FUNKCJONOWANIE ADMINISTRACJI GEOLOGICZNEJ SZCZEBLA POWIATOWEGO:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "FUNKCJONOWANIE ADMINISTRACJI GEOLOGICZNEJ SZCZEBLA POWIATOWEGO:"

Transkrypt

1

2 FUNKCJONOWANIE ADMINISTRACJI GEOLOGICZNEJ SZCZEBLA POWIATOWEGO: legalna/nielegalna eksploatacja kopalin na szczeblu powiatowym - przyczyny, skutki, działania zapobiegawcze. Prezentuje: prof. dr hab. Mariusz-Orion Jędrysek Podsekretarz Stanu, Główny Geolog Kraju 2

3 Czym zajmuje się geologia? Geologia - nauka o Ziemi, zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami jej przeobrażeń. - geologia podstawowa - geologia dynamiczna, historyczna, regionalna, - geologia stosowana - geologia złóż, inżynierska, geofizyka, geochemia, geoekologia, hydrogeologia Działalność geologiczno-górnicza: złoża jako materialna podstawa postępu ludzkości i rozwoju gospodarczego 3

4 Podstawa prawna Ustawa z dnia 4 lutego 1994 Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 1994 r Nr 27 poz.96 z póź. zm.) Art. 101 Organami administracji geologicznej są: 1) minister właściwy do spraw środowiska działający przy pomocy Głównego Geologa Kraju, będącego sekretarzem stanu lub podsekretarzem stanu w urzędzie obsługującym tego ministra, 2) marszałkowie województw, działający przy pomocy geologów wojewódzkich, 3) starostowie działający przy pomocy geologów powiatowych, 4

5 Zakres działania administracji geologicznej Zgodnie z art. 102 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego do zakresu działania administracji geologicznej należy wykonywanie zadań określonych ustawą, a w szczególności: 1) podejmowanie decyzji niezbędnych do przestrzegania i stosowania ustawy, w tym udzielanie koncesji, 2) sprawowanie nadzoru i kontroli w zakresie wykonywania przez przedsiębiorcę uprawnień z tytułu koncesji, 3) nadzór nad projektowaniem i wykonywaniem prac geologicznych oraz prawidłowością sporządzania dokumentacji geologicznych, 4) bilansowanie zasobów kopalin, 5

6 4a) prowadzenie prac geologicznych o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, zwłaszcza dla odnowienia bazy surowcowej kraju, ustalenia zasobów złóż kopalin, bilansowania i ochrony zasobów wód podziemnych, a także ochrony środowiska, 5) gromadzenie, archiwizowanie i przetwarzanie danych geologicznych, 6) kartowanie geologiczne, 7) prowadzenie rejestru obszarów górniczych, 8) gromadzenie danych o wykonywanych otworach wiertniczych w celu wykorzystania ciepła Ziemi. 6

7 Administracja geologiczna szczebla powiatowego Na podstawie art. 103 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego starostowie działają jako organ pierwszej instancji w sprawach należących do właściwości administracji geologicznej, jeżeli nie zostały one zastrzeżone dla marszałków województw lub ministra właściwego do spraw środowiska, Zgodnie z art.103 a ust 1 ilekroć w przepisach ustawy mówi się o starostach, rozumie się przez to również burmistrzów i prezydentów miast na prawach powiatu, 7

8 Wymagania kwalifikacyjne dla geologów powiatowych Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich określa wykaz stanowisk pracowniczych, szczegółowe wymagania kwalifikacyjne oraz zasady wynagradzania pracowników samorządowych. W tabeli IV w/w rozporządzenia zawarty jest wykaz stanowisk oraz wymaganych kwalifikacji dla pracowników zatrudnionych w starostwach powiatowych. dla geologa powiatowego wymaganymi kwalifikacjami jest wykształcenie wyższe geologiczne i 5 letni staż pracy. 8

9 Kompetencje starostów z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego Ustawa Prawo geologiczne i górnicze przewiduje dla starosty kompetencje w zakresie podejmowania decyzji niezbędnych do przestrzegania i stosowania przepisów prawa a w szczególności: 1) udzielania koncesji na wydobywanie kopalin pospolitych -w określonych warunkach tj. na obszarze nie przekraczającym 2 ha a przewidywane, roczne wydobycie nie przekroczy m 3 oraz eksploatacja prowadzona będzie bez użycia materiałów wybuchowych, 2) ustalania podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie niektórych kopalin bez wymaganej prawem koncesji, 9

10 3) ustalania podwyższonej opłaty za poszukiwanie i rozpoznawanie kopalin bez wymaganej prawem koncesji, 4) prowadzenia nadzoru i kontroli w zakresie wykonywania przez przedsiębiorcę uprawnień z tytułu koncesji, 5) prowadzenia nadzoru nad projektowaniem i wykonywaniem prac geologicznych oraz prawidłowością sporządzania dokumentacji geologicznych, 6) gromadzenia, archiwizowania i przetwarzania danych geologicznych, 10

11 Tabela 1. Administracja geologiczna szczebla powiatowego w województwach. Województwo Liczba powiatów (powiaty+miasta na prawach powiatu) Liczba powiatów zatrudniających geologów Liczba powiatów nie zatrudniających geologów dolnośląskie 29 (26+3) kujawsko-pomorski 23 (19+4) 8 15 lubelskie 24 (20+4) lubuskie 14 (12+2) 10 4 łódzkie 24 (21+3) małopolskie 22 (19+3) 16 6 mazowieckie 42 (37+5) opolskie 12 (11+1) 4 8 podkarpackie 25 (21+4) podlaskie 17 (14+3) 6 11 pomorskie 20 (16+4) śląskie 36 (17+19) świętokrzyskie 14 (13+1) 6 8 warmińsko-mazurskie 21 (19 +2) 1 20 wielkopolskie 35 (31+4) zachodniopomorskie Łącznie 21 (19+3) 379 = 100% = 47% = 53% 11

12 Ogólna liczba powiatów w tym miast na prawach powiatu 379 Liczba powiatów zatrudniających pracowników administracji geologicznej z wykształceniem geologicznym 178 co stanowi 47% ogólnej liczby powiatów Liczba powiatów nie zatrudniających pracowników administracji geologicznej z wykształceniem geologicznym 201 co stanowi 53% ogólnej liczby powiatów 12

