Joanna Burawa PROJEKTOWANIE FUNKCJONALNYCH I DOSTĘPNYCH APLIKACJI INTERNETOWYCH NA PRZYKŁADZIE BAZY POMIARÓW HYDROMETEOROLOGICZNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Joanna Burawa PROJEKTOWANIE FUNKCJONALNYCH I DOSTĘPNYCH APLIKACJI INTERNETOWYCH NA PRZYKŁADZIE BAZY POMIARÓW HYDROMETEOROLOGICZNYCH"

Transkrypt

1 INSTYTUT INŻYNIERII I GOSPODARKI WODNEJ POLITECHNIKA KRAKOWSKA im. TADEUSZA KOŚCIUSZKI Joanna Burawa PROJEKTOWANIE FUNKCJONALNYCH I DOSTĘPNYCH APLIKACJI INTERNETOWYCH NA PRZYKŁADZIE BAZY POMIARÓW HYDROMETEOROLOGICZNYCH praca magisterska studia dzienne kierunek studiów: informatyka specjalność: informatyka stosowana w inżynierii środowiska promotor: dr inż. Robert Szczepanek nr pracy: 2068 data złożenia:... KRAKÓW 2007 ul. Warszawska 24, Kraków tel/fax (+48 12) internet:

2 1. WSTĘP PODSTAWOWE POJĘCIA UŻYTECZNOŚĆ SERWISÓW INTERNETOWYCH DOSTĘPNOŚĆ SERWISÓW INTERNETOWYCH ZASADY TWORZENIA FUNKCJONALNYCH, UŻYTECZNYCH I DOSTĘPNYCH INTERFEJSÓW NAWIGACJA Rodzaje systemów nawigacyjnych Nawigacja strukturalna Nazewnictwo serwisów internetowych Odnośniki jako elementy nawigacji Zwiększanie funkcjonalności schematu nawigacyjnego KASKADOWE ARKUSZE STYLÓW Kaskadowe arkusze stylów jako element zwiększający dostępność witryny KOLORY Zasady doboru kolorów Kontrast TYPOGRAFIA FORMULARZE Projektowanie defensywne podczas tworzenia formularzy Walidacja formularzy KLAWISZE SKRÓTU Skróty klawiszowe i ich implementacja w przeglądarkach internetowych Standardy tworzenia skrótów klawiszowych Sposoby informowania o klawiszach skrótu TECHNOLOGIE STOSOWANE PODCZAS TWORZENIA APLIKACJI PHP MYSQL JAVASCRIPT CSS AJAX OPIS ZAPROJEKTOWANEJ APLIKACJI NAWIGACJA W OBRĘBIE APLIKACJI Konwencje w nawigacji, struktura nawigacji globalnej Nawigacja jako element architektury informacji Systemy nawigacji lokalnej Nawigacja strukturalna CSS KOLORYSTYKA ZAPROJEKTOWANEJ APLIKACJI Kontrast, zasady doboru kontrastu pomiędzy tekstem a tłem Dobór kolorystyki aplikacji ze względu na osoby z upośledzeniami wzroku TYPOGRAFIA W APLIKACJI Zasada doboru rozmiarów fontów Zasady doboru kroju pisma a czytelność Relatywny schemat rozmiarów czcionek Dobór fontów ze względu na użytkowników z upośledzeniami wzroku FORMULARZE JAKO PODSTAWOWY ELEMENT APLIKACJI Elementy języka HTML wpływające na funkcjonalność formularza Logiczna sekwencja elementów formularza

3 Auto-wypełnianie pól tekstowych formularza treścią Funkcjonalność formularzy UŻYCIE KLAWISZY SKRÓTU TESTY FUNKCJONALNOŚCI ZAPROJEKTOWANEJ APLIKACJI PLANOWANIE TESTÓW CZAS TRWANIA TESTÓW TWORZENIE, PRZEPROWADZANIE TESTÓW PODSUMOWANIE WNIOSKI BIBLIOGRAFIA: ZASOBY INTERNETOWE: SPIS RYSUNKÓW: SPIS TABEL: ABSTRAKT

4 1. Wstęp Użytkownicy w dzisiejszych czasach stawiają coraz to wyższe wymagania w stosunku do serwisów internetowych, przez co stają się coraz mniej tolerancyjni na wszelkie błędy i niedopatrzenia projektantów. Spowodowało to, że temat tworzenia funkcjonalnych, dostępnych serwisów internetowych stał się bardzo popularny. Funkcjonalność ma kluczowe znaczenie dla użytkowników, jest atrybutem jakości, miarą tego jak szybko i łatwo użytkownik nauczy się korzystać z aplikacji, jak efektywny jest podczas jej używania. Ponadto określa jak bardzo komfortowe dla użytkownika jest korzystanie z danej aplikacji i czy jest ona pozbawiona błędów. Drugim ważnym zagadnieniem poruszonym w pracy jest dostępność aplikacji internetowych. W ostatnich latach wzrosła świadomość, że aplikacje internetowe powinny być dostępne dla wszystkich niezależnie od fizycznych oraz sprzętowych ograniczeń. W niektórych krajach powstały uregulowania prawne zabraniające publikacji stron nie spełniających zasad dostępności. Dostępność dotyczy wszystkich, a szczególnie osób starszych, niepełnosprawnych, korzystających ze starszych wersji przeglądarek internetowych, dysponujących wolnymi łączami internetowymi. Celem niniejszej pracy jest zgromadzenie i zaprezentowanie teorii związanej z tworzeniem funkcjonalnych, dostępnych aplikacji internetowych oraz stworzenie przykładowego systemu, którego budowa oparta jest na tychże zasadach. Praca opisuje oraz tłumaczy zagadnienia projektowania użytecznych oraz dostępnych interfejsów, przedstawia niezbędne informacje pozwalające na zaprojektowanie ergonomicznego systemu. Stworzenie ergonomicznego serwisu wymaga od projektanta znajomości teorii funkcjonalności oraz nakłada pewne ograniczenia bez spełnienia których aplikacja traci swoją użyteczność. Projektując funkcjonalny oraz dostępny system, projektant musi wziąć pod uwagę wiele czynników takich jak: kolorystyka aplikacji, dobór czcionek, zaprojektowanie nawigacji zgodnie z oczekiwaniami użytkownika, zaprojektowanie prostych w obsłudze formularzy, zadbanie o to, aby treści znajdujące się na stronie były czytelne 4

5 oraz przejrzyste. Najważniejszym elementem zaprojektowanego systemu są formularze oraz tabele pozwalające na wprowadzanie danych hydrometeorologicznych. Zaprojektowano je tak, aby maksymalnie ułatwić użytkownikowi wprowadzanie danych. Rozdział pierwszy stanowi wstęp do pracy. Rozdział drugi opisuje pojęcia dostępności oraz funkcjonalności serwisów internetowych. Rozdział trzeci przedstawia teorię związaną z zasadami tworzenia użytecznych oraz funkcjonalnych interfejsów. Opisano w nim zasady odnoszące się do projektowana nawigacji, formularzy, dobierania czcionek, kolorów. Rozdział czwarty przedstawia technologie, których użyto do budowy aplikacji będącej ważną częścią serwisu. Przedstawiono wady oraz zalety wybranych technologii. Rozdział piąty opisuje zaprojektowaną aplikację oraz zastosowane techniki, które pozwalają na zwiększenie funkcjonalności oraz dostępności. Rozdział szósty opisuje testy funkcjonalności przeprowadzone na grupie pięciu użytkowników. Celem testów było sprawdzenie przedstawionych tez odnoszących się do funkcjonalności aplikacji. Rozdział siódmy zawiera wnioski oraz podsumowanie pracy. 5

6 2. Podstawowe pojęcia Użyteczność (ang. usability, web-usability) - nauka zajmująca się ergonomią i funkcjonalnością urządzeń oraz aplikacji. W Polsce pojęcie użyteczności stosowane jest zazwyczaj w odniesieniu do ergonomii serwisów WWW oraz aplikacji użytkowych. Norma ISO 9241 definiuje użyteczność jako miarę, zgodnie z którą dany produkt może być używany dla osiągnięcia celów użytkowników w sposób wydajny, efektywny i zadowalający. Funkcjonalność jest synonimem słowa użyteczność [Nielsen, 2004]. Dostępność (ang. accessibility) - jest zbiorem standardów oraz dobrych praktyk opisujących metody i wytyczne tworzenia serwisów WWW w sposób umożliwiający wygodny dostęp jak najszerszemu gronu odbiorców, w tym użytkownikom, którzy oczekują ułatwień w dostępie [Nielsen, 2007]: Osoby niewidzące i niedowidzące. Osoby starsze. Użytkownicy mniej popularnych przeglądarek. Użytkownicy nowoczesnych urządzeń przenośnych Użyteczność serwisów internetowych Funkcjonalność jest cechą jakości, która pozwala oszacować w jakim stopniu interfejs użytkownika jest prosty w użytkowaniu. Odnosi się do metod, które pozwalają na ulepszenie użyteczności interfejsu. Łatwość korzystania z interfejsu, jego użyteczność jest definiowana przy pomocy pięciu cech: Czytelność interfejsu - określana jest na podstawie tego jak prosta dla użytkownika jest realizacja podstawowych zadań wykonywanych podczas użytkowania interfejsu, z którymi dany użytkownik zetknął się po raz pierwszy Wydajność, efektywność - polega na sprawdzeniu jak szybko użytkownicy będą w stanie wykonywać zadania, gdy nauczy się ich obsługiwać interfejs 6

7 Zdolność zapamiętywania w jaki sposób należy obsługiwać interfejs - polega na sprawdzeniu jak proste będzie dla użytkownika biegłe obsługiwanie interfejsu po pewnym okresie czasu, w którym użytkownik nie miał z nim styczności Błędy - sprawdzamy jak wiele błędów robi użytkownik podczas użytkowania interfejsu, jak poważne są to błędy, jak szybko użytkownik jest sobie w stanie poradzić z tymi problemami Zadowolenie z pracy z interfejsem - polega na określeniu komfortu korzystania z serwisu Prócz wymienionych powyżej cech, związanych z jakością projektu, można by wymieniać jeszcze wiele innych. Klucz do stworzenia przyjaznego dla użytkownika interfejsu jest jeden, mianowicie - musi on być użyteczny. Użyteczności i funkcjonalność są bardzo istotnymi cechami interfejsu. Źle zaprojektowany system hipotetycznie jest w stanie robić to, czego od niego oczekujemy, niestety nie jesteśmy w stanie efektywnie z niego korzystać. Jeżeli chodzi o aplikacje internetowe - funkcjonalność jest warunkiem przetrwania serwisu. Jeżeli serwis internetowy jest skomplikowany w użyciu - użytkownicy rezygnują z jego odwiedzania. Jeżeli na stronie głównej serwisu są częste awarie, bądź jej zawartość jest nieczytelna lub uszkodzona - użytkownicy rezygnują z wizyt. Jeżeli informacje zamieszczone na stronie są nieczytelne, użytkownik nie jest w stanie odnaleźć interesującej go informacji, opuszcza serwis. Jeżeli chodzi o aplikacje intranetowe, funkcjonalność wpływa na wydajność pracy osób obsługujących interfejs. Jeżeli użytkownik aplikacji będzie musiał spędzić dużo czasu na myśleniu; w jaki sposób działa dana aplikacja oraz w jak należy wykonać zadanie - jego praca będzie nieefektywna. Osobom zlecającym zaprojektowanie aplikacji oraz projektantom zaleca się, aby przeznaczyli 10% z budżetu na planowanie oraz testowanie użyteczności. Istnieje wiele sposobów poprawiania funkcjonalności, jednak najpopularniejszą metodą są testy przeprowadzane na użytkownikach które składają się z trzech etapów: Zebranie kilku reprezentatywnych użytkowników danej aplikacji 7

8 Poproszenie użytkowników, żeby wykonywali pewnie zadania, związane z funkcjonalnością zaplanowanego interfejsu Obserwowanie zachowań użytkowników, ze zwróceniem szczególnej uwagi na to, czy udaje się im sprawnie korzystać z interfejsu, gdzie najczęściej pojawiają się problemy. Ważną rzeczą jest, aby testy przeprowadzać indywidualnie, jeżeli użytkownik napotka na jakąś trudność - powinniśmy mu pozwolić ją rozwiązać samemu. Jeżeli zaczynamy pomagać użytkownikowi, bądź kierunkujemy go w stronę rozwiązania, nasz test nie przyniesie poprawnego rezultatu. Zazwyczaj do testów funkcjonalności wybiera się grupę pięciu osób, w praktyce, taka ilość testerów jest wystarczająca do zidentyfikowania najważniejszych problemów związanych z użytecznością, dostępnością. Bardziej skuteczne jest stosowanie dużej ilości małych testów niż dużych, drogich i czasochłonnych studiów. Po wykonaniu małego testu, jeżeli wykaże on, iż należy poprawić jakiś aspekt użyteczności, można od razu dokonać zmiany. Pozwoli to na sukcesywne eliminowanie słabych punktów zaprojektowanego interfejsu. Interaktywne projektowanie interfejsu jest najlepszą drogą do zwiększenia funkcjonalności. Im więcej wersji oraz pomysłów będziemy testowali na użytkownikach, tym lepszy będzie zaprojektowany przez nas interfejs. Podczas testowania funkcjonalności zaleca się obserwowanie czynności wykonywanych przez użytkownika, jego interakcji z interfejsem. Wysłuchanie tego, co użytkownicy mają do powiedzenia czasem bywa mylące, o wiele lepsze rezultaty przynosi obserwacja ich działań Dostępność serwisów internetowych Wytyczne dotyczące dostępności serwisów internetowych zostały opisane w dokumencie W3C 1 - Web Content Accessibility Guidelines. 1 World Wide Web Consortium, w skrócie W3C, to organizacja, która zajmuje się ustanawianiem standardów pisania i przesyłu stron WWW. Została założona 1 października 1994 roku przez Tima Berners-Lee, twórcę WWW oraz autora pierwszej przeglądarki internetowej i serwera WWW. W3C jest obecnie zrzeszeniem ponad 400 organizacji, firm, agencji rządowych i uczelni z całego świata. Publikowane przez W3C rekomendacje nie mają mocy prawnej, nakazującej ich użycie, pozycja w środowisku IT organizacji nie pozwala się z nią nie liczyć. 8

9 Istnieje 14 zaleceń dotyczących dostępności i zostały one podzielone na trzy grupy priorytetów. Poniżej znajduje się lista zaleceń podzielona ze względu na grupy priorytetów, lista ta jest tłumaczeniem angielskiej wersji dokumentu Web Content Accessibility Guidelines 1.0 dostępnego w oryginalnej wersji pod adresem: Na tychże zaleceniach opiera się teoria budowania dostępnej nawigacji, formularzy, budowania kaskadowych arkuszy stylów, teoria doboru fontów, projektowanie dostępu do strony za pomocą myszki i klawiatury. Tabela Zestawienie priorytetów pierwszego poziomu sformułowanych przez organizację W3C 1.1 Priorytety pierwszego poziomu Należy zapewnić tekstowy odpowiednik dla każdego nie-tekstowego elementu (np. poprzez "alt") Konieczne jest zdublowanie odnośnikiem tekstowym każdego aktywnego elementu mapy odsyłaczy generowanych po stronie serwera. (np. jeżeli ustawimy odsyłacz do pod strony będący obrazkiem musimy zapewnić dla 1.2 niego odnośnik tekstowy) Należy mieć pewność, że wszystkie informacje wyrażone kolorem są dostępne 2.1 także bez koloru, np wynikają z kontekstu lub znacznika. 5.1 Tabele danych muszą mieć określone nagłówki wierszy i kolumn. Tabele danych posiadające dwa lub więcej poziomy logiczne nagłówków wierszy lub kolumn muszą mieć zdefiniowane znaczniki by powiązać komórki 5.2 danych z komórkami nagłówków. 6.1 Dokumenty muszą być czytelne bez arkuszy stylów. Odpowiedniki dynamicznej zawartości muszą być aktualizowane zawsze, kiedy zmienia się dynamiczna zawartość. (np. jeżeli na stronie znajduje się jakaś grafika powiązana z tekstem, w przypadku zmiany tekstu musimy zmienić 6.2 grafikę) Strony muszą być funkcjonalne również kiedy skrypty, aplety lub inne obiekty 6.3 programistyczne są wyłączone lub nie wspierane. Każda ramka musi być zatytułowana aby ułatwić identyfikację ramek 12.1 i nawigację Należy używać możliwie najbardziej przejrzystego i prostego języka, stosownie do treści witryny. Priorytety pierwszego poziomu muszą być stosowane. W przeciwnym razie, niektóre z osób nie będą miały dostępu do informacji zawartych w obrębie serwisu. Chodzi tu o użytkowników z różnego rodzaju upośledzeniami, osoby posiadające starsze wersje przeglądarek internetowych, pracujące na różnych systemach operacyjnych, korzystające z wolnych łącz internetowych. Aplikacja 9

10 internetowa, w obrębie której zostały zastosowane wytyczne zamieszczone w (Tab ), osiąga minimalny poziom dostępności. Tabela Zestawienie priorytetów drugiego poziomu sformułowanych przez organizację W3C Priorytety drugiego poziomu Upewnij się, że różnica pomiędzy kolorem elementu a kolorem tła zapewnia dostateczny kontrast także dla osób mających zaburzenia widzenia kolorów oraz kiedy 2.2 jest widziana na czarno-białym wyświetlaczu. Zalecane jest użycie języka znaczników jeżeli istnieje właściwy niż obrazu do 3.1 przekazywania informacji. 3.2 Zaleca się tworzenie dokumentów z formalnie poprawną składnią. Zaleca się używanie arkuszy stylów do utworzenia projektu graficznego i określenia 3.3 wyglądu. Powinno się stosować raczej relatywne niż absolutne jednostki wielkości w wartościach 3.4 atrybutów języka znaczników i wartościach własności arkuszy stylów. Zalecane jest używanie elementów nagłówka do wyrażenia struktury dokumentu 3.5 i używanie ich zgodnie ze specyfikacją. 3.6 Należy we właściwy sposób tworzyć zarówno listy jak i elementy. Zalecane jest używanie właściwych znaczników dla oddania cytatów. Nie używaj znaczników określających cytaty dla uzyskania efektów formatowania tekstu, jak np. do 3.7 uzyskania wcięć. Nie jest zalecane używanie tabel do tworzenia graficznego projektu jeżeli po rozciągnięciu nie zachowuje on odpowiedniego wyglądu. W przeciwnym wypadku 5.3 należy zachować alternatywny odpowiednik. Jeśli tabela jest użyta do tworzenia projektu graficznego, nie należy używać żadnych 5.4 znaczników strukturalnych w celu uzyskania formatowania wizualnego. Należy upewnić się, że skrypty i aplety korzystają z przechwytywania zdarzeń 6.4 niezależnego od urządzeń. Należy mieć pewność, że dynamiczna zawartość spełnia wymogi dostępności lub 6.5 zapewnić alternatywną prezentację lub stronę. Dopóki oprogramowanie nie pozwala na wyłączenie poruszania się ruchomej 7.3 zawartości, należy unikać ruchu na stronach. Dopóki oprogramowanie nie zapewni możliwości zatrzymania odświeżania nie należy 7.4 tworzyć samoczynnie odświeżających się stron. Dopóki oprogramowanie nie zapewni możliwości zatrzymania automatycznego przekierowania, nie należy używać znaczników pozwalających na automatyczne przekierowanie stron. Zamiast tego zaleca się konfigurację serwera w taki sposób, aby 7.5 on sam wykonywał przekierowania. Skrypty i aplety same w sobie powinny spełniać wymogi dostępności bądź powinny być 8.1 kompatybilne Funkcjonalność elementów posiadających własny interfejs powinna być niezależna od 9.2 sprzętu. W skryptach używaj przechwytywania zdarzeń opartego raczej na warunkach 9.3 logicznych niż zależnego od sprzętu. Jeżeli nie ma możliwości wyłączenia wyskakujących okien nie zaleca się ich używania, 10.1 ponadto nie należy zmieniać bieżącego okna nie informując o tym użytkownika. Jeżeli oprogramowanie nie będzie w stanie wyrazić powiązań pomiędzy etykietami, a polami formularza zawsze kiedy istnieje pomiędzy nimi związek - należy umiejscawiać 10.2 etykietę w taki sposób aby powiązanie było czytelne i jasne dla użytkownika Technologii W3C należy używać kiedy są dostępne i kiedy jest to właściwe dla zadania. Opisz cel/przeznaczenie każdej ramki i ich wzajemne powiązania, o ile nie wynika to 12.2 w oczywisty sposób z samych ich tytułów. Zaleca się dzielenie większych bloków informacji na mniejsze, bardziej czytelne grupy 12.3 tam, gdzie jest to naturalne i właściwe. 10

11 Etykiety formularza muszą być powiązane w wyraźny sposób z polami formularza do 12.4 których się odnoszą Cel każdego odnośnika musi być określony w przejrzysty sposób Zapewnij metadane by dodać semantyczną informację do stron i witryn. Zaleca się umieszczenie informacji o ogólnej budowie witryny (np. mapa strony lub spis 13.3 treści) Mechanizmy nawigacyjne muszą być używane w konsekwentny sposób. Priorytety drugiego poziomu powinny być stosowane. W przeciwnym razie, niektóre grupy osób będą miały utrudniony dostęp do informacji zawartych w obrębie serwisu internetowego. Spełnienie wymogów tego punktu w znacznym stopniu usuwa bariery związane z dostępem do dokumentów zawartych w Internecie. Aplikacja internetowa, w obrębie której zostały zastosowane wytyczne zamieszczone w (Tab ), osiąga rozszerzony poziom dostępności. Tabela Zestawienie priorytetów trzeciego poziomu sformułowanych przez organizację W3C Priorytety trzeciego poziomu Należy określić rozwinięcie każdego skrótu lub akronimu tam, gdzie pojawia się po raz 4.2 pierwszy w dokumencie. 4.3 Zaleca się zadeklarowanie głównego języka naturalnego dokumentu. 9.4 Należy utworzyć logiczny porządek tabulacji odnośników, pól formularza i obiektów. Należy zapewnić skróty klawiaturowe do ważnych odnośników (także tych w mapach 9.5 odsyłaczy wykonywanych po stronie klienta), pól formularza i grup pól formularza Jeżeli oprogramowanie nie będzie w stanie w poprawny sposób poradzić sobie z pustymi polami formularza należy umieścić domyślne, zajmujące miejsce wartości w polach edycyjnych i tekstowych. Jeżeli oprogramowanie nie będzie w stanie odczytać sąsiadujących odnośników oddzielnie, zaleca się umieszczenie pomiędzy nimi drukowalnych (otoczonych spacjami) 10.5 znaków, które nie są odnośnikami. Informacja musi być udostępniona w taki sposób aby użytkownicy mogli otrzymać 11.3 dokumenty zgodnie z ich preferencjami (np. język, typ zawartości itp.) Należy zapewnić paski nawigacyjne, żeby podkreślić i udostępnić mechanizmy nawigacji Powiązane ze sobą odnośniki muszą być zgrupowane. Jeśli udostępnione są funkcje przeszukiwania powinno się umożliwić różne typy 13.7 przeszukiwań, uwzględniające różnice umiejętności i potrzeb Zaleca się wyróżnienie w wyraźny sposób początków nagłówków, paragrafów, list itp. Zalecane jest udostępnienie informacji o zbiorach dokumentów (np. dokumentów 13.9 podzielonych na wiele stron) Styl prezentacji musi być konsekwentny na wszystkich stronach. 11

12 Priorytety trzeciego poziomu mogą być stosowane przez projektanta. Ich zastosowanie oznacza, że w żaden sposób nie utrudnia się dostępu do zawartości witryny. Zastosowanie priorytetów trzeciego poziomu dodatkowo poprawia funkcjonalność. Zależnie od stopnia realizacji priorytetów pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia wyróżnia się trzy standardy dla serwisów internetowych [ Zgodność poziomu A zgodność ze wszystkimi priorytetami poziomu pierwszego Zgodność poziomu AA zgodność ze wszystkimi priorytetami pierwszego i drugiego poziomu Zgodność poziomu AAA zgodność ze wszystkimi priorytetami pierwszego, drugiego i trzeciego poziomu 12

13 3. Zasady tworzenia funkcjonalnych, użytecznych i dostępnych interfejsów Tworzenie funkcjonalnych, użytecznych oraz dostępnych aplikacji wymaga od projektanta znajomości wielu reguł, metod i zasad. W rozdziale omówione zostaną zasady związane z funkcjonalnym i dostępnym projektowaniem takich elementów interfejsu jak: nawigacja, formularze, klawisze skrótu. Ponadto przedstawiono reguły związane z typografią oraz doborem kolorów Nawigacja Systemy nawigacyjne są częścią składową architektury informacji. Struktura większości witryn jest hierarchiczna, jej kolejne poziomy zawierają coraz bardziej szczegółowe informacje. Prócz struktury hierarchiczną istnieje również struktura tabelaryczna, cechuje ona strony uporządkowane według różnych atrybutów czy też parametrów. Funkcje nawigacji pomagają nam w odnalezienie tego, czego szukamy, informują nas, gdzie aktualnie się znajdujemy. Nawigacja przekazuje informacje o tym, co zawiera witryna. Ponadto, mówi w jaki sposób należy korzystać z witryny. Dobrze przemyślany system nawigacji jest jednym z najważniejszych czynników, które pomagają wzbudzić zaufanie wśród użytkowników Rodzaje systemów nawigacyjnych W większości serwisów internetowych stosowane są trzy typy wbudowanych systemów nawigacyjnych [Rosenfeld, 2003]. Nawigacja globalna odnosi się do całego serwisu WWW, wskazane jest aby znajdowała się na każdej stronie. Wyjątkiem są: strona główna jej konstrukcja różni się od konstrukcji pozostałych stron, formularze na stronach wymagających wypełniania formularzy, nawigacja może w pewien sposób rozpraszać użytkownika. Najczęściej stosowana jest w postaci paska nawigacyjnego umieszczonego na górze strony. 13

14 Umożliwia bezpośredni dostęp do głównych obszarów serwisu niezależnie od tego, na jakim poziomie hierarchii serwisu użytkownik aktualnie się znajduje Nawigacja lokalna odpowiada za interakcję w obrębie zawartości danej pod strony, niektóre serwisy internetowe integrują ze sobą elementy nawigacji globalnej i lokalnej Nawigacja kontekstowa czasem niektóre elementy nie dają się dopasować do podziału na kategorie, czyli do systemów globalnej i lokalnej nawigacji. Stąd wzięła się potrzeba stworzenia nawigacji kontekstowej. Łącza nawigacji kontekstowej są odwołaniami do stron z podobnymi usługami, produktami, tematami Nawigacja strukturalna Nawigacja strukturalna są to zwyczajowo nazwane ścieżki powrotu. Przez długi czas ścieżki powrotu były wykorzystywane jedynie przez witryny będące wielkimi bazami danych. Ostatnio, coraz częściej zaczynają się pojawiać w większej ilości serwisów, pełniąc rolę jednego z elementów nawigacji. Najważniejsze zasady dotyczące projektowania ścieżek powrotu: umieszczanie ścieżek powrotu na górze strony, testy przeprowadzone na użytkownikach wykazały, iż najlepiej spełniają one swoją rolę, gdy umieści się je na samej górze strony, ponad wszystkim innym, umieszczenie ich niżej powoduje, że użytkownik musi się zastanawiać z którego elementu nawigacyjnego powinien skorzystać (nawigacji globalnej czy też ze ścieżek powrotu) używanie znaku (>) pomiędzy kolejnymi poziomami hierarchii, czasami projektanci interfejsu stosują (:) bądź (/), te znaki separacji są poprawne jednak testy na użytkownikach wykazały, że znak (>) jest najbardziej intuicyjny zalecane jest używanie niewielkich rozmiarów czcionek, jeżeli ścieżki powrotu nie są głównym elementem nawigacji na stronie 14

15 ostatni element wyróżniamy pogrubioną czcionką, ostatnia pozycja listy powinna być wyróżniona pogrubioną czcionką, a jednocześnie powinna być nazwą bieżącej strony Ostatniego elementu ścieżki powrotu nie powinniśmy traktować jako zmiennika dla nazwy strony, tego typu rozwiązanie nie sprawdza się, użytkownicy oczekują, aby nagłówki będące tytułami stron były wyrównane do lewej bądź wyśrodkowane Nazewnictwo serwisów internetowych Obowiązują cztery zasady dotyczące nazw stron internetowych: każda strona powinna mieć swoja nazwę, wyróżnienie nazwy strony w elementach nawigacyjnych nie wystarcza nazwa strony musi być umieszczona w odpowiednim miejscu, w hierarchii strony powinna otaczać swoją konstrukcyjną zawartość, która jest charakterystyczna dla tej strony nazwa strony musi się wyróżniać, dzięki położeniu, rozmiarowi i kolorowi czcionki, krojowi pisma nazwa strony musi być zgodna z nazwą linka, na który się kliknęło Odnośniki jako elementy nawigacji Na stronach internetowych można wyróżnić następujące rodzaje odnośników [Nielsen, 2004]: Odnośniki osadzone zwykły tekst najczęściej wyróżniony poprzez podkreślenie, wskazujący, że możemy znaleźć więcej informacji dany temat Odnośniki strukturalne wskazują na inny poziom struktury witryny oraz na strony równorzędne i podrzędne w hierarchii. Ważne jest, aby na każdej stronie umieszczone były takie same donośniki, aby użytkownik wiedział, jakich elementów nawigacji może się spodziewać. 15

16 Odnośniki asocjacyjne dają możliwość przejścia do stron powiązanych z witryną Najlepszą praktyką jest prezentacja odnośników w formie podkreślonego tekstu, zaleca się również zachowanie standardowego koloru. Problemy z funkcjonalnością występują również w przypadku odnośników innych niż zwykły tekst, chodzi tu na przykład o menu rozwijalne, odnośniki graficzne. Te elementy ze względu na to, że nie posiadają cech odnośników tekstowych, mogą powodować problemy w rozumieniu sposobu ich działania przez użytkownika Zwiększanie funkcjonalności schematu nawigacyjnego W interfejsie nawigacyjnym nie da się przedstawić konkretnych obiektów. Aby zwiększyć funkcjonalność stosuje się pewnie metody poprawiające uporządkowanie elementów [Nielsen, 2004]: Grupowanie (agregacja) wyświetlenie pojedynczego obiektu reprezentującego grupę obiektów, łatwa do wprowadzenia w obrębie pojedynczej witryny Streszczanie sposób przedstawiania większej ilości danych za pomocą mniejszej ilości informacji, obejmuje również użycie mniejszych obrazków w celu przedstawienia większych Filtrowanie usuwanie całych zbiorów niepotrzebnych informacji, szczególnie ważne jest filtrowanie według jakości - polega na wyświetlaniu tylko tych informacji które użytkownicy uznali za przydatne, wartościowe Odwzorowania oparte na przykładach polega na pokazaniu kilku reprezentatywnych przykładów zamiast wyświetlania całej treści 3.2. Kaskadowe arkusze stylów Na początku Internetu istniał sam tekst, dostępne były jedynie przeglądarki tekstowe. Gdy pojawiły się przeglądarki graficzne, projektanci odkryli, że w przeciwieństwie do technik składu tekstu, gdzie posiadano pełną kontrolę nad wszystkim, co znajduje się na danej stronie, HTML nie posiadał 16

17 dostatecznie dobrej kontroli nad formatowaniem strony. HTML w zamierzeniu, został opracowany jedynie po to, aby za jego pomocą prezentować dokumenty naukowców. Polecenia do formatowania tekstu były stosunkowo prymitywne. Precyzyjne umieszczanie elementów na stronie było w niektórych przypadkach niezmiernie trudne. Niejednokrotnie, ta sama strona wyglądała zupełnie inaczej w każdej z dostępnych przeglądarek internetowych. Aby odzyskać kontrolę nad zawartością strony, projektanci interfejsu oraz programiści zaczęli stosować tabele, pomagające w definiowaniu wyglądu stron. Przez wiele lat jedynym sposobem kontroli położenia elementów było ich umieszczanie w tabelach, a tych tabel w innych tabelach, co bardzo zaciemniało strukturę. Programiści zaczęli stosować komendy HTML niezgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, aby uzyskać większą kontrolę nad formatowaniem. W 1998r, grupa projektantów pod nazwą The Standard Project, zaczęła przekonywać projektantów przeglądarek do wspierania standardów internetowych. Zaczęli oni tworzyć interfejsy niekompatybilne z poprzednimi wersjami przeglądarek. Starsze wersje przeglądarek nie obsługiwały popularnych standardów takich jak CSS. Dzięki takiemu postępowaniu zachęcali innych do stosowania kaskadowych arkuszy stylów. Twórcy witryny CSS Zen Garden2 udowodnili, że możliwe jest tworzenie świetnie wyglądających, profesjonalnych stron internetowych za pomocą CSS (ang. Cascading Style Sheets). Opis technologii CSS zamieszczono w rozdziale czwartym - Technologie zastosowane podczas tworzenia aplikacji Kaskadowe arkusze stylów jako element zwiększający dostępność witryny Kaskadowe arkusze stylów są obecnie obsługiwane przez prawie wszystkie przeglądarki internetowe. Korzyści z ich stosowania są bardzo duże. W dzisiejszych czasach praktycznie nie tworzy się serwisów internetowych bez ich wykorzystania. Podstawowe zalety kaskadowych arkuszy stylów: witryny w ogromnym stopniu zwiększają kontrolę nad formatowaniem elementów 2 Wygląd pojedynczej strony internetowej którą możemy znaleźć pod adresem był zależny od wybranego przez użytkownika arkusza stylów 17

18 są niezwykle elastyczne, pojedyncza zmiana w arkuszu może zmienić wygląd całej witryny lub wygenerować liczne jej odmiany zachowują się podobnie w różnych przeglądarkach internetowych Zastosowanie kaskadowych arkuszy stylów pozwala na realizację funkcji zwiększających dostępność: podział zawartości strony na logiczne części, CSS pozwala na umieszczenie treści w określonym porządku w plikach źródłowych, taki podział nie ogranicza w żaden sposób pozycjonowania elementów możliwość zmiany wielkości czcionki, pozwalają na korzystanie z relatywnego schematu rozmiaru czcionek 3.3. Kolory Aby opisać zasady doboru kolorów w serwisach internetowych oraz problemy związane z tym zagadnieniem należy zapoznać się z kilkoma ważnymi terminami związanymi z teorią barw. Terminy: kolor i barwa są w języku polskim synonimami. Barwa jest wrażeniem zmysłowym, reakcją zmysłu wzroku na padającą na receptory siatkówki falę elektromagnetyczną z zakresu nm [Popularna Encyklopedia Powszechna, 1999] Rys Spektrum fal elektromagnetycznych widzianych przez oko ludzkie [źródło: Koło barw (Rys ) jest graficznym modelem poglądowym służącym do objaśnienia zasad mieszania i powstawania barw. Barwy znajdujące się po przeciwnych stronach koła nazwane są barwami komplementarnymi. Takie barwy nałożone na siebie w syntezie addytywnej dają barwę białą, a w syntezie subtraktywnej barwę czarną, zmieszane dają neutralną szarość [Itten, 1974]. 18

19 Rys Koło barw [źródło: Koło barw składa się z barw podstawowych oraz barw pochodnych [Itten, 1974]: Barwy podstawowe zestaw trzech barw, których nie można uzyskać przez mieszanie innych. Kolorami podstawowymi są czerwony, zielony, niebieski, wszystkie inne barwy, zwane barwami pochodnymi, mogą być tworzone przez połączenie barw podstawowych w odpowiednich ilościach. Wśród barw pochodnych wyróżniamy: Barwy drugorzędne powstają w wyniku zmieszania dwóch sąsiadujących kolorów podstawowych. Barwy trzeciorzędne kolory trzeciorzędne uzupełniają koło kolorów, są to te kolory, które leżą pomiędzy kolorami podstawowymi i drugorzędnymi, powstają przez dalsze mieszanie sąsiadujących kolorów Zasady doboru kolorów Powszechnie stosowaną regułą jest dobór trzech barw [Itten, 1974]: Barwa podstawowa (ang. Primary color) jest ona dominującym kolorem na stronie, zajmuje większość powierzchni, ustawia tonacje interfejsu jako całości Barwa pochodna (ang. Secondary color) jest drugim po podstawowym kolorem na stronie, jest zwykle kolorem bardzo zbliżonym do podstawowego Barwa rozświetlająca (ang. Highlight color) jest kolorem służącym do uwydatniana, podkreślania, akcentowania pewnych fragmentów strony. Zaleca się używanie tego koloru w umiarze. Poniżej zamieszczone zostały powszechnie stosowane oraz zalecane kombinacje barw: 19

20 Barwy analogiczne Dobieramy barwy zbliżone do siebie, leżące obok siebie na kole barw. Takie schematy barw można często zaobserwować w naturze. Strona zaprojektowana w takiej konwencji sprawia wrażenie harmonijnej. Rys Koło barw, przykład barw analogicznych [źródło: Rys Przykład serwisu korzystającego ze schematu barw analogicznych Barwy komplementarne Barwy te usytuowane są dokładnie naprzeciwko siebie na kole barw. Barwy komplementarne są kontrastowe i odznaczają się w stosunku do innych. Zalecane jest stosowanie komplementarnych barw jako barw rozświetlających. Rys Koło barw, przykład barw komplementarnych [źródło: 20

Usługa Utilitia Korzystanie z Internetu przez Osoby Niepełnosprawne. Piotr Witek Utilitia.pl Kraków, 16 Lipca 2013 r.

Usługa Utilitia Korzystanie z Internetu przez Osoby Niepełnosprawne. Piotr Witek Utilitia.pl Kraków, 16 Lipca 2013 r. Usługa Utilitia Korzystanie z Internetu przez Osoby Niepełnosprawne Piotr Witek Utilitia.pl Kraków, 16 Lipca 2013 r. 1 Dostępność Informacji Dostępność informacji oznacza możliwość korzystania z treści

Bardziej szczegółowo

Dostępność w rozumieniu ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się

Dostępność w rozumieniu ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się Dostępność w rozumieniu ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się Jacek Zadrożny informaton.pl Warszawa, dn. 8 kwietnia 2013 r. Przez środki wspierające komunikowanie się należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

AUDYT DOSTĘPNOŚCI STRONY INTERNETOWEJ

AUDYT DOSTĘPNOŚCI STRONY INTERNETOWEJ Poznań, 2012-10-04 AUDYT DOSTĘPNOŚCI STRONY INTERNETOWEJ NAZWA ADRES STRONY ILOŚĆ BŁĘDÓW WCAG 33 ILOŚĆ OSTRZEŻEŃ WCAG 3 TYP DOKUMENTU UŻYTY FORMAT (X)HTML JĘZYK OWANIE STRONY Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Formularze w programie Word

Formularze w programie Word Formularze w programie Word Formularz to dokument o określonej strukturze, zawierający puste pola do wypełnienia, czyli pola formularza, w których wprowadza się informacje. Uzyskane informacje można następnie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Jak projektować dostępne strony

Jak projektować dostępne strony Jak projektować dostępne strony Przemysław Marcinkowski e-mail: przemek@iart.com.pl Plan prezentacji 1. Dlaczego powstał dokument WCAG? 2. Priorytety 3. Tworzenie tekstów 4. Linki 5. Nawigacja 6. Grafika

Bardziej szczegółowo

ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika. Wersja 1.0 Warszawa 2010

ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika. Wersja 1.0 Warszawa 2010 ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika Wersja 1.0 Warszawa 2010 Spis treści Wstęp...3 Organizacja menu nawigacja...3 Górne menu nawigacyjne...3 Lewe menu robocze...4 Przestrzeń robocza...5 Stopka...5 Obsługa

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Podstawy edycji tekstu

Podstawy edycji tekstu Podstawy edycji tekstu Edytor tekstu (ang. word processor) to program umożliwiający wprowadzanie, redagowanie, formatowanie oraz drukowanie dokumentów tekstowych. Wyliczmy możliwości dzisiejszych aplikacji

Bardziej szczegółowo

I. Formatowanie tekstu i wygląd strony

I. Formatowanie tekstu i wygląd strony I. Formatowanie tekstu i wygląd strony Akapit: ... aby wyrównać tekst do lewego marginesu aby wyrównać tekst do prawego marginesu:

Bardziej szczegółowo

Aplikacje WWW - laboratorium

Aplikacje WWW - laboratorium Aplikacje WWW - laboratorium HTML + CSS Celem ćwiczenia jest przygotowanie prostej aplikacji internetowej składającej się z zestawu stron w języku HTML. Ćwiczenia można wykonać na dowolnym komputerze,

Bardziej szczegółowo

EDYCJA TEKSTU MS WORDPAD

EDYCJA TEKSTU MS WORDPAD EDYCJA TEKSTU MS WORDPAD EDYCJA TEKSTU - MS WORDPAD WordPad (ryc. 1 ang. miejsce na słowa) to bardzo przydatny program do edycji i pisania tekstów, który dodatkowo dostępny jest w każdym systemie z rodziny

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotował: dr inż. Janusz Jabłoński LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH Jeżeli nie jest potrzebna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział 2. Graficzna oprawa witryny...z... 19 Stosowanie motywu...s...s.. 19

Spis treści. Rozdział 2. Graficzna oprawa witryny...z... 19 Stosowanie motywu...s...s.. 19 Spis treści Wstęp...z... 5 Rozdział 1. Nowa witryna sieci Web...z... 7 Tworzenie szkieletu witryny...s... 7 Ustawienia witryny...s...s... 8 Hierarchia witryny...s...s... 10 Nazwy i tytuły stron...s...s..

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne: Statyczne witryny internetowe (na podstawie programu nr 351203)

Wymagania edukacyjne: Statyczne witryny internetowe (na podstawie programu nr 351203) Wymagania edukacyjne: Statyczne witryny internetowe (na podstawie programu nr 351203) Technikum - kl. 3 Td, semestr 5 i 6 Ocena niedostateczna dopuszczająca Wymagania edukacyjne wobec ucznia: Uczeń nie

Bardziej szczegółowo

Copyright wersji angielskiej: The European Computer Driving Licence Foundation Ltd. Copyright wersji polskiej: Polskie Towarzystwo Informatyczne

Copyright wersji angielskiej: The European Computer Driving Licence Foundation Ltd. Copyright wersji polskiej: Polskie Towarzystwo Informatyczne Syllabus WEBSTARTER wersja 1.0 Polskie Towarzystwo Informatyczne 2007 Copyright wersji angielskiej: The European Computer Driving Licence Foundation Ltd. Copyright wersji polskiej: Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Dostępne e-podręczniki

Dostępne e-podręczniki Warszawa, 19 czerwca 2013 r. Dostępne e-podręczniki Szkolenie dla partnerów merytorycznych projektu e-podręczniki Mikołaj Rotnicki i Piotr Witek Forum Dostępnej Cyberprzestrzeni www.fdc.org.pl Ten utwór

Bardziej szczegółowo

najlepszych trików Excelu

najlepszych trików Excelu 70 najlepszych trików W Excelu 70 najlepszych trików w Excelu Spis treści Formatowanie czytelne i przejrzyste zestawienia...3 Wyświetlanie tylko wartości dodatnich...3 Szybkie dopasowanie szerokości kolumny...3

Bardziej szczegółowo

Zasady tworzenia prezentacji multimedialnych

Zasady tworzenia prezentacji multimedialnych Zasady tworzenia prezentacji multimedialnych I. Główne zasady: prezentacja multimedialna powinna być ilustracją (uzupełnieniem) treści prezentowanych werbalnie; informacje zawarte na pojedynczym slajdzie

Bardziej szczegółowo

Sylabus Moduł 2: Przetwarzanie tekstów

Sylabus Moduł 2: Przetwarzanie tekstów Sylabus Moduł 2: Przetwarzanie tekstów Niniejsze opracowanie przeznaczone jest dla osób zamierzających zdać egzamin ECDL (European Computer Driving Licence) na poziomie podstawowym. Publikacja zawiera

Bardziej szczegółowo

plansoft.org www.plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Błyskawiczny eksport danych PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW

plansoft.org www.plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Błyskawiczny eksport danych PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW Zmiany w Plansoft.org Błyskawiczny eksport danych... 1 Jak wyeksportować dane... 1 Eksportowanie planu studiów, zajęć, statystyk i danych słownikowych... 2 Dostosowywanie wyników eksportu... 4 Filtrowanie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 1. Tworzenie slajdów MS PowerPoint 2010 to najnowsza wersja popularnego programu do tworzenia prezentacji multimedialnych. Wygląd programu w

Bardziej szczegółowo

Jak dobrze budować strony www.

Jak dobrze budować strony www. Jak dobrze budować strony www. W procesie projektowania stron www, kierujemy się różnymi zasadami, wytycznymi, badaniami użytkowników, doświadczeniem, opiniami itp. Wszystko to tworzy pewien zestaw przykazań

Bardziej szczegółowo

Stawiamy pierwsze kroki

Stawiamy pierwsze kroki Stawiamy pierwsze kroki 3.1. Stawiamy pierwsze kroki Edytory tekstu to najbardziej popularna odmiana programów służących do wprowadzania i zmieniania (czyli edytowania) tekstów. Zalicza się je do programów

Bardziej szczegółowo

15 ZALECEŃ dla dostępności serwisów internetowych i dokumentów

15 ZALECEŃ dla dostępności serwisów internetowych i dokumentów Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej

Bardziej szczegółowo

URL: http://www.ecdl.pl

URL: http://www.ecdl.pl Syllabus WEBSTARTER wersja 1.0 Polskie Towarzystwo Informatyczne 2007 Copyright wersji angielskiej: Copyright wersji polskiej: The European Computer Driving Licence Foundation Ltd. Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

PORADNIK Zasady i zalecenia pracy z plikami oraz tekstem na stronach nowego portalu SGH (na platformie SharePoint)

PORADNIK Zasady i zalecenia pracy z plikami oraz tekstem na stronach nowego portalu SGH (na platformie SharePoint) PORADNIK Zasady i zalecenia pracy z plikami oraz tekstem na stronach nowego portalu SGH (na platformie SharePoint) wersja 2.0. (6 listopada 2015 r.) Przygotowanie: Dział Informacji i Komunikacji, Dział

Bardziej szczegółowo

Rozdział ten zawiera informacje o sposobie konfiguracji i działania Modułu OPC.

Rozdział ten zawiera informacje o sposobie konfiguracji i działania Modułu OPC. 1 Moduł OPC Moduł OPC pozwala na komunikację z serwerami OPC pracującymi w oparciu o model DA (Data Access). Dzięki niemu można odczytać stan obiektów OPC (zmiennych zdefiniowanych w programie PLC), a

Bardziej szczegółowo

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Małgorzata Barańska Wydział Informatyki i Zarządzania, Politechnika Wrocławska Beata Laszkiewicz Wydział

Bardziej szczegółowo

2 Podstawy tworzenia stron internetowych

2 Podstawy tworzenia stron internetowych 2 Podstawy tworzenia stron internetowych 2.1. HTML5 i struktura dokumentu Podstawą działania wszystkich stron internetowych jest język HTML (Hypertext Markup Language) hipertekstowy język znaczników. Dokument

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 Konspekt numerowany

Ćwiczenie 4 Konspekt numerowany Ćwiczenie 4 Konspekt numerowany Celem ćwiczenia jest zastosowane automatycznej, wielopoziomowej numeracji nagłówków w wielostronicowym dokumencie. Warunkiem poprawnego wykonania tego ćwiczenia jest właściwe

Bardziej szczegółowo

Zakres treści Czas. 2 Określenie charakteru i tematyki strony. Rodzaje witryn. Projekt graficzny witryny. Opracowanie skryptów

Zakres treści Czas. 2 Określenie charakteru i tematyki strony. Rodzaje witryn. Projekt graficzny witryny. Opracowanie skryptów Aplikacje internetowe KL. III Rok szkolny: 011/01 Nr programu: 31[01]/T,SP/MENIS/004.06.14 Okres kształcenia: łącznie ok. 180 godz. lekcyjne Wojciech Borzyszkowski Zenon Kreft Moduł Bok wprowadzający Podstawy

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Tekstowe alternatywy:

Tekstowe alternatywy: Lista wymagań WCAG jakie należy spełnić na potrzeby poziomu A. Jest to lista opisująca tylko wymagania, bez szczegółowych zaleceń, w jaki sposób należy te wymagania spełnić. Część technik, dzięki którym

Bardziej szczegółowo

Tworzenie i edycja dokumentów w aplikacji Word.

Tworzenie i edycja dokumentów w aplikacji Word. Tworzenie i edycja dokumentów w aplikacji Word. Polskie litery, czyli ąłóęśźżń, itd. uzyskujemy naciskając prawy klawisz Alt i jednocześnie literę najbardziej zbliżoną wyglądem do szukanej. Np. ł uzyskujemy

Bardziej szczegółowo

System Informatyczny Oddziału Wojewódzkiego NFZ

System Informatyczny Oddziału Wojewódzkiego NFZ Publikator informacji o postępowaniach w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. System Informatyczny Oddziału Wojewódzkiego NFZ Publikator informacji o postępowaniach w sprawie

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0

ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0 ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0 Przeznaczenie sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy sylabus dla modułu ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów. Sylabus opisuje zakres wiedzy i

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Warto zapamiętać...2. Podstawy...3

Spis treści. Warto zapamiętać...2. Podstawy...3 Spis treści Warto zapamiętać...2 Podstawy...3 Moduły:...12 Aktualności...12 Fotogaleria i galeria wideo...13 Download...15 Przekierowanie...16 Formularz...17 Katalog produktów...18 Komponenty...18 Pokaz

Bardziej szczegółowo

Formatowanie komórek

Formatowanie komórek Formatowanie komórek 3.4 Formatowanie komórek Praca w MS Excel 2010 byłaby bardzo uciążliwa gdyby nie formatowanie. Duże ilości danych sprawiają, iż nasz arkusz staje się coraz pełniejszy, a my nie mamy

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH Formularze i raporty

BAZY DANYCH Formularze i raporty BAZY DANYCH Formularze i raporty Za pomocą tabel można wprowadzać nowe dane, przeglądać i modyfikować dane już istniejące. Jednak dla typowego użytkownika systemu baz danych, przygotowuje się specjalne

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika SoftwareStudio Studio 60-349 Poznań, ul. Ostroroga 5 Tel. 061 66 90 641 061 66 90 642 061 66 90 643 061 66 90 644 fax 061 86 71 151 mail: poznan@softwarestudio.com.pl Herkules WMS.net Instrukcja użytkownika

Bardziej szczegółowo

1 Moduł E-mail. 1.1 Konfigurowanie Modułu E-mail

1 Moduł E-mail. 1.1 Konfigurowanie Modułu E-mail 1 Moduł E-mail Moduł E-mail daje użytkownikowi Systemu możliwość wysyłania wiadomości e-mail poprzez istniejące konto SMTP. System Vision może używać go do wysyłania informacji o zdefiniowanych w jednostce

Bardziej szczegółowo

MS Word 2010. Długi dokument. Praca z długim dokumentem. Kinga Sorkowska 2011-12-30

MS Word 2010. Długi dokument. Praca z długim dokumentem. Kinga Sorkowska 2011-12-30 MS Word 2010 Długi dokument Praca z długim dokumentem Kinga Sorkowska 2011-12-30 Dodawanie strony tytułowej 1 W programie Microsoft Word udostępniono wygodną galerię wstępnie zdefiniowanych stron tytułowych.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotowali: mgr inż. Arkadiusz Bukowiec mgr inż. Remigiusz Wiśniewski LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Szczegółowe założenia funkcjonalne i techniczne projektu. Projekt przewiduje realizację następujących zadań:

Załącznik nr 1. Szczegółowe założenia funkcjonalne i techniczne projektu. Projekt przewiduje realizację następujących zadań: Załącznik nr 1. Szczegółowe założenia funkcjonalne i techniczne projektu Projekt przewiduje realizację następujących zadań: 1. Dostosowanie strony BIP Miasta i Gminy Swarzędz do potrzeb osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości część 2 Zaprojektowaliśmy stronę dodaj_dzial.aspx proszę jednak spróbować dodać nowy dział nie podając jego nazwy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

Te i wiele innych cech sprawia, że program mimo swej prostoty jest bardzo funkcjonalny i spełnia oczekiwania większości klientów.

Te i wiele innych cech sprawia, że program mimo swej prostoty jest bardzo funkcjonalny i spełnia oczekiwania większości klientów. Instrukcja użytkownika OFERTOWANIE 3.0 Program OFERTOWANIE 3.0 to intuicyjne i łatwe w użyciu narzędzie do szybkiego przygotowania i wydrukowania profesjonalnie wyglądającej oferty dla klienta, Program

Bardziej szczegółowo

Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej. Aneta Poniszewska-Marańda

Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej. Aneta Poniszewska-Marańda Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej Aneta Poniszewska-Marańda Spis treści Spis treści powinien zawierać spis wszystkich rozdziałów oraz podrozdziałów wraz z numerami stron, na których się rozpoczynają

Bardziej szczegółowo

1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia

1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia 1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia Logo czyli graficzna forma przedstawienia symbolu i nazwy firmy. Terminu logo uŝywamy dla całego znaku, składającego się z sygnetu (symbolu graficznego) i logotypu (tekstowego

Bardziej szczegółowo

WSTAWIANIE GRAFIKI DO DOKUMENTU TEKSTOWEGO

WSTAWIANIE GRAFIKI DO DOKUMENTU TEKSTOWEGO WSTAWIANIE GRAFIKI DO DOKUMENTU TEKSTOWEGO Niezwykle uŝyteczną cechą programu Word jest łatwość, z jaką przy jego pomocy moŝna tekst wzbogacać róŝnymi obiektami graficznymi, np. zdjęciami, rysunkami czy

Bardziej szczegółowo

Widżety KIWIPortal. tworzenie umieszczanie na stronach internetowych opcje zaawansowane. Autor: Damian Rebuś Data: 29.06.2015 Wersja: 1.

Widżety KIWIPortal. tworzenie umieszczanie na stronach internetowych opcje zaawansowane. Autor: Damian Rebuś Data: 29.06.2015 Wersja: 1. Widżety KIWIPortal tworzenie umieszczanie na stronach internetowych opcje zaawansowane Autor: Damian Rebuś Data: 29.06.2015 Wersja: 1.3 Strona 1 z 17 1 SPIS TREŚCI 2 Metody osadzania widżetów... 3 2.1

Bardziej szczegółowo

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.3

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.3 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.3 Slajd 1 Slajd 2 Numerowanie i punktowanie Automatyczne ponumerowanie lub wypunktowanie zaznaczonych akapitów w

Bardziej szczegółowo

Leonardo da Vinci KSIĘGA IDENTYFIKACJI WIZUALNEJ

Leonardo da Vinci KSIĘGA IDENTYFIKACJI WIZUALNEJ Leonardo da Vinci KSIĘGA IDENTYFIKACJI WIZUALNEJ 1. } logotyp, kolorystyka i typografia } 4 1.1. } logotyp Logotyp jest najważniejszym elementem identyfikacji wizualnej programu Leonardo da Vinci, dlatego

Bardziej szczegółowo

Skuteczna prezentacja PowerPoint. Opracowanie: Anna Walkowiak

Skuteczna prezentacja PowerPoint. Opracowanie: Anna Walkowiak Skuteczna prezentacja PowerPoint Opracowanie: Anna Walkowiak Pomoce wizualne Pomoc wizualna jest dobra gdy: treść i obraz pomocy wizualnej są łatwo zrozumiałe, jest ona czytelna, przekazuje pojedynczą

Bardziej szczegółowo

TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z

TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z Program szkolenia 1. Tabele programu Excel 1.1. Wstawianie tabeli 1.2. Style tabeli 1.3. Właściwości tabeli 1.4. Narzędzia tabel 1.4.1. Usuń duplikaty 1.4.2. Konwertuj

Bardziej szczegółowo

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu Spis treści 1. Zgłoszenia serwisowe wstęp... 2 2. Obsługa konta w solidnym serwisie... 2 Rejestracja w serwisie...3 Logowanie się do serwisu...4 Zmiana danych...5 3. Zakładanie i podgląd zgłoszenia...

Bardziej szczegółowo

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie tabeli Kwerendy (zapytania) Selekcja Projekcja Złączenie Relacja 1 Relacja 2 Tworzenie kwedend w widoku projektu Wybór tabeli (tabel) źródłowych Wybieramy

Bardziej szczegółowo

5-6. Struktura dokumentu html. 2 Określenie charakteru i tematyki strony. Rodzaje witryn. Projekt graficzny witryny. Opracowanie skryptów

5-6. Struktura dokumentu html. 2 Określenie charakteru i tematyki strony. Rodzaje witryn. Projekt graficzny witryny. Opracowanie skryptów Aplikacje internetowe KL. III Rok szkolny: 013/01 Nr programu: 31[01]/T,SP/MENIS/00.06.1 Okres kształcenia: łącznie ok. 170 godz. lekcyjne Moduł Bok wprowadzający 1. Zapoznanie z programem nauczania i

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word)

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word) Dostosowywanie paska zadań Ćwiczenia nr 2 Edycja tekstu (Microsoft Word) Domyślnie program Word proponuje paski narzędzi Standardowy oraz Formatowanie z zestawem opcji widocznym poniżej: Można jednak zmodyfikować

Bardziej szczegółowo

Nowy interfejs w wersji 11.0 C8 BETA

Nowy interfejs w wersji 11.0 C8 BETA Nowy interfejs w wersji 11.0 C8 BETA Copyright 2012 COMARCH Wszelkie prawa zastrzeżone Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

Bardziej szczegółowo

1.Formatowanie tekstu z użyciem stylów

1.Formatowanie tekstu z użyciem stylów 1.Formatowanie tekstu z użyciem stylów Co to jest styl? Styl jest ciągiem znaków formatujących, które mogą być stosowane do tekstu w dokumencie w celu szybkiej zmiany jego wyglądu. Stosując styl, stosuje

Bardziej szczegółowo

Kaskadowe arkusze stylów (CSS)

Kaskadowe arkusze stylów (CSS) Kaskadowe arkusze stylów (CSS) CSS (Cascading Style Sheets) jest to język opisujący sposób, w jaki przeglądarki mają wyświetlać zawartość odpowiednich elementów HTML. Kaskadowe arkusze stylów służą do

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Office Word

Edytor tekstu MS Office Word Edytor tekstu program komputerowy ukierunkowany zasadniczo na samo wprowadzanie lub edycję tekstu, a nie na nadawanie mu zaawansowanych cech formatowania (do czego służy procesor tekstu). W zależności

Bardziej szczegółowo

Zadaniem tego laboratorium będzie zaznajomienie się z podstawowymi możliwościami kompozycji strony i grafiki

Zadaniem tego laboratorium będzie zaznajomienie się z podstawowymi możliwościami kompozycji strony i grafiki Zadaniem tego laboratorium będzie zaznajomienie się z podstawowymi możliwościami kompozycji strony i grafiki Edytory tekstu oferują wiele możliwości dostosowania układu (kompozycji) strony w celu uwypuklenia

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA KOMPUTEROWE KLASA IV. Opis wymagań, które uczeń powinien spełnić, aby uzyskać ocenę:

ZAJĘCIA KOMPUTEROWE KLASA IV. Opis wymagań, które uczeń powinien spełnić, aby uzyskać ocenę: ZAJĘCIA KOMPUTEROWE KLASA IV Opis wymagań, które uczeń powinien spełnić, aby uzyskać ocenę: CELUJĄCĄ Opanował wiadomości i umiejętności wynikające z programu nauczania na ocenę bardzo dobrą i ponadto:

Bardziej szczegółowo

OpenOfficePL. Zestaw szablonów magazynowych. Instrukcja obsługi

OpenOfficePL. Zestaw szablonów magazynowych. Instrukcja obsługi OpenOfficePL Zestaw szablonów magazynowych Instrukcja obsługi Spis treści : 1. Informacje ogólne 2. Instalacja zestawu a) konfiguracja połączenia z bazą danych b) import danych z poprzedniej wersji faktur

Bardziej szczegółowo

Jak ustawić cele kampanii?

Jak ustawić cele kampanii? Jak ustawić cele kampanii? Czym są cele? Jest to funkcjonalność pozwalająca w łatwy sposób śledzić konwersje wygenerowane na Twojej stronie www poprzez wiadomości email wysłane z systemu GetResponse. Mierzenie

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ

ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ 1 ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ ZASADY OGÓLNE Praca licencjacka pisana jest samodzielnie przez studenta. Format papieru: A4. Objętość pracy: 40-90 stron. Praca drukowana jest dwustronnie. Oprawa:

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

CAŁOŚĆ OPRACOWANIA POWINNA ZAWIERAĆ MAKSYMALNIE 10 STRON.

CAŁOŚĆ OPRACOWANIA POWINNA ZAWIERAĆ MAKSYMALNIE 10 STRON. CAŁOŚĆ OPRACOWANIA POWINNA ZAWIERAĆ MAKSYMALNIE 10 STRON. REDAKCJA NIE INGERUJE W ZAWARTOŚĆ MERYTORYCZNĄ NADESŁANYCH ARTYKUŁÓW I NIE DOKONUJE KOREKTY PISOWNI. REDAKCJA PRZYJMUJE PLIKI WYŁĄCZNIE W FORMACIE

Bardziej szczegółowo

Pokaz slajdów na stronie internetowej

Pokaz slajdów na stronie internetowej Pokaz slajdów na stronie internetowej... 1 Podpisy pod zdjęciami... 3 Publikacja pokazu slajdów w Internecie... 4 Generator strony Uczelni... 4 Funkcje dla zaawansowanych użytkowników... 5 Zmiana kolorów

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Internetowe

Aplikacje Internetowe Aplikacje Internetowe ITA-103 Wersja 1 Warszawa, październik 2008 Spis treści Wprowadzenie i-4 Moduł 1 Podstawy HTML 1-1 Moduł 2 Kaskadowe Arkusze Stylów CSS 2-1 Moduł 3 Podstawy JavaScript 3-1 Moduł 4

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Zaplecza epk w zakresie zarządzania tłumaczeniami opisów procedur, publikacji oraz poradników przedsiębiorcy

Instrukcja obsługi Zaplecza epk w zakresie zarządzania tłumaczeniami opisów procedur, publikacji oraz poradników przedsiębiorcy Instrukcja obsługi Zaplecza epk w zakresie zarządzania tłumaczeniami opisów procedur, publikacji oraz poradników przedsiębiorcy Spis treści: 1 WSTĘP... 3 2 DOSTĘP DO SYSTEMU... 3 3 OPIS OGÓLNY SEKCJI TŁUMACZENIA...

Bardziej szczegółowo

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 CRM moduł zarządzania relacjami z klientami Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 1. Wprowadzenie CRM Zarządzanie relacjami z klientami to nowy produkt firmy SOFT EKSPERT. Prosty, intuicyjny i czytelny

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury Obsługa za pomocą klawiatury Różnego typu interfejsy wykorzystują różne metody reagowania i wydawania poleceń przez użytkownika. W środowisku graficznym najpopularniejsza jest niewątpliwie mysz i inne

Bardziej szczegółowo

Portal Personelu Medycznego. 2010 Global Services Sp. z o.o.

Portal Personelu Medycznego. 2010 Global Services Sp. z o.o. Portal Personelu Medycznego 2 Portal Personelu Medycznego Spis treści Rozdział I Wprowadzenie 3 Rozdział II Konfiguracja 4 Rozdział III Aktywacja 5 Rozdział IV Opis aplikacji 7 Rozdział V Obsługa okien

Bardziej szczegółowo

WORDPRESS INSTRUKCJA OBSŁUGI

WORDPRESS INSTRUKCJA OBSŁUGI WORDPRESS INSTRUKCJA OBSŁUGI Zapraszamy do zapoznania się z Instrukcją obsługi panelu CMS Wordpress, która w krótkim czasie i bez większego kłopotu pozwoli na edycję treści i zawartości strony, w tym:

Bardziej szczegółowo

Technologie Internetowe Raport z wykonanego projektu Temat: Internetowy sklep elektroniczny

Technologie Internetowe Raport z wykonanego projektu Temat: Internetowy sklep elektroniczny Technologie Internetowe Raport z wykonanego projektu Temat: Internetowy sklep elektroniczny AiRIII gr. 2TI sekcja 1 Autorzy: Tomasz Bizon Józef Wawrzyczek 2 1. Wstęp Celem projektu było stworzenie sklepu

Bardziej szczegółowo

Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007

Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007 Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007 Opublikowano: 5 kwietnia 2007 Autor: Michał Staniszewski W życiu codziennym często wypełniamy różnego rodzaju formularze, podania i coraz częściej mają

Bardziej szczegółowo

Polityka bezpieczeństwa.

Polityka bezpieczeństwa. Polityka bezpieczeństwa. Cookies Polityka dotycząca Ciasteczek Niniejsza Polityka dotycząca Ciasteczek odnosi się do wszystkich stron internetowych oraz aplikacji na urządzenia mobilne, odwiedzających

Bardziej szczegółowo

Hot Potatoes. Zdania z lukami Przyporządkowanie. Tworzy spis wszystkich zadań. Krzyżówki

Hot Potatoes. Zdania z lukami Przyporządkowanie. Tworzy spis wszystkich zadań. Krzyżówki Hot Potatoes Zdania z lukami Przyporządkowanie Tworzy spis wszystkich zadań Quizy Krzyżówki Rozsypanki Pakiet Hot Potatoes jest zestawem sześciu narzędzi, kreatorów testów, stworzonym przez Zespół Badawczo-

Bardziej szczegółowo

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy 1 Podstawowym przeznaczeniem arkusza kalkulacyjnego jest najczęściej opracowanie danych liczbowych i prezentowanie ich formie graficznej. Ale formuła arkusza kalkulacyjnego jest na tyle elastyczna, że

Bardziej szczegółowo

Data wydania: 2013-06-12. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Data wydania: 2013-06-12. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Wersja 1.0 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Tytuł dokumentu: Dokumentacja dla administratora strony

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

Regulaminy. Cookies. Polityka dotycząca Ciasteczek

Regulaminy. Cookies. Polityka dotycząca Ciasteczek Regulaminy Cookies Polityka dotycząca Ciasteczek Niniejsza Polityka dotycząca Ciasteczek odnosi się do wszystkich stron internetowych, należących do Grupy portali i sklepów Zi-Co Sp. z o.o.: - dekarze.pl

Bardziej szczegółowo

1. Narzędzia główne: WORD 2010 INTERFEJS UŻYTKOWNIKA. wycinamy tekst, grafikę

1. Narzędzia główne: WORD 2010 INTERFEJS UŻYTKOWNIKA. wycinamy tekst, grafikę 1. Narzędzia główne: wycinamy tekst, grafikę stosowanie formatowania tekstu i niektórych podstawowych elementów graficznych umieszczane są wszystkie kopiowane i wycinane pliki wklejenie zawartości schowka

Bardziej szczegółowo

Bootstrap. Tworzenie serwisów Web 2.0. dr inż. Robert Perliński rperlinski@icis.pcz.pl

Bootstrap. Tworzenie serwisów Web 2.0. dr inż. Robert Perliński rperlinski@icis.pcz.pl ootstrap 1/15 Bootstrap Tworzenie serwisów Web 2.0 dr inż. Robert Perliński rperlinski@icis.pcz.pl Politechnika Częstochowska Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej 11 kwietnia 2015 Bootstrap 2/15

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i budowa systemu zarządzania treścią opartego na własnej bibliotece MVC Autor: Kamil Kowalski W dzisiejszych czasach posiadanie strony internetowej to norma,

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

W TYM MIEJSCU NALEŻY WPISAĆ TEMAT PRACY DYPLOMOWEJ

W TYM MIEJSCU NALEŻY WPISAĆ TEMAT PRACY DYPLOMOWEJ POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ GÓRNICTWA I GEOLOGII Kierunek: Specjalność: Rodzaj studiów: Imię NAZWISKO W TYM MIEJSCU NALEŻY WPISAĆ TEMAT PRACY DYPLOMOWEJ PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA WYKONANA W TU PODAĆ

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ

INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ Spis treści: 1 Logowanie do panelu administracyjnego 2 Dodawanie obiektów na stronie 2.1 Wybór podstrony 2.2 Wybór obiektu 2.2.1 Dodawanie obiektów tekstowych

Bardziej szczegółowo

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Przygotowany dokument można: wydrukować i oprawić, zapisać jako strona sieci Web i opublikować w Internecie przekonwertować na format PDF i udostępnić w postaci

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym Rozdział II Praca z systemem operacyjnym 55 Rozdział III - System operacyjny i jego hierarchia 2.2. System operacyjny i jego życie Jak już wiesz, wyróżniamy wiele odmian systemów operacyjnych, które różnią

Bardziej szczegółowo

Baza Aktów Własnych. Autor: Piotr Jegorow. ABC PRO Sp. z o.o.

Baza Aktów Własnych. Autor: Piotr Jegorow. ABC PRO Sp. z o.o. ABC PRO Sp. z o.o. Podręcznik przeznaczony dla użytkowników Bazy Aktów Własnych Zawiera zmiany w wersji z dnia 12.12.2013 r. Data: 13 grudnia 2013 Autor: Piotr Jegorow Spis treści Wykaz zmian... 3 Zmiana

Bardziej szczegółowo