malowniczo połoŝone stawy Zawólcze w Wólce Szczeckiej, wkomponowane w kompleks leśny u podnóŝa sfery krawędziowej wyŝyny Lubelskiej oraz stawy w Rzeczycy KsięŜej i Ziemiańskiej i Wólce Gościeradowskiej. Cechą charakterystyczną sieci wodnej w powiecie są liczne źródełka. We wsi Łany (gmina Gościeradów) znajdują się źródliska uznane za pomniki przyrody nieoŝywionej. Są to źródła podpływowe o stałej wysokiej temperaturze zimą i latem od 10,2 do 10,3 ºC i licznych gejzerkach wybijających się ponad lustro wody. Jednym z warunków poprawy bilansu wodnego w powiecie powinno być wdroŝenie działań wynikających z realizacji wojewódzkiego programu małej retencji. NajwaŜniejsze potrzeby inwestycyjne w tym zakresie oszacowano na kwotę prawie 130 mln zł. Wśród najwaŝniejszych zadań zaplanowanych do realizacji jest budowa bądź modernizacja zbiorników retencyjnych (m.in. w gminach Kraśnik, Annopol, Dzierzkowice, Trzydnik DuŜy, Urzędów, Wilkołaz i Zakrzówek), a takŝe budowa urządzeń piętrzących oraz systemu nawodnień rolniczych. Obszar powiatu kraśnickiego jest ubogi w surowce mineralne. Znaczenie gospodarcze mają złoŝa węgla brunatnego, występujące w rejonie miejscowości Trzydnik Mały, oraz fosforyty udokumentowane na obszarze od Annopola do Janowa Lubelskiego, a takŝe na obszarze gminy Gościeradów. ZłoŜa te nie są obecnie eksploatowane, chociaŝ są w stanie zabezpieczyć wieloletnią działalność duŝego zakładu górniczego. Ponadto na terenie powiatu występują kruszywa naturalne (piaski i Ŝwiry), surowce ilaste (glinki lessowe) i surowce węglanowe (opoki i

14 14 margle). Wykorzystywane są one jednak na niewielką skalę, głównie przez lokalne firmy budowlane. Powiat kraśnicki dysponuje znacznymi potencjałami, jeŝeli chodzi o rozwój energii ze źródeł odnawialnych. Ze względu na swoje połoŝenie powiat jest uprzywilejowanym obszarem do rozwoju energetyki wodnej i wiatrowej 6. Podstawą do rozwoju energetyki wodnej moŝe być mała elektrownia wodna pracująca na rzece Tuczyn w miejscowości Mniszek (gmina Gościeradów) oraz dwie planowane budowle piętrzące na rzekach: Sanna (gmina Annopol) oraz WyŜnica (gmina Dzierzkowice). Ponadto duŝa ilość gruntów ornych oraz tradycja rolnicza stwarza realne szanse rozwoju upraw energetycznych na terenie powiatu oraz produkcji energii z odpadów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego (np. biogazu). Walory kulturowe O historii i bogatym dziedzictwie kulturowym powiatu świadczą liczne zabytki. Na terenie powiatu zarejestrowano wiele zabytków architektury i kultury. Wśród nich moŝna wyróŝnić: zespoły urbanistyczne (stare młyny, tradycyjne obiekty mieszkalne i gospodarcze), zespoły pałacowe, dworskie i folwarczne (np. w Gościeradowie i Olbięcinie), obiekty sakralne, reprezentowane przede wszystkim przez Zespoły Kościołów Parafialnych, kaplice cmentarne, liczne kapliczki i krzyŝe przydroŝne oraz cmentarze Ŝydowskie (na terenie powiatu zachowały się kirkuty w Kraśniku, Annopolu, Urzędowie oraz szczątkowo w Zakrzówku), obszary archeologiczne (grodzisko wczesnośredniowieczne z IX wieku w Leszczynie koło Urzędowa, oraz ślady zamczysk w Kraśniku i Dzierzkowicach). Niestety wiele zabytków znajduje się w złym stanie materialnym i wymaga pilnych prac konserwatorsko-remontowych. Poprawa stanu i wyglądu zewnętrznego najwaŝniejszych obiektów zabytowych powinno stać się z jednym z podstawowych kierunków działań w zakresie rozwoju turystyki i rekreacji na terenie powiatu. 6 Wojewódzki program rozwoju alternatywnych źródeł energii dla województwa lubelskiego, BPP, Lublin 2006.

15 15 Mapa 4. Walory kulturowe powiatu kraśnickiego Społeczeństwo Demografia Na koniec 2006 roku liczba ludności w powiecie kształtowała się na poziomie nieco ponad 100 tys. osób. Od kilku lat liczba osób w powicie wykazuje stałą tendencję spadkową (na przestrzeni ostatnich 6 lat nastąpił spadek o około osób). Długoterminowe prognozy demograficzne wskazują na dalsze obniŝanie się liczby ludności w powiecie. Przewiduje się, Ŝe do roku 2015 liczba ludności w powiecie spadnie do 98 tys. mieszkańców. Wykres 1. Ludność powiatu kraśnickiego w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS

16 16 Spadek liczby ludności spowodowany jest głównie ujemnym przyrostem naturalnym i migracjami wewnątrz kraju. W roku 2006 saldo migracji wyniosło -355 osób, natomiast przyrost naturalny: Niestety nie ma oficjalnych danych mówiących o emigracji zarobkowej mieszkańców za granicę. Ocenia się, Ŝe zjawisko to jest powszechne i moŝe dotyczyć nawet 5% mieszkańców powiatu (głównie ludzi młodych i dobrze wykształconych). Wykres 2. Przyrost naturalny i migracje w powiecie kraśnickim w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Wiek i struktura wykształcenia mieszkańców Ludność powiatu cechuje się strukturą wiekową zbliŝoną do średniej obserwowanej na poziomie województwa i kraju. Struktura wieku ludności wg ekonomicznych grup wiekowych wskazuje na nieco wyŝszy udział osób w wieku poprodukcyjnym (powyŝej 59 lat dla kobiet i 64 lat dla męŝczyzn). Odsetek osób w tym wieku wynosi ponad 18%, podczas gdy średnia dla województwa wynosi nieco ponad 16%. Natomiast ludności w wieku produkcyjnym jest w powiecie 61,2%, czyli o 1,1 punktu procentowego mniej niŝ średnio w województwie. Wykres 3. Struktura wieku ludności powiatu kraśnickiego Źródło: Opracowanie włane na podstawie danych BDR GUS Ściśle powiązany ze strukturą wieku jest wskaźnik obciąŝenia demograficznego, który wskazuje liczbę osób w wieku nieprodukcyjnym przypadających na 100 osób w wieku produkcyjnym. Wysoki poziom współczynnika wskazuje na niekorzystną

17 17 strukturę wiekową mieszkańców oraz wpływa negatywnie na jakość Ŝycia i warunki funkcjonowania lokalnej gospodarki. Wskaźnik ten dla powiatu kraśnickiego jest o 2,9% wyŝszy niŝ w województwie i 8,2 wyŝszy niŝ w kraju. Na przestrzeni ostatnich lat wartość tego wskaźnika malała, jednakŝe długookresowe prognozy wskazują na szybkie i głębokie odwrócenie się tego trendu. Wykres 4. Wskaźnik obciąŝenia demograficznego Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Wykształcenie ludności jest wskaźnikiem w duŝym stopniu obrazującym potencjał powiatu do rozwoju i dokonywania się zmian strukturalnych. W powiecie kraśnickim notuje się niŝszy poziom wykształcenia niŝ średnie wartości dla kraju i województwa. Niecałe 7% ludności z wykształceniem wyŝszym koresponduje z 8,4% w kraju i 8% w województwie. Średnim wykształceniem legitymuje się 26% mieszkańców powiatu, przy wartościach 24% w Polsce i 23,2% w województwie. Wskaźniki dla najniŝszego poziomu wykształcenia są równieŝ niekorzystne: 6% mieszkańców nie ma wykształcenia nawet na poziomie ukończonej szkoły podstawowej (przy jedynie 3% dla kraju i 4,5% dla województwa). Podnoszenie poziomu wykształcenia mieszkańców powinno być zatem jednym z priorytetowych działań samorządu gminnego i powiatowego. Wykres 5. Wykształcenie ludności powiatu kraśnickiego Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS

18 18 Gospodarstwa domowe oraz źródła ich utrzymania Ogółem w powiecie jest 32,3 tys. gospodarstw domowych, z których przewaŝająca część (prawie 70%) to gospodarstwa jednorodzinne. Nieco ponad 51 % gospodarstw utrzymuje się ze źródeł zarobkowych (zatrudnienie, praca na własny rachunek, praca w gospodarstwie rolnym). Natomiast dla pozostałej część gospodarstw domowych (49%) głównym źródłem utrzymania są emerytury, renty oraz zasiłki. Dochody z pracy mieszkańców powiatu są niŝsze od średniej krajowej i wojewódzkiej. Średnio na koniec 2005 dochody kształtowały się na poziomie 1930,26 zł brutto miesięcznie, przy średniej dla województwa wynoszącej 2180 i kraju 2507 zł. Oznacza to, Ŝe dochody w powiecie są średnio o 11,5 % niŝsze niŝ w województwie i 23% niŝsze niŝ w kraju. Wykres 6. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Warunki mieszkaniowe Na ogólną liczbę prawie 30 tys. mieszkań w powiecie, 88% wyposaŝona jest w wodociąg, zaś 75% w ustęp spłukiwany. Trzy czwarte mieszkań posiada centralne ogrzewanie, a ponad połowa mieszkań podłączona jest do sieci gazowej (przy średniej w województwie wynoszącej 39%). Podejmowane działania w zakresie polepszenia warunków mieszkaniowych mieszkanców powinny dotyczyć głównie obszarów wiejskich, gdzie ponad 20% mieszkań nie jest podłączonych do sieci wodociągowej, prawie połowa nie posiada łazienek, a trzy czwarte nie są podłączone do sieci gazowej.

19 19 Wykres 7. WyposaŜenie mieszkań w niezbędne warunki sanitarno-ciepłownicze Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Zatrudnienie i rynek pracy Rynek pracy w powiecie kraśnickim jest konsekwencją rolniczego charakteru gospodarki, struktury wykształcenia, a takŝe bliskiego sąsiedztwa Lublina, oferującego atrakcyjne zatrudnienie w sektorze przemysłu i usług. Wykres 8. Pracujący w podziale na kobiety i męŝczyzn Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Na koniec 2006 roku liczba pracujących poza rolnictwem w powiecie wynosiła nieco ponad 13,5 tys. osób, co stanowi mniej niŝ 50% pracujących włącznie z zatrudnionymi w rolnictwie indywidualnym (około 15 tys. osób). Odsetek osób pracujących w rolnictwie wynosi ponad 50% ogółu pracujących w powiecie (21.5% średnio dla kraju i 45% dla województwa). Tak wysoki udział osób zatrudnionych w rolnictwie wskazuje na przestarzałą strukturę lokalnej gospodarki, która w najbliŝszych latach będzie musiała ulegać stopniowej restrukturyzacji.

20 20 Wykres 9. Struktura pracujących wg sektorów Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Wskaźnik zatrudnienia poza rolnictwem indywidualnym, obrazujący udział pracujących wśród ogółu osób w wieku produkcyjnym wynosi dla powiatu 22% i jest znacznie niŝszy niŝ średnie dla województwa (29%) i kraju (33%). Wykres 10. Udział pracujących w ogóle osób w wieku produkcyjnym Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Największymi zakładami przemysłowymi powiatu, stanowiącymi źródło utrzymania dla kilku tysięcy osób są: Fabryka ŁoŜysk Tocznych Kraśnik S.A. i TSUBAKI HOOVER POLSKA w Kraśniku. Zakłady te odgrywają duŝą rolę w funkcjonowaniu polskiego przemysłu maszynowego i motoryzacyjnego oraz są liczącymi się eksporterami łoŝysk i elementów tocznych. WaŜną gałęzią gospodarki powiatu jest równieŝ produkcja wyrobów i elementów gumowych, reprezentowana głównie przez przedsiębiorstwa WOTEX oraz NABOR. Na uwagę zasługuje równieŝ przedsiębiorstwo poligraficzne AJG, które dzięki wyposaŝeniu w najnowocześniejszy sprzęt świadczy usługi na bardzo wysokim poziomie. NaleŜy równieŝ wspomnieć o Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kraśniku, której wyroby wielokrotnie odnosiły sukcesy na targach ogólnopolskich i cieszą się duŝym uznaniem wśród klientów. Specyfiką okolic Kraśnika jest funkcjonowanie licznych cegielni eksploatujących bogate pokłady glinki lessowej. Od dziesiątków lat produkowany jest tu doskonały materiał budowlany trafiający do wielu zakątków Lubelszczyzny i nie tylko. Pochodząca stąd cegła wykorzystana została, m.in. do odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie.

21 21 Tabela 1. Najwięksi pracodawcy Przedsiębiorstwo/zakład pracy Liczba zatrudnionych Fabryka ŁoŜysk Tocznych Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej 779 TSUBAKI-HOOVER sp. z o.o. 460 Spółdzielnia Jedność 230 Zakłady Poligraficzne AJG 190 Przedsiębiorstwo Produkcyjno WdroŜeniowe Nabor 181 Zakład Narzędziowy ANNOPOL sp. z o.o. 120 Przedsiebiorstwo Usług Wodno-Budowlanych WOD 107 BUD śródło: Dane Starostwa Powiatowego w Kraśniku Bezrobocie i jego struktura Bezrobocie w powiecie kraśnickim, podobnie jak w całym województwie, stanowi w dalszym ciągu duŝy problem społeczny. Stopa bezrobocia rejestrowanego w powiecie na koniec lipca 2007 wynosiła 13,4% (w skali województwa poziom bezrobocia w tym okresie wynosił takŝe 13,4 %, a w skali kraju 12,2). W porównaniu z okresem ubiegłego roku stopa bezrobocia spadła o 2,2 punkty procentowe. Spadek bezrobocia wynika nie tylko z coraz lepszej koniunktury gospodarczej w kraju i regionie, ale w duŝej mierze związany jest z emigracją zarobkową młodych ludzi za granicę. Według długofalowych prognoz US w Lublinie bezrobocie w powiecie kraśnickim będzie nadal spadać, chociaŝ jego dynamika będzie znacznie mniejsza niŝ jest to notowane obecnie. Wykres 11. Bezrobotni w powiecie kraśnickim Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Na koniec czerwca 2007 w Powiatowym Urzedzie Pracy w Kraśniku było zarejestrowanych bezrobotnych, z czego 52% stanowiły kobiety. Generalnie wśród osób bezrobotnych dominują osoby młode (do 34 lat) oraz słabo wykształcone (56% bezrobotnych nie posiada wykształcenia średniego). Prawie 40% bezrobotnych to osoby długotrwale bezrobotne, czyli pozostające bez pracy powyŝej 24 miesięcy. Wskazuje to na strukturalny charakter bezrobocia w powiecie i jego ograniczenie będzie zaleŝało nie tylko od poprawy koniunktury gospodarczej w powiecie, ale