13 13

14 14

15 Stan obecny: Geolodzy w starostwach mają zapewnione: 100 % biurka, telefon, szafy na dokumenty. 80 % komputery, internet, środki transportu. W starostwach powiatowych brakuje: - map geologicznych, geologiczno-gospodarczych hydrogeologicznych i sozologicznych, - dostępu do baz danych np. PIG, Banku Hydro - podręczników metodycznych, - prenumeraty czasopism np. Przeglądu Geologicznego - osobnych pomieszczeń na powiatowe archiwum geologiczne. 15

16 Grupy surowcowe Surowce energetyczne (Minister Środowiska, GGK) Surowce metaliczne (Minister Środowiska, GGK) Surowce chemiczne (Minister Środowiska, GGK) Surowce skalne (marszałkowie woj., starostowie geolodzy woj. i powiat.) 16

17 Geologiczne bilansowe zasoby stałych kopalin Polski 192,89 mld ton (stan na dzień 31 XII 2004 r.) Zasoby w złożach niezagospodarowanych 146,5 mld ton 75,9% 24,1% Zasoby w złożach zagospodarowanych 46,4 mld ton 17

18 Liczba wydanych koncesji ZACHODNIOPOMORSKIE WILEKOPOLSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE ŚLĄSKIE POMORSKIE PODLASKIE PODKARPACKIE OPOLSKIE MAZOWIECKIE MAŁOPOLSKIE ŁÓDZKIE LUBUSKIE LUBELSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE DOLNOŚLĄSKIE ogólna liczba wydanych koncesji wg stanu na r. liczba koncesji wydanych przez starostów wg stanu na r. liczba koncesji wydanych przez starostów w 2004 r. 18

19 Koncesje udzielane przez starostów (geologów powiatowych) na tle ogólnej liczby wszystkich wydawanych koncesji: w wieloleciu - 32,8 % w roku ,4 % Przyczyny wzrostu: - krótki czas postępowania administracyjnego - niższe koszty opracowania niezbędnych dokumentów - niższe koszty prowadzenia zakładu górniczego Skutki: - sztuczne dzielenie dużego złoża na liczne małe do 2 ha ze wzgl. na powyższe = nieracjonalna gospodarka, nieodwracalne niszczenie zasobów naturalnych Polski 19

20 Liczba złóż kruszywa naturalnego (piaski i żwiry) według województw w 2004 r. OBSZAR MORSKI OPOLSKIE LUBUSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE ŚLĄSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE MAŁOPOLSKIE PODLASKIE KUJAWSKO-POMORSKIE POMORSKIE DOLNOŚLĄSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE PODKARPACKIE ŁÓDZKIE LUBELSKIE WILEKOPOLSKIE MAZOWIECKIE liczba złóż 20

21 Wydobycie kruszywa naturalnego (piaski i żwiry) według województw w 2004 r. ŚWIĘTOKRZYSKIE LUBUSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE OPOLSKIE PODKARPACKIE POMORSKIE ŁÓDZKIE ŚLĄSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE MAŁOPOLSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE PODLASKIE DOLNOŚLĄSKIE WILEKOPOLSKIE MAZOWIECKIE 1,0 1,9 2,7 2,9 3,3 4,1 5,3 5,6 5,8 6,3 6,5 6,6 6,7 6,8 7,2 8,8 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 mln ton 21

22 Prognoza zapotrzebowania na kruszywo naturalne do roku 2013 mln ton poziom wydobycia w Hiszpanii w 1992 r., 6 lat po wejściu do UE mln ton - import? prognozowane wydobycie w Polsce, 6 lat po wejściu do UE rok 22

23 10000 Wielkość wydobycia do liczby złóż w danym województwie wydobycie w tys. ton 9000 maz śl. mał. pod. dlnś. zp. war. kuj. łódz. R 2 = 0,24 wlkp podk opol. pom. lubl lub św. liczba złóż w danym województwie

24 Torfy ROLNICTWO, OGRODNICTWO, LECZNICTWO ILOŚĆ ZŁÓŻ ILOŚĆ ZŁÓŻ ZAGOSPODAROWANYCH - 79 GEOLOGICZNE ZASOBY BILANSOWE ,3 tys. m 3 ZASOBY PRZEMYSŁOWE tys. m 3 WYDOBYCIE (2004) - 843,8 tys. m 3 WZROST WYDOBYCIA ( ) - 60% 24

25 liczba odkrywkowych zakładów górniczych w Polsce Odkrywkowe zakłady górnicze o powierzchni powyżej 2 ha % % Odkrywkowe zakłady górnicze o powierzchni poniżej 2 ha 25

26 Struktura zatrudnienia w odkrywkowych zakładach górniczych wydobywających kopaliny pospolite 54% - do 2 pracowników 26% - od 3 do 5 pracowników 17% - od 5 do 20 pracowników 3% - powyżej 20 pracowników średnie zatrudnienie - 7 pracowników 26

27 Materialne skutki nielegalnej eksploatacji straty finansowe degradacja środowiska naturalnego - niszczenie przyrody, - przekształcanie powierzchni terenu, - zanieczyszczenie gleb, - zanieczyszczenie wód powierzchniowych i podziemnych. 27

28 Nielegalna eksploatacja kopalin Szczególnymi przykładami nie stosowania jednakowych wymagań formalno-prawnych oraz obciążeń finansowych jest wydobywanie kopalin metodą : - budowy stawów rybnych, - regulacji rzek i potoków, - usuwania wysp, namulisk, naniesień, odsypów, - budowy boisk, amfiteatrów, dróg, - wykonywania niwelacji pod plantacje. 28

