SERBIA TWOIM PARTNEREM BIZNESOWYM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SERBIA TWOIM PARTNEREM BIZNESOWYM"

Transkrypt

1 SERBIA TWOIM PARTNEREM BIZNESOWYM

2 Doświadczenia z Serbii Ogólnie rzecz biorąc, członkowie Rady Inwestorów Zagranicznych mają pozytywne doświadczenia z prowadzenia działalności na rynku serbskim. Położenie geograficzne czyni Serbię atrakcyjną dla otwierania działalności przez zagranicznych inwestorów, prowadząc tym samym do zapewnienia łatwiejszego dostępu do pozostałych rynków w regionie. Ponadto, Serbia wdrożyła już podstawy gospodarki rynkowej i może zaoferować stosunkowo stabilne środowisko makro-gospodarcze i polityczne, również w czasach globalnego kryzysu gospodarczego. Co więcej, ramy prawne prowadzenia działalności gospodarczej są już w dużej mierze zharmonizowane z przepisami Unii Europejskiej. Mimo to, rząd musi nadal podejmować zdecydowanie działania w celu wdrożenia właściwych przepisów i polepszenia otoczenia biznesowego. Zbyt duża biurokracja, brak przejrzystości i spójności w zakresie stosowania prawa, a także korupcja, należą do głównych problemów związanych z efektywnym prowadzeniem interesów w Serbii, które będą musiały zostać rozwiązane w najbliższym czasie. Kostin Bork Prezes Rady Inwestorów Zagranicznych Wiele czynników, a wśród nich centralne położenie geograficzne, nadal faworyzuje Serbię w stosunku do innych krajów w regionie, odpowiadając tym samym za przyciąganie kapitału zagranicznego. Należy do nich również dosyć dobrze rozbudowany lokalny rynek, a także liczne porozumienia o wolnym handlu, które otwierają drzwi do rynków krajów CEFTA, Rosji i UE. Wielokrotnie już podkreślano również zasadność zachęcania do inwestowania w sektorach, w których Serbia ma w stosunku do swoich sąsiadów względną przewagę, a więc zwłaszcza w dziedzinie energetyki, rolnictwa i technologii informacyjnych. W tym kontekście istotną rolę odgrywają zachęty finansowe i podatkowe dla nowych inwestycji, szczególnie dla dużych firm i projektów. Ważne jest również zwrócenie uwagi na postęp Serbii w kierunku integracji europejskiej, mając na uwadze, że perspektywa wstąpienia do UE jest kluczowym czynnikiem w przyciąganiu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, a także motorem wprowadzania dalszych reform gospodarczych. W tym kontekście, należy pamiętać że Serbia ma nowy rząd, który już ogłosił przeprowadzenie reform w zakresie polityki fiskalnej. Wskazane powyżej zmiany, wraz z ciągłym polepszeniem otoczenia biznesowego poprzez wprowadzanie reform strukturalnych, z pewnością mogą stanowić solidną podstawę do zwiększania znaczenia Serbii jako miejsca wartego inwestowania w najbliższej przyszłości. Miloš Đurković Prezes Amerykańskiej Izby Handlowej w Serbii (AmCham Serbia) Inwestycje, jako motor gospodarki i rozwoju ekonomicznego w każdym kraju, posiadają wiele pozytywnych efektów od zmniejszenia bezrobocia, poprzez podniesienie produktywności oraz konkurencyjności gospodarczej na rynku globalnym, aż do poprawy poziomu życia. Przedsięwzięcie inwestycyjne firmy Coca Cola Hellenic w Serbii zostało zainaugurowane 15 lat temu, poprzez zakup Beograd IBP, będąc w tamtym czasie największą inwestycją zagraniczną w byłej Jugosławii. Od tamtej chwili do dziś zainwestowaliśmy na rynku serbskim ponad 200 mln euro. W ubiegłym roku Coca Cola przyczyniła do uzyskania przez serbską gospodarkę zysku w postaci 25 mln euro bezpośredniej wartości dodanej, co wynosi 0,08 procent PKB jak również 0,06 procent całkowitych przychodów podatkowych. Jedno miejsce pracy w naszym systemie oznacza 13 pośrednich miejsc pracy w gospodarce. Jeśliby zastąpić lokalnych operatorów Coca Cola poprzez import, serbska gospodarka poniosłaby stratę rzędu 51 mln euro w zakresie wartości dodanej oraz ponad miejsc pracy. Mając na uwadze osiągnięcia inwestorów zagranicznych i krajowych przedsiębiorstw, wskazać należy, że przed nowym rządem Serbii stoi zadanie dalszej budowy stabilnego i przyjaznego środowiska dla biznesu. Biznesmeni i przedstawiciele handlowi dostrzegają narzędzia, które mogłyby prowadzić do tego celu. Z całą pewnością należą do nich harmonizacja krajowych przepisów prawnych z regulacjami Unii Europejskiej, jak również uproszczenie administracji i biurokracji. Mając doświadczenie ponad 15 letniej obecności w Serbii, uważamy, że zarówno te wskazane powyżej jak i inne środki przyczynią się do szybszego rozwoju gospodarczego kraju i jego konkurencyjności, a także do wzmocnienia pozycji Serbii na mapie atrakcyjnych miejsc inwestycyjnych. Ramon Vajdinger Dyrektor Generalny Coca Cola Hellenic Serbia 2013.