22 22 równieŝ od przekwalifikowania się wielu osób i znalezienia pracy w innym zawodzie. Wykres 12. Struktura bezrobotnych w powiecie kraśnickim Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS Aktywizacja zawodowa bezrobotnych Ocenia się, Ŝe około 77% bezrobotnych aktywnie poszukuje pracy 7. Najpopularniejszą metodą szukania pracy jest pośrednictwo pracy (64%), kontakty osobiste (57,5% ankietowanych) oraz śledzenie ogłoszeń w prasie (43,5%). Tylko 4% bezrobotnych korzysta z prywatnych agencji pośrednictwa pracy i aŝ 11% z usług pośrednictwa pracy za pomocą internetu. Instytucje zajmujące się obsługą rynku pracy oferują róŝnorodne usługi skierowane do osób bezrobotnych. Do najwaŝniejszych z nich naleŝą: szkolenia zawodowe, szkolenia dotyczące poruszania się po rynku pracy, poradnictwo zawodowe, pośrednictwo pracy, zatrudnienie subsydiowane oraz staŝe. Niestety problemem w dalszym ciągu pozostaje dostępność tych usług dla bezrobotnych oraz ich jakość. Z badań ankietowych wynika, Ŝe tylko 20% bezrobotnych dobrze ocenia działalność lokalnych instytucji rynku pracy. Dlatego teŝ, jednym ze strategicznych działań powinien być rozwój publicznych i niepublicznych instytucji rynku pracy oraz poprawa dostępności i jakości świadczonych przez te instytucje usług. Samozatrudnie i promocja przedsiębiorczości Jedną z form przeciwdziałania bezrobociu jest aktywizacja mieszkańców w zakresie samozatrudnienia i przedsiębiorczości. Jednak, jak dowodzą badania, gotowość mieszkańców powiatu do podejmowania działalności na własny rachunek jest dosyć ograniczona. Ocenia się, Ŝe tylko około 10% mieszkańców byłaby skłonna podjąć ryzyko załoŝenia własnej firmy. Do głównych barier utrudniających załoŝenie własnej firmy naleŝy zaliczyć: trudności finansowe, brak kwalifikacji i doświadczenia, a takŝe brak wsparcia ze strony instytucji ryku pracy w zakresie aktywnego wspierania potencjalnych przedsiębiorców. Dlatego teŝ, jednym ze strategicznych kierunków działań intytucji rynku pracy i otoczenia biznesu powinien być rozwój kompleksowych instrumentów wsparcia 7 Dane pochodzą z projektu badawczego Platforma Medialna Rozwój Regionalny i opracowania Powiat Kraśnicki Analiza społeczno-gospodarcza.

23 23 dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą. Usługi te powinny obejmować nie tylko bezpłatne doradztwo i szkolenia w zakresie prowadzenia własnej firmy, ale takŝe instrumenty wsparcia finansowego. Na terenie powiatu istnieją dwie organizacje wspomagające rozwój przedsiębiorczości. Są to Kraśnicka Izba Gospodarcza, zrzeszająca ok. 200 małych i średnich przedsiębiorstw oraz Agencja Rozwoju Regionalnego, która jest kraśnickim oddziałem Lubelskiej Fundacji Rozwoju. Obie organizacje świadczą usługi doradcze i szkoleniowe dla przedsiębiorstw z terenu powiatu kraśnickiego. Poziom wykluczenia społecznego Wysoki poziom bezrobocia oraz niskie dochody mieszkańców, osiągane zarówno ze źródeł zarobkowych jak i niezarobkowych, są głównymi przyczynami wykluczenia społecznego. Głównymi czynnikami wpływającymi na ciągle wysoki poziom wykluczenia społecznego w powiecie są ubóstwo, bezrobocie, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych oraz długotrwała choroba. Ocenia się, Ŝe około 2,5 tys. osób (2% społeczeństwa) korzysta z róŝnych form pomocy społecznej oferowanej przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kraśniku, na które przeznaczane jest aŝ 28,3% środków z budŝetu powiatu (17% średnio w województwie). Wykres 13 Formy pomocy społecznej w PCPR (liczba osób) Źródło: Strategia rozwiązywania problemów społecznych powiatu kraśnickiego Dodatkowo od 5-10% ludności korzysta z pomocy społecznej oferowanej przez Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej. W celu przeciwdziałania występującym zjawiskom wykluczenia społecznego, od dwóch lat wdraŝana jest na terenie powiatu Strategia rozwiązywania problemów społecznych. Innym waŝnym dokumentem w zakresie prowadzonej polityki społecznej jest Powiatowy program działań na rzecz osób niepełnosprawnych.

Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu. chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat. Ryszard Boguszewski

Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu. chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat. Ryszard Boguszewski Analiza sytuacji społecznogospodarczej powiatu chełmskiego na przestrzeni ostatnich lat Ryszard Boguszewski Analizowane obszary Przestrzeń i środowisko Sfera społeczna Sfera gospodarcza Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie i jego struktura. Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS

Bezrobocie i jego struktura. Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BDR GUS 27 Do najwaŝniejszych pracodawców w powiecie (zatrudniających powyŝej 50 osób) zaliczają się jednostki publiczne. Największym pracodawcą prywatnym na terenie powiatu jest Gospodarstwo Szklarniowe Leonów

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT. z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach

Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT. z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach Uogólniona dla całego obszaru, objętego LSR, Analiza SWOT z wykorzystaniem analiz SWOT z konsultacji przeprowadzonych w gminach i analizy SWOT powiatu MOCNE STRONY 1. Atrakcyjne walory krajobrazowo przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020

Raport z badania ankietowego na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020 Raport z badania ankietowego na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020 ZAŁĄCZNIK NR 2 do Strategii Rozwoju Powiatu Kieleckiego do roku 2020 Kielce, luty 2017 r. Strona

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Zadanie współfinansowane

Bardziej szczegółowo

Ocena potencjału gospodarczego w świetle wskaźników rozwoju gospodarczego

Ocena potencjału gospodarczego w świetle wskaźników rozwoju gospodarczego Ocena potencjału gospodarczego w świetle wskaźników rozwoju gospodarczego dla powiatów biłgorajskiego, tomaszowskiego i zamojskiego Transgraniczny Rezerwat Biosfery Roztocze szansą na zrównoważony rozwój

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO KONFERENCJA: Strategia Rozwoju Województwa Lubuskiego wobec nowych wyzwań rozwojowych Zielona Góra 10 marca 2010 r. 2008 2000 =100 Podział terytorialny

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 STRUKTURA DOKUMENTU 2 1. Diagnoza sytuacji społeczno-gospodarczej województwa lubelskiego, 2. Strategia realizacji Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

GMINA MICHÓW PAKIET INFORMACYJNY

GMINA MICHÓW PAKIET INFORMACYJNY GMINA MICHÓW PAKIET INFORMACYJNY Dragon Partners Sp. z o.o., Listopad 2013 1 Spis treści I. Podstawowe informacje... 3 A. Dane teleadresowe... 3 B. Charakterystyka Emitenta... 3 II. Program emisji obligacji...

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska. Analiza SWOT

Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska. Analiza SWOT Lokalna Grupa Działania Przyjazna Ziemia Limanowska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Analiza SWOT jest to jedna z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod analitycznych wykorzystywanych we wszystkich

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC:

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC: SPIS TABLIC: Tablica 1 Prognoza demograficzna dla województwa pomorskiego na lata 2005 2030... 76 Tablica 2 UŜytki rolne w województwie pomorskim wg klas bonitacyjnych gleb w 2000 r.... 90 Tablica 3 Warunki

Bardziej szczegółowo

Roczniki statystyczne

Roczniki statystyczne W 2015 roku Urząd Statystyczny w Lublinie planuje wydać: - 2 pozycje z serii Roczniki statystyczne, - 1 pozycję z serii Analizy statystyczne, - 10 pozycji z serii Informacje i opracowania statystyczne,

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim

Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim STRATEGIA ROZWOJU POWIATU DĄBROWSKIEGO NA LATA 2014 2020 Formularz ankiety do badań społecznych w Powiecie Dąbrowskim 1. Czy według Pani/Pana Powiatowi Dąbrowskiemu potrzebna jest strategia rozwoju mająca

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r.

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r. Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata 2007-2013 Kielce, kwiecień 2008 r. Problemy ograniczające rozwój Województwa Świętokrzyskiego Problemy

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Diagnoza Strategiczna na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Miasta Radymno na lata (Załącznik 1)

Diagnoza Strategiczna na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Miasta Radymno na lata (Załącznik 1) Diagnoza Strategiczna na potrzeby opracowania Strategii Rozwoju Miasta Radymno na lata 2015 2025 (Załącznik 1) Kwiecień 2015 Spis treści Wstęp... 3 I. Uwarunkowania przestrzenno-środowiskowe... 4 II. Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 1 Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 2007-2013 Wspólna Polityka Rolna I filar Płatności bezpośrednie Płatności rynkowe Europejski Fundusz Gwarancji

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 72 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku V. ANALIZA SWOT Biorąc pod uwagę uwarunkowania rozwoju gminy, problemy rozwojowe oraz analizę mocnych i słabych

Bardziej szczegółowo

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa 4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa Analiza potencjału rozwojowego powinna się odnosić między innymi do porównywalnych danych z miast o zbliżonych parametrach. Dlatego też do tej części opracowania

Bardziej szczegółowo

Badaniu podlegają 3 podstawowe obszary aktywności: gospodarka, środowisko (zarówno przyrodnicze, jak i przestrzenne) oraz społeczeństwo.

Badaniu podlegają 3 podstawowe obszary aktywności: gospodarka, środowisko (zarówno przyrodnicze, jak i przestrzenne) oraz społeczeństwo. Szanowni Państwo W związku z prowadzeniem prac nad tworzeniem Strategii Rozwoju Gminy Jasieniec na lata 2014-2020, zwracamy się do Państwa z prośbą o wypełnienie poniższej ankiety. Badaniu podlegają 3

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO MIASTA KOŚCIANA (zarys prognoz do 2015r.)

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO MIASTA KOŚCIANA (zarys prognoz do 2015r.) STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO (zarys prognoz do 2015r.) "Żeglarz, który nie wie dokąd płynie, nigdy nie będzie miał pomyślnych wiatrów" Seneka STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni.