29 Nielegalna eksploatacja Liczba zarejestrowanych spraw: w latach w roku

30 Straty dla budżetu Państwa powstałe w wyniku nielegalnej eksploatacji Opłata eksploatacyjna 1 tona (piaski i żwiry) 0,41 zł. Ceny sprzedaży 1 tony: piasku ~ 10 zł. żwiru ~ 18 zł. Przybliżone straty w skali roku ~ 10% rocznego, odkrywkowego wydobycia kopalin do produkcji kruszyw co stanowi około 10 mln ton, straty z tytułu opłat eksploatacyjnych stanowią nie mniej niż 10 mln x 0,41 = 4,1 ml zł. (+ 20 ml zł. nieodpr. podatków, + zasiłki + niewykorzystane zasoby pracy ludzkiej =?) straty z tytułu nie naliczonej podwyższonej opłaty eksploatacyjnej 4,1mln x 80 = 328 mln zł. 30

31 Polski Związek Pracodawców Producentów Kruszyw szacuje, że tylko na odcinku rzeki Dunajec od Nowego Sącza do projektowanej autostrady A4, rocznie wydobywa się i wprowadza do obrotu bez ponoszenia obciążeń publiczno-prawnych ponad 1 milion ton kruszyw budowlanych i drogowych. W wyniku nielegalnej eksploatacji na tym odcinku Dunajca budżety gmin i NFOSiGW tracą rocznie około 410 tys. zł. Poza tym tracą w trudnej do oszacowania skali budżet Państwa (podatki, ZUS, szara strefa, etc?). 31

32 32

33 ZWIĄZKI ORGANICZNE METALE CIĘŻKIE 33

34 34

35 Powiatowi geolodzy - planowanie przestrzenne Niezbędne jest konsultowanie i uwzględnianie opinii powiatowej administracji geologicznej w pracach nad opracowaniami regionalnymi lub lokalnymi np. w przypadku miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (złoża perspektywiczne, strefy zasilania GZWP, Natura 2000, osuwiska) 35

36 Złoża kolidujące z obszarami Natura 2000 SOO-pz - Specjalny Obszar Ochrony - planowany SOO - Specjalny Obszar Ochrony OSO - Obszar Specjalnej Ochrony 36

37 Złoża a Sieć Natura złóż jest konfliktowych z obszarami chronionymi Natura złóż kolidujących z obiektami Natura 2000 znajduje się w pobliżu granic tych obszarów. 37

38 Problemy związane z ruchami masowymi Zgodnie z art. 110 a Prawa ochrony środowiska starosta prowadzi obserwację terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których występują te ruchy, a także rejestr zawierający informacje o tych terenach. Z pośród 50 najbardziej zagrożonych powiatów ruchami masowymi ziemi w 16 powiatach brak jest zatrudnionych geologów powiatowych. Ruchy masowe ziemi powodują zniszczenia zarówno budynków mieszkalnych jak i infrastruktury użyteczności publicznej 38

39 Skarpa urwiska w niszy osuwiska we wsi Falkowa, gmina Ciężkowice, powiat tarnowski, województwo małopolskie. 39

40 Nisza osuwiska Falkowa bezpośrednio po jego uaktywnieniu 40

41 Zniszczony przez osuwisko dom we wsi Lachowice, gmina Stryszawa, powiat suski, województwo małopolskie 41

42 Osuwisko we wsi Obłazy Ryterskie,, gmina Rytro, powiat nowosądecki, województwo małopolskie. 42

43 Droga równoległa do osi osuwiska Falkowa 43

44 Droga prostopadła do osi osuwiska Falkowa 44

45 98 % liczby wszystkich osuwisk w Polsce występuje w Karpatach osuwisko 45

46 Obecnie znamy około miejsc wystąpienia osuwisk na obszarze polskich Karpat fliszowych. Gmina Liczba osuwisk / Liczba osuwisk aktywnych Kartowanie w skali1 : Liczba osuwisk / Liczba osuwisk aktywnych Kartowanie w skali 1 : Liczba osuwisk wykartowanych w latach Aktywne Drzemiące Stabilne Powierzchnia łączna obszarów objętych ruchami masowymi w km 2 Wskaźnik osuwiskowości powierzchniowej w % powierzchni gminy Wskaźnik gęstości osuwisk w ilości osuwisk na 1 km 2 Cieszyn 14/12 87/ ,314 4,03 3,03 Gorlice 42/19 396/ ,50 15,35 3,11 Strzyżów Wiśniowa 85/70 14/9 320/ ,06 8,87 1,34 Suma 155/ / , Przyrost 658/

47 Podsumowanie W 201 starostwach powiatowych nie zadbano o właściwe zatrudnienie kadr mogących sprawować nadzór geologiczny oraz prowadzić kontrolę z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego. Kluczem do skutecznego wykonywania prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska i do uzyskania trwałej poprawy jego jakości i funkcjonowania jest zintegrowane podejście do zarządzania środowiskiem na poziomie lokalnym, oparte na efektywnych konsultacjach ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. Strategia w sprawie środowiska miejskiego, z dnia r. Komisji Europejskiej 47

48 Wnioski Podjęcie działań naprawczych w zakresie funkcjonowania administracji geologicznej szczebla powiatowego powinni umożliwić lepsze przestrzeganie przepisów prawa oraz posłużyć: 1. zintensyfikowaniu działań zmierzających do poprawy ściągalności opłat eksploatacyjnych, w tym naliczaniu odsetek za zwłokę przy wnoszeniu opłat eksploatacyjnych, a co za tym idzie zwiększeniu wpływów z tytułu tych opłat do budżetu Państwa, 2. wyeliminowaniu poszukiwania i rozpoznawania złóż lub prowadzenia eksploatacji kopalin bez koncesji pod pozorem innej działalności gospodarczej, 3. ochronie i racjonalnej gospodarce złożami kopalin, 4. wyeliminowaniu prowadzenia niebezpiecznego wydobycia kopalin i zwałowania nadkładu. 48

49 5. zwiększeniu zatrudnienia w skali powiatu w wyniku uruchomienia legalnej eksploatacji w kopalniach, 6. podniesieniu poziomu merytorycznego składanych w starostwach przez przedsiębiorców do zatwierdzenia projektów prac, dokumentacji i opinii geologicznych, 7. lepszej kontroli wykonywanych prac geologicznych na terenie danego powiatu, 8. lepszej współpracy geologów z organami zajmującymi się ochroną środowiska w gminach i powiatach, w celu zmniejszenia zagrożenia dla ludzi i środowiska (Natura 2000) w tym rozpoznanie geologiczne w celu ochrony ujęć wód powierzchniowych i podziemnych, a w szczególności głównych zbiorników wód podziemnych znaczenie strategiczne dla Polski, 9. ograniczeniu ryzyka zniszczeń budynków i infrastruktury użyteczności publicznej poprzez prowadzenie przez geologów powiatowych monitoringu występujących na terenie danego powiatu osuwisk. 49

50 Działania naprawcze - teraz: 1. spotkanie ze starostami i geologami powiatowymi - omówienie programów naprawczych (maj/czerwiec 2006), 2. uruchomienie programów: wspierających administrację geologiczną szczebla powiatowego (ok. 20 do 30 mln zł), osłony przeciwosuwiskowej (ok. 60 mln zł) i ochrony stref infiltracyjnych Głównych Zbiorników Wód Podziemnych (ok. 40 mln zł) z NFOSiGW, szkolenia dla administracji szczebla powiatowego, 4. zmiany w przepisach Prawa geologicznego i górniczego np. część opłat eksploatacyjnych i kar za nielegalną eksploatację zasilałoby Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z przeznaczeniem na potrzeby geologii samorządowej. 5. uruchomienie programu zagospodarowania porzuconych wyrobisk na cele sportowo-rekreacyjne w szczególności na 50 obszarach wiejskich (fundusze UE)

51 Nowe propozycje? Dyskusja? 51

Ministerstwo Gospodarki. Określenie dobrych praktyk w zakresie zapobiegania nielegalnej eksploatacji kopalin (wydobycie bez koncesji)

Ministerstwo Gospodarki. Określenie dobrych praktyk w zakresie zapobiegania nielegalnej eksploatacji kopalin (wydobycie bez koncesji) Ministerstwo Gospodarki Określenie dobrych praktyk w zakresie zapobiegania nielegalnej eksploatacji kopalin (wydobycie bez koncesji) Aleksander Kabziński Założenia do Planu Działania Surowce nieenergetyczne.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 czerwca 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 czerwca 2006 r. Dz.U.06.124.865 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 czerwca 2006 r. w sprawie kategorii prac geologicznych, kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania tymi pracami oraz sposobu postępowania

Bardziej szczegółowo

Sekcja Administracji Geologicznej Państwowego Instytutu Geologicznego. Kierownik tematu: Dr Kamilla Olejniczak

Sekcja Administracji Geologicznej Państwowego Instytutu Geologicznego. Kierownik tematu: Dr Kamilla Olejniczak Uzupełnienie opracowania wykonanego przez Wyższy Urząd Górniczy, pt: Informacja o zakresie i skutkach nielegalnej eksploatacji kopalin, o dane pochodzące od geologów powiatowych fot. K. Żukowski Sekcja

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 czerwca 2006 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 865 z dnia 12.07.2006 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 czerwca 2006 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 865 z dnia 12.07.2006 r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 19 czerwca 2006 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 865 z dnia 12.07.2006 r.) w sprawie kategorii prac geologicznych, kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski O/W Kujawsko-Pomorski O/W Lubelski O/W. plan IV- XII 2003 r. Wykonanie

Dolnośląski O/W Kujawsko-Pomorski O/W Lubelski O/W. plan IV- XII 2003 r. Wykonanie Dolnośląski O/W Kujawsko-Pomorski O/W Lubelski O/W 14 371 13 455,56-915,44 93,63% 11 033 10 496,64-536,36 95,14% 10 905 10 760,90-144,10 98,68% 697 576,69-120,31 82,74% 441 415,97-25,03 94,32% 622 510,30-111,70

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE ZASADY STWIERDZANIA KWALIFIKACJI GEOLOGICZNYCH /UPRAWNIEŃ GEOLOGICZNYCH/

OGÓLNE ZASADY STWIERDZANIA KWALIFIKACJI GEOLOGICZNYCH /UPRAWNIEŃ GEOLOGICZNYCH/ OGÓLNE ZASADY STWIERDZANIA KWALIFIKACJI GEOLOGICZNYCH /UPRAWNIEŃ GEOLOGICZNYCH/ /na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19.VI.2006 r. w sprawie kategorii prac geologicznych, kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

3 STAN REALIZACJI ZADAŃ WYNIKAJĄCYCH Z KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZKIEJ ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ

3 STAN REALIZACJI ZADAŃ WYNIKAJĄCYCH Z KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZKIEJ ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ Załącznik 3 STAN REALIZACJI ZADAŃ WYNIKAJĄCYCH Z KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZKIEJ ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ (na podstawie informacji przekazanych przez Wojewódzkie) Tabela nr 3.1. Stan

Bardziej szczegółowo

1. Rozporządzenie określa:

1. Rozporządzenie określa: Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 19 czerwca 2006 r. w sprawie kategorii prac geologicznych, kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania tymi pracami oraz sposobu postępowania w sprawach

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 8.10.2013 r., Lublin Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

Artykuł stanowi początek

Artykuł stanowi początek Łukasz Machniak, Akademia Górniczo-Hutnicza AGH w Krakowie Górnictwo odkrywkowe w liczbach cz. I. Złoża kopalin okruchowych W zapowiedzianym cyklu artykułów opisane zostaną dane dotyczące powierzchni złóż

Bardziej szczegółowo

Rządowy program Mieszkanie dla młodych dane wg stanu na 30.06.2015r.

Rządowy program Mieszkanie dla młodych dane wg stanu na 30.06.2015r. Rządowy program Mieszkanie dla młodych dane wg stanu na 30.06.2015r. Liczba zaakceptowanych wniosków: 25.194 w tym na 2014: 9.141 na 2015: 12.757 na 2016: 3.042 na 2017: 253 na 2018: 1 Wysokość przyznanego

Bardziej szczegółowo

Wykr. 1. RELACJA MIĘDZY POTRZEBAMI REGIONÓW W ZAKRESIE ZASOBÓW LUDZKICH (oś rzędnych odległości euklidesowe) A DOFINANSOWANIEM UE PRZEZNACZONYM NA ROZWÓJ ZASOBÓW LUDZKICH (oś odciętych) Relacja 1,00 0,75

Bardziej szczegółowo

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za I kwartał 2015r.

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za I kwartał 2015r. Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za I kwartał 2015r. Liczba zaakceptowanych wniosków: 20.453 w tym na 2014: 9.141 na 2015: 9.474 na 2016: 1.723 na 2017: 115 na 2018: 0 Wysokość przyznanego dofinansowania:

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna I. WYMAGANE DOKUMENTY I DANE OPISOWE OBJĘTE WNIOSKIEM :

Karta informacyjna I. WYMAGANE DOKUMENTY I DANE OPISOWE OBJĘTE WNIOSKIEM : Karta informacyjna Starostwo Powiatowe w Grudziądzu WYDZIAŁ: Ochrony Środowiska Leśnictwa, Rolnictwa i Gospodarki Wodnej PROCEDURA: Udzielanie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Przedmiot sprawy:

Bardziej szczegółowo

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r.

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r. Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r. Liczba zaakceptowanych wniosków: 15.972 w tym na 2014: 9.145 na 2015: 5.870 na 2016: 915 na 2017: 42 na 2018: 0 Wysokość przyznanego dofinansowania:

Bardziej szczegółowo

Cyfrowe dane geologiczne PIG-PIB

Cyfrowe dane geologiczne PIG-PIB Cyfrowe dane geologiczne PIG-PIB Wojciech Paciura, Olimpia Kozłowska Państwowa Służba Hydrologiczna Państwowa Służba Geologiczna PSG+PSH+PIB=Instytut 1919 2014 Geologia nie jedną ma twarz Geologia podstawowa,

Bardziej szczegółowo

Departament Transportu Drogowego

Departament Transportu Drogowego ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania

Bardziej szczegółowo

Zawody deficytowe i nadwyżkowe

Zawody deficytowe i nadwyżkowe MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy Zawody deficytowe i nadwyżkowe Informacja sygnalna Za I PÓŁROCZE 2015 ROKU Warszawa, sierpień 2015 r. Zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 20

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce

Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Uwarunkowania prawne dla geotermii w Polsce Dr hab. inż. Barbara Tomaszewska, prof. IGSMiE PAN Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zakład Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO)

Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO) Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO) nowa ustawa o nasiennictwie nowe zadanie dla Inspekcji Tadeusz Kłos Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa Zgodnie z art. 78 oraz art.

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Proszę o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża

Proszę o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża F-WOŚ/PG1.2/1 WNIOSEK O UDZIELENIE KONCESJI NA WYDOBYWANIE KOPALINY ZE ZŁOŻA O POWIERZCHNI NIE PRZEKRACZAJĄCEJ 2 HA I PRZEWIDYWANYM ROCZNYM WYDOBYCIU NIE PRZEKRACZAJĄCYM 20 000 m 3, GDY DZIAŁALNOŚĆ PROWADZONA

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., Od dnia 01.07.2008 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego obowiązują ceny gruntów rolnych stosowane Średnie ceny gruntów w obrocie prywatnym

Bardziej szczegółowo

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin

Sieci energetyczne identyfikacja problemów. Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Sieci energetyczne identyfikacja problemów Północno Zachodni Oddział Terenowy URE Szczecin Ustawa Prawo energetyczne cele Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Zasady oszczędnego i racjonalnego użytkowania

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Fundusze Europejskie Strategia zmiany Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Cele programu regionalnego: wzmocnienie pozycji konkurencyjnej

Bardziej szczegółowo

DOLNOŚLĄSKIE GÓRNICTWO KRUSZYWOWE DYNAMIKA WZROSTU W LATACH 2003-2010

DOLNOŚLĄSKIE GÓRNICTWO KRUSZYWOWE DYNAMIKA WZROSTU W LATACH 2003-2010 Słowa kluczowe: górnictwo odkrywkowe, górnictwo skalne Teresa Jasiak-Taraziewicz, Waldemar Kaźmierczak DOLNOŚLĄSKIE GÓRNICTWO KRUSZYWOWE DYNAMIKA WZROSTU W LATACH 2003-2010 W publikacji przedstawiono liczbę

Bardziej szczegółowo

II POSIEDZENIE ZESPOŁU

II POSIEDZENIE ZESPOŁU Posiedzenie zespołu ds. opracowania projektu krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz optymalizacji zasad ich finansowania II POSIEDZENIE ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

AGENDA 1. INFORMACJE O FIRMIE 2. PRACA KOPALNI I ZAKŁADU PRZERÓBCZEGO 3. REKULTYWACJA 4. KORZYŚCI DLA GMINY 5. PODSUMOWANIE

AGENDA 1. INFORMACJE O FIRMIE 2. PRACA KOPALNI I ZAKŁADU PRZERÓBCZEGO 3. REKULTYWACJA 4. KORZYŚCI DLA GMINY 5. PODSUMOWANIE Olsztyńskie Kopalnie Surowców Mineralnych Ruś 28.06.2011 AGENDA 1. INFORMACJE O FIRMIE 2. PRACA KOPALNI I ZAKŁADU PRZERÓBCZEGO 3. REKULTYWACJA 4. KORZYŚCI DLA GMINY 5. PODSUMOWANIE INFORMACJE O FIRMIE

Bardziej szczegółowo

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI.

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. Spis treści PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ROZDZIAŁ 1... BŁĄD! NIE RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZASADY FUNKCJONOWANIA.... BŁĄD! NIE 1.1. RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZMIANY STRUKTURALNE

Bardziej szczegółowo

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Pomoc de minimis w Polsce udzielona przedsiębiorcom w 2008 roku

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Pomoc de minimis w Polsce udzielona przedsiębiorcom w 2008 roku URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Pomoc de minimis w Polsce udzielona przedsiębiorcom w 2008 roku Spis treści 1. Wstęp...3 2. Podstawowe dane o udzielonej pomocy de minimis...4 3. Formy pomocy de

Bardziej szczegółowo

Badania hałasu na terenach chronionych akustycznie przy budynkach

Badania hałasu na terenach chronionych akustycznie przy budynkach Badania hałasu na terenach chronionych akustycznie przy budynkach W ramach PMŚ w roku 2014 pomiary hałasu na terenach chronionych akustycznie wykonano pomiary hałasu w 284 punktach pomiarowych (z czego

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RUCHEM NA DROGACH W WYNIKACH KONTROLI NIK

ZARZĄDZANIE RUCHEM NA DROGACH W WYNIKACH KONTROLI NIK ZARZĄDZANIE RUCHEM NA DROGACH W WYNIKACH KONTROLI NIK 1 Stan prawny ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Obowiązki starostów w dziedzinie ochrony powierzchni ziemi -rekultywacja wyrobisk

Obowiązki starostów w dziedzinie ochrony powierzchni ziemi -rekultywacja wyrobisk Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Obowiązki starostów w dziedzinie ochrony powierzchni ziemi -rekultywacja wyrobisk Warszawa, wrzesień 2011 r. WŁAŚCIWOŚĆ ORGANÓW ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 października 2015 r. Poz. 1755 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 października 2015 r. w sprawie wysokości dostępnych

Bardziej szczegółowo

Program Mieszkanie dla Młodych dane liczbowe za I kwartał 2014 r.

Program Mieszkanie dla Młodych dane liczbowe za I kwartał 2014 r. Program Mieszkanie dla Młodych dane liczbowe za I kwartał 2014 r. Wnioski przekazane przez banki kredytujące do BGK (art. 10 ust. 9) wg daty wypłaty wsparcia Limit dostępny Limit oczekujący Razem ROK Kwota

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki desk research

Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki desk research Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki desk research Listopad 2014 Wielkość i rozkład przestrzenny ruchu turystycznego

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE SPRAWOZDAWCZOŚCI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH. Emilia Kołaczek Departament Gospodarki Odpadami Warszawa, dnia 14 maja 2015 r.

PODSUMOWANIE SPRAWOZDAWCZOŚCI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH. Emilia Kołaczek Departament Gospodarki Odpadami Warszawa, dnia 14 maja 2015 r. PODSUMOWANIE SPRAWOZDAWCZOŚCI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH Emilia Kołaczek Departament Gospodarki Odpadami Warszawa, dnia 14 maja 2015 r. Sprawozdania Marszałków Województw za 2013 r. Województwo Pierwsze

Bardziej szczegółowo

InfoDług Kwota zaległych płatności w poszczególnych województwach Na koniec grudnia 2011 r. większość województw polskich przekroczyła 1 miliard złotych zaległości płatniczych, obecnie jest ich 13 z 16

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2 lipca 2015 r.

Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2 lipca 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz. 1115 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2 lipca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie udzielania wsparcia nowej

Bardziej szczegółowo

Polityka Surowcowa Polski

Polityka Surowcowa Polski Polityka Surowcowa Polski z perspektywy państwowej służby geologicznej PIG-PIB Andrzej Przybycin Zastępca Dyrektora PIG-PIB Dyrektor ds. państwowej służby geologicznej 19.11.2014 r. Misja Państwowej służby

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Komunikat FOR: Sprawdź stan finansów publicznych samorządów

Komunikat FOR: Sprawdź stan finansów publicznych samorządów Komunikat FOR: Sprawdź stan finansów publicznych samorządów Warszawa, 13.11.2014 r. W ramach projektu SprawdzSamorzad.pl Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR) prezentuje rankingi samorządów o największym

Bardziej szczegółowo

SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W POLSCE

SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W POLSCE SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W POLSCE lipiec 2012 r. Karolina Bobrowska Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Aktualny stan zamykania

Bardziej szczegółowo

Sportowa Polska 2010

Sportowa Polska 2010 Sportowa Polska 2010 Sportowa Polska 2010 to cykl dwudniowych konferencji organizowanych przez Polski Klub Infrastruktury Sportowej w ośmiu największych miastach Polski, wybranych ze względu na położenie

Bardziej szczegółowo

Nadzór farmaceutyczny. w weterynarii. dr Jacek Boruta. Główny Inspektorat Weterynarii Jachranka, maj/czerwiec 2012r.

Nadzór farmaceutyczny. w weterynarii. dr Jacek Boruta. Główny Inspektorat Weterynarii Jachranka, maj/czerwiec 2012r. Nadzór farmaceutyczny w weterynarii dr Jacek Boruta Główny Inspektorat Weterynarii Jachranka, maj/czerwiec 2012r. DEFINICJE produktem leczniczym - jest substancja lub mieszanina substancji, posiadająca

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XII 2013 r.

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XII 2013 r. Warszawa, 17.1.214 r. Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XII 213 r. Według wstępnych danych, w okresie styczeń-grudzień 213 r. oddano do użytkowania 146122 mieszkania, tj. o 4,4% mniej niż w 212 r.

Bardziej szczegółowo

Ewidencja gruntów i budynków

Ewidencja gruntów i budynków Ewidencja gruntów i budynków Łączna powierzchnia gruntów objętych i budynków wynosi 312 680 km2, ewidencją gruntów w tym w granicach miast 21 609 km2, a na obszarach wiejskich 291 071 km2. Dla potrzeb

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 4 marca 2014 r. Poz. 176 KOMUNIKAT MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 5 lutego 2014 r.

Warszawa, dnia 4 marca 2014 r. Poz. 176 KOMUNIKAT MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 5 lutego 2014 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 4 marca 2014 r. Poz. 176 KOMUNIKAT MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 5 lutego 2014 r. w sprawie listy programów operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku Konferencja prasowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku W A R S Z A W A, 7 S I E R P N I A 2 0 1 3 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp

Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp Działania Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w obszarze ppp Robert Kałuża Dyrektor Departamentu Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 23

Bardziej szczegółowo

Wydobycie i produkcja kruszyw naturalnych w Polsce i w Unii Europejskiej

Wydobycie i produkcja kruszyw naturalnych w Polsce i w Unii Europejskiej 23 UKD 622.271: 622.271(4-67): 622.338.3 Wydobycie i produkcja kruszyw naturalnych w Polsce i w Unii Europejskiej Extraction and production of natural aggregates in Poland and the European Union Prof.

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY. nowy instrument wsparcia kształcenia ustawicznego pracodawców i pracowników

KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY. nowy instrument wsparcia kształcenia ustawicznego pracodawców i pracowników KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY nowy instrument wsparcia kształcenia ustawicznego pracodawców i pracowników PRZEPISY REGULUJĄCE TWORZENIE KFS I ZARZĄDZANIE ŚRODKAMI Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Materiał na konferencję prasową w 23.października 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

Opolski Urząd Wojewódzki w Opolu

Opolski Urząd Wojewódzki w Opolu Opolski Urząd Wojewódzki w Opolu KONFERENCJA PRASOWA PODSUMOWUJĄCA PIERWSZY MIESIĄC OBOWIĄZYWANIA USTAWY O POMOCY PAŃSTWA W WYCHOWYWANIU DZIECI 6 maja 2016 r. NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA OPOLSKIEGO URZĘDU

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. Europejska Agenda Cyfrowa: stan realizacji przez Polskę. 1 Ministerstwo Europejska Agenda Cyfrowa Narodowy Plan Szerokopasmowy przyjęty przez Radę Ministrów 08.01.2014 r. 2 NARODOWY PLAN SZEROKOPASMOWY

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Bilans zasobów gazu ziemnego

Bilans zasobów gazu ziemnego Bilans zasobów gazu ziemnego w Polsce doc. dr hab. Jerzy Nawrocki 27 stycznia 2010 r., Warszawa Bilans zadanie państwowej słuŝby geologicznej Prawo geologiczne i górnicze z dnia 4 lutego 1994 r. Art. 102a

Bardziej szczegółowo

Finansowanie kosztów szkód w środowisku naturalnym

Finansowanie kosztów szkód w środowisku naturalnym Finansowanie kosztów szkód w środowisku naturalnym Łódź, 8-9 grudnia 2015 r. UREGULOWANIA PRAWNE Ustawa z dn. 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. 2007 nr 75 poz.

Bardziej szczegółowo

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 1991 powstanie od 2002 Członek FEBEA (Europejskiej Federacji Banków

Bardziej szczegółowo

Finanse samorządu w warunkach kryzysu

Finanse samorządu w warunkach kryzysu Finanse samorządu w warunkach kryzysu VII Samorządowe Forum Kapitału i Finansów Warszawa, 6-7 października 2009 r. Należności wymagalne jednostek samorządu terytorialnego podział według dłużników, w tys.

Bardziej szczegółowo

Plan finansowy wydatków budżetu państwa, które w 2007 roku nie wygasają z upływem roku budżetowego

Plan finansowy wydatków budżetu państwa, które w 2007 roku nie wygasają z upływem roku budżetowego Plan finansowy wydatków budżetu państwa, które w 2007 roku nie wygasają z upływem roku budżetowego Załącznik nr 2 Część Dział Rozdział Treść Poz. Plan OGÓŁEM BUDŻETY URZĘDÓW NACZELNYCH, JEDNOSTEK CENTRALNYCH

Bardziej szczegółowo

WYKAZ JEDNOSTEK, DLA KTÓRYCH ZAPLANOWANO DOTACJE PODMIOTOWE W 2005 R.

WYKAZ JEDNOSTEK, DLA KTÓRYCH ZAPLANOWANO DOTACJE PODMIOTOWE W 2005 R. WYKAZ JEDNOSTEK, DLA KTÓRYCH ZAPLANOWANO DOTACJE PODMIOTOWE W 2005 R. Załącznik nr 10 Część Dział Rozdział Nazwa części Poz. Kwota dotacji 01 KANCELARIA PREZYDENTA RP 1 30 500 921 92123 Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

KATASTROFY BUDOWLANE w 2012 roku

KATASTROFY BUDOWLANE w 2012 roku GŁÓWNY URZĄD NADZORU BUDOWLANEGO KATASTROFY BUDOWLANE w 212 roku Warszawa, marzec 213 roku 1 1. WSTĘP Katastrofą budowlaną jest niezamierzone, gwałtowne zniszczenie obiektu budowlanego lub jego części,

Bardziej szczegółowo

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Bożena PIETRAS-GOC Koordynator projektu Kancelaria Zarządu Województwa Małopolskiego Kontekst projektu

Bardziej szczegółowo

Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca

Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca Związek ZIT jako Instytucja Pośrednicząca II Posiedzenie Komitetu Sterującego Związku ZIT Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Funkcjonalnego Bydgoszcz,18.03.2015 r. CO TO JEST INSTYTUCJA POŚREDNICZĄCA (IP) IP

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2010 r. Projekt z dnia 21 czerwca 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2010 r. w sprawie rocznego raportu o funkcjonowaniu gospodarki bateriami i akumulatorami oraz zużytymi bateriami i zużytymi

Bardziej szczegółowo

NA MAZOWSZU BUDOWANE SĄ DROGI raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej

NA MAZOWSZU BUDOWANE SĄ DROGI raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej NA MAZOWSZU BUDOWANE SĄ DROGI raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej Warszawa, 2. lipca 2009 r. Telefoniczna Agencja Informacyjna Sp. z o.o. opracowała raport, w którym przeanalizowano i podsumowano

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne

Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne Budowana infrastruktura ITS na drogach krajowych oczekiwane korzyści ekonomiczne Leszek Sekulski Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad 1 Zadania zrealizowane GDDKiA na sieci dróg krajowych zaimplementowała:

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA ZAŁĄCZNIKÓW 1, 2, 3 I 4

AKTUALIZACJA ZAŁĄCZNIKÓW 1, 2, 3 I 4 AKTUALIZACJA ZAŁĄCZNIKÓW 1, 2, 3 I 4 DO KRAJOWEGO PROGRAMU OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW KOMUNALNYCH, STANOWIĄCYCH WYKAZY NIEZBĘDNYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ W ZAKRESIE WYPOSAŻENIA AGLOMERACJI W SYSTEMY KANALIZACJI ZBIORCZEJ

Bardziej szczegółowo

Środki z Regionalnych Programów Operacyjnych 2014-2020 na szkolenia i usługi doradcze podmiotowe systemy finansowania

Środki z Regionalnych Programów Operacyjnych 2014-2020 na szkolenia i usługi doradcze podmiotowe systemy finansowania Środki z Regionalnych Programów Operacyjnych 2014-2020 na szkolenia i usługi doradcze podmiotowe systemy finansowania Małgorzata Lelińska, Warszawa, 12 maja 2015 r. www.konfederacjalewiatan.pl str. 1 Plan

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2004r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2004r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia................... 2004r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru i granic aglomeracji Na podstawie art. 43 ust. 4a ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r.

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 2012-07-19 Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach PO KL 1. Formy

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIE I KUJAWSKO-POMORSKIE ZAPLANOWAŁY NAJWIĘCEJ INWESTYCJI BUDOWLANYCH raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej

WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIE I KUJAWSKO-POMORSKIE ZAPLANOWAŁY NAJWIĘCEJ INWESTYCJI BUDOWLANYCH raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIE I KUJAWSKO-POMORSKIE ZAPLANOWAŁY NAJWIĘCEJ INWESTYCJI BUDOWLANYCH raport Telefonicznej Agencji Informacyjnej Warszawa, 9. lipca 2009 r. Telefoniczna Agencja Informacyjna Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ MPiPS-05 WYBRANE INFORMACJE O PONADGMINNYCH ORAZ GMINNYCH DOMACH POMOCY SPOŁECZNEJ, ŚRODOWISKOWYCH DOMACH SAMOPOMOCY,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) Dz.U.2011.275.1629 z dnia 2011.12.21 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 21 grudnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii Na

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE D E C Y Z J A

OBWIESZCZENIE D E C Y Z J A Gdańsk, 2015-09-04 DROŚ-G.7422.1.47.2015 OBWIESZCZENIE D E C Y Z J A Działając na podstawie art. 80 i art. 161 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r. poz. 196), Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Stan przygotowania do realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce.

Stan przygotowania do realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Stan przygotowania do realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Piotr Zygadło Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Rzeszów, 16 grudnia 2014 r. Harmonogram i propozycje

Bardziej szczegółowo

Projekt Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020 główne założenia dr Marzena Breza - DAS

Projekt Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020 główne założenia dr Marzena Breza - DAS Projekt Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020 główne założenia dr Marzena Breza - DAS Posiedzenie Rady ds. Polityki Senioralnej Warszawa, 18 czerwca 2013 r.

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE INWESTYCJE BUDOWLANE 2009 NA CZELE WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE raport Grupy Marketingowej TAI

PLANOWANE INWESTYCJE BUDOWLANE 2009 NA CZELE WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE raport Grupy Marketingowej TAI PLANOWANE INWESTYCJE BUDOWLANE 2009 NA CZELE WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE raport Grupy Marketingowej TAI Warszawa, 27. stycznia 2010 r. Grupa Marketingowa TAI Sp. z o.o., właściciel serwisu inwestycyjno-przetargowego

Bardziej szczegółowo

Język angielski dla pierwszoklasistów czwartek, 10 sierpień 2006

Język angielski dla pierwszoklasistów czwartek, 10 sierpień 2006 Język angielski dla pierwszoklasistów czwartek, 10 sierpień 2006 Od 1 września 2006 roku dzieci klas pierwszych w 9 194 szkołach podstawowych rozpoczną naukę języka angielskiego. Program wczesnej nauki

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 24 Warszawa, maj

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Regulacji ekologicznych jest nie mniej niż podatkowych, jednak niewielu przedsiębiorców zdaje sobie sprawę, że podlegają wymogom ochrony środowiska. Nawet

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA')

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA') Projekt z 27 czerwca 2011r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA') z dnia r w sprawie wzorów druków informacji dotyczącej opłaty za wydobytą kopalinę, podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz

Bardziej szczegółowo

Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH. WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o.

Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH. WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM Dr inż. Anna Żornaczuk-Łuba Zastępca dyrektora Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody Ministerstwo Środowiska Polanica Zdrój 23 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce

Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce Przeszkody przy drodze jako główne źródło poważnych zagrożeń dla uczestników ruchu w Polsce dr hab. inż. Kazimierz Jamroz dr inż. Marcin Budzyński mgr inż. Marcin Antoniuk mgr inż. Łukasz Jeliński Plan

Bardziej szczegółowo

Będziemy mówić co robimy

Będziemy mówić co robimy Co to IATI IATI to - Instytut Autostrada Technologii i Innowacji to prężnie rozwijające się konsorcjum, grupujący 38 największych uczelni, instytutów i przedsiębiorstw z całej Polski. Celem IATI jest koordynowanie

Bardziej szczegółowo

d) środki europejskie na finansowanie programów z zał. nr 4 i 15;

d) środki europejskie na finansowanie programów z zał. nr 4 i 15; Opinia nr 9 Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o projekcie ustawy budżetowej na rok 2014 w zakresie rolnictwa dla Komisji Finansów Publicznych uchwalona na posiedzeniu w dniu 23 października 2013 r. Komisja

Bardziej szczegółowo

Priorytet VI. Rynek pracy otwarty dla wszystkich. Województwo Plan działania na lata 2007 2008 Plan działania na rok 2009

Priorytet VI. Rynek pracy otwarty dla wszystkich. Województwo Plan działania na lata 2007 2008 Plan działania na rok 2009 Załącznik nr 4. Charakterystyka założeń Planów działań na lata 2007 2008 i 2009 rok dla Priorytetów VI IX PO KL według województw, z punktu widzenia działań skierowanych do osób w wieku 50+/45+ w aspekcie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II: Dziennik Ustaw Nr 275 15898 Poz. 1629 1629 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 i 3 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy Klasówka po szkole podstawowej Historia Edycja 2006/2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela 1. Podział liczby

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Informacji o Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej (ZSIRPP)

Zintegrowany System Informacji o Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej (ZSIRPP) Zintegrowany System Informacji o Rolniczej Przestrzeni Produkcyjnej (ZSIRPP) GIS w rolnictwie Starachowice, 25-27 listopada 2015 r. Jan Jadczyszyn Rafał Pudełko Andrzej Doroszewski Artur Łopatka 150 lat

Bardziej szczegółowo