Metody wykonywania waloryzacji przyrodniczych. Podręcznik metodyczny. i przewodnik do zajęć terenowych. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metody wykonywania waloryzacji przyrodniczych. Podręcznik metodyczny. i przewodnik do zajęć terenowych. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie"

Transkrypt

1 Podręcznik metodyczny Anna Zalewska Karol Komosiński Robert Krupa Przemysław Kołodziej Justyna Szydłowska Metody wykonywania waloryzacji przyrodniczych Podręcznik metodyczny i przewodnik do zajęć terenowych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

2

3 Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA! Podręcznik,,Metody wykonywania waloryzacji przyrodniczych. Podręcznik metodyczny i przewodnik do zajęć terenowych został przygotowany i wydany w ramach projektu pt. Wzmocnienie potencjału dydaktycznego UWM w Olsztynie współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki i realizowanego przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Publikacja bezpłatna

4

5 UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI W OLSZTYNIE Metody wykonywania waloryzacji przyrodniczych Podręcznik metodyczny i przewodnik do zajęć terenowych Anna Zalewska, Karol Komosiński, Robert Krupa, Przemysław Kołodziej, Justyna Szydłowska Olsztyn 2013

6 Recenzent podręcznika prof. dr hab.wiesław Fałtynowicz Redakcja dr Anna Zalewska Autorzy Anna Zalewska 1, Karol Komosiński 2, Robert Krupa 2, Przemysław Kołodziej 1, Justyna Szydłowska 1 1 Katedra Botaniki i Ochrony Przyrody, Wydział Biologii i Biotechnologii, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie 2 Katedra Zoologii, Wydział Biologii i Biotechnologii, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Projekt okładki Krystyna Kuszewska Autorzy ilustracji na okładce Karol Komosiński, Robert Krupa, Anna Zalewska; za zgodą autorów wykorzystano fragment mapy z opracowania: Polakowski B., Jutrzenka-Trzebiatowski A., Hołdyński Cz Mapa roślinności rzeczywistej Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Wydaw. ART, Olsztyn, 45 ss. + mapa w skali 1: Wydano na zlecenie Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2013 ISBN Wydanie I Wydawca Wydawnictwo Mantis, Olsztyn Druk Zakład poligraficzny Gutgraf, Olsztyn

7 SPIS TREŚCI 1. METODY WALORYZACJI PRZYRODNICZYCH CZĘŚĆ OGÓLNA Zastosowanie ekspertyz przyrodniczych i ich rodzaje Podstawy prawne wykonywania ekspertyz przyrodniczych Waloryzacja przyrodnicza zasady ogólne Scenariusz prac kameralnych i terenowych, raport z waloryzacji przyrodniczej Przegląd piśmiennictwa i innych źródeł pomocnych w przygotowaniu i przeprowadzeniu prac terenowych i kameralnych Podstawy posługiwania się mapami różnych typów podczas prac terenowych i kameralnych Wykorzystania systemu informacji geograficznej (GIS) oraz nawigacji satelitarnej (GPS) w waloryzacjach przyrodniczych Zasady wykonywania pomiarów przy użyciu odległościomierza i wysokościomierza CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU MODELOWEGO DO ZAJĘĆ TERENOWYCH METODY WALORYZACJI PRZYRODNICZYCH CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA Waloryzacja szaty roślinnej, awifauny i wybranych grup entomofauny przygotowanie do pracy w obiekcie modelowym Waloryzacja flory, w tym dendroflory Waloryzacja roślinności i siedlisk przyrodniczych Waloryzacja awifauny Waloryzacja entomofauny Podstawowe zasady wykorzystania w waloryzacjach przyrodniczych gatunków cennych z innych grup organizmów Uwagi dotyczące wybranych rodzajów waloryzacji stosowanych w ochronie przyrody Podsumowanie waloryzacji przyrodniczej WZORY TERENOWYCH KART PRACY I FORMULARZY PODSUMOWUJĄ- CYCH WALORYZACYJNE PRACE KAMERALNE A. Inwentaryzacja flory wzór terenowej karty pracy B. Inwentaryzacja flory karta do pracy w obiekcie modelowym Waloryzacja flory karta pracy Inwentaryzacja i waloryzacja dendroflory karta pracy Podsumowanie waloryzacji flory karta pracy Inwentaryzacja fitosocjologiczna (zdjęcie fitosocjologiczne) karta pracy

8 4.6. Identyfikacja zbiorowiska roślinnego karta pracy Waloryzacja siedlisk Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 karta pracy Inwentaryzacja awifauny karta pracy Waloryzacja awifauny karta pracy Podsumowanie waloryzacji awifauny karta pracy Inwentaryzacja entomofauny karta pracy Waloryzacja entomofauny karta pracy Podsumowanie waloryzacji entomofauny karta pracy Podsumowanie waloryzacji obiektu modelowego karta pracy ZESTAWIENIA I LISTY TAKSONÓW DO WALORYZACJI FLORY, FAUNY I SIEDLISK Zestawienie wybranych cennych gatunków roślin, występujących w północnowschodniej części Polski (gatunki Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, gatunki chronione w Polsce, gatunki zagrożone w Polsce z Czerwonej Księgi Roślin i Czerwonej Listy Roślin, gatunki rzadkie regionalnie) Zestawienie wybranych cennych gatunków ptaków, występujących w północnowschodniej części Polski (gatunki Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, gatunki chronione w Polsce, gatunki zagrożone w Polsce z Czerwonej Księgi Zwierząt i Czerwonej Listy Zwierząt, gatunki specjalnej troski na poziomie europejskim) Zestawienie wybranych cennych gatunków zwierząt (bez ptaków), występujących w północno-wschodniej części Polski (gatunki Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, gatunki chronione w Polsce, gatunki zagrożone w Polsce z Czerwonej Księgi Zwierząt i Czerwonej Listy Zwierząt) Wykaz siedlisk Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, występujących w północno-wschodniej części Polski Przykład wykazu systematycznego zespołów i wyższych syntaksonów roślinności zbiorowiska leśne północno-wschodniej części Polski Lista wybranych gatunków roślin obcych (m.in. inwazyjnych) występujących w północno-wschodniej części Polski Lista wybranych gatunków zwierząt obcych (m.in. inwazyjnych) występujących w północno-wschodniej części Polski ANEKS Nr 1 Ryciny ANEKS Nr 2 Przykładowa dokumentacyjna tabela fitosocjologiczna

9 Przedmowa Oddajemy w ręce studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie nowy podręcznik metodyczny i jednocześnie przewodnik do zajęć terenowych, kolejny ze specjalnej serii przeznaczonej dla przyszłych biologów środowiskowych i ekspertów w zakresie zarządzania zasobami przyrody. Przygotowana seria obejmuje następujące opracowania: 1. Rozpoznawanie roślin na potrzeby waloryzacji przyrodniczych. 2. Rozpoznawanie gatunków zwierząt i ich biologia. 3. Siedliska przyrodnicze rozpoznawanie i zarządzanie. 4. Metody wykonywania waloryzacji przyrodniczych 5. Ocena oddziaływania na środowisko i monitoring. 6. Biologiczne metody oceny stanu środowiska. T.1. Ekosystemy lądowe. T.2. Ekosystemy wodne. Koncepcja układu treści tej serii powstała na Wydziale Biologii i Biotechnologii UWM na potrzeby specjalności Zarządzanie zasobami przyrody, planowanej na Kierunku Biologia (I stopień studiów). Książki zawierają jednak szerszy materiał, który może wspierać realizowane już wcześniej i nowe, zaplanowane przedmioty dla innych kierunków Wydziału, takich jak Biologia Środowiskowa (II stopień studiów) i Ekspertyzy przyrodnicze (II stopień studiów), a części 1 3, także na studiach I stopnia na kierunku Biologia, na innych specjalnościach, np. Biologia ogólna, Biologia z nauczaniem przyrody lub Biologia z nauczaniem chemii. Możliwe jest również wykorzystanie podręczników podczas wybranych zajęć dla studentów innych wydziałów i kierunków przyrodniczych UWM w Olsztynie. Książki zostały przygotowane przez zespoły specjalistów (botaników, zoologów, mykologów i ekologów), związanych z WBiB UWM w Olsztynie. Do przygotowania szóstej, dwutomowej części, która ma specjalny charakter ze względu na umieszczenie pierwszych opisów unikalnych metod bioindykacyjnych, testowanych i wdrażanych obecnie zgodnie z dyrektywami UE, zaproszenia przyjęli autorzy tych metod, naukowcy z innych ośrodków w Polsce. Opracowanie i wydanie drukiem kolejnych podręczników stało się możliwe dzięki wsparciu finansowemu ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, projektu Wzmocnienie potencjału dydaktycznego UWM w Olsztynie. Niniejsza książka poświęcona jest metodom wykonywania podstawowych waloryzacji przyrodniczych, które bezpośrednio służą kwalifikowaniu i powoływaniu obiektów chronionych oraz kontroli i planowaniu działań ochronnych w obiektach już istniejących. Szczegółowo omówiono najczęściej stosowane metody, oparte na wykorzystaniu roślin naczyniowych, ptaków i wybranych grup owadów, występujących głównie w środowiskach lądowych. Waloryzacja entomologiczna przedstawiona została na przykładzie chrząszczy Coleoptera. Skrótowo omówiono zastosowanie zwierząt z innych grup. Opisy metod dotyczących organizmów wodnych znajdują się w podręczniku Biologiczne metody oceny stanu środowiska, natomiast waloryzacje przyrodnicze na potrzeby ocen oddziaływania inwestycji na środowisko i planów zagospodarowania przestrzennego opisane zostały w części 5 opisanej serii książek.

10 Podstawowym celem prezentowanego opracowania było zebranie informacji i wskazówek niezbędnych do praktycznego, zespołowego wykonania przez studentów waloryzacji botanicznej, ornitologicznej i entomologicznej obiektu modelowego zalesionego wąwozu erozyjnego w okolicy kampusu UWM w Olsztynie-Kortowie. W ramach przygotowania do pracy w terenie studenci mogą zapoznać się z rozdziałami poświęconymi posługiwaniu się mapami różnych rodzajów, wykorzystaniu nawigacji satelitarnej GPS i technologii GIS, a także wykonywaniu pomiarów odległości i wysokości. Ukierunkowany przegląd specjalistycznej literatury, dedykowanej kolejnym etapom prac kameralnych i terenowych, oraz informacje przedstawione w poszczególnych rozdziałach, ułatwią zaplanowanie i zrealizowanie podobnych ekspertyz w innych obiektach. Szczególnie przydatne mogą być wzory kart pracy do inwentaryzacji terenowych i propozycje formularzy podsumowujących waloryzacyjne prace studialne (Rozdz. 4). Oddzielnie wydrukowane karty pracy będą służyły studentom bezpośrednio podczas realizacji zajęć. Przygotowane zestawienia tabelaryczne i listy taksonów do waloryzacji flory, fauny i siedlisk Polski północno-wschodniej (Rozdz. 5) zawierają m.in. wybrane gatunki z różnych grup taksonomicznych, nie tylko uwzględnionych podczas realizowanych zajęć dydaktycznych. Tę część opracowania potraktowano jako materiał pomocniczy, zwracający uwagę młodych ekspertów pracujących w przyszłości na terenie północno-wschodniej części Polski na różnorodność i znaczenie diagnostyczne różnych organizmów. Przyjęte granice regionu przedstawia Ryc. 1 (wszystkie ryciny umieszczone zostały w aneksie). Zgromadzono dane o preferencjach siedliskowych i częstości najważniejszych taksonów cennych (gatunki Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, gatunki prawnie chronione, gatunki zagrożone w Polsce z czerwonych ksiąg i czerwonych list, gatunki rzadkie w regionie północno-wschodniej Polski). Zamieszczono także podobne informacje o gatunkach obcych (m.in. inwazyjnych), obniżających walor ocenianych układów przyrodniczych. Odrębny wykaz poświęcony jest występowaniu w północno-wschodniej części Polski cennych siedlisk przyrodniczych. Dołączono również syntaksonomiczne zestawienie najważniejszych zespołów leśnych regionu. Istnieją bardzo nieliczne publikacje dotyczące wykonywania waloryzacji przyrodniczych różniące się zakresem przedstawianych zagadnień w stosunku do niniejszego opracowania. Poszukując informacji, szczególną uwagę warto zwrócić na dwie pozycje. Poradnik lokalnej ochrony przyrody (Pawlaczyk P., Jermaczek A Wyd. 4, zmienione. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin) zawiera zdecydowanie najszerszy zasób bardzo cennych wiadomości praktycznych. Nie uwzględnia jednak np. metod rzadziej stosowanych badań Coleoptera, przeglądu wskaźników zooindykacyjnych oraz wzorów kart pracy ujętych w prezentowanej książce. Z kolei skrypt pt. Inwentaryzacja i waloryzacja przyrodnicza (Obidziński A., Żelazo J. (red.) Wyd. 5, zmienione. Wydawnictwo SGGW, Warszawa) zawiera wzory formularzy i obejmuje większą liczbę grup organizmów, np. glebowych, a także ocenę warunków abiotycznych, ale podaje tylko bardzo zwięzłe opisy procedur do realizacji konkretnych zajęć dydaktycznych. W niniejszym opracowaniu wykorzystano materiały kartograficzne z zasobów Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Olsztynie, na podstawie zezwolenia Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego (nr 2/2013) na ich rozpowszechnianie i reprodukcję (pismo znak IG-GWO , z dnia r.).

11 Umieszczono również fragmenty przetworzonych map z zasobów Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie, w oparciu o zgodę na ponowne wykorzystanie informacji publicznej (pismo znak DO-0600B-2/13, z dnia r.). Autorzy książki bardzo dziękują Panom: dr Markowi Ksepko (Białystok) i dr Piotrowi Dynowskiemu (Olsztyn) za zgodę na udostępnienie wybranych materiałów. Serdeczne podziękowania za cenne wskazówki przekazujemy recenzentowi, Panu prof. dr hab. Wiesławowi Fałtynowiczowi (Wrocław), a także Państwu Iwonie i Jerzemu Łaźniewskim (Pracownia Badań Środowiskowych ACER) oraz wielu innym osobom. Będziemy wdzięczni za wszelkie uwagi, które pomogą ulepszyć następne wydanie podręcznika. Uwagi prosimy kierować na adres: lub Anna Zalewska

12

13 1. METODY WALORYZACJI PRZYRODNICZYCH CZĘŚĆ OGÓLNA Zastosowanie ekspertyz przyrodniczych Podstawy prawne Waloryzacja zasady ogólne Scenariusz prac i raport z waloryzacji Przegląd piśmiennictwa Praca z mapami Wykorzystanie GIS i nawigacji satelitarnej Pomiary odległości i wysokości WALORYZACJE PRZYRODNICZE CZĘŚĆ OGÓLNA

14 12

15 1. METODY WALORYZACJI PRZYRODNICZYCH CZĘŚĆ OGÓLNA Gwałtowny rozwój gospodarki w latach 70. i 80. ubiegłego wieku doprowadził do nieodwracalnych przekształceń środowiska w Polsce, szczególnie drastycznych w uprzemysłowionej, południowej i południowo-zachodniej części kraju (Graniczny, Mizerski 2007). Poza zasięgiem silnych zmian pozostały wówczas północno-wschodnie obszary Polski, którym dedykowane jest niniejsze opracowanie (por. Ryc. 1; wszystkie ilustracje znajdują się na końcu książki, w aneksie Nr 1). Nadal jest to region o bardzo niskim poziomie skażenia (por. Albiniak 2010; Budzyńska 2013; Bok 2013) i wybitnych walorach przyrodniczych. Jego bogactwem są nie tylko rozległe tereny leśne, jeziora i mokradła, ale także zachowane elementy tradycyjnego krajobrazu kulturowego o znaczeniu biocenotycznym, jak np. aleje starych drzew przydrożnych i krzewiaste czyżnie na miedzach śródpolnych. Narastającym zagrożeniem dla różnorodności biologicznej tego regionu jest fragmentacja naturalnych i półnaturalnych siedlisk, spowodowana intensyfikacją gospodarczego i turystycznego zainwestowania oraz niektórymi zabiegami gospodarki leśnej. Ważne jest, nie tylko zmniejszanie się powierzchni rzadkich ekosystemów wrażliwych na antropopresję, ale także rozdzielenie przestrzenne typowych płatów siedlisk szerzej rozpowszechnionych. Brakiem łączności pomiędzy kolejnymi wyspami siedlisk szczególnie zagrożone są gatunki o małych możliwościach dyspersji i wąskiej specjalizacji ekologicznej (Cieślak 1991; Kozakiewicz 1993; Czeszewik i in. 2013). Zapobieganie fragmentacji siedlisk jest aktualnym problemem w globalnej ochronie przyrody (por. np. Gu i in. 2002; Fahrig 2003; Wallenius i in. 2010). Użytkowanie przez człowieka przestrzeni oraz zasobów przyrody nieożywionej i ożywionej wymaga stałego i mądrego kompromisu, pomiędzy aktualnymi potrzebami gospodarczymi i społecznymi, a dbaniem o trwałość owych zasobów dla przyrody i dla następnych pokoleń ludzi. Założenia zrównoważonego rozwoju zostały przyjęte w Polsce jako polityka państwowa. Są one obecnie przekładane na język kolejnych aktów prawnych i stopniowo wdrażane w różnych dziedzinach gospodarki. Właściwy dobór działań praktycznych, zaleconych lub dopuszczonych odpowiednimi przepisami wymaga poznania i oceny aktualnych walorów przyrodniczych. Dotyczy to zarówno terenów przewidzianych pod zainwestowanie, jak i obszarów szczególnie cennych, których stan ochrony podlega monitorowaniu. Powstanie procedur administracyjnych opiniujących działania gospodarcze, które mogą negatywnie wpłynąć na środowisko oraz wprowadzenie obowiązku sporządzania planów zadań ochronnych dla ostoi Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 znacząco wpłynęły na wzrost zapotrzebowania na ekspertyzy przyrodnicze. Powstało już wiele jedno- lub wieloosobowych firm eksperckich, zatrudniających odpowiednio wykształconych przyrodników, m.in. przygotowanych do pracy w terenie. Informacje o zróżnicowaniu takich firm oraz o zasadach ich działania dostępne są w Internecie. 13

16 Przyrodnik, biolog, wyposażony w wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania ekspertyz, służących ochronie przyrody może realizować swoje zadania poprawnie i terminowo, jak każdy sprawnie działający pracownik. Własną skuteczność w negocjowaniu i wyszukiwaniu kompromisowych rozwiązań można kształtować i zwykle rośnie ona w miarę nabywania doświadczenia. Natomiast wrażliwości na zmiany w środowisku i przyrodniczej pasji warto w sobie szukać, już na etapie przygotowywania się do roli eksperta. Godne polecenia jest uczestnictwo w działaniach przyrodniczych studenckich kół naukowych. Wyprawy i obozy naukowe dają możliwość bezpośredniego dotknięcia materii oraz okazje do przyrodniczych zachwytów i złapania terenowego bakcyla Zastosowanie ekspertyz przyrodniczych i ich rodzaje Ekspertyzy przyrodnicze znajdują zastosowanie w obszarowej i obiektowej ochronie przyrody, monitoringu gatunków i siedlisk, biologicznej ocenie stanu środowiska oraz planowaniu przestrzennym i gospodarczym zainwestowaniu terenu. Poniższe zestawienie zawiera informacje o rodzajach i przykładach opracowań. I. Ochrona przyrody powoływanie i monitoring obiektów i obszarów chronionych a. Dokumentacja projektowanego obiektu lub obszaru chronionego: strefy ochronnej dla stanowiska gatunku chronionego; pomnika przyrody; stanowiska dokumentacyjnego (elementów nieożywionych, np. odkrywki gleby kopalnej, wychodni skał ze skamielinami); użytku ekologicznego; zespołu krajobrazowo-przyrodniczego; obszaru chronionego krajobrazu; rezerwatu; parku krajobrazowego; parku narodowego; obszaru Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura b. Plan ochrony istniejącego obiektu chronionego: rezerwatu; parku krajobrazowego; parku narodowego; obszaru Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 (plan ochrony lub plan zadań ochronnych). c. Ekspertyza rolno-środowiskowa, kwalifikująca cenne fragmenty ekosystemów w obszarach rolniczych do ochrony lub ograniczenia użytkowania i jednocześnie, do dopłat rekompensujących straty (w ramach pakietów przyrodniczych programów rolno-środowiskowych Unii Europejskiej). 14

17 II. Ochrona przyrody monitoring gatunków i siedlisk część podsystemu pn. Monitoring Przyrody w Państwowym Monitoringu Środowiska. a. Raport z okresowej obserwacji wykonanej w ramach monitoringu danego stanowiska (lub grupy stanowisk) gatunku lub siedliska Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura b. Raport z okresowej obserwacji gatunku na wybranym obszarze, wykonanej w ramach Monitoringu Ptaków Polski. III. Biologiczna ocena stanu środowiska = bioindykacja właściwości fizycznych i chemicznych środowiska oraz ocena trwałości i zagrożeń ekosystemów na podstawie występowania grupy wyspecjalizowanych gatunków wskaźnikowych (bioindykatorów). a. Ocena zanieczyszczenia powietrza, z wykorzystaniem: porostów (= grzybów zlichenizowanych), występujących na korze drzew (skala porostowa); fitopatogenicznych grzybów workowych z grupy mączniaków (Erysiphales). b. Ocena stanu ekologicznego jezior i rzek, z zastosowaniem: fitoplanktonu cyjanobakterii (= sinic) i eukariotycznych glonów planktonowych; makrofitów wodnych ramienic i roślin naczyniowych, zakorzenionych i pływających; bentosowych makrobezkręgowców, np. chruścików, wybranych pierścienic; fitobentosu, głównie bentosowych i peryfitonowych okrzemek; mikrogrzybów wodnych; ryb. c. Ocena naturalności (stanu zachowania) zbiorowisk leśnych, przy użyciu: epfitycznych i epiksylicznych porostów, mchów i wątrobowców; saproksylicznych owadów; grzybów mykoryzowych, saprotroficznych i fitopatogenów; lęgowych ptaków leśnych, zwłaszcza dziuplaków. d. Ocena struktury roślinności i stanu środowiska w wybranych ekosystemach lądowych, z wykorzystaniem ekologicznych liczb wskaźnikowych dla roślin. IV. Planowanie przestrzenne i zainwestowanie terenu a. Ekspertyza ekofizjograficzna do planu zagospodarowania przestrzennego (waloryzacja przyrodnicza gminy, miasta). b. Ekspertyza przyrodnicza do raportu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (OOŚ). Przedsięwzięcie może stanowić zaplanowaną inwestycję gospodarczą, dla której konieczne jest wydanie przez odpowiedni organ administracyjny tzw. decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Przedsięwzięciem może być np. powstanie przemysłowego zakładu produkcyjnego, autostrady, farmy wiatrowej, linii energetycznej, basenu sportowego, itp. 15

18 Ekspertyza przyrodnicza do raportu OOŚ obejmuje ocenę potencjalnego wpływu na środowisko funkcjonowania gotowego obiektu, a także etapu jego budowy (np. w zakresie skutków niwelacji terenu). Jeśli to możliwe, ocena wykonywana jest dla kilku wariantów lokalizacji. Dokumentacja musi zawierać również propozycje kompensacji przewidywanych szkód w środowisku i opis monitoringu powykonawczego. Spośród wszystkich wymienionych opracowań, w których dane przyrodnicze są niezbędnym elementem wyróżniają się plany ochrony obszarów chronionych oraz ocena oddziaływania na środowisko. Plany ochrony: parku narodowego, rezerwatu przyrody oraz parku krajobrazowego, a także plan zadań ochronnych (PZO) lub plan ochrony dla obszaru Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 są dokumentami, których opracowanie wymaga udziału społeczeństwa, w formie składania uwag i wniosków. Potrzebne są także uzgodnienia z organami samorządowymi. Kilkuetapowe konsultacje społeczne oraz uzyskanie określonego zestawu opinii i uzgodnień są również obowiązkowymi częściami postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Szczególnie ważne są oceny oddziaływania na środowisko dla inwestycji planowanych w granicach obszarów Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura Raporty OOŚ są narzędziem zapobiegającym przekształceniom tych obszarów i powinny dotyczyć działań, które mogą wpłynąć negatywnie na przedmioty ochrony gatunki roślin i zwierząt i ich siedliska oraz na siedliska przyrodnicze. Zagrożeniem dla utrzymania ich właściwego stanu ochrony może być, np. remont i powiększenie lokalnej oczyszczalni ścieków, konserwacja rowów odwadniających, budowa drogi, osiedla domków letniskowych, dużego pensjonatu turystycznego lub obiektu sportowego. Z drugiej strony, plan zadań ochronnych (PZO) dla obszaru Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 powinien zawierać nie tylko ocenę zagrożeń przedmiotów ochrony i zalecenia działań zapobiegających utracie walorów przyrodniczych. Bardzo ważne są także wskazania do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym lokalizacja terenów możliwych do zabudowy oraz stworzenia infrastruktury technicznej, komunikacyjnej, turystycznej i edukacyjnej bez szkody dla obszaru Natura Zwykle konsultacje społeczne nie są łatwe, zwłaszcza te dotyczące PZO obszarów Natura 2000 i planów ochrony parków krajobrazowych, ale zapewniają udział w decyzjach wszystkich zainteresowanych stron i pozwalają na szukanie optymalnych rozwiązań w zarządzaniu zasobami przyrody i kształtowaniu warunków do rozwoju lokalnych społeczności. W niniejszym opracowaniu omówiono metody wykonania podstawowej waloryzacji przyrodniczej (do utworzenia obiektu chronionego), z uwagami dotyczącymi wymagań dokumentacji wybranych rodzajów ekspertyz, wykorzystywanych w obszarowej ochronie przyrody. Większość z pozostałych zastosowań ekspertyz przyrodniczych zostało szczegółowo scharakteryzowanych w innych częściach serii przewodników metodycznych (Ciecierska, Dynowska 2013; Dynowska, Ciecierska 2013; Biesiadka, Nowakowski 2013). Przewodniki te zawierają szerokie piśmiennictwo do opisanych zagadnień. Piśmiennictwo Albiniak B. (red.) Raport o stanie środowiska w Polsce Inspekcja Ochrony Środowiska. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Warszawa, 123 ss. Biesiadka E., Nowakowski J. J. (red.) (2013). Ocena oddziaływania na środowisko i monitoring. Poradnik metodyczny i przewodnik do zajęć terenowych. Wydawnictwo Mantis, Olszyn, (w druku). Bok G. (red.) Raport o stanie środowiska województwa podlaskiego latach Inspekcja 16

19 Ochrony Środowiska. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku, Białystok, 128 ss. Budzyńska D. (red.) Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2012 roku. Inspekcja Ochrony Środowiska. Biblioteka Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie, Olsztyn, 124 ss. Ciecierska H., Dynowska M. (red) Biologiczne metody oceny stanu środowiska. T.2. Ekosystemy wodne. Podręcznik metodyczny. Wydawnictwo Mantis, Olszyn, 311 ss. Cieślak M Awifauna lęgowa rozdrobnionych lasów wschodniej Polski. Not. orn. 32: Czeszczewik D., Kajtoch Ł., Skierczyński M Dzięcioł białogrzbiety. W: Zawadzka D., Ciach M., Figarski T., Kajtoch Ł., Rejt Ł. (red.), Materiały do wyznaczania i określania stanu zachowania siedlisk ptasich w obszarach specjalnej ochrony ptaków Natura GDOŚ, Warszawa, s Dynowska M., Ciecierska H. (red.) Biologiczne metody oceny stanu środowiska. T.1. Ekosystemy lądowe. Podręcznik metodyczny. Wydawnictwo Mantis, Olszyn, 264 ss. Fahrig L Effects of habitat fragmentation on biodiversity. Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst. 34: Graniczny M., Mizerski W Katastrofy przyrodnicze. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 198 ss. Gu W., Heikkilä R., Hanski I Estimating the consequences of habitat fragmentation on extinction risk in dynamic landscapes. Landscape Ecol. 17: Kozakiewicz M Habitat isolation and ecological barriers the effect on small mammal populations and communities. Acta Theriol. 38: Wallenius T., Niskanen L., Virtanen T., Hottola J., Brumelis G., Angervuori A., Julkunen J., Pihlström M Loss of habitats, naturalness and species diversity in Eurasian forest landscapes. Ecol. Ind. 10: Podstawy prawne wykonywania ekspertyz przyrodniczych Polska, jako państwo członkowskie Unii Europejskiej i państwo-sygnatariusz konwencji i porozumień dotyczących ochrony przyrody o szerszym zasięgu przyjęła obowiązek implementacji międzynarodowych przepisów do prawa krajowego. Transpozycje przepisów nie zostały jeszcze zakończone i niektóre dokumenty mogą podlegać nowelizacjom. Bardzo ważne jest, aby korzystać z aktualnych wersji aktów prawnych (ustaw) i wykonawczych (rozporządzeń i obwieszczeń) i prawidłowo podawać zapis ich nazwy, wg umiejscowienia w sejmowym Dzienniku Ustaw (por. wzory poniżej). Wykazy obowiązujących dokumentów znajdują się na stronie internetowej Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ), a także na stronach internetowych pozarządowych organizacji ekologicznych Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody Salamandra (Poznań) zakładka: Prawo/przepisy (dokumenty) oraz Klubu Przyrodników (Świebodzin) zakładka: ochrona przyrody/prawo ochrony przyrody. Ostatnie źródło ma zdecydowanie najszerszy i najbardziej aktualny wykaz. Na stronach Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ) w miastach wojewódzkich mogą być umieszczone fragmenty przepisów, związanych z tworzeniem form ochrony przyrody. Pełne teksty dokumentów, w łatwej do komputerowego przeglądania formie plików PDF można pozyskać w Internetowym Systemie Aktów Prawnych (ISAP), z wyszukiwarkami wg numeracji roczników Dziennika Ustaw lub według haseł. Znając sygnaturę, np. Dz.U nr 7 poz. 24, można odnaleźć dokument w rejestrze ISAP, także przy pomocy dowolnej wyszukiwarki internetowej. Wygodniej jest jednak skorzystać z bezpośrednich linków umieszczonych w wykazach dokumentów na stronach Klubu Przyrodników lub 17

20 GDOŚ. Przed pobraniem pliku warto zwrócić uwagę na informacje o statusie dokumentu i powiązaniach z innymi aktami, np. wykonawczymi i zmieniającymi. Dla rozporządzeń można m.in. sprawdzić podstawę prawną z artykułu nazwę i art. ustawy. W przypadku starszych, nowelizowanych ustaw może być zamieszczonych kilka wersji dokumentu; należy wybrać tekst ujednolicony z włączonymi poprawkami. Wykonywanie ekspertyz przyrodniczych służących powołaniu i monitorowaniu stanu obszarów chronionych prawnie, które zawierają stanowiska cennych gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz siedlisk przyrodniczych opiera się na kilku, niżej przedstawionych grupach aktów prawnych. Konwencje, dyrektywy, porozumienia międzynarodowe Dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.Urz. WE L 103 z , str. 1, z późn. zm.); (tzw. Dyrektywa Ptasia). Załączniki zawierają: Zał. I. Gatunki ptaków zagrożonych wyginięciem w Europie, które powinny być chronione, poprzez ochronę ich siedlisk [tworzone dla ptaków z zał. I obszary specjalnej ochrony (OSO), chronią również regularnie występujące gatunki ptaków wędrownych, niewymienione w zał. I]. Zał. II. Gatunki ptaków, na które można polować (poza okresem ich wiosennej wędrówki, toków i rozrodu). Zał. III. Gatunki ptaków, w przypadku których dozwolony jest obrót (głównie handel; dotyczy okazów legalnie pozyskanych). Zał. IV. Zabronione formy odłowu i zabijania ptaków. Zał. V. Propozycje badań naukowych i eksperymentów. Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.Urz. WE L 206 z , str. 7, z późn. zm.); (tzw. Dyrektywa Siedliskowa). Załączniki zawierają: Zał. I. Typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu wspólnotowym, które wymagają działań ochronnych, w tym siedliska priorytetowe (*), o wysokim stopniu zagrożenia (siedliska przyrodnicze = naturalne lub półnaturalne tereny lądowe lub wodne wyróżnione poprzez specyficzne czynniki geograficzne, cechy fizyczne środowiska i poprzez określone zbiorowisko roślinne). Zał. II. Gatunki roślin i zwierząt (poza ptakami), dla ochrony których należy miejsca ich występowania wyznaczyć jako specjalne obszary ochrony (SOO); wyróżniono gatunki priorytetowe (*), które należy chronić w sposób szczególny, ze względu na ich niewielki zasięg występowania w Europie, lub z powodu niekorzystnych trendów, dotyczących ich liczebności. Zał. III. Kryteria selekcji obszarów wstępnie uznanych, jako te, które maja znaczenie wspólnotowe (OZW), a następnie zatwierdzanych jako specjalne obszary ochrony (SOO). Zał. IV. Taksony roślin i zwierząt, które na terenie Wspólnoty Europejskiej wymagają ochrony ścisłej. Zał. V. Gatunki, których pozyskanie ze stanu dzikiego może wymagać reglamentowania. Zał. VI. Zabronione metody odławiania i zabijania ssaków i ryb. 18

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce NATURA 2000 Dyrektywa Siedliskowa Sieć obszarów chronionych na terenie Unii Europejskiej Celem wyznaczania jest ochrona cennych, pod względem przyrodniczym i zagrożonych, składników różnorodności biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Przepisy o ochronie przyrody

Przepisy o ochronie przyrody Przepisy o ochronie przyrody Paulina Kupczyk kancelaria Ochrona Środowiska i działalno inwestycyjna Konsulting Szkolenie Interwencje ekologiczne w obronie ostoi Natura 2000 w ramach projektu Ogólnopolskiego

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010 DROGI SAMORZĄDOWE X LAT AKTUALNE PROBLEMY ZWIĄZANE Z OBSZARAMI NATURA 2000 Janusz Bohatkiewicz EKKOM Sp. z o.o. www.ek-kom.pl Regietów, 21 stycznia 2010 Krótka informacja nt. obszarów NATURA 2000 SYSTEM

Bardziej szczegółowo

MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI

MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI PRAWNE I SPOŁECZNO- GOSPODARCZE UWARUNKOWANIA OCHRONY PRZYRODY NA OBSZARACH NATURA 2000 Zdzisław Cichocki, Małgorzata Hajto, Agnieszka Kuśmierz FORMY PRAWNEJ

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura w Polsce Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura priorytet nowej strategii Realizacja Strategii UE ochrony różnorodności biologicznej na lata 2020

Bardziej szczegółowo

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Czym jest baza danych? zbiór powiązanych danych z pewnej dziedziny, zorganizowanych w sposób dogodny do korzystania z nich, a zwłaszcza do

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Dziennik Ustaw Nr 64 5546 Poz. 401 401 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 29 ust. 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. 1. Przedstawienie istniejącego stanu rzeczy, który ma być unormowany oraz wyjaśnienie potrzeby i celu wydania przedmiotowego aktu

UZASADNIENIE. 1. Przedstawienie istniejącego stanu rzeczy, który ma być unormowany oraz wyjaśnienie potrzeby i celu wydania przedmiotowego aktu UZASADNIENIE 1. Przedstawienie istniejącego stanu rzeczy, który ma być unormowany oraz wyjaśnienie potrzeby i celu wydania przedmiotowego aktu Plan ochrony Bieszczadzkiego Parku Narodowego jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Zawartość inwentaryzacji

Zawartość inwentaryzacji Załącznik nr 4 do SIWZ Zawartość inwentaryzacji Inwentaryzacja przyrodnicza powinna składać się z: 1) części opisowej; 2) części graficznej; 3) dokumentacji fotograficznej. Część opisowa powinna obejmować:

Bardziej szczegółowo

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 Analiza wariantowajako przesłanka wskazania wariantu innego niż proponowany przez inwestora lub odmowy wydania decyzji środowiskowej r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 1 PLAN PREZENTACJI Podstawy prawne analizy

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ochrona przyrody cz.1 Rok akademicki: 2015/2016 Kod: HKL-2-109-OD-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Kulturoznawstwo Specjalność: Ochrona dóbr natury i dóbr kultury Poziom

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r.

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 30 września 2013 r. w sprawie utworzenia

Bardziej szczegółowo

Cyfrowa informacja przestrzenna na potrzeby OOŚ w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska stan i kierunki rozwoju do roku 2020

Cyfrowa informacja przestrzenna na potrzeby OOŚ w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska stan i kierunki rozwoju do roku 2020 Cyfrowa informacja przestrzenna na potrzeby OOŚ w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska stan i kierunki rozwoju do roku 2020 Jarosław Sadowski Starachowice 26 listopada 2015 Informacja przestrzenna w

Bardziej szczegółowo

Ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 w systemie ocen oddziaływania na środowisko

Ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 w systemie ocen oddziaływania na środowisko Ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 w systemie ocen oddziaływania na środowisko Dorota Janic Bora Wydział Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu

Bardziej szczegółowo

Nowe zasady ochrony gatunkowej grzybów - założenia merytoryczne i prawne. Andrzej Kepel

Nowe zasady ochrony gatunkowej grzybów - założenia merytoryczne i prawne. Andrzej Kepel Nowe zasady ochrony gatunkowej grzybów - założenia merytoryczne i prawne Andrzej Kepel Zadania ochrony gatunkowej Początkowo: zabezpieczanie okazów (zakazy) Od kilku lat także: ochrona siedlisk gatunków

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E INSTYTUT BADAWCZY LEŚNICTWA Zakład Ekonomiki i Polityki Leśnej S T R E S Z C Z E N I E opracowania pt. Systematyka prawnych rozwiązań ochrony przyrody w lasach (temat nr BLP-316) Autorzy: mgr inŝ. Adam

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Posiedzenie Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska RADY MIASTA KRAKOWA, 23 września 2013 PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Ewa

Bardziej szczegółowo

Natura 2000. Fundacja EkoRozwoju. Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska

Natura 2000. Fundacja EkoRozwoju. Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska Natura 2000 Fundacja EkoRozwoju Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska W prezentacji wykorzystano materiały: z arch. dr Krzysztofa Świerkosza, Uniwersytet Wroclawski, prezentację Marzeny Zblewskiej Europejska

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ochrona przyrody i krajobrazu Rok akademicki: 2013/2014 Kod: DIS-2-317-ST-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222.

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222. projekt ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody Grabowiec Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Regionalną Dyrekcje Lasów Państwowych w Krakowie, Nadleśnictwo Krościenko, Regionalny Zarząd Gospodarki

Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Regionalną Dyrekcje Lasów Państwowych w Krakowie, Nadleśnictwo Krościenko, Regionalny Zarząd Gospodarki UZASADNIENIE Plan ochrony dla Pienińskiego Parku Narodowego jest dokumentem określającym sposoby ochrony zasobów, tworów i składników przyrody występujących na terenie tego parku narodowego. Dla właściwego

Bardziej szczegółowo

Przepisy z zakresu ochrony przyrody, chroniące zwierzęta w budynkach podczas prowadzenia prac budowlanych lub remontowych

Przepisy z zakresu ochrony przyrody, chroniące zwierzęta w budynkach podczas prowadzenia prac budowlanych lub remontowych Przepisy z zakresu ochrony przyrody, chroniące zwierzęta w budynkach podczas prowadzenia prac budowlanych lub remontowych Jakub Dziubecki Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona gatunkowa zwierząt

Bardziej szczegółowo

Wymagania odnośnie nie inwestycji telekomunikacyjnych ze względu na ochronę środowiska i przyrody Anna Sopel Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach Niniejsza prezentacja stanowi przegląd przepisów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 kwietnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 kwietnia 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 77 6591 Poz. 510 510 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej

Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej Temat projektu: Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską

Bardziej szczegółowo

Ocena skutków regulacji

Ocena skutków regulacji Ocena skutków regulacji 1. Podmioty, na które oddziałuje akt normatywny Projekt rozporządzenia ma znaczenie dla właścicieli i użytkowników gruntów objętych granicami obszarów specjalnej ochrony ptaków

Bardziej szczegółowo

Urządzanie Lasu Ćwiczenia

Urządzanie Lasu Ćwiczenia Regulamin ćwiczeń zaliczenie - egzamin pisemny 40%, - wyniki 2 kolokwiów 30%, - wyniki projektów 10%, - wyniki ćwiczeń terenowych 20% odrabianie zajęć ćwiczenia terenowe Pomoce i literatura http://wl.sggw.waw.pl/units/urzadzanie/materialy

Bardziej szczegółowo

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie kompetencje i zastosowania Zadania gmin zostały wyodrębnione na podstawie zapisów wybranych ustaw: Ustawa Ustawa o samorządzie gminnym z dn. 8 marca

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 maja 2014 r. Poz. 3258 UCHWAŁA NR XLIV/858/14 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 28 kwietnia 2014 r.

Poznań, dnia 23 maja 2014 r. Poz. 3258 UCHWAŁA NR XLIV/858/14 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 28 kwietnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 maja 2014 r. Poz. 3258 UCHWAŁA NR XLIV/858/14 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca

NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca http://natura2000.gdos.gov.pl/ NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca NATURA 2000 W EUROPIE środowisko przyrodnicze Europy ulega ciągłym zmianom; ubocznym skutkiem rozwoju cywilizacyjnego jest m.in.:

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne Dyrektywa Ptasia Dyrektywa Siedliskowa

Podstawy prawne Dyrektywa Ptasia Dyrektywa Siedliskowa Obszary Natura 2000 Podstawy prawne Dyrektywa Ptasia (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa - wcześniej dyrektywa Rady 79/409/EWG

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI Park krajobrazowy to forma ochrony przyrody według Ustawy o ochronie przyrody z dnia

Bardziej szczegółowo

NAJLEPSZE PRAKTYKI W ZAKRESIE OCHRONY NIETOPERZY W POLSCE

NAJLEPSZE PRAKTYKI W ZAKRESIE OCHRONY NIETOPERZY W POLSCE NAJLEPSZE PRAKTYKI W ZAKRESIE OCHRONY NIETOPERZY W POLSCE Ochrona różnorodności biologicznej na obszarach leśnych, w tym w ramach sieci Natura 2000 promocja najlepszych praktyk Okres realizacji projektu

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Bioróżnorodność środowisk przyrodniczych Biodiversity of Natural Environments Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Robert Kościelniak Dr Lucjan Schimscheiner Zespół dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KOMPLEKSOWEJ OCHRONY JEZIOR LOBELIOWYCH W POLSCE ETAP I. PODSTAWY, MODELOWE ROZWIĄZANIA

PROGRAM KOMPLEKSOWEJ OCHRONY JEZIOR LOBELIOWYCH W POLSCE ETAP I. PODSTAWY, MODELOWE ROZWIĄZANIA Projekt jest finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009 2014 w ramach Funduszu Małych Grantów dla Programu Operacyjnego PL02 Ochrona Różnorodności Biologicznej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁANIA. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok.

PROGRAM DZIAŁANIA. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok. PROGRAM DZIAŁANIA Załącznik do uchwały Nr CCXX/4446/2013 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 24 grudnia 2013 r. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok. L. p. Nazwa zadania Termin realizacji

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska 1)

USTAWA. z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska 1) USTAWA z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska 1) Art. 6. 1. Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu. 2. Kto

Bardziej szczegółowo

Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów

Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów Martwe drewno ( deadwood ) zamarłe i obumierające drzewa i ich części oraz martwe części żywych drzew. Organizmy saproksyliczne związane podczas swojego życia

Bardziej szczegółowo

Marta Roszko, Aneta Skrzypko Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku. Poznań, luty 2013 r.

Marta Roszko, Aneta Skrzypko Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku. Poznań, luty 2013 r. Marta Roszko, Aneta Skrzypko Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku Poznań, luty 2013 r. Istota ocen oddziaływania na Ocena oddziaływania na jest jednym z podstawowych narzędzi zarządzania

Bardziej szczegółowo

Nowa sytuacja prawna ochrony przyrody w lasach

Nowa sytuacja prawna ochrony przyrody w lasach Nowa sytuacja prawna ochrony przyrody w lasach Opracowanie wsparł NFOŚiGW w ramach projektu Dofinansowanie instytucjonalne POE na lata 2010-2011 Paweł Pawlaczyk Jak dbać o obszar Natura 2000 i wody w procesach

Bardziej szczegółowo

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Seminarium Perspektywy rozwoju chowu ekologicznego małych przeżuwaczy Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Wrocław, 5 grudnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r. UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego Jelenie Bagna położonego na terenie Nadleśnictwa Karwin, Gmina Drezdenko. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 - instrukcja obsługi. Witold Szczepański

Natura 2000 - instrukcja obsługi. Witold Szczepański Natura 2000 - instrukcja obsługi Witold Szczepański Kadyny, 29-04-2015 Idea sieci Natura 2000 Natura 2000 jest przyjętym przez Unię Europejską systemem obszarów chronionych, wyznaczonych wg jednolitych

Bardziej szczegółowo

Ekspertyzy ornitologiczne i chiropterologiczne oraz nadzór

Ekspertyzy ornitologiczne i chiropterologiczne oraz nadzór Ochrona siedlisk zwierząt w miastach Ekspertyzy ornitologiczne i chiropterologiczne oraz nadzór przyrodniczy Dorota Łukasik Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Efekt wykonania ekspertyzy Koszt wykonania.

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego

Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego 4. Istniejące formy ochrony przyrody Rozdział ten obejmuje opisy wszystkich obszarów i obiektów objętych ochroną prawną na mocy ustawy o ochronie przyrody, występujących na terenie województwa zachodniopomorskiego.

Bardziej szczegółowo

Kodeks dobrych praktyk Ogrodnictwo wobec roślin inwazyjnych obcego pochodzenia

Kodeks dobrych praktyk Ogrodnictwo wobec roślin inwazyjnych obcego pochodzenia Kodeks dobrych praktyk Ogrodnictwo wobec roślin inwazyjnych obcego pochodzenia Emilia Bylicka Departament Zarządzania Zasobami Przyrody Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 14 października 2015 r. Warszawa

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Prawie wszystko o Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000. Na Mazowszu

Prawie wszystko o Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000. Na Mazowszu Prawie wszystko o Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 Na Mazowszu Natura 2000 Stworzenie takiej sieci jest obowiązkiem każdego kraju członkowskiego UE, gdyż dyrektywy unijne maja charakter tzw.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BIAŁYSTOK. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BIAŁYSTOK. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA BIAŁYSTOK z dnia... 2016 r. w sprawie zaopiniowania projektu zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku w sprawie ustanowienia planu ochrony dla

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie działań społeczności lokalnych na rzecz zrównoważonego rozwoju nabór konkursowy 2014-2015

Wzmocnienie działań społeczności lokalnych na rzecz zrównoważonego rozwoju nabór konkursowy 2014-2015 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wzmocnienie działań społeczności lokalnych na rzecz zrównoważonego rozwoju nabór konkursowy 2014-2015 Katarzyna Siwkowska Zastępca Dyrektora Departamentu

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania.

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. dr inż. Lech Magrel Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku Osowiec - Twierdza 04.11.2014r. Europie w znacznie

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry Państwu. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Departament Ochrony Przyrody

Dzień dobry Państwu. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Departament Ochrony Przyrody Dzień dobry Państwu Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Departament Ochrony Przyrody Niektóre obowiązujące przepisy dot. ochrony gatunkowej zwierząt, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki dotyczącej

Bardziej szczegółowo

Gmina i Miasto Lwówek Śląski Al. Wojska Polskiego 25A, 59-600 Lwówek Śląski PODSUMOWANIE

Gmina i Miasto Lwówek Śląski Al. Wojska Polskiego 25A, 59-600 Lwówek Śląski PODSUMOWANIE Gmina i Miasto Lwówek Śląski Al. Wojska Polskiego 25A, 59-600 Lwówek Śląski PODSUMOWANIE Załącznik Nr 1 do Aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Lwówek Śląski na lata 2012 2015, z

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie działań społeczności lokalnych na rzecz zrównoważonego rozwoju nabór konkursowy 2014-2015

Wzmocnienie działań społeczności lokalnych na rzecz zrównoważonego rozwoju nabór konkursowy 2014-2015 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wzmocnienie działań społeczności lokalnych na rzecz zrównoważonego rozwoju nabór konkursowy 2014-2015 Katarzyna Siwkowska Zastępca Dyrektora Departamentu

Bardziej szczegółowo

Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych

Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych Przemysław Nawrocki WWF, Ptaki Polskie Jak dbać o obszar Natura 2000 i o wody - w procesach

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Ochrona Przyrody Protection of Nature Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Małgorzata Kłyś Zespół dydaktyczny dr Anna Chrzan, dr Małgorzata Kłyś Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 21 maja 2010 r.

USTAWA z dnia 21 maja 2010 r. Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

Partnerzy: OBSZARY NATURA 2000. Prezentacja przygotowana w ramach projektu: Prezentacja

Partnerzy: OBSZARY NATURA 2000. Prezentacja przygotowana w ramach projektu: Prezentacja Partnerzy: OBSZARY NATURA 2000 projektu: Prezentacja Natura 2000 w Unii Europejskiej Środowisko przyrodnicze Europy ulega znacznym zmianom w wyniku industrializacji, urbanizacji i rozwoju intensywnego

Bardziej szczegółowo

PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTÓW SPALARNIOWYCH POIIŚ

PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTÓW SPALARNIOWYCH POIIŚ PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTÓW SPALARNIOWYCH POIIŚ Mariusz Włodarczyk Senior Consultant for Environment Protection Mott MacDonald Polska Sp. z o.o. PONOWNA OCENA ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANO W RAMACH KAMPANII

PRZYGOTOWANO W RAMACH KAMPANII PRZYGOTOWANO W RAMACH KAMPANII PROMUJĄCEJ SIEĆ NATURA 2000 POD HASŁEM NATURA SIĘ O(D)PŁACA. PROJEKT REALIZOWANY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO, FINANSOWANY ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy jako narzędzie służące ochronie cennych siedlisk przyrodniczych na terenach wiejskich a korzyści finansowe dla rolników

Program rolnośrodowiskowy jako narzędzie służące ochronie cennych siedlisk przyrodniczych na terenach wiejskich a korzyści finansowe dla rolników Program rolnośrodowiskowy jako narzędzie służące ochronie cennych siedlisk przyrodniczych na terenach wiejskich a korzyści finansowe dla rolników Marta Żak-Wołynko Sylwia Śnieg Departament Obszarów Natura

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP 1 CEL PROJEKTU Jednolita w skali całego kraju baza danych dotycząca: Lech PomnikiPrzyrody Art. 40, ustawa z dnia 16

Bardziej szczegółowo

Projekty planów ochrony dla obszarów Natura 2000 wyznaczonych na Zalewie Szczecińskim

Projekty planów ochrony dla obszarów Natura 2000 wyznaczonych na Zalewie Szczecińskim Projekty planów ochrony dla obszarów Natura 2000 wyznaczonych na Zalewie Szczecińskim 25 maja 2012 r. Andrzej Zych Inspektorat Ochrony Wybrzeża Urząd Morski w Szczecinie Zgodnie z art. 27a ust. 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

www.harcerskanatura.eu PROJEKT

www.harcerskanatura.eu PROJEKT PROJEKT kampania edukacyjna dla dzieci i młodzieży 4 żywioły przyjaciele człowieka cykl konkursów w szkołach główna nagroda w konkursach wymiana dzieci i młodzieży między Partnerami projektu program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z PZO obszarów ptasich

Doświadczenia z PZO obszarów ptasich Doświadczenia z PZO obszarów ptasich Przemysław Chylarecki Muzeum i Instytut Zoologii PAN Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków Co ja tutaj robię? Moje związki z PZO PZO dla OSO Puszcza Białowieska

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA wg art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY TRĄBKI WIELKIE

WÓJT GMINY TRĄBKI WIELKIE Trąbki Wielkie, dnia... imię i nazwisko / nazwa inwestora adres, nr telefonu kontaktowego imię i nazwisko pełnomocnika (upoważnienie + opłata skarbowa)... adres pełnomocnika, nr telefonu kontaktowego WÓJT

Bardziej szczegółowo

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie ul. Sosnowa 5, 43-190 Mikołów Centrum Edukacji Przyrodniczej i Ekologicznej Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Mikołowie www.sibg.org.pl Nasi członkowie: Województwo śląskie

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE. Inwentaryzacje przyrodnicze w warunkach zimowych

ZAPROSZENIE. Inwentaryzacje przyrodnicze w warunkach zimowych ZAPROSZENIE Kurs naukowo-szkoleniowy z cyklu: Ocena stanu środowiska na obszarach NATURA 2000 Kurs I: Inwentaryzacje przyrodnicze w warunkach zimowych komunikat nr 1 Poznań, 2 4 luty 2011 r. Szanowni Państwo!

Bardziej szczegółowo

Plan zadań ochronnych i plan ochrony przyrody obszarów Natura 2000

Plan zadań ochronnych i plan ochrony przyrody obszarów Natura 2000 Plan zadań ochronnych i plan ochrony przyrody obszarów Natura 2000 Białystok 2012 r. 1 Po wyznaczeniu w Polsce Sieci Ekologicznej Natura 2000 trzeba było opracować system skutecznej jej ochrony. Podstawowym

Bardziej szczegółowo

Ocena obecnego systemu ochrony gatunku i koncepcje zarządzania populacją bobra w Polsce

Ocena obecnego systemu ochrony gatunku i koncepcje zarządzania populacją bobra w Polsce Ocena obecnego systemu ochrony gatunku i koncepcje zarządzania populacją bobra w Polsce Departament Ochrony Przyrody Ochrona prawna - bóbr europejski Konwencja Berneńska - umieszczony w III załączniku,

Bardziej szczegółowo

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 2 do uchwały nr 127/05/2013 Senatu UR z dnia 23 maja 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW OCHRONA ŚRODOWISKA poziom profil tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP.

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. RAMOWY PRZEBIEG STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

Ryszard Zakrzewski, Ministerstwo Środowiska. Warszawa, 16 października 2008 r.

Ryszard Zakrzewski, Ministerstwo Środowiska. Warszawa, 16 października 2008 r. Ustawa z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko najważniejsze kierunki zmian

Bardziej szczegółowo

Udostępnianie informacji o formach ochrony przyrody w centralnym rejestrze form ochrony przyrody na przykładzie pomników przyrody

Udostępnianie informacji o formach ochrony przyrody w centralnym rejestrze form ochrony przyrody na przykładzie pomników przyrody Udostępnianie informacji o formach ochrony przyrody w centralnym rejestrze form ochrony przyrody na przykładzie pomników przyrody Jarosław Sadowski Warszawa 5 października 2015 Co to, dlaczego i jak? Art.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór.

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. Na podstawie art. 44 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Co to jest przedsięwzięcie?

Co to jest przedsięwzięcie? Wprowadzenie do systemu ocen oddziaływania na środowisko Krzysztof Mielniczuk r. Co to jest przedsięwzięcie? Rozumie się przez to zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu

Bardziej szczegółowo

Geoserwis i Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody jako narzędzie współpracy administracją rządową, samorządową społecznością lokalną GDOŚ

Geoserwis i Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody jako narzędzie współpracy administracją rządową, samorządową społecznością lokalną GDOŚ Geoserwis i Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody jako narzędzie współpracy administracją rządową, samorządową społecznością lokalną GDOŚ Piotr Dobrzyński piotr.dobrzynski@gdos.gov.pl Generalna Dyrekcja

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody w GIS

Ochrona przyrody w GIS Ochrona przyrody w GIS Agnieszka Łukowicz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach Cel Prezentacja wykorzystania GIS w RDOŚ w Kielcach 2 Dyrektywa INSPIRE Dyrektywa 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody SYLABUS A. Informacje ogólne

Ochrona przyrody SYLABUS A. Informacje ogólne Ochrona przyrody A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

Publicznie dostępny wykaz danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie w Wigierskim Parku Narodowym

Publicznie dostępny wykaz danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie w Wigierskim Parku Narodowym Publicznie dostępny wykaz danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie w Wigierskim Parku Narodowym Spis kart informacyjnych Rodzaj 1. Raporty oddziaływania na środowisko

Bardziej szczegółowo

Rola GIS w integracji badań różnorodności biologicznej na szczeblu edukacyjnym, naukowym i administracyjnym

Rola GIS w integracji badań różnorodności biologicznej na szczeblu edukacyjnym, naukowym i administracyjnym Rola GIS w integracji badań różnorodności biologicznej na szczeblu edukacyjnym, naukowym i administracyjnym Maciej Nowak Wydziałowa Pracownia Biologicznych Informacji Przestrzennych, Wydział Biologii UAM,

Bardziej szczegółowo

Metody, formy i zakres międzysektorowej współpracy przy planowaniu inwestycji liniowych

Metody, formy i zakres międzysektorowej współpracy przy planowaniu inwestycji liniowych Metody, formy i zakres międzysektorowej współpracy przy planowaniu inwestycji liniowych Udział organizacji pozarządowych w poszczególnych etapach planowania inwestycji i jego znacznie dla skutecznej ochrony

Bardziej szczegółowo

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Przestrzeń powierzchni ziemi widziana z pewnego punktu ( widok okolicy )

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... zmieniające rozporządzenie w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 28 ust. 13 ustawy z dnia 16 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody:

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody: Podstawą działań Nadleśnictwa na rzecz ochrony przyrody jest Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16.04.2004 r. (Dz. U. 04.92.880), Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie gatunków dziko występujących

Bardziej szczegółowo