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni. WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ 2002 Ludność według płci (w tys.) Razem 1208,6 -mężczyźni 591,2 -kobiety 617,4 W miastach (711,6): -mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Autor: Wenanta Anna Rolka

Autor: Wenanta Anna Rolka Autor: Wenanta Anna Rolka Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007 2013 źródło dotacji gmin wiejskich Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 powstał z myślą o samorządach wiejskich i jest największym

Bardziej szczegółowo

1. Uwarunkowania Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Miasta Biłgoraj: 1.1. Uwarunkowania zewnętrzne 1.2. Uwarunkowania wewnętrzne diagnoza obszaru

1. Uwarunkowania Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Miasta Biłgoraj: 1.1. Uwarunkowania zewnętrzne 1.2. Uwarunkowania wewnętrzne diagnoza obszaru Schemat dokumentu 1. Uwarunkowania Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Miasta Biłgoraj: 1.1. Uwarunkowania zewnętrzne MOF Biłgoraj na tle dokumentów strategicznych Uwarunkowania wynikające z położenia administracyjnego

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

ANKIETA Opracowanie Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego na lata Konsultacje społeczne

ANKIETA Opracowanie Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego na lata Konsultacje społeczne ANKIETA Opracowanie Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego na lata 2015-2022 Konsultacje społeczne Szanowni Państwo! W związku z prowadzeniem prac nad opracowaniem Programu Rozwoju Powiatu Lubartowskiego

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN

Plan Odnowy Miejscowości RADWAN Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /454/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości RADWAN GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Radwan, październik

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość

Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Rolnictwo Dolnego Śląska przygotowane na przyszłość Tomasz Pilawka Wydział Obszarów Wiejskich Departament Obszarów Wiejskich i Rolnictwa Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego tomasz.pilawka@umwd.pl

Bardziej szczegółowo

Programy pomocowe dla przedsiębiorców z terenów wiejskich realizowane przez ARiMR. Kraków,

Programy pomocowe dla przedsiębiorców z terenów wiejskich realizowane przez ARiMR. Kraków, Programy pomocowe dla przedsiębiorców z terenów wiejskich realizowane przez ARiMR Kraków, 12-03-2008 Program przedakcesyjny SAPARD Działanie 4: RóŜnicowanie działalności gospodarczej na obszarach wiejskich

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

Zakres Obszarów Strategicznych.

Zakres Obszarów Strategicznych. Zakres Obszarów Strategicznych. Załącznik nr 2 do Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020. Konstrukcja Obszarów Strategicznych Strategii Rozwoju Gminy Lipnica na lata 2014-2020 zakłada wpisywanie

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata ANKIETA Strategii Rozwoju Gminy Kargowa na lata 2015-2022 GOSPODARKA 1. Jak ocenia Pani / Pan dostęp i stan podstawowych mediów w gminie /zwodociągowanie, kanalizacja sanitarna/?. 2. Jak ocenia Pani /

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata ANALIZA SWOT + CELE KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE PAŹDZIERNIK 2015 PLAN SPOTKANIA 1) Prezentacja diagnozy. 2) Prezentacja projektu analizy SWOT 3) Projekt

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania. Perły Ponidzia

Lokalna Grupa Działania. Perły Ponidzia Lokalna Grupa Działania Perły Ponidzia Analiza SWOT Październik 2015 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Zadanie współfinansowane ze środków

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT

STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA PROJEKT STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO GMINY KWIDZYN NA LATA 2014-2020 PROJEKT Opracowano: dr inż. Marcin Duda Kwidzyn 2014 Spis treści Wprowadzenie... 4 Metodologia prac... 5 Harmonogram prac...

Bardziej szczegółowo

Analiza Powiatu Tarnogórskiego

Analiza Powiatu Tarnogórskiego RYNEK PRACY Analiza Powiatu Tarnogórskiego Powiat tarnogórski i jego gminy na tle Województwa Śląskiego w 2008 roku. Agencja Rozwoju Lokalnego AGROTUR S.A. 2009-12-31 1. INFORMACJE OGÓLNE Powiat tarnogórski

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność (LSR) na okres programowania PROW

Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność (LSR) na okres programowania PROW Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność (LSR) na okres programowania PROW 2014-2020 Lokalna Grupa Działania Stowarzyszenie Poleska Dolina Bugu Grudzień 2015 Rozdział IV Analiza SWOT Analiza

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Opatówek Konsultacje społeczne

ANKIETA. Strategii Rozwoju Gminy Opatówek Konsultacje społeczne ANKIETA Strategii Rozwoju Gminy Opatówek Konsultacje społeczne Szanowni Państwo! W związku rozpoczęciem prac nad opracowaniem Strategii Rozwoju Gminy Opatówek na lata 2014-2025, zwracamy się do Państwa

Bardziej szczegółowo

Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa

Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa Rola Mazowieckiego Systemu Informacji Przestrzennej w programowaniu i monitorowaniu rozwoju województwa KRZYSZTOF MĄCZEWSKI ANETA STANIEWSKA BIURO GEODETY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA

Bardziej szczegółowo

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku POZIOM BEZROBOCIA I STOPA BEZROBOCIA Tendencja spadkowa w kształtowaniu się poziomu bezrobocia w powiecie chrzanowskim jest zauwaŝalna

Bardziej szczegółowo

Planowana data ogłoszenia konkursu i termin naboru wniosków. Oś I: Wzmocnienie potencjału i konkurencyjności gospodarki regionu

Planowana data ogłoszenia konkursu i termin naboru wniosków. Oś I: Wzmocnienie potencjału i konkurencyjności gospodarki regionu Załącznik do Uchwały Nr 37/375/ Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 21 kwietnia r. Harmonogram o w trybie konkursowym na rok w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Planowana data ogłoszenia konkursu i termin naboru wniosków. Oś I: Wzmocnienie potencjału i konkurencyjności gospodarki regionu

Planowana data ogłoszenia konkursu i termin naboru wniosków. Oś I: Wzmocnienie potencjału i konkurencyjności gospodarki regionu Załącznik do Uchwały Nr 58/590/2015 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 30 czerwca 2015 r. Harmonogram o dofinansowanie w trybie konkursowym na rok 2015 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie... 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie. 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

potrzeb, które zostaną uwzględnione przy opracowywaniu Strategii w zakresie

potrzeb, które zostaną uwzględnione przy opracowywaniu Strategii w zakresie S t r o n a 1 ANKIETA Dotycząca konsultacji prowadzonych w ramach opracowywania Strategii Rozwoju Gminy Nowa Słupia na Szanowni Państwo W związku z prowadzeniem prac nad opracowaniem Strategii Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały nr VIII/51/2011 Rady Powiatu Grodziskiego z dnia 31 maja 2011 r.

Załącznik do uchwały nr VIII/51/2011 Rady Powiatu Grodziskiego z dnia 31 maja 2011 r. Załącznik do uchwały nr VIII/51/2011 Rady Powiatu Grodziskiego z dnia 31 maja 2011 r. POWIATOWY PROGRAM PROMOCJI ZATRUDNIENIA ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY NA LATA 2011-2015 MAJ 2011 WSTĘP Bezrobocie

Bardziej szczegółowo

1.Wzrost aktywności gospodarczej na obszarze LGD Krajna Złotowska do 2023 roku LOKALNE KRYTERIA WYBORU

1.Wzrost aktywności gospodarczej na obszarze LGD Krajna Złotowska do 2023 roku LOKALNE KRYTERIA WYBORU Załącznik nr 4 do ogłoszenia naboru nr 5/2017 Lokalne kryteria wyboru Podejmowanie działalności gospodarczej CEL OGÓLNY NUMER 1 : CEL SZCZEGÓŁOWY NUMER 1.1 PRZEDSIĘWZIĘCIE: 1.Wzrost aktywności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Szanowni mieszkańcy Gmin Bojadła, Czerwieńsk, Kolsko, Nowogród Bobrzański, Sulechów, Świdnica, Trzebiechów, Zabór!

Szanowni mieszkańcy Gmin Bojadła, Czerwieńsk, Kolsko, Nowogród Bobrzański, Sulechów, Świdnica, Trzebiechów, Zabór! Szanowni mieszkańcy Gmin Bojadła, Czerwieńsk, Kolsko, Nowogród Bobrzański, Sulechów, Świdnica, Trzebiechów, Zabór! Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Między Odrą a Bobrem rozpoczęła działania zmierzające

Bardziej szczegółowo

OBRAZ STATYSTYCZNY POWIATU RADZIEJOWSKIEGO

OBRAZ STATYSTYCZNY POWIATU RADZIEJOWSKIEGO OBRAZ STATYSTYCZNY POWIATU RADZIEJOWSKIEGO Powiat radziejowski na tle podziału administracyjnego województwa kujawsko-pomorskiego 2 Powiat radziejowski aleksandrowski wąbrzeski chełmiński rypiński radziejowski

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM Dr inż. Anna Żornaczuk-Łuba Zastępca dyrektora Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody Ministerstwo Środowiska Polanica Zdrój 23 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju Gminy Lipowa do 2020 roku Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych 1 Istotnym czynnikiem wpływającym na zdefiniowanie celów i

Bardziej szczegółowo

Raport. z sytuacji na rynku pracy w Województwie Małopolskim. nr 2. za okres: maj opracowany w ramach projektu:

Raport. z sytuacji na rynku pracy w Województwie Małopolskim. nr 2. za okres: maj opracowany w ramach projektu: Raport z sytuacji na rynku pracy w Województwie Małopolskim nr 2 za okres: maj 2016 opracowany w ramach projektu: Kompleksowe wsparcie osób zwolnionych i zagrożonych zwolnieniem z pracy z obszaru u Nowosądeckiego

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI GRABNO

PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI GRABNO Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Gminy Ustka Nr XV/162/2008 PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI GRABNO Grabno 2008 rok RYS HISTORYCZNY Grabno towieś sołecka, obejmująca miejscowość Zimowiska, połoŝona na płaskiej morenie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres

RAPORT Z REALIZACJI. Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata za okres RAPORT Z REALIZACJI Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2011 2020 za okres 2011 2013 SPIS TREŚCI CEL GŁÓWNY...9 Wskaźniki osiągnięć... 9 OBSZAR 1. GOSPODARKA WIEDZY I AKTYWNOŚCI... 11 Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym

Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym Ustawa z dnia...2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o samorządzie powiatowym Art. 1. W ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU OPERACJI W RAMACH STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO KIEROWANEGO PRZEZ SPOŁECZNOŚĆ LGD NASZE ROZTOCZE

KRYTERIA WYBORU OPERACJI W RAMACH STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO KIEROWANEGO PRZEZ SPOŁECZNOŚĆ LGD NASZE ROZTOCZE KRYTERIA WYBORU OPERACJI W RAMACH STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO KIEROWANEGO PRZEZ SPOŁECZNOŚĆ NASZE ROZTOCZE Czy projekt przyczyni się do osiągnięcia celów ogólnych i szczegółowych LSR? Cel ogólny Cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Środa z Funduszami dla instytucji kultury Programy krajowe PROW Wałbrzych, 3 czerwca 2015 r.,

Środa z Funduszami dla instytucji kultury Programy krajowe PROW Wałbrzych, 3 czerwca 2015 r., Środa z Funduszami dla instytucji kultury Programy krajowe PROW Wałbrzych, 3 czerwca 2015 r., Iwona Stach - Janyst Punkt Informacji Funduszy Europejskich Wałbrzych Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Priorytet

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy w obszarze przygranicznym województwa lubelskiego Wojewódzki Urząd Pracy w Lublinie Dyrektor Jacek Gallant Liczba bezrobotnych W latach 2000-20012001 utrzymywała się tendencje wzrostu bezrobocia.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYGOTOWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA

ZASADY PRZYGOTOWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA ZASADY PRZYGOTOWANIA PLANU ROZWOJU LOKALNEGO W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA 2007-2013 Łódź, 18 grudnia 2013 roku. Spis treści 1. WSTĘP... 3 2. STRUKTURA PLANU

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Rewitalizacji Miasta Ostrów Mazowiecka na lata Spotkanie konsultacyjne 18/10/16 Ostrów Mazowiecka

Gminny Program Rewitalizacji Miasta Ostrów Mazowiecka na lata Spotkanie konsultacyjne 18/10/16 Ostrów Mazowiecka Gminny Program Rewitalizacji Miasta Ostrów Mazowiecka na lata 2016-2023 Spotkanie konsultacyjne 18/10/16 Ostrów Mazowiecka 1 Agenda Wprowadzenie o GPR Diagnoza czynników i zjawisk kryzysowych Obszar zdegradowany

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Gorce-Pieniny. Analiza SWOT

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Gorce-Pieniny. Analiza SWOT Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Gorce-Pieniny Analiza SWOT Analiza SWOT jest to jedna z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod analitycznych wykorzystywanych we wszystkich obszarach planowania

Bardziej szczegółowo

Planowana data ogłoszenia konkursu i termin naboru wniosków. Oś I: Wzmocnienie potencjału i konkurencyjności gospodarki regionu

Planowana data ogłoszenia konkursu i termin naboru wniosków. Oś I: Wzmocnienie potencjału i konkurencyjności gospodarki regionu Harmonogram o w trybie konkursowym na rok w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 ( 2014-2020) Numer SzOOP 1.1 EFRR 1.2 EFRR 1.3 EFRR 1.4 EFRR 1.5 EFRR 2.1

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny

Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny INSTYTUT EKONOMIKI ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ-PIB Wybrane problemy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce kontekst regionalny Barbara Chmielewska Dochody i wydatki ludności wiejskiej oraz rynek pracy

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 03 Ogólny opis gminy X-2796.03

Bardziej szczegółowo

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Augustów, 3-4 września 2015 r. 1 mgr Małgorzata Fiedorczuk mgr Maciej Muczyński Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

04. Bilans potrzeb grzewczych

04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 1 /7 04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 2 /7 Spis treści: 4.1 Bilans potrzeb grzewczych i sposobu ich pokrycia... 3 4.2 Struktura paliwowa pokrycia potrzeb cieplnych... 4 4.3 Gęstość cieplna

Bardziej szczegółowo

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych w ramach systemu PL FADN umożliwiają wgląd w sytuację produkcyjno-finansową

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2015 R. Łódź lipiec 2016 SPIS TREŚCI Ludność Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe Podmioty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY OSIEK NA LATA 2015-2022

II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY OSIEK NA LATA 2015-2022 II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY OSIEK NA LATA 2015-2022 2022 WYNIKI ANKIETY DLA MIESZKAŃCÓW GMINY OSIEK OCENA STANU INFRASTRUKTURY NA TERENIE GMINY OSIEK OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ

Bardziej szczegółowo

Powiat wadowicki. Położenie powiatu na terenie województwa małopolskiego. Gminy leżące na terenie powiatu. Ogólne informacje o powiecie

Powiat wadowicki. Położenie powiatu na terenie województwa małopolskiego. Gminy leżące na terenie powiatu. Ogólne informacje o powiecie Powiat wadowicki Położenie powiatu na terenie województwa małopolskiego Gminy leżące na terenie powiatu Ogólne informacje o powiecie Powiat zlokalizowany jest w południowo-zachodniej części województwa

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo