JUDAIZM. Gwiazda Dawida (zwana też Tarczą Dawida), Magen Dawid דוד,מגן narodowy symbol Izraela



Podobne dokumenty
JUDAIZM, A OBSŁUGA GOŚCIA W HOTELU

JUDAIZM PODSTAWY WIARY

Żydzi Dlaczego warto o nich mówić?

Religia Judaizm religia Żydów, jest religią monoteistyczną, opierającą się na wierze w jednego Boga Jahwe. Jej założycielem był Mojżesz, wyprowadzając

Gra miejska Śladami chełmskiego sztetla - zadania ZADANIE I

Szkoła Dialogu - porozumienie bez barier

Deklaracja zasad judaizmu postępowego w Polsce

Starsi bracia w wierze plan lekcji dla młodzieży

Genealogia żydowskich nazwisk rodowych. (Uwagi ogólne)

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

Rajd - "Śladami historii Sławkowskich Żydów"

JUDAISTYKA STUDIA STACJONARNE

Kierunek: JUDAISTYKA. STUDIA STACJONARNE I-go STOPNIA (LICENCJACKIE) Rok akad. 2016/2017

WIELKIE RELIGIE MONOTEISTYCZNE MONOTEIZM- JEDEN BÓG JUDAIZM BÓG: JAHWE MIEJSCE POWSTANIA: SYMBOLE: Palestyna. Menora. Tora

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia.

Judaika religijne. Pomoc w wyrażaniu wiary. Hagada

Kierunek: JUDAISTYKA. STUDIA STACJONARNE I-go STOPNIA (LICENCJACKIE) ROK AKAD. 2014/2015

Tytuł jednostki Treści Wymagania uczeń potrafi Nabywane postawy Uwagi

Lekcja 2 na 14 października 2017

Historia i kultura żydowska - warsztaty

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII

Klasa I OCENA BARDZO DOBRA (5) UCZEŃ: - systematycznie i starannie prowadzi zeszyt ćwiczeń. - jest zawsze przygotowany do zajęć

Podążając ich śladem plan lekcji dla młodzieży

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Program studiów w Instytucie Judaistyki UJ. Dla studentów zaczynających studia w roku akademickim 2017/2018

PLAN OBOWIĄZUJĄCY W ROKU AKADEMICKIM 2018/2019 WSZYSTKE ROCZNIKI STUDIÓW. Studia licencjackie

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

Wymagania programowe i kryteria oceniania - religia. Jest wzorem dla innych pod względem: pilności, odpowiedzialności, samodzielności.

Gimnazjum Klasa III, temat 41

Słowniczek podstawowych pojęć związanych z kulturą żydowską

Publikacje nauczycieli Halina Chmielewska Test sprawdzający Historia, klasa V, I półrocze (do podręcznika A to historia!

WYMAGANIA Z RELIGII NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE IV

O tym jak ludu rzesza szła pod wodzą Mojżesza

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra

ARKA PRZYMIERZA skrzynia, w której w czasach biblijnych przechowywane były tablice z dziesięciorgiem przykazań.

Judaizm - religia monoteistyczna, ukształtowana w II tysiącleciu p.n.e.; stanowi religię narodowążydów. Jest też pierwszą religią abrahamową.

ZJAZD KOŚCIOŁA W JEROZOLIMIE

SŁOWNIK TERMINÓW ŻYDOWSKICH

Wielki Tydzień. Niedziela Palmowa

Uroczystość Wszystkich Świętych i Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych

Wymaganie edukacyjne z religii dla klas II. Rozumie, że modlitwa jest formą rozmowy z Bogiem.

:00 VG 23 K136. Arsam N. - Prawo dotyczące uchodźców Główne postępowanie 1 Tłumacz

613 PRZYKAZAŃ JUDAIZMU

świętością życia dawać dowód żywej wiary. W Niedzielę Palmową, Kościół obchodzi pamiątkę wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy, dla dokonania paschalnej

Przyjaźń. z Bogiem. Gimnazjum kl. I, Temat 60

Joanna Cukras-Stelągowska. Anna Dudzińska, Tożsamość żydowska a polityka imigracyjna Izraela,

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia.

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie.

KLASA IV OCENA CELUJĄCA (6)

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii w klasach I,II,III.

Systemy prawne na świecie:

KRYTERIA OCEN Z RELIGII DLA KLASY DRUGIEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele i uroczystości. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

2.RELIGIA ŻYDÓW OKRES DRUGIEJ ŚWIĄTYNI

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP

dom zgromadzeń, modlitwy, nauki

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI

Rok liturgiczny (kościelny)

Uczeń spełnia wymagania na ocenę dopuszczającą, oraz: - wykazuje w jaki sposób powstała Biblia. - opisuje symbole Ewangelistów w sztuce sakralnej

STYCZEŃ LUTY MARZEC KWIECIEŃ MAJ CZERWIEC SAKRAMENT CHRZTU

dom zgromadzeń, modlitwy, nauki

ŚCIEŻKA ZWIEDZANIA: Tysiąc lat w godzinę

Funkcjonowanie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie

NAUCZMY SIĘ TOLERANCJI

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

ROK SZKOLNY 2016/2017

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA RELIGIA KLASA 2 Z

ŚCIEŻKA ZWIEDZANIA: Życie religijne

Wymagania edukacyjne klasy I - III

Zagadnienia do egzaminu magisterskiego (Wydział Teologiczny ChAT) 1. Kierunkowe

SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII W KLASACH I, II, V, VI

LITURGIA DOMOWA. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu Spis treści. Gliwice 2017 [Do użytku wewnętrznego]

Religie świata. Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe skrytka pocztowa Gdańsk 52

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Powtórzenie materiału o Objawieniu Bożym

Temat: Sakrament chrztu świętego

Kryteria oceniania. w zakresie 3 klasy liceum i oraz 4 technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Uroczystość Objawienia Pańskiego

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum

PRZEWODNIK PO JUDAIZMIE DLA POLICJANTÓW

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Boże Narodzenie 2018 i Nowy 2019 Rok Drodzy w Chrystusie Panu,

RYTUAŁ DOMOWY. Rok rodziny katolickiej to najnowsze wydanie popularnego od wielu lat "RYTUAŁU RODZINNEGO"

Kryteria oceniania w klasie I, II i III - Religia

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH

Kryteria ocen z religii kl. 4

Wymagania edukacyjne dla klasy V z religii

Wymagania edukacyjne z religii kl. VI w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę nr: AZ-2-01/10

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA

Dostosowanie wymagań edukacyjnych w zakresie 6 klasy szkoły podstawowej. Opinia PPP

Czy więc zakon unieważniamy przez wiarę? Wręcz przeciwnie, zakon utwierdzamy (Rzymian 3:31)

Spis treści. Jezus przewyższa wszystkich, ponieważ jest Synem Bożym Ewangelia na 2. Niedzielę Adwentu

*. Czym jest Adwent? a) okresem smutku i pokuty, który poprzedza Boże Narodzenie. b) radosnym czasem oczekiwania na przyjście Pana Jezusa

WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY IV

Mahomet. Syracydes.pl

PRZEWODNIK PO JUDAIZMIE. DLA POLICJANTÓW edycja 2

WYMAGANIA Z RELIGII. 1. Świadkowie Chrystusa

Archidiecezjalny Program Duszpasterski ROK B OKRES PASCHALNY. Komentarze do niedzielnej liturgii słowa

Transkrypt:

JUDAIZM

JUDAIZM religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym "nadzorcą", czy też "opiekunem". Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się jego nakazom. Judaizm ukształtował się w II tysiącleciu p.n.e.; stanowi religię narodową Żydów. Jej wyznawcy znajdują się na całym świecie, obecnie jest ich najwięcej w Stanach Zjednoczonych 5,6 mln i Izraelu 4,7 mln. Z judaizmu wywodzi się chrześcijaństwo. Gwiazda Dawida (zwana też Tarczą Dawida), Magen Dawid דוד,מגן narodowy symbol Izraela

Kipa (jarmułka) noszona przez Żydów

Współczesne odłamy judaizmu: Judaizm ortodoksyjny - Judaizm ortodoksyjny opiera się na pełnym stosowaniu Talmudu w życiu codziennym; dzieli się na następujące nurty: *haredim *chasydzi *Nowoczesna ortodoksja aszkenazyjska *ortodoksja sefardyjska Judaizm postępowy - Judaizm postępowy (reformowany) powstał w XIX wieku w Niemczech. Zapoczątkowała go reforma liturgiczna Izraela Jacobsona w 1810 r., który wprowadził hymny w języku niemieckim, muzykę organową, krótsze modlitwy. Judaizm konserwatywny - Judaizm konserwatywny (masorati) utworzył rabin reformowany Zachariasz Frenkel w 1845 roku. Jest to ruch pośredni między judaizmem ortodoksyjnym i reformowanym opowiadający się za utrzymaniem języka hebrajskiego w liturgii, zachowaniem szabatu i przepisów koszerności.

Judaizm rekonstrukcjonistyczny - Judaizm rekonstrukcjonistyczny założył Mordechaj Kaplan. Jest to prąd uznający judaizm za cywilizację ewoluującą, Boga za projekcję ludzkich ideałów, a zbawienie jako proces o charakterze kosmicznym. Judaizm świecki i humanistyczny - Judaizm humanistyczny powstał pod koniec lat sześćdziesiątych w USA. Odrzuca on wiarę w osobowego Boga i został stworzony przez byłego reformowanego rabina Sherwina Wine'a z myślą o niewierzących Żydach, którzy jednak pragną zachować żydowską tożsamość. Judaizm mesjanistyczny - Judaizm mesjanistyczny (judeochrześcijaństwo) nie jest uznawany przez pozostałe odłamy judaizmu (z wyjątkiem, przynajmniej w pewnym stopniu, judaizmu rekonstruktywistycznego), ale jego członkowie uważają się za żydów i chrześcijan, spadkobierców starożytnych judeochrześcijan zwanych nazarejczykami. Felaszowie - Kolejną grupą w judaizmie są Felaszowie (Falaszowie, Felasza), którzy sami wolą o sobie mówić Beta Izrael. Są to Żydzi etiopscy, którzy mają nieco inny kanon pism, zwyczaje, a w liturgii stosują język gyyz. Judaizm karaicki - Do judaizmu należy również zaliczyć karaimów (judaizm karaicki), którzy powstali w 767 r. n.e. na skutek działalności rabina Anana ben Dawida. Karaimi odrzucają Talmud, interpretują Biblię w sposób bardziej rygorystyczny i z powodu zasadniczych różnic utracili więź z pozostałymi odłamami judaizmu i stworzyli własną kulturę.

Prawo religijne Zwój Tory z synagogi w Kolonii Prawo żydowskie (halacha) reguluje życie wyznawcy judaizmu tak szczegółowo, że trudno oddzielić wyznawanie religii od zajęć doczesnych. Jego podstawą jest Pięcioksiąg mojżeszowy (Tora), zinterpretowany w części halachicznej Talmudu. Talmud dzieli halachę na 613 przykazań (micwot): 248 nakazów i 365 zakazów.

Brit mila W 8 dniu po narodzinach chłopiec powinien być obrzezany. W ceremonii uczestniczy mohel (dokonujący operacji), sandak (osoba trzymająca dziecko), rodzice, zaproszeni goście oraz prorok Eliasz, dla którego stoi specjalny fotel. Po operacji mohel oznajmia: "Imię jego w Izraelu będzie X, syn Y". W pierwszy piątek po narodzeniu rodzice winni wydać uroczysty posiłek (Szalom Zachar). Za synów pierworodnych powinien być złożony okup. Matka dziecka jest nieczysta rytualnie przez 7 dni po urodzeniu chłopca, a przez 14 po urodzeniu dziewczynki. Niektórzy rabini reformowani i większość rabinów humanistycznych zamiast brit milah przeprowadza brit shalom, czyli rytuał powitania bez obrzezania, polegający na samym nadaniu imienia dziecku, zarówno płci męskiej, jak i żeńskiej. Ortodoksyjny mohel dokonujący rytualnego obrzezania

Bar i bat micwa Dziewczynkę od 12 roku życia, a chłopca od 13 uważa się za dorosłych, tzn. nałożony jest na nich obowiązek przestrzegania halachy. W odniesieniu do chłopców zewnętrznym wyrazem tego faktu jest uroczystość zwana bar micwą, w czasie której młody żyd ma obowiązek wyrecytować w synagodze przypadający na dany tydzień fragment Tory, a często też wygłasza przygotowany uprzednio drasz (komentarz); środowiska związane z postępowymi nurtami judaizmu obchodzą także żeński odpowiednik bar micwy bat micwę analogiczny obrzęd, związany z wejściem dziewczynki w okres dorosłości.

Modlitwy żydowskie Menora (jest najważniejszym symbolem judaizmu) ilustracja z XV wieku W ciągu dnia Żyd powinien odmówić trzy razy modlitwy: szachrit rano, minchę po południu i maariw wieczorem. Głównym składnikiem modłów są błogosławieństwa Szemone Esre, które należy odmawiać stojąc twarzą do Jerozolimy oraz Szema Jisrael ("Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem Panem jedynym"). W skład modłów wchodzą także fragmenty biblijne. Pory odmawiania modlitw, choć ściśle określone halachicznie, nie zawsze są przestrzegane przez chasydów, którzy uważają, że modlitwa powinna wynikać z przeżyć duchowych.

Szabat Obowiązek święcenia soboty (szabat) wynika z Dziesięciu Przykazań. Judaizm uważa go za specjalny dar Boga dla narodu żydowskiego. W tym dniu każdy żyd dostaje od Boga drugą duszę. Szabat zaczyna się w piątek wieczorem (gdyż religijna sobota rozpoczyna się ze zmierzchem) zapaleniem dwóch świec przez panią domu i odmówieniem przez pana domu błogosławieństwa kidusz nad czarą wina. W trakcie szabatu żydowska rodzina spożywa dwa posiłki świąteczne: w wieczór piątkowy oraz w sobotnie południe, w trakcie których śpiewa się hymny szabatowe. Kiedy szabat mija, po nabożeństwie wieczornym obchodzi się ceremonię hawdali, czyli "rozdzielenia". W szabat w tradycji aszkenazyjskiej błogosławi się chałkę i wino

Najważniejszymi świętami żydowskimi są: Nowy Rok Rosz ha-szana, Dzień Pojednania Jom Kippur, Święto Namiotów Sukkot, Chanuka, Purim, Pascha, Zielone Świątki Szawuot.

Synagoga Centrum życia tej wspólnoty jest synagoga. Synagogi ortodoksyjne mają bardzo różnorodny wygląd, ale pewne cechy wspólne. Panuje zasada segregacji płci (mechica), co w praktyce oznacza, że parter jest zarezerwowany dla mężczyzn, a galeria na piętrze babiniec dla kobiet. W centrum znajduje się podium bima, a na ścianie zorientowanej w kierunku Jerozolimy arka ze zwojami Tory. Synagoga w Pilźnie, trzecia co do wielkości synagoga na świecie

Stosunek do innych religii Żydzi uważają się za naród wybrany, czyli ten naród, który otrzymał od jedynego Boga prawo. Judaizm uważa jednak, że także nie-żydzi mogą trafić po śmierci do raju, chociaż Żydom jest łatwiej tam trafić. Warunkiem jest wypełniania Siedmiu Praw Noego, które zawierają uniwersalne przepisy, do których może stosować się każdy dobry człowiek. Nie-Żydów nie obowiązują więc przepisy religii żydowskiej i nie będą z nich rozliczani po śmierci. Judaizm ultraortodoksyjny nie utrzymuje stosunków z innymi religiami. Żydom ultraortodoksyjnym nie wolno uczestniczyć w żadnych uroczystościach innych religii. Żydzi ortodoksyjni są pod tym względem bardziej liberalni. Judaizm konserwatywny i reformowany stara się zaś prowadzić dialog z innymi religiami, w szczególności z chrześcijaństwem. Chodzi o obalanie stereotypów między wyznawcami tych dwóch religii

Żydzi osiedlali się w Polsce od średniowiecza. Szczególne przywileje nadał im zwłaszcza Kazimierz III Wielki. Ponieważ przybyli oni do Polski z Niemiec, posługiwali się językiem jidisz, który ukształtował się na bazie średniowiecznej niemczyzny i zapisywany był alfabetem hebrajskim. Polska nazywana była Paradisus Judeorum, rajem dla Żydów. Żydzi zamieszkiwali głównie miasteczka, gdzie często stanowili większość ludności w otoczeniu polskiego chłopstwa i szlachty żyjących na wsi. Macewy na cmentarzu żydowskim w Łodzi

Judaizm a chrześcijaństwo Wyznawców judaizmu od chrześcijan różni przede wszystkim wizja Boga, sposób zbawienia oraz interpretacja prawa i przymierza mojżeszowego, czego następstwem jest również spór o mesjaństwo Jezusa z Nazaretu. Zarzewiem konfliktu w przeszłości był Talmud i jego postrzeganie przez wyznawców obu religii, który był wielokrotnie potępiany przez papieży i Kościół jako księga heretycka. Papież Grzegorz IX kazał publicznie spalić egzemplarze tej księgi z powodu treści uznanych przez niego za skrajnie antychrześcijańskie i wymierzone w dobre imię Jezusa z Nazaretu. W czasach późniejszych niektórzy z badaczy chrześcijańskich nadal krytykują Talmud, jednym z nich był ks. dr Stanisław Trzeciak który publikował swoje przemyślenia w książce "Talmud o gojach a kwestia żydowska w Polsce", jednak większość z takich głosów zostało uznanych za antysemickie. Kwestia Talmudu nadal budzi kontrowersje wśród społeczności obu religii.

Ściana Zachodnia (nazywana także Ścianą Płaczu), jedyna pozostałość po Świątyni Jerozolimskiej.

Dziękujemy za uwagę Beata Gołda Magdalena Duda Kl. III TE