3 Przedmowa Uczynienie z Serbii kraju rozpoznawalnego ze względu na swój potencjał inwestycyjny, gospodarkę rynkową, otwarte granice oraz gotowość do integracji na zasadach konkurencyjności z Unią Europejską, należą do narodowych interesów Republiki Serbii. Stanowi również podstawy działań dla Serbskiej Izby Gospodarczej, będącej największą serbską organizacją zrzeszającą profesjonalne podmioty gospodarcze. Do najważniejszych celów gospodarczych Serbskiej Izby Gospodarczej należy aktywne działanie na rzecz poprawy rozwoju gospodarczego kraju, wzrost eksportu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych, wzmocnienie konkurencyjności serbskiej gospodarki, rozwój przedsiębiorczości, a także promocja obszaru gospodarczego Serbii jako miejsca z dużym potencjałem inwestycyjnym. Działania Serbskiej Izby Gospodarczej nakierowane są głównie na reprezentowanie interesów jej Członków, poprzez dążenie do stworzenia otwartego, pobudzającego i dobrze prosperującego środowiska gospodarczego. Serbska Izba Gospodarcza wspiera również krajową gospodarkę oraz zagranicznych inwestorów poprzez oferowanie szerokiej gamy usług informacyjnych, promocyjnych i doradczych. Wraz z uzyskaniem przez Serbię statusu kandydata do Unii Europejskiej zwiększa się niezawodność i stabilność prowadzenia działalności gospodarczej na rynku serbskim. Jest to wyraźny sygnał, w tym również dla inwestorów, że Serbia zmierza w kierunku wzmocnienia konkurencyjności i przewidywalności kreowanego przez nią środowiska biznesowego. Tradycja Serbskiej Izby Gospodarczej i systemu izb gospodarczych w Serbii ma już niespełna 156 lat. Rozgałęziona sieć izb i przedstawicielstw zagranicznych gwarantuje skuteczne wdrażanie mechanizmów wspierających serbską gospodarkę oraz zrzeszonych, skupionych w Izbie przedsiębiorców. Długoterminowy cel Serbskiej Izby Gospodarczej jest jasno określony i składa się na niego stworzenie stabilnej i silnej gospodarki, rozbudowa środowiska biznesowego i inwestycyjnego, zapewnienie wyższego poziomu życia dla obywateli oraz rozwój Serbii. Stały postęp i wiele przykładów dobrych praktyk stanowią najlepszy dowód na konsekwentne przybliżanie się do osiągnięcia tego celu. Witamy w Serbskiej Izbie Gospodarczej! Željko Sertić prezes Serbskiej Izby Gospodarczej

4 Republika Serbii jest państwem narodu serbskiego i wszystkich mieszkających w nim obywateli, opartym na rządach prawa i sprawiedliwości społecznej, zasadach demokracji obywatelskiej, praw człowieka i praw mniejszości, a także wolności oraz przywiązania do europejskich zasad i wartości. Art. 1 Konstytucji Republiki Serbii

5 Informacje Ogólne Położenie: Europa Południowo-Wschodnia, centralna część Półwyspu Bałkańskiego Współrzędne geograficzne: N, E Powierzchnia: km 2 Ludność: 7,2 mln (bez uwzględnienia danych z Autonomicznego Regionu Kosowa i Metochii)* Granice: Serbia graniczy z Węgrami, Rumunią, Bułgarią, Macedonią, Albanią, Czarnogórą, Bośnią i Hercegowiną oraz Chorwacją Stolica: Belgrad, około 1,6 mln mieszkańców Miasta ponad mieszkańców: Novi Sad, Niš, Kragujevac, Priština, Subotica Ustrój: republika parlamentarna Język urzędowy: serbski Waluta krajowa: dinar (RSD) Strefa czasowa: GMT +1 Zasoby Sieć drogowa: km Sieć kolejowa: km Żeglowne rzeki: Dunaj km, Sava km, Tisa km Międzynarodowe porty lotnicze: Belgrad, Niš, Priština Grunty rolne: 5,7 mln akrów Zasoby węgla: o równowartości 2000 mln ton ropy naftowej Rezerwy ropy i gazu: o równowartości 20 mln ton ropy naftowej Energia wodna: około GWh Wody mineralne i termalne: około 700 żródeł, z czego 360 przystosowanych jest do czynnego korzystania Rezerwy geologiczne: miedź - 2,8 mld ton, antymon - 9 mln ton, magnezyt - 41 mln ton, ołów i cynk mln ton, nikiel i kobalt - 38,65 mln ton, gliny ogniotrwałe i ceramiczne mln ton Ochrona środowiska: chronione 125 roślin i 428 gatunków zwierząt Parki narodowe: Fruška Gora, Đerdap, Tara, Kopaonik, Šar-planina Rezerwat biosfery: Golija *Źródło: Urząd Statystyczny Republiki Serbii

6 Kraj między Wschodem i Zachodem w którym się urodziło 16 rzymskich imperatorów ziemia wielkich ludzi i wielkich osiągnięć Kraj

7 Kraj bogatej tradycji i nowoczesnych celów chwalebnej przeszłości i wielkiej perspektywy mistrzów SERBIA ziemia przyszłości

8 Produkt Krajowy Brutto (PKB) W latach PKB Serbii wzrastało według średniej stopy rocznej o 3,3%, i to pomimo faktu, że od 2009 roku odczuwalne są negatywne skutki światowego kryzysu gospodarczego. Głównym czynnikiem wzrostu PKB był sektor usług związany z handlem, transportem, gospodarką magazynową, łącznością, pośrednictwem finansowym, usługami pocztowymi i telekomunikacyjnymi. Poza nimi, wpływ na rozwój gospodarczy Serbii miał w pewnym stopniu również sektor rolnictwa oraz przemysłu wytwórczego. Wzrost aktywności gospodarczej spowodował poprawę poziomu życia ludności; Szacowana wartość PKB na jednego mieszkańca w 2011 roku jest prawie 2,5 razy wyższa od wartości PKB na jednego mieszkańca w 2001 roku. Łączny PKB (mln. EUR), i PKB na mieszkańca (EUR) od 2004 do mln. EUR 40,000 30,000 20,000 10,000 2,549 19,026 2,729 20,306 PKB (leva skala) 3,144 23,305 3,857 28,468 4,444 Uwagi: * Ocena ** Projekcja Źródło: Krajowe Biuro Statystyki i Ministerstwo Finansów i Gospodarki 32,668 PKB per capita (prawa skala) 3,955 3,841 3, * 2012** 28,957 28,006 4,290 31,141 28,692 EUR 5,000 4,000 3,000 2,000 1,000 Realna roczna stopa zmian PKB w latach (łączone środki objętości, w %), z prognozami na 2012 rok Uwaga: * Ocena Ministerstwa Finansów i Gospodarki Źródło: Krajowe Biuro Statystyki i Ministerstwo Finansów i Gospodarki Struktura wartości dodanej brutto w % % % 22.3% 3.5 Usługi Rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo i rybactwo Budownictwo Przemysł Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny, Dane statystyczne rachunków narodowych * Do 2010 roku zmiany w strukturze serbskiej gospodarki szły w kierunku zwiększenia w niej udziału działalności usługowej. W 2011 roku doszło jednak do zmniejszenia udziału sektora usług i wynosi on obecnie 62,1% (razem z budownictwem 66,9%).

9 Inflacja Podstawą reform gospodarczych w obecnym, przejściowym okresie jest polityka stabilizacyjna, która koncentruje się głównie na obniżaniu inflacji. W 2011 roku wzrost cen konsumpcyjnych (CPI) wynosił 7%, z tendencją do spadku w latach następnych. Cel inflacyjny na lata wynosi 4% ± 1,5 p.p. Inflacja mierzona wskaźnikiem cen konsumpcyjnych w okresie oraz stopa docelowa inflacji w latach roku (mierzony w procentach) ,6 8 6,6 10,3 6 4,5 12, * Uwaga: * listopad2012/decembar 2011 Źródło: Narodowy Bank Serbii i Krajowy Urząd Statystyczny Zysk Przypadający 7 4 Ceny konsumenckie Dopuszczalne odchylenie inflacji od celu Cel inflacyjny Średnia roczna stopa wzrostu zysku netto w latach wyniosła około 10%, W okresie tym nastąpił wzrost poziomu realnych wynagrodzeń netto ze 100 euro w 2001 roku, do 360 euro w 2011 roku, co daje wzrost o 3,6 razy. Średnie roczne wynagrodzenie netto w Serbii rocznie (w EUR) WYZWANIA Zwiększenie konkurencyjności gospodarki Wzmocnienie potencjału w zakresie innowacji i modernizacja przemysłu Polepszenie struktury eksportu Rozwój infrastruktury Tworzenie nowych miejsc pracy Reforma sektora publicznego Budowanie sprzyjającego środowiska inwestycyjnego Źródło: Obliczenia na podstawie danych Krajowego Urzędu Statystycznego Charakterystyka Pracowników 1. Wykształcenie pomaturalne i wyższe posiada 21,6% pracowników; 2. Wykształcenie średnie posiada 72,4% pracowników; 3. Wykształcenie podstawowe posiada lub pozostaje bez wykształcenia 6% pracowników. Struktura siły roboczej według sektorów w 2011 roku 66.6% 2.1% 2.5% 1.6% 21.8% 5.4% Rolnictwo Przemysł wydobywczy Przemysł przetwórczy Budownictwo Usługi Energetyka Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny, Badania dotyczące siły roboczej (październik 2011)

10 PRODUKCJA PRZEMYSŁOWA Handel Zagraniczny W latach łączna wymiana handlowa pomiędzy Serbią a wszystkimi krajami świata wzrosła 3,5 razy. W tym samym czasie eksport wzrósł 4,4 razy (z 1,9 mld do 8,4 mld euro) natomiast import wzrósł 3 razy (z 4,8 mld do 14,4 mld euro). Najważniejszym zagranicznym partnerem handlowym Serbii w 2011 roku była Unia Europejska, do której zostało wysłane 57,6% całego eksportu towarów, a skąd pochodzi 55,6% wszystkich towarów importowanych z zagranicy. Bilans handlowy w analizowanym okresie wzrósł z 40% do 59,3%. Najważniejsze sektory eksportowe w 2011 Inne maszyny i urządzenia Urządzenia elektryczne Wyroby z gumy i plastiku Chemikalia i produkty chemiczne Produkty rolne, łowieckie i usługi Produkty spożywcze i napoje Metale podstawowe Inne Eksport i import towarów w latach (w mln EUR) 25,000 20,000 15,000 10,000 5, ,000-10,000-15,000 2,832 Eksport Import Saldo 33% 43% 8,623-5,792 3,608 8,439-4,831 5,102 49% 10,462-5,360 6,432 48% 48% 13,507-7,075 Bilans handlowy 7,428 15,495-8,066 5,961 52% 11,505-5,543 7,393 59% 58% ,622-5,229 8,439 14,450-6,011 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny

11 Najważniejsi partnerzy eksportowi w 2011 roku 37.4% 4.5% 11.1% 4.5% 10.1% 6.7% Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny 11.3% 7.5% 6.9% Włochy Bośnia i Hercegowina Niemcy Czarnogóra Rumunia Rosja Macedonia Słowenia Inne Najważniejsi partnerzy importowi w 2011 roku 43.7% 13.2% 3.3% Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny 10.8% 3.5% 8.9% 7.6% 4.6% 4.4% Rosja Niemcy Włochy Chiny Węgry Rumunia Austria Bośnia i Hercegowina Inne Dynamiczny wzrost eksportu stanowi następstwo pozytywnych efektów proces prywatyzacji i restrukturyzacji, podpisanych umów o wolnym handlu oraz zaawansowania przekształceń systemu gospodarczego w kierunku systemu gospodarki rynkowej. Ważnym celem strategicznym Serbii jest utrzymanie dynamicznego wzrostu eksportu oraz dalsza redukcja deficytu w handlu zagranicznym.

12 Rolnictwo Serbia dysponuje korzystnymi warunkami naturalnymi, sprzyjającymi rozwojowi zróżnicowanej produkcji rolnej w tym m.in.: zbóż, roślin przemysłowych, winogron, owoców i warzyw, nasion, materiałów do sadzonek, ziół oraz hodowli bydła. Rozwój podstawowej produkcji rolnej wpłynął pozytywnie na rozbudowę przemysłu spożywczego: wyrobów cukierniczych, oleju przemysłowego, cukru, piwa, soków, przemysłu przetwórczego, warzyw, mąki, mięsa itp. Produkcja rolna w Serbii (w tysiącach ton) Pszenica 2,095 2,068 1,630 2,076 Kukurydza 6,158 6,396 7,207 6,480 Jęczmień Owies Żyto Burak cukrowy 2,299 2,798 3,325 2,822 Słonecznik Soja Ziemniaki Wino (1.000 hl) 1,542 2,210 2,363 2,326 Mleko (mil.l) 1,534 1,515 1,462 1,472 Masło Ser Wołowina Wieprzowina i jagnięcina Baranina Drób Mięso - razem Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi w Serbii w latach (w mln. USD) 2,800 2,700 Eksport Import Saldo 2,400 2,241 1,957 1,945 2,000 1,686 1,600 1,468 1,265 1,308 1,400 1,205 1,300 1,116 1, , Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Struktura produkcji rolnej w 2011 roku 32% 57% 9% 2% Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Struktura eksportu rolnego Serbii w 2011 roku 26% 3% 2% 8% 7% Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny 29% 25% Rolnictwo i warzywnictwo Uprawa winorośli Uprawa owoców Hodowla bydła Zboża i przetwory Owoce i warzywa Cuker Napoje Mięso i produkty mięsne Nasiona oleiste i owoce Inne

13 Struktura importu rolnego Serbii w 2011 roku Mięso i produkty mięsne 22% Owoce i warzywa 4% 15% Kawa, herbata, kakao i przyprawy Ryby Pasza dla zwierząt Napoje 7% tytoń i produkty tytoniowe 25% Zboża i produkty 3% 6% 4% 6% 8% Nasiona oleiste i płody Inne Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Rynek Unii Europejskiej przyjmuje ponad połowę eksportu produktów rolnych pochodzących z Serbii. Drugim w kolejności rynkiem są kraje regionu Europy Południowo- -Wschodnej, będące członkami wielostronnych porozumień handlowych, takich jak CEFTA. Jako jedyny kraj w regionie, Serbia otrzymała preferencyjny dostęp do rynku Federacji Rosyjskiej, zwiększając tym samym efektywność eksportu swoich produktów rolnych. Ponadto, od niedawna serbskie rolnictwo posiada również uprzywilejowany dostęp do rynków Białorusi i Turcji. W lutym 2010 roku weszła w życie umowa handlowa pomiędzy Serbią a UE. Porozumienie to umożliwia bezcłowy dostęp serbskich produktów do dużego i wymagającego rynku. W handlu z UE, Serbia ma ustalone preferencyjne stawki/kontygenty importowe, wynoszące odpowiednio: ton wołowiny (baby beef), hektolitrów wina i ton cukru. Ogólny system preferencji, zatwierdzony przez Stany Zjednoczone, zapewnia możliwość bezcłowego eksportu serbskich produktów rolno-spożywczych również na rynek amerykański. Priorytetem serbskiego rolnictwa pozostaje obecnie wzrost ogólnego poziomu konkurencyjności, znalezienie nowych rynków, dostosowanie się do przepisów i norm UE i WTO, zdobycie nowej wiedzy i technologii, które umożliwią zmianę struktury rolnictwa, prowadzącą do stworzenia warunków umożliwiających współzawodniczenie z konkurencją na rynku krajowym i międzynarodowym. Regionalny podział eksportu rolnictwa i przemysłu spożywczego Serbii przedstawiony według integracji gospodarczej (w mln USD) 2,800 CEFTA 243 2,400 EU ,000 Inni , , Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Regionalny podział importu rolnictwa i przemysłu spożywczego Serbii przedstawiony według integracji gospodarczej (w mln USD) 1,400 CEFTA 519 1,200 EU ,000 Inni Źródło: Krajowy Urząd Statystyczny Bermet z Fruškiej Góry, będący słodkim winem, popularnym na dworze Marii Teresy, a także leskovački ajvar i homoljski miód należą do krajowych produktów mających status produktu regionalnego prawnie chronionego w 27 krajach na świecie. Oprócz nich, dzięki rejestracji w Serbskim Urzędzie Własności Intelektualnej, z ochrony korzysta również ok. 50 innych produktów lokalnych, a wśród nich: užička szynka i boczek, sremski kulen, kiełbasa i salami, požarevačka kiełbasa, rtanjska herbata, homoljski ser, rizling z Banatu, jagodinska ružica, wino z Kosowa, kladovski kawior, wody mineralne, leskovački grill, duvan skwarki z Valjeva, futoška kapusta, ariljska malina, pirotski dywan, bezdanski damask i ubrania wełniane z Sirogojna.

14 Energetyka Działalność energetyczna w Republice Serbii realizowana jest zarówno poprzez wykorzystywanie krajowych zasobów energii pierwotnej (węgla, ropy naftowej, gazu ziemnego, energii odnawialnej), import energii pierwotnej (głównie ropy naftowej i gazu ziemnego), produkcję energii elektrycznej i cieplnej, wykorzystywanie i obróbkę węgla, wykorzystywanie i obróbkę ropy naftowej, a także transport i dystrybucję energii do konsumentów. System energetyczny Republiki Serbii składa się z: Sektora naftowego, w ramach którego wykorzystuje się zarówno krajowe zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego, jak i import ropy naftowej; w ramach sektora przeprowadza się przetwórstwo i transport ropy naftowej, produkcję, import/eksport oraz dystrybucję produktów naftowych i smarów; Sektora gazu ziemnego, służącego do importu i dystrybucji gazu ziemnego do końcowych użytkowników; Sektora węglowego, w ramach którego realizowane jest powierzchniowe, podziemne i podwodne wydobycie węgla, a także jego przetwarzanie i sprzedaż końcowym użytkownikom; Sektora energetycznego, w ramach którego prowadzona jest działalność w postaci wytwarzania energii elektrycznej w elektrociepłowniach i hydroelektrowniach, przesyłu energii elektrycznej, a także dostawy energii elektrycznej, za pośrednictwem systemu elektro-dystrybucji, do końcowych odbiorców; Systemu ciepłowni, w których realizowana jest produkcja i dystrybucja energii cieplnej dla odbiorców końcowych w 58 serbskich miastach i gminach; Sektora energii odnawialnej, który obejmuje produkcję energii z odnawialnych źródeł energii: energii słonecznej, energii wiatrowej, energii wodnej, biomasy oraz energii geotermalnej. Podstawowe dane dotyczące serbskiej energetyki Produkcja energii elektrycznej odbywa się w ośmiu elektrowniach o łącznej projektowanej mocy MW, dziewięciu hydroelektrowniach z pięćdziesięcioma agregatami o łącznej projektowanej mocy MW i trzech elektrociepłowniach z 6 blokami o całkowitej mocy 353 MW. Przesyłanie energii elektrycznej odbywa się na poziomach 400, 220 i 110 KW napięcia przesyłowego o łącznej długości km; składa się na to 95 wysokonapięciowych podstacji i 187 transformatorów o łącznej projektowanej mocy MW. Struktura produkcji energii pierwotnej według źródeł energii 68% 9% 3% 10% 10% Źródło: Bilans energetyczny Republiki Serbii w 2012 roku Węgiel Ropa naftowa Gaz ziemny OEI Energia hydroelektryczna Scentralizowane dostawy ciepła funkcjonują w 58 miastach Serbii, o łącznej mocy cieplnej kotłów MWt. Rezerwy eksploatacyjne ropy naftowej i gazu ziemnego znajdują się na poziomie 20 Mtoe, podczas gdy wszystkie zasoby geologiczne szacowane są na około 60 Mtoe. Przerób ropy naftowej odbywa się w dwóch rafineriach: Rafinerii Pancevo i Rafinerii Novi Sad, o łącznej pojemności 7,3 mln ton rocznie.

15 1 Novi Sad S. Mitrovica N. Tesla B Zvornik Zrenjanin 2 N. Tesla A Kolubara А Kostolac A Đerdap I Kostolac B Kostolac 5 Morava Đerdap II Całkowita energia wytwarzana z odnawianych źródeł energii szacowana jest na ponad 4,30 Mtoe rocznie; Składa się na nią: biomasa: 2,70 Mtoe; energia wiatrowa: 0,19 Mtoe; MHE: 0,60 Mtoe; energia słoneczna: 0,64 Mtoe i energia geotermiczna: 0,20 Mtoe. Okres większego wykorzystania odnawialnych źródeł energii zapoczątkowało wprowadzenie w 2010 roku taryfy Feed-in. Dotychczas zrealizowano już wiele projektów produkcji energii elektrycznej z OZE, o łącznej mocy około 19 MW: MHE-9 MW, z czego: biogazy stanowią 2,7 MW, wiatr 0,5 MW, cykl mieszany 6,7 MW oraz energia słoneczna 0,093 MW. Kolubara B Kolubara = 500 MW B. Bašta Međuvršje RHE B. Bašta Ovčar Banja Elektrownie i kopalnie: Kokin Brod 3 Elektrociepłownie Elektrociepłownie Potpeć Bistrica w budowie Uvac Elektrociepłownie Elektrownie wodne Kopalnia węgla Kosovo B Kosovo А Obszary dystrybucji energii: 1 Elektrovojvodina, Novi Sad 2 Elektrodistribucija Beograd, Beograd 3 Elektrosrbija, Kraljevo 4 Jugoistok, Niš 5 Centar, Kragujevac * Elektrokosmet, Priština Źródło: EPS * od czerwca 1999 roku EPS nie posiada danych dotyczących bilansu energetycznego w regionie Kosowa i Metochii Na system rurociągów gazowych Serbii składa się rurociąg gazowy (o przepustowości 16 mln m 3 gazu / dobę, długości km i ciśnienia roboczego bar), dystrybucyjny gazociąg (długości km, ciśnienia roboczego 4-16bar) oraz ponad 252 tysięcy terminali i podziemnego magazynu gazu Banatski Dvor o operacyjnej pojemności 300 mln m 3 gazu (zaprojektowana pojemnośćwynosi 800 mln m 3 gazu). Całkowite zasoby geologiczne węgla w Serbii szacowane są na ok. 20 mld ton. * Kosovo 4 Vrla I Vrla IV Vrla II Vrla III PAP Lisina Pirot Strategiczny plan rozwoju energetyki Modernizacja i rewitalizacja istniejących już elektrowni wodnych, Đerdap II i Limske, a w trakcie jest modernizacja i rewitalizacja elektrowni wodnych: Đerdap I, Bajina Bašta i Zvornik; Budowa elektrowni: TE Kolubara B, o mocy 2x350 MW; TE TENT B3, o mocy 700 MW; TE-TO Nowy Sad, o mocy MW; TE Kostolac, o mocy MW; Rozbudowa i modernizacja sieci przesyłowej energii elektrycznej i inwestycje w IT i sieć telekomunikacyjną; Budowa rurociągu produktowego przez Serbię: Pančevo Smederevo, Pančevo Novi Sad, Novi Sad Sombor, Smederevo Jagodina Niš i Pančevo Beograd; Budowa Gazociągu Południowego, o pojemności ponad 60 mld m 3 gazu rocznie i łącznej długości około km; Inwestycje w drugą fazę budowy podziemnego magazynu gazu Banatski Dvor i budowa nowego podziemnego magazynu gazu Itebej; Modernizacja systemu rurociągów do przesyłu gazu i dalsza rozbudowa sieci dystrybucji gazu w Serbii.

16 Produkcja Przemysłowa Proces prywatyzacji i restrukturyzacji gospodarki znajduje się w końcowej fazie i ma zostać zakończony 30. czerwca 2014 roku; W latach produkcja przemysłowa rosła w średnim tempie na poziomie 0,7% rocznie; Tempo wzrostu produkcji jest dyktowane przez przemysł wytwórczy, który pozostaje dominującym sektorem przemysłu krajowego; Dynamika produkcji przemysłowej w latach (%) Produkcja przemysłowa Źródło: Urząd Statystyczny Republiki Serbii W strukturze produkcji przemysłowej najbardziej powszechne są produkty: spożywcze, metalowe, chemiczne i energetyczne. Prognozuje się, że obszary te zachowają dominującą pozycję również w nadchodzących latach. Struktura przemysłu według sektorów w 2010 roku Branże przemysłu Proporcjonalny udział Górnictwo 7,6 Produkcja produktów spożywczych 18,6 Produkcja napojów 5,4 Produkcja wyrobów tytoniowych 1,4 Produkcja tekstyliów 1,2 Produkcja odzieży 2,5 Produkcja skóry i wyrobów skórzanych 1,0 Obróbka drewna i produkcja wyrobów z drewna 1,2 Produkcja papieru i wyrobów z papieru 2,7 Reprodukcja audio i wideo zapisów 1,8 Produkcja koksu i naftowych pochodnych 3,7 Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych 3,2 Produkcja podstawowych chemikaliów 3,5 Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych 5,0 Produkcja pozostałych wyrobów z mineralnych surowców 4,6 Produkcja metali podstawowych 1,3 Produkcja wyrobów metalowych z wyjątkiem maszyn 7,0 Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych 1,6 Produkcja sprzętu elektrycznego 2,8 Produkcja niezarejestrowanych maszyn i urządzeń 2,3 Produkcja pojazdów samochodowych i przyczep 1,3 Produkcja pozostałych pojazdów transportowych 0,5 Produkcja mebli 1,9 Pozostałe sektory przetwórstwa 0,9 Naprawa sprzętu i montaż 0,3 Dostawa energii elektrycznej i gazu oraz klimatyzacja 16,7 Źródło: Urząd Statystyczny Republiki Serbii

17 Budownictwo Budownictwo pozostaje jednym z ważniejszych czynników rozwoju gospodarczego Serbii, m.in. ze względu na fakt, iż cały proces budowlany wymaga zaangażowania niespełna 40 różnych gałęzi serbskiej gospodarki. W chwili obecnej na budownictwo składa się: produkcja sprzętu, budowa budynków, inżynieria lądowa, hydrobudowe, prace rzemieślniczo-wykończeniowe, produkcja materiałów budowlanych, projektowanie i urbanistyka, spółdzielnie mieszkaniowe, rządowe agencje infrastrukturalne, badania geodezyjne i katastralne, instytucje urbanistyki, instytucje edukacyjne, organizacje zawodowe, instytuty i inne. Procentowy udział sektora budownictwa (według różnych wskaźników) w gospodarce serbskiej w 2011 r. W strukturze eksportu W lącznym PKB W łącznej liczbie pracowników W łącznej liczbie przedsiębiorstw Źródło: Urząd Statystyczny Republiki Serbii 4 Prace budowlane świadczone za granicą obejmują szeroki zakres usług (m.in. badawczych, projektowych, doradczych), jak również bezpośrednie wykonywanie robót budowlanych przy powstawaniu budynków Rozwój budownictwa w okresie boomu inwestycyjnego spowodował znaczący rozwój sektora producentów materiałów budowlanych. Aktualnie, przemysł materiałów budowlanych obejmuje: wydobycie kamienia dla budownictwa, wydobycie piasku i żwiru, cięcie, formowanie i wykańczanie kamienia, produkcję cegły, dachówki, cementu, wapna, gipsu, produktów z betonu itp. Według dostępnych danych materiały budowlane stanowią średnio około 35-40% kosztów budowy. Most nad Adą jest wyjątkowy wśród mostów w swojej kategorii. Jest to zarówno największy (200 m wysokości), jak i najszerszy (46 m szerokości) na świecie most z jednym pylonem. Most jest unikalny również ze względu na fakt, że jest asymetryczny. Bazowa rozpiętość mostu o długości 250 m zbudowana jest z 12 betonowych segmentów, zaś główna rozpiętość osadzona jest na 19 stalowych segmentach. Konstrukcja ta powiązana jest z pylonem za pomocą 20 par przewodów, których łączna długość wynosi km, co stanowi odległość pomiędzy Belgradem a Instanbulem. Szczególne znaczenie tego osiągnięcia inżynieryjnego podkreśliła również amerykańska telewizja Discovery Channel w swoim programie o moście nad Adą. Źródło: Departament Gruntów Miejskich Belgrad

18 Potencjał Innowacyjny Serbia w sposób konsekwentny organizuje się w rozwój społeczeństwa innowacyjnego i stworzenie nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy. Serbskie ustawodawstwo, (w zakresie działalności innowacyjnej i własności intelektualnej), zostało już zharmonizowane z prawodawstwem UE i zapewnia warunki do tworzenia, rozwoju, a także wdrażania innowacji i nowych technologii, zachęcając tym samym do ich wykorzystania w przemyśle oraz przez zagranicznych inwestorów. W najnowszym Światowym Wskaźniku Innowacyjności, opublikowanym przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO) oraz organizację INSEAD, przy współpracy z Knowledge Partners, Alcatel-Lucent, Booz & Company oraz Confederation of Indian Industry (CII), Serbia zajęła wysokie - siódme miejsce pod względem skuteczności wykorzystywania innowacji. Została jednocześnie oceniona jako kraj z dużym potencjałem w tym sektorze. Znaczący wkład w nadawaniu innowacyjności rynkowego znaczenia wnosi również Serbska Izba Gospodarcza, będąca jednym z twórców Krajowego Systemu Innowacji. Zaangażowanie to płynie bowiem z przekonania, że bezpośredni transfer innowacji i nowych technologii przyczynia się do podniesienia poziomu technologicznego rozwoju kraju, dając poczucie stabilności i bezpieczeństwa inwestycjom zarówno krajowym, jak i zagranicznym. W kwietniu 2011 roku, dziewięciu studentów z Uniwersytetu w Belgradzie wygrało konkurs zorganizowany przez Komisję Europejską w ramach Tygodnia Zrównoważonego Rozwoju, przedstawiając swój wynalazek - Strawberry tree będący słoneczną ładowarką do telefonu komórkowego. Strawberry energy (jak nazywa się organizacja założona przez nagrodzonych studentów) wygrała z 309 innymi projektami, pokonując m.in. takie firmy jak Toyota, General Electric czy Renault.

19 Ochrona Środowiska Naturalnego Ochrona i poprawa jakości miejsca pracy i zamieszkania, racjonalna i przyjazna dla środowiska, eksploatacja surowców, zachowanie nieodnawialnych zasobów naturalnych, polepszenie systemu ochrony środowiska, zmniejszenie zanieczyszczenia (powietrza, wody, gleby, odpadów, hałasu, promieniowania, itp.) oraz eksploatacji środowiska naturalnego, należą do priorytetów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Serbii. W konkursie Lafarge Invention Awards, który odbył się 5 stycznia 2011 roku we Francji, spośród 104 najlepszych projektów z ponad 80 krajów, w pierwszej dziesiątce znalazły się 3 technologie z Serbii, w tym technologia System budowy panelu ze stałą izolacją wewnętrzną, która została zwycięzcą w swojej kategorii. Potencjał gospodarczy sektora ochrony środowiska w Serbii jest coraz bardziej doceniany zarówno przez inwestorów krajowych, jak i zagranicznych. Oczekuje się że inwestycje w czyste technologie, efektywność energetyczną, rozwój nowych, przyjaznych dla środowiska i innowacyjnych produktów, inwestycje w recykling produktów, które po zużyciu stają się odpadami, zapewni zwiększenie zatrudnienia, konkurencyjności gospodarki, a także poprawę jakości życia obywateli. Zielona gospodarka i inwestycje w środowisko mogą stać się strategicznym kierunkiem rozwoju serbskiej gospodarki. Stanowią szansę na nowe miejsca pracy, przyciągnięcie środków finansowych z funduszy UE i budowę zrównoważonego systemu ochrony środowiska naturalnego Serbii.

20 Transport Serbia posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę transportową. Dzięki położeniu na skrzyżowaniu dwóch głównych korytarzy w Europie Południowo-Wschodniej (Korytarz drogowy X oraz Korytarz wodny VII), Serbia jest krajem tranzytowym dla transportu towarów i pasażerów z Azji do Europy Środkowej. Międzynarodowe korytarze Transport pasażerów i towarów według sektorów transportu w 2011 (w %) Transport pasażerów Transport towarów kolejowy drogowy lotniczy rzeczny rurociągowy Źródło: Urząd Statystyczny Republiki Serbii Ruch drogowy Sieć drogowa Republiki Serbii liczy łącznie około km długości i składa się z: km dróg krajowych km dróg wojewódzkich km dróg lokalnych Baza Kartograficzna: Geokarta d.o.o. Sieć drogowa obejmuje: 498 km płatnych autostrad 136 km płatnych dróg ekspresowych

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Warszawa, dnia 26 lutego roku Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Nowe możliwości dla polskiego biznesu 1 Białoruś. Fakty Stolica Mińsk Powierzchnia całkowita 207 600 km² Liczba ludności ()

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju WAŻNE DATY Listopad 2011 niektóre firmy

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Brama Unii Celnej: Białoruś. Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej

Brama Unii Celnej: Białoruś. Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej Brama Unii Celnej: Białoruś 1 UNIA CELNA Powierzchnia: 20 031 000 km² Ludność: 169 mln. PKB: USD 2,7 bln. (4 % światowego PKB) Handlowy obrót zewnętrzny: USD 913 mld. 2 Co daje Unia Celna i WPG? Swobodny

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM Dr inż. Anna Żornaczuk-Łuba Zastępca dyrektora Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody Ministerstwo Środowiska Polanica Zdrój 23 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A.

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. EKSPORT MAZOWSZA NA TLE KRAJU Wartość eksportu z Mazowsza

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU POLSKA Centralna lokalizacja Międzynarodowy partner handlowy MOSKWA 1200 km LONDYN 1449 km BERLIN PRAGA WILNO RYGA KIJÓW 590 km 660 km 460 km 660 km 690 km POLSKA

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 marca 2015 r. Poz. 379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 12 marca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Dr Elżbieta Wojnicka Uniwersytet Gdaoski/Instytut Gospodarki WSIiZ Przedsięwzięcie środków Unii Europejskiej współfinansowane w ramach ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, marzec 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Od akcesji Polski do UE sukcesywnie rosły obroty towarami rolnospożywczymi oraz ich udział

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r.

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Załącznik nr 1 Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Sekcja PKD Oszacowanie ze statusem Wydatki Funduszu Pracy (w tys. zł) Sekcja A Rolnictwo, leśnictwo,

Bardziej szczegółowo

Potencjałgospodarczy województwa lubuskiego. ELŻBIETA POLAK Marszałek Województwa Lubuskiego Piątek, 19 kwietnia 2013

Potencjałgospodarczy województwa lubuskiego. ELŻBIETA POLAK Marszałek Województwa Lubuskiego Piątek, 19 kwietnia 2013 Potencjałgospodarczy województwa lubuskiego ELŻBIETA POLAK Marszałek Województwa Lubuskiego Piątek, 19 kwietnia 2013 Lubuskie w pigułce Obszar : 13 988km 2 (4,5% powierzchni PL) lesistość 49% Ludność:

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny i finansowanie R&D. Prezes Zarządu BGK Tomasz Mironczuk Kraków 3 września 2010

Kredyt technologiczny i finansowanie R&D. Prezes Zarządu BGK Tomasz Mironczuk Kraków 3 września 2010 Kredyt technologiczny i finansowanie R&D Prezes Zarządu BGK Tomasz Mironczuk Kraków 3 września 2010 Kredyt Technologiczny 2005-2010 FKT (2005-2008 r.) Działanie 4.3 (POIG 2007-2013) Banki udzielające BGK

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r.

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Warszawa, 31.10.2014 r. Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Wartość aktywów badanych podmiotów 1) na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła 2562,2 mld zł (o 5,3% więcej niż na koniec

Bardziej szczegółowo

Kierunki 2013: Raport Banku DnB NORD i Deloitte Business Consulting. Rafał Antczak, Deloitte

Kierunki 2013: Raport Banku DnB NORD i Deloitte Business Consulting. Rafał Antczak, Deloitte Kierunki 2013: Raport Banku DnB NORD i Deloitte Business Consulting. Rafał Antczak, Deloitte Co kryzys w Chinach może oznaczać dla Polski? Znaczenie Chin Kryzys chiński? Model zależności Polski od Chin

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

ZA5470. Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland

ZA5470. Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland ZA5470 Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland FL315 Attitudes of European entrepreneurs towards eco innovation Flash

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3.

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. NOWE POROZUMIENIE NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEJ EUROPY 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. LAT plan INWESTYCYJNY W WYS. 194 MLD ROCZNIE INFRASTRUKTURA TRANSPORTOWA

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 16 marca 2012 r. Poz. 285 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 14 marca 2012 r.

Warszawa, dnia 16 marca 2012 r. Poz. 285 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 14 marca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 marca 2012 r. Poz. 285 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 14 marca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój energetyczny i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach

Zrównoważony rozwój energetyczny i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach Zbigniew Michniowski Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cities www.pnec.org.pl e-mail: biuro@pnec.org.pl STOWARZYSZENIE GMIN POLSKA SIEĆ ENERGIE CITES

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Formy inwestycji zagranicznych w Polsce

Formy inwestycji zagranicznych w Polsce Elżbieta Ostrowska Uniwersytet Wrocławski Formy inwestycji zagranicznych w Polsce Napływ kapitału zagranicznego regulowany jest w każdym kraju goszczącym przez pakiet aktów prawnych dotyczących różnych

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Gdzie jesteśmy 30 lokalizacji Dostępne 378 ha Komunikacja Granica Uni Europejskiej z Obwodem Kaliningradzkim, Federacją

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI I POŁOWA 2015 R. Łódź grudzień 2015 SPIS TREŚCI Ludność Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Perspektywy inwestycyjne. Co przyciąga inwestorów zagranicznych i polskich? prognozy i trendy Ocena działań gmin w celu przyciągnięcia

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE Szanowni Państwo! Gmina Kołaczyce, pragnąc zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju i wspierania przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Monika Grajewska 17 listopad 2007r. Programy Operacyjne w latach 2007-2013 16 Regionalnych Programów Operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 15:09:29

Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 15:09:29 Kto i gdzie inwestuje 2015-06-17 15:09:29 2 Chorwacja jest zaliczana do państw europejskich o najwyższym poziomie inwestycji zagranicznych per capita. Łączna wartość inwestycji zagranicznych w Chorwacji

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej dr Iwona Szczepaniak, dr Łukasz Ambroziak Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Józefów,

Bardziej szczegółowo

Wieczór powitalny - Powitalny Koktajl

Wieczór powitalny - Powitalny Koktajl Polish Investforum 2010, Gdaosk, 3 6.11.2010 AGENDA FORUM - DZIEO 1 Przyjazd Gości / Zakwaterowanie w hotelach Wieczór powitalny - Powitalny Koktajl AGENDA FORUM - 04.11.2010 Keynote speech/prezentacje

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto inwestować w specjalnych strefach ekonomicznych. dr Tomasz Soliński Zastępca Prezydenta Miasta Krosna

Dlaczego warto inwestować w specjalnych strefach ekonomicznych. dr Tomasz Soliński Zastępca Prezydenta Miasta Krosna Dlaczego warto inwestować w specjalnych strefach ekonomicznych dr Tomasz Soliński Zastępca Prezydenta Miasta Krosna Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK Mielec SSE to wyodrębniony obszar, na którym obowiązują

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnie energetyczne

Spółdzielnie energetyczne Spółdzielnie energetyczne Spółdzielnie energetyczne krok w stronę zielonej demokracji [dropcap] [/dropcap]niemiecka transformacja energetyczna oznacza nie tylko zmiany technologiczne i gospodarcze. Przemianie

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo