WYŻSZA SZKOŁA TURYSTYKI I EKOLOGII Wydział Informatyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYŻSZA SZKOŁA TURYSTYKI I EKOLOGII Wydział Informatyki"

Transkrypt

1 WYŻSZA SZKOŁA TURYSTYKI I EKOLOGII Wydział Informatyki KIERUNEK: INFORMATYKA SPECJALNOŚĆ: BAZY DANYCH! ŁUKASZ MAK, ŁUKASZ ORZECHOWSKI Nr albumu: 3281, 3365 Implementacja aplikacji do planowania trasy przejazdu z procedurami przetwarzania w języku Prolog Praca inżynierska Ja, niżej podpisany, oświadczam, że składana przeze mnie praca dyplomowa pt. Implementacja aplikacji do planowania trasy przejazdu z procedurami przetwarzania w języku Prolog została przygotowana samodzielnie i nie narusza praw autorskich innych osób. W pracy wykorzystałem publikowane materiały i nie ujawniłem informacji poufnych data czytelny podpis Promotor: dr inż. Sebastian Ernst Sucha Beskidzka, 2011 akceptuję pracę... podpis promotora

2 Imię i nazwisko: Łukasz Mak, Łukasz Orzechowski Nr albumu: 3281, 3365 Specjalność: Bazy Danych OŚWIADCZENIE Ja, niżej podpisany, świadomy odpowiedzialności prawnej, oświadczam, że złożona przeze mnie praca dyplomowa na stopień inżyniera pt. Implementacja aplikacji do planowania trasy przejazdu z procedurami przetwarzania w języku Prolog została przygotowana samodzielnie. Równocześnie oświadczam, że praca ta nie narusza praw autorskich innych osób w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U r. nr 24, poz. 83) oraz dóbr osobistych chronionych prawem cywilnym. Ponadto niniejsza praca nie zawiera informacji i danych uzyskanych w sposób nielegalny i nie była wcześniej przedmiotem innych procedur urzędowych związanych z uzyskaniem dyplomów lub tytułów zawodowych uczelni wyższej czytelny podpis autora pracy

3 Składam serdeczne podziękowania dla władz Uczelni za stworzenie możliwości dydaktycznych do powstania tej pracy oraz dla Pana Sebastiana Ernsta za cenne wskazówki i pomoc w trakcie pisania pracy.

4 Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii z siedziba w Suchej Beskidzkiej Streszczenie pracy dyplomowej inżynierskiej: Tytuł pracy: Implementacja aplikacji do planowania trasy przejazdu z procedurami przetwarzania w języku Prolog. Autor: Łukasz Orzechowski, Łukasz Mak Promotor: dr inż. Sebastian Ernst Stron 66, pozycji bibliograficznych 10, rysunków: 16, załączników: 1 CD Słowa kluczowe: planowanie tras przejazdu, język Prolog, przeszukiwanie grafu, aplikacja Celem pracy było stworzenie aplikacji do planowania tras przejazdu wykorzystującej procedury przetwarzania w języku Prolog. Zastosowano następujące metody: Analiza dziedziny, przegląd rynku i dostępnych narzędzi. Do implementacji wykorzystano język Prolog, PHP, JavaScript z bibliotekami OpenLayers, oraz technologię AJAX. Efekt pracy: Uzyskano aplikacje webową umożliwiającą planowania tras przejazdu na terenie Krakowa. 4

5 Spis treści 1. Wstęp Przedmowa Cele pracy Opis zastosowanych technologii Programowanie w logice Prolog SWI Prolog PostgreSQL Przestrzenne bazy danych PostGIS OpenStreetMap OpenLayers AJAX Formaty wymiany danych OSM XML JSON Well-known text Narzędzia użyte do pisania pracy LATEX Subversion Opis problemu i dostępne rozwiazania Nawigacja satelitarna Nawigacja radiowa CB radia Traffic Message Channel Inne rozwiązania Google Maps ZIKIT Targeo

6 3.5. Zastosowanie języka Prolog do wytyczania tras Algorytmy przeszukiwania grafu Algorytmy przeszukiwania w głąb Algorytmy przeszukiwania wszerz Heurystyka i jej zastosowanie w przeszukiwaniu grafów Realizacja rozwiazania Wzorzec projektowy Model-View-Controller Realizacja Model-View-Controller Struktura plików języku Prolog Plik mapy Plik z utrudnieniami Plik z prędkościami Plik programu Synchronizacja faktów w języku Prolog z bazą danych Opis implementacji Wymagania Wybór technologii Architektura systemu Przepływ danych diagram DFD Schemat bazy danych diagram ERD Opis poszczególnych modułów Graficzny interfejs użytkownika w przeglądarce PHP funkcja odnajdująca najbliższy węzeł PHP moduł synchronizujący bazy wiedzy PHP funkcja generująca geometrie trasy PHP moduł główny Podsumowanie A. Kod źródłowy B. Słowniczek skrótów

7 1. Wstęp 1.1. Przedmowa Korki samochodowe są zmorą kierowców podróżujących przez stolice Małopolski. Ciągłe remonty, budowa nowych obiektów, a także wypadki powodują, że przejazd nawet krótkiego odcinka lub przeprawa na drugą stronę Wisły zajmuje nieproporcjonalnie więcej czasu niż przebycie tej drogi niezakorkowana trasą. Czasami lepiej wybrać okrężna trasę, zrezygnować z najkrótszej drogi, i przejechać odcinek dłuższy, ale o większej przepustowości, omijając korki i utrudnienia. Rosnąca popularność internetowych map oraz tworzenia internetowych odzwierciedleń rzeczywistych miejsc pozwala na łatwe zdobycie cyfrowej wersji Krakowa, uwzględniającej ulice, budynki oraz różne szczególne miejsca. Dużą popularnością cieszą się teraz portale oparte na zasadzie Wiki gdzie każdy użytkownik może dokonać zmian i dodawać nowe miejsca lub zwiększać dokładność istniejących map, opierając się na odczytach z odbiorników GPS. Z czasem tworzą one idealne odzwierciedlenie rzeczywistej topologii w formie cyfrowej. Znając Kraków i często nim podróżując, można wybierać trasy, które przyśpieszają czas spędzony w samochodzie. Opierając się na realnej mapie Krakowa można stworzyć w bazie danych odzwierciedlenie topologii oraz oznaczyć przepustowość dróg, jak również podkreślić miejsca o szczególnej podatności na powstawanie utrudnień (most Dębnicki lub wlot do Krakowa od strony południowej tzw. Zakopianka). Można wykorzystywać nawigacje samochodowe lub klasyczne mapy w formie papierowej, ale ciężko jest w nich zaznaczać trasy do ominięcia lub miejsca sprawiające problemyo wiele lepiej jest podkreślić je w bazie danych i niech dobrze napisany algorytm postara się je ominąć lub chociaż tak dobrać trasę, by przejeżdżało się przez jak najmniejszą liczbę takich miejsc Cele pracy Celem pracy jest stworzenie aplikacji WWW opartej o technologię AJAX i bibliotekę OpenLayers 2.4 do planowania trasy przejazdu, korzystającej z danych pochodzących z serwisu OpenStreet- Map 2.3, bazy danych PostgreSQL/PostGIS oraz (częściowo dostarczonych) procedur przetwarzających dane przygotowanych w postaci programów w SWI Prolog Wymagane będzie również przygotowanie skryptów pomocniczych (technologia dowolna) oraz schematu obiegu danych. Aplikacja posiadać będzie również możliwość uczenia się, tzn. do bazy da- 7

8 nych będzie można dodawać nowe fakty i procedury Prologowe będą ja uwzględniały przy ponownym planowaniu trasy, co pozwoli na monitorowanie na bieżąco drogi i utrudnień na niej powstałych. Jako że w pracy wykorzystane będą mapy Krakowa, pokazane będzie jak uzyskać dostęp do cyfrowego odzwierciedlenia topologii Krakowa na licencji open source. Praca ma na celu również zapoznanie z istniejącymi już rozwiązaniami ułatwiającymi kierowcom podróżowanie po stolicy Małopolski i przybliżenie technologii wykorzystanych w nich. Pozwoli to na lepszą ocenę powstałej aplikacji, jak również wybranie najodpowiedniejszego dla kierowcy rozwiązania. Praca w swym zakresie obejmuje również przedstawienie technologii wykorzystanych do pisania tej pracy takich jak LATEX i Subversion. Poszczególne fragmenty pracy wykonali: Łukasz Mak: Opis zastosowanych technologii Rozdział 2 Opis problemu i dostępne rozwiązania Rozdział 3 Łukasz Orzechowski: Realizacja rozwiązania Rozdział 4 Opis implementacji Rozdział 5 8

9 2. Opis zastosowanych technologii W niniejszej pracy zastosowano wiele rożnych technologii i rozwiązań, dla potrzeb planowania i aby aplikacja mogła się uczyć użyto języka Prolog 2.1.1, oraz bazy danych PostgreSQL/PostGIS Jako mapy posłużyły Open Street Maps 2.3. Framework do wizualizacji to OpenLayers 2.4, a formaty wymiany danych w technologi AJAX 2.5 to OSM XML 2.6.1, JSON 2.6.2, WKT Na samym końcu opisano narzędzia do pisania pracy LATEX i Subversion Programowanie w logice Programowanie w logice (programowanie logiczne) metoda programowania polegająca na zapisywaniu programu jako zestawu zależności, a obliczeń jako dowodu pewnego twierdzenia w oparciu o te zależności 1. Programowanie w logice wykorzystuje języki deklaratywne, czyli języki, w których programowanie nie polega na pisaniu ciągów procedur tylko na opisaniu samego rozwazania Prolog Prolog (franc. Programmation en Logique) jest najpopularniejszym językiem programowania logicznego. Powstał do analizy języków naturalnych, jednak bardzo dobrze spisuje się w programach ze sztuczną inteligencją. Powstał w roku 1971, stworzyli go Alain Colmeraur i Philipe Roussel. Prolog jest językiem deklaratywnym i opisowym 3. Programowanie w języku Prolog składa się z [1]: deklarowania faktów (klauzul prostych) dotyczących obiektów i związków mieczy nimi, definiowania reguł (klauzul złożonych) dotyczących obiektów i związków miedzy nimi, zadawania zapytań o obiekty i związki miedzy nimi. Elementy skladowe programu w języku Prolog [6]: stałe używamy małych liter lub liczb, np. julia, tomek, 12, b

10 zmienne (niewiadome) zaczynają się od dużej litery, np. X, Y, State obiekty złożone symbole funkcyjne wraz z argumentami, np. f(a), stolica(state) W elementach tych nie zaleca się stosowania polskich liter, a jedynie alfabet łaciński i kilka znaków dodatkowych. Podstawowa jednostką języka Prolog jest predykat. Sklada sie on z nagłówka oraz argumentów i służy do wyrażenia faktów. Przykład faktu w języku Prolog przedstawiono w List r o d z i c ( j u l i a, adam ). Listing 2.1: Fakt w języku Prolog Julia to rodzic Adama. Reguły w języku Prolog zapisujemy w postaci wtedy, gdy. Prolog daje nam możliwość tworzenia reguł rekurencyjnych. Przykład takiej reguły pokazuje List przodek ( P,X) : r o d z i c ( P,X ). przodek ( P,X) : r o d z i c ( P,Y), przodek (Y,X ). Listing 2.2: Reguła referencyjna w języku Prolog definicja przodka. Posiadając już jakaś bazę faktów możemy wykonywać na niej zapytania. Wykonywanie zapytania prezentuje List. 2.3.? przodek ( j u l i a, adam ). Listing 2.3: Zapytanie w języku Prolog Czy Julia jest przodkiem Adama? Kiedy zadajemy Prologowi zapytanie, przeszukuje on stworzoną wcześniej bazę danych i szuka faktów pasujących do faktu podanego w zapytaniu. Dwa fakty pasują do siebie, jeśli mają takie same argumenty [1]. Prolog umożliwia nam tworzenie i wykonywanie operacji na listach. Listy w języku Prolog zapisuje się w postaci [el1,el2,el3,el4,...eln], przy czym długość listy nie jest predefiniowana. Ze wzgłedu na budowę listę możemy zapisac jako: [H T] gdzie: H głowa listy. Pierwszy element listy, tylko do niego istnieje bezpośredni dostęp. T ogon listy. Cała reszta listy bez pierwszego elementu. Ogon też jest listą. operator oddzielający głowę od ogona. 10

11 W jezyku Prolog zdefiniowano pewne predykaty standardowe. Oto kilka z nich: not/1 predykat negacji. Neguje zadany argument. fail/0 predukat wymuszający nawrót. Każda próba jego wywołania kończy się porażką.!/0 predykat cur. Dzieli klauzule na lewą i prawą część jednocześnie blokując w lewej części możliwość nawrotów. write/1 wyświetla argument na ekranie. read/1 wczytuje z klawiatury do argumentu. nl/0 wyświetlenie nowej linii. assert/1 dopisuj eargument do bazy wiedzy. retract/1 usuwa argument z bazy wiedzy. member/2 sprawdza czy pierwszy argument należy do drugiego (listy). Typowymi zastosowaniami dla języka Prolog są [6]: Dowodzenie twierdzeń (weryfikacja własności opisywalnych aksjomatycznie). Znajdowanie wartości parametrów (bazy danych, diagnozowanie, systemy doradcze, sterowanie inteligentne). Synteza planów (poszukiwanie drogi, rozwiązywanie problemów, algorytmy heuryztyczne). Problemy złożone (wybor strategii w grach, symulacje, synteza programów) SWI Prolog SWI Prolog jest realizacją języka Prolog na licencji open source i jest powszechnie wykorzystywany w dydaktyce, działa na platformach UNIX, WINDOWS i MACINTOSH. Jej głównym autorem jest JanWielemaker. Nazwa pochodzi od SWI Sociaal-Wetenschappelijke Informatica( Social Science Informatics ) PostgreSQL Jeden z najpopularniejszych systemów do zarządzania relacyjnymi bazami danych na licencji BSD. Posiada wiele rozszerzeń obiektowych, zaawansowany system transakcji oraz dwufazowe zatwierdzanie. Jest zgodny ze standardem SQL. Aktualne wersja to PostgreSQL wyposażony jest w tzw. triggers, które uruchamiają procedury napisane w dowolnych językach proceduralnych obsługiwanych przez bazę

12 PostgreSQL jest open-sourcowym potomkiem oryginalnego kodu Berkeley. Obsługuje dużą część standardu SQL i oferuje wiele nowoczesnych funkcji: złożone zapytania, klucze obce, triggers, widoki, integralność transakcji, kontrola jednoczesności wersji. Ponadto PostgreSQL może zostać rozszerzony przez użytkownika na wiele sposobów, na przykład poprzez dodanie nowych [10]: typów danych, funkcji, operatorów, funkcji agregujących, metody index, języki proceduralne Przestrzenne bazy danych Przestrzenna baza danych (ang. Spatial database) jest bazą danych dostosowaną do przechowywania i przetwarzania danych powiązanych z obiektami w przestrzeni (punkty, linie, wielokąty). Przetwarzając dane przestrzenne oprócz standardowych zapytań SQL używa sie zapytań typu: Pomiary przestrzenne (podaje odległości), Funkcje przestrzenne (przecinanie obiektów), Przestrzenne predykaty (prawda/fałsz), Funkcje konstrukcyjne (tworzy nowe obiekty), Funkcje operatora (zwraca szczególną informację). W klasycznych bazach indeksy nie są zoptymalizowane pod kątem zapytań przestrzennych. w przestrzennych bazach danych do indeksowania używa się więc indeksów przestrzennych: Siatki, 12

13 Z-order curve, Drzewa czwórkowe, Drzewa ósemkowe, R-drzewa. Implementacje przestrzennych baz danych [2]: MySQL od wersji 5.0 wspiera przestrzenne typy danych i funkcje (nie w 100% zgodne z Open- GIS). Zapytania przestrzenne ograniczone do MBR. PostGIS rozszerzenie do PostgreSQL, wprowadza zgodne z OpenGIS typy danych i funkcje analityczne. Oracle Spatial zgodny z OpenGIS dodatek do Oracle. IBM DB2 Spatial Extender, Geodetic Extender. Dedykowane bazy danych GIS, np. GEODAS. W obiektowym modelu reprezentowania danych przestrzennych przyjętym przez Open Geospatial Consortium, który jest zaprezentowany na Rys. 2.1, wyróżnione na szaro są abstrakcyjne typy danych. Rysunek 2.1: Obiektowy model danych przestrzennych (http://dev.mysql.com) PostGIS PostGIS to rozszerzenie PostgreSQL, na które należy szczególnie zwrócić uwagę. Daje ono możliwość zapisywania danych geograficznych wprost do bazy. Pozwala to na przetwarzanie posiadanych danych geograficznych. PostGIS dystrybuowany jest na licencji GNU GPL 5. PostGIS jest przestrzenna bazą danych i umożliwia: 5 13

14 przechowywanie geometryczne współrzędne punktów, linii, wieloboków i innych figur geometrycznych; obliczeni odległości, obszarów i obwodów przedmiotów lub figur określonych w przestrzeni; określanie przestrzennych predykatów; tworzenie przestrzennych indeksów. W PostGIS zoptymalizowano indeksowanie opierając się na lekkiej geometrii, by zaoszczędzić zużycie pamięci oraz miejsca na dyskach, co umożliwia zwiększenie ilości danych na serwerach, przyśpieszeniu przenoszenia danych z dysków twardych do RAM oraz poprawiło wydajność zapytań do bazy OpenStreetMap OpenStreetMap (OSM) projekt społeczności internetowej mający na celu stworzenie darmowej, swobodnie dostępnej, edytowalnej przez zarejestrowanych użytkowników mapy całej kuli ziemskiej [9]. OpenStreetMap jest projektem zainspirowanym przez wikipedie. Każde miejsce można edytować na podstawie śladów GPS, map, do których wygasły prawa autorskie, zdjęć satelitarnych oraz własnych spostrzeżeń [9]. Powstał on 1 lipca 2004 roku. Założycielem był Steve Coast. Obecnie serwis przekroczył 200 tys. użytkowników. Od grudnia 2006 OSM może używać fotografii satelitarnych Yahoo!, które są dużo dokładniejsze od używanych poprzednio (Landsat). OpenStreetMap jest nazywany The Free Wiki World Map. Dane z OSM udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach By wyeksportować dane z OSM, klikamy zakładkę Eksport, wybieramy obszar do eksportu ręcznie lub wpisując i wybieramy 1 z 4 formatów: 1. Dane XMP OpenStreetMap, 2. Obrazek z Mapnika, 3. Obrazek z Osmarender, 4. HTML do wklejenia. W niniejszej aplikacji użyty został pierwszy sposób Dane XML OpenStreetMap. Wszystkie aktualne dane (węzły, drogi, relacje i tagi) w formacie XML. Rozwiązanie to ma jedno ograniczenie: w zaznaczonym obszarze nie może znajdować się więcej niż 5000 węzłów. Dane XML są zapisywane w pliku.osm i mogą być otwarte w takich narzędziach jak osmoza, osmfilter lub JOSM. 14

15 2.4. OpenLayers OpenLayers jest to biblioteka JavaScript do wyświetlania map w przeglądarkach internetowych udostępniana na licencji open surce (na podstawie zmodyfikowanej licencji BSD). Dostarcza API do tworzenia internetowych serwisów bogatych w dane geograficzne, takich jak Google Maps i Bing Maps [8]. OpenLayers jest używany przez OpenStreetMap w projekcie Slippy Map. Dane mogą pochodzić z: Google Maps, OpenStreetMaps, Virtual Earth, Mapa serwisu WWW, Funkcja Web service, Yahoo! Maps, UMN MapServer, GeoServer, Ka-Map. OpenLayers realizuje standardowe metody dostępu do danych geograficznych, takie jak OpenGIS Maping Service (WMS) i Web Feature Service (WFS). OpenLayers umożliwia nakładanie warstw na inną mapę lub użycie fotomapy jako warstwy podkładowej dla naszej mapy. OpenLayers posiada następujące rodzaje warstw [8]: Warstwa bazowa (wykluczają się nawzajem, może być tylko jedna aktywna, aktywna warstwa bazowa decyduje o projekcji mapy i poziomie zoom), Warstwa nakładek (może być wiele włączonych jednocześnie ): Warstwy rastrowe (raster layers) są warstwami obrazów. Warstwy te są zazwyczaj w stałej projekcji i nie mogą być zmieniane po stronie klienta. Warstwa znacznikowa (marker layer) służą do umieszczania znaczników interesujących nas miejsc. Oprócz warstw możemy umieszczać kontrolki, które wpływają na stan mapy i wyświetlają dodatkowe informacje. Ciekawsze kontrolki to [8]: Panel zbiór przycisków, 15

16 Attribution z każdą warstwą można skojarzyć napis pokazywany zwykle w prawym dolnym rogu mapy, EditingToolbar wyspecjalizowany panel zawierający przyciski pozwalające użytkownikowi nawigować po mapie, stawiać punkty oraz rysować linie i wielokąty, KeyboardDefaults włącza nawigację po mapie za pomocą klawiatury (klawisze strzałek, Home/End, Pg Up/Down itp.), LayerSwitcher ikonka plusa zwykle w prawym górnym rogu pozwalająca po kliknięciu włączać/wyłączać nakładki i wybierać warstwę bazową spośród zaproponowanych, Measure pozwala mierzyć (np. w km) długość narysowanej przez użytkownika trasy oraz powierzchnię narysowanego wielokąta (np. w km2), ModifyFeature pozwala użytkownikowi modyfikować obiekty warstwy wektorowej (przesuwać, tworzyć nowe i usuwać wierzchołki ścieżki, zmieniać rozmiar i obracać figury), MousePosition wyświetla w prawym dolnym rogu współrzędne geograficzne punktu mapy wskazywanego przez kursor myszki, NavigationHistory zapamiętuje kroki nawigacji i pozwala przywracać poprzedni/następny stan (przyciski Previous i Next), ScaleLine pokazuje podziałkę mapy w lewym dolnym rogu AJAX AJAX (ang. Asynchronous JavaScript and XML, asynchroniczny JavaScript i XML) technologia używana w programowaniu stron internetowych pozwalająca na zmianę ich zawartości bez ponownego odświeżenia tej strony w sposób asynchroniczny. Nie wymaga to przesłania całości kodu z serwera do przeglądarki i jest to szybsze rozwiązanie niż tradycyjne 6. Technologia ta zawiera następujące elementy: XMLHttpRequest pozwala na asynchroniczne przesyłanie danych, nawet z wielu miejsc i umożliwia użytkownikowi dokonywanie innych czynności w trakcie ich pobierania. JavaScript może to być dowolny język skryptowy działający po stronie użytkownika i pozwalający na DOM (obiektowy model dokumentu). XML język znaczników, w którym opisane są otrzymane informacje. Może to być też inny format i wtedy otrzymywane są jako tekst (HTML, JavaScript (JSON)). Wady i utrudnienia: 6 16

17 Metoda tą jest inna od tradycyjnego przeglądania w przód, wstecz, przez co cofniecie w oknie przeglądarki może mieć inne skutki niż zamierzone. Utrudnia automatyczne pobieranie strony. Utrudnia analizę ruchu w sieci Formaty wymiany danych Korzystając z technologii AJAX podczas tworzenia aplikacji internetowych pojawia się problem z wymianą danych pomiędzy interfejsem użytkownika a serwerem. Nie można wprost przesyłać danych z funkcji Javascript do skryptów PHP, gdyż ich struktura zostanie utracona. Dane należy przekształcić tak, aby po przekazaniu do skryptu PHP ich struktura została zachowana. W tym celu wykorzystuje się serializację. Serializacja proces polegający na zapisaniu obiektu do postaci szeregowej, czyli w strumień bajtów z zachowaniem jego aktualnej struktury. Procesem do niego odwrotnym jest deserializacja. Polega ona na przywróceniu obiektu do stanu sprzed serializacji. Serializowane obiekty można: 7 zapisac do pliku, przesłać do innego procesu, przesłać do innego komputera. Istnieje kilka formatów przekazywania danych wykorzystujących tę metodę m.in. OSM XML, JSON, WKT OSM XML Format OSM XML jest reprezentacją danych pochodzących z OpenStreetMap w standardzie XML. W sposób sformalizowany możemy przy pomocy tego formatu przechowywać informacje o węzłach (nodes), drogach (ways) oraz powiązaniach (relations) wraz z przypisanymi im etykietami (tags) [9]. Graficzną interpretację węzłów i dróg można zobaczyć na Rys Rysunek 2.2: Graficzna interpretacja węzłów i dróg 7 17

18 Atrybuty wspólne dla wszystkich elementów formatu OSM XML: user Nazwa użytkownika (string), który ostatni dokonał modyfikacji danego elementu. Użytkownik może zmieniać swoją nazwę uzytkownika. uid Numeryczny identyfikator użytkownika (integer), który ostatni dokonał modyfikacji danego elementu. Użytkownik nie może modyfikować jego wartości. timestamp Data ostatniej modyfikacji danego elementu, zapisana w standardzie ISO visible Logiczna wartość ( true lub false ) określająca czy element ma być wizualizowany na mapie. version Numer wersji (integer) danego elementu, począwszy od 1 przy każdej zmianie zwiększana o 1. changeset Wartość (integer), w której dany element został utworzony lub zmodyfikowany określajaca przyrostową paczkę zawierającą tylko zmiany w stosunku do poprzedniej wersji. Węzły - podstawowe elementy budowy systemu OSM. Posiadają 2 podstawowe wymiary: długość geograficzną (longitude) oraz szerokość geograficzną (latitude). Czasem mogą zawierać trzeci wymiar wysokość (dimension). Węzły mogą służyć do definiowania dróg lub też reprezentować samodzielny niezwiązany punkt (np. restauracje). Przykładowy kod OSM XML opisujący węzeł List Znaczniki charakteryzujące węzły w formacie OSM XML: id Unikalna liczba całkowita większa bądź równa 1 trwale przypisana do każdego z węzłów. Identyfikator (id) istniejącego węzła pozostaje niezmienny, mimo że jego dane są edytowane lub dodawane. Jeśli usuniemy identyfikator węzła nie możemy użyć tej wartości dla żadnego innego węzła (chyba że przywrócimy skasowany węzeł). lat Szerokość geograficzna. Liczba z zakresu od -90 do 90 podawana z dokładnością do 7 miejsc po przecinku. Niektóre aplikacje akceptują wartości szerokości tylko z zakresu od -85 do 85. lon Długość geograficzna. Liczba z zakresu od -180 do 180 podawana z dokładnością do 7 miejsc po przecinku. tag Para klucz / wartość. Dla każdego węzła może występować wiele takich par, lecz klucz nie może się powtarzać. Drogi - uporządkowane lista co najmniej 2 a co najwyżej 2000 węzłów, opisująca strukturę liniową, taką jak ulica, linia kolejowa, rzeka lub wielokąt obszar, zarys budynku. Drogi możemy charakteryzować ze wzgłedu na ich jednorodne własciwosci, takie jak klasa drogi (autostrada, droga expresowa itp.), rodzaj nawieszchni, ograniczenia prędkości. Jeśli jakaś droga zawiera różne właściwości 18

19 <osm v e r s i o n =" 0. 6 " g e n e r a t o r =" OpenStreetMap s e r v e r "> <node i d =" " l a t =" " l o n =" " v e r s i o n =" 2 " c h a n g e s e t =" " u s e r =" wzab " u i d =" " v i s i b l e =" t r u e " timestamp =" T14:09:13Z "> < t a g k=" name " v=" Karczma "Rzym" " / > < t a g k=" amenity " v=" r e s t a u r a n t " / > < / node> < / osm> Listing 2.4: Przykład węzła Karczma Rzym w Suchej Beskidzkiej. powinna zostać podzielona na krótsze odcinki, tak aby każdy z nich posiadał tylko jednorodne właściwości. Przykładowy kod OSM XML opisujący drogę List Możemy wyróżnić tzw. drogi zamknięte (closed way). Droga taka zaczyna się i kończy tym samym węzłem. Znaczniki charakteryzujące drogi w formacie OSM XML: id Liczba całkowita (integer) wieksza bądź równa 1, która stanowi identyfikator drogi. Identyfikator ten nie musi przyjmować wartości unikalnych w stosunku do identyfikatorów węzłów mogą się powtarzać. węzły Lista wszystkich węzłów (id węzłów), które składają się na drogę. tag Para klucz / wartość. Dla każdej drogi może występować wiele takich par, lecz klucz nie może się powtarzać. Relacje grupy węzłów, dróg i innych relacji, które mogą posiadać pewne wspólne wartości. Znaczniki charakteryzujące relacje w formacie OSM XML: id Liczba całkowita (integer) wieksza bądź równa 1, która stanowi identyfikator relacji. tag Para klucz / wartość. Dla każdej relacji może występować wiele takich par, lecz klucz nie może się powtarzać. members Uporządkowana lista wszystkich elementów będących uczestnikami relacji. Każdy z nich jest opisywany za pomocą: type Typ uczestnika relacji droga ( way ) albo węzeł ( node ). ref Liczba całkowita (integer) będąca identyfikatorem uczestnika relacji. role Łańcuch znaków (string) określający rolę jaką pełni uczestnik relacji JSON JSON (JavaScript Object Notation ) jest to lekki, tekstowy format wymiany danych komputerowych będący podzbiorem JavaScript. Mimo to jest to format niezależny od konkretnego jezyka. Wiele języków 19

20 <osm v e r s i o n =" 0. 6 " g e n e r a t o r =" OpenStreetMap s e r v e r "> <way i d =" " v i s i b l e =" t r u e " timestamp =" T15:41:19Z " v e r s i o n =" 2 " c h a n g e s e t =" " u s e r =" l o o l 3 k 6 9 " u i d =" "> <nd r e f =" " / > <nd r e f =" " / > <nd r e f =" " / > <nd r e f =" " / > <nd r e f =" " / > <nd r e f =" " / > < t a g k=" c r e a t e d _ b y " v=" P o t l a t c h f " / > < t a g k=" highway " v=" r e s i d e n t i a l " / > < t a g k=" name " v=" Handlowa " / > < / way> < / osm> Listing 2.5: Przykład drogi ulica Handlowa w Suchej Beskidzkiej. programowania obsługuje ten format danych przez dodatkowe pakiety bądź biblioteki. Wśród nich są ActionScript, C, C++, C#, ColdFusion, E, Java, JavaScript, ML, Objective CAML, Perl, PHP, Python, REBOL oraz Ruby. 8. JSON powstał w oparciu o dwie uniwersalne struktury: Zbiór par nazwa / wartość. W większości języków implementuje się to za pomocą obiektów, struktur, rekordów, tablic asocjacyjnych, słowników, tabeli hashy lub listy z kluczem. Uporządkowana lista wartości, implementowana jako lista, tablica, sekwencja lub wektor. JSON jest jednym z nieformalnych sposobów przekazywania danych do aplikacji opartych o AJAX. W typowych przypadkach dane w formacie JSON są pobierane z serwera jako tekst przy wykorzystaniu obiektu XMLHttpRequest języka JavaScript, a następnie przekształcane na obiekt 9. W porównaniu z formatem XML, JSON jest łatwiejszy i szybszy, jak również jego analiza składniowa jest prostsza. JSON jest używany często do serializacji i przekazywania danych Well-known text Well-known text(wkt) służy do reprezentacji wektorowej geometrii obiektów na mapie, przestrzennego odniesienia obiektów i transformacji miedzy systemami przestrzennego odniesienia. Binarny odpowiednik (WKB) jest używany do przesyłania i przechowywania tych samych danych w bazach danych (np. PostGIS) 10. Obiekty geometryczne, które mogą być reprezentowane rzez WKT:

21 {osm : { v e r s i o n : 0. 6, g e n e r a t o r : OpenStreetMap s e r v e r, way : { i d : , v i s i b l e : t r u e, timestamp : T15 : 4 1 : 1 9 Z, v e r s i o n : 2, c h a n g e s e t : , u s e r : lool3k69, u i d : , nd : [ { r e f : , { r e f : , { r e f : , { r e f : , { r e f : , { r e f : ], t a g : [ { k : c r e a t e d _ b y, v : P o t l a t c h f, {k : highway, v : r e s i d e n t i a l, {k : name, v : Handlowa ] Listing 2.6: Przykład drogi ulica Handlowa w Suchej Beskidzkiej w JSON. Punkty Linie Wielokąty TINs Wielościany POINT (6 10) LINESTRING (3 4,10 50,20 25) POLYGON( ( 1 1,5 1,5 5,1 5,1 1), ( 2 2,2 3,3 3,3 2,2 2) ) MULTIPOINT ( ( ), ( ) ) MULTILINESTRING ( ( 3 4,10 50,20 25),( 5 8, 10 8, 15 4) ) MULTIPOLYGON( ( ( 1 1,5 1,5 5,1 5,1 1), ( 2 2,2 3,3 3,3 2,2 2) ), ( ( 6 3,9 2,9 4,6 3) ) ) GEOMETRYCOLLECTION( POINT (4 6), LINESTRING (4 6,7 10) ) POINT ZM ( ) POINT M (1 1 80) POINT EMPTY MULTIPOLYGON EMPTY Listing 2.7: Pprzykładowe ciągi geometryczne WKT. 21

ĆWICZENIE 1: Przeszukiwanie grafów cz. 1 strategie ślepe

ĆWICZENIE 1: Przeszukiwanie grafów cz. 1 strategie ślepe Instytut Mechaniki i Inżynierii Obliczeniowej Wydział Mechaniczny Technologiczny, Politechnika Śląska www.imio.polsl.pl METODY HEURYSTYCZNE ĆWICZENIE 1: Przeszukiwanie grafów cz. 1 strategie ślepe opracował:

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki. Paweł Parys. Nr albumu: 209216. Aukcjomat

Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki. Paweł Parys. Nr albumu: 209216. Aukcjomat Uniwersytet Warszawski Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Paweł Parys Nr albumu: 209216 Aukcjomat Praca licencjacka na kierunku INFORMATYKA w zakresie INFORMATYKA Praca wykonana pod kierunkiem

Bardziej szczegółowo

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLĄGU INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ Sprawozdanie z Seminarium Dyplomowego Temat: Ułatwienia wynikające z zastosowania Frameworku CakePHP podczas budowania stron internetowych

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne bazy danych. Definicja i cechy przestrzennych baz danych

Przestrzenne bazy danych. Definicja i cechy przestrzennych baz danych Przestrzenne bazy danych Definicja i cechy przestrzennych baz danych Zakres wykładów Wstęp do przestrzennych baz danych Typy geometryczne Funkcje geometryczne Modelowanie danych Metody rozwiązywania problemów

Bardziej szczegółowo

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni Akademia Morska w Gdyni Gdynia 2004 1. Podstawowe definicje Baza danych to uporządkowany zbiór danych umożliwiający łatwe przeszukiwanie i aktualizację. System zarządzania bazą danych (DBMS) to oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Webowy generator wykresów wykorzystujący program gnuplot

Webowy generator wykresów wykorzystujący program gnuplot Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Marcin Nowak nr albumu: 254118 Praca inżynierska na kierunku informatyka stosowana Webowy generator wykresów wykorzystujący

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych dr inż. Adam Iwaniak Infrastruktura Danych Przestrzennych w Polsce i Europie Seminarium, AR Wrocław

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

serwisy W*S ERDAS APOLLO 2009

serwisy W*S ERDAS APOLLO 2009 serwisy W*S ERDAS APOLLO 2009 1 OGC (Open Geospatial Consortium, Inc) OGC jest międzynarodowym konsorcjum 382 firm prywatnych, agencji rządowych oraz uniwersytetów, które nawiązały współpracę w celu rozwijania

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE

Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE Projektowanie baz danych za pomocą narzędzi CASE Metody tworzenia systemów informatycznych w tym, także rozbudowanych baz danych są komputerowo wspomagane przez narzędzia CASE (ang. Computer Aided Software

Bardziej szczegółowo

Google Maps, czyli jak znaleźć w internecie zdjęcie satelitarne domu, w którym mieszkam!

Google Maps, czyli jak znaleźć w internecie zdjęcie satelitarne domu, w którym mieszkam! Logo designed by Armella Leung, www.armella.fr.to Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ

PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ Systemy baz danych 1. 2 Wstęp do baz danych 2. 2 Relacyjny model baz danych. 3. 2 Normalizacja baz danych. 4. 2 Cechy

Bardziej szczegółowo

Heurystyki. Strategie poszukiwań

Heurystyki. Strategie poszukiwań Sztuczna inteligencja Heurystyki. Strategie poszukiwań Jacek Bartman Zakład Elektrotechniki i Informatyki Instytut Techniki Uniwersytet Rzeszowski DLACZEGO METODY PRZESZUKIWANIA? Sztuczna Inteligencja

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

RELACYJNE BAZY DANYCH

RELACYJNE BAZY DANYCH RELACYJNE BAZY DANYCH Aleksander Łuczyk Bielsko-Biała, 15 kwiecień 2015 r. Ludzie używają baz danych każdego dnia. Książka telefoniczna, zbiór wizytówek przypiętych nad biurkiem, encyklopedia czy chociażby

Bardziej szczegółowo

Aplikacja projektu Program wycinki drzew i krzewów dla RZGW we Wrocławiu

Aplikacja projektu Program wycinki drzew i krzewów dla RZGW we Wrocławiu Aplikacja projektu Program wycinki drzew i krzewów dla RZGW we Wrocławiu Instrukcja obsługi Aplikacja wizualizuje obszar projektu tj. Dorzecze Środkowej Odry będące w administracji Regionalnego Zarządu

Bardziej szczegółowo

Baza danych. Baza danych to:

Baza danych. Baza danych to: Baza danych Baza danych to: zbiór danych o określonej strukturze, zapisany na zewnętrznym nośniku (najczęściej dysku twardym komputera), mogący zaspokoić potrzeby wielu użytkowników korzystających z niego

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury Obsługa za pomocą klawiatury Różnego typu interfejsy wykorzystują różne metody reagowania i wydawania poleceń przez użytkownika. W środowisku graficznym najpopularniejsza jest niewątpliwie mysz i inne

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I ROZWÓJ WOLNEGO OPROGRAMOWANIA W WOJEWÓDZKIM WĘŹLE INFRASTRUKTURY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ

WYKORZYSTANIE I ROZWÓJ WOLNEGO OPROGRAMOWANIA W WOJEWÓDZKIM WĘŹLE INFRASTRUKTURY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ WYKORZYSTANIE I ROZWÓJ WOLNEGO OPROGRAMOWANIA W WOJEWÓDZKIM WĘŹLE INFRASTRUKTURY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ Zamawiający: Wojewódzkie Biuro Urbanistyczne we Wrocławiu ul. Świdnicka 12/16 50-068 Wrocław Wykonawca:

Bardziej szczegółowo

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Michał Ochociński nr albumu: 236401 Praca magisterska na kierunku informatyka stosowana Tworzenie i obsługa wirtualnego

Bardziej szczegółowo

I. Informacje ogólne. Jednym z takich systemów jest Mambo.

I. Informacje ogólne. Jednym z takich systemów jest Mambo. MAMBO (CMS) I. Informacje ogólne CMS, Content Management System ("system zarządzania treścią") jest to jedna lub zestaw aplikacji internetowych pozwalających na łatwe utworzenie oraz późniejszą aktualizację

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja implementacyjna aplikacji serwerowej

Specyfikacja implementacyjna aplikacji serwerowej Projekt: System wspomagania osób studiujących Strona: 1 / 7 Opracowali: Zatwierdzili: Spis treści Damian Głuchowski Krzysztof Krajewski Krzysztof Krajewski dr inż. Sławomir Skoneczny Spis treści... 1 1.

Bardziej szczegółowo

www.plansoft.org plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Panel wyszukiwania PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW

www.plansoft.org plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Panel wyszukiwania PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW Zmiany w Plansoft.org Panel wyszukiwania... 1 Uruchamianie panelu wyszukiwania... 2 Wyszukiwanie poleceń menu... 2 Wyszukiwanie rozkładów zajęć wykładowców... 3 Wyszukiwanie rozkładów zajęć grup i użycia

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i implementacja mobilnego systemu wspomagającego organizowanie zespołowej aktywności fizycznej Autor: Krzysztof Salamon W dzisiejszych czasach życie ludzi

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 Bazy Danych LITERATURA C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 J. D. Ullman, Systemy baz danych, WNT - W-wa, 1998 J. D. Ullman, J. Widom, Podstawowy

Bardziej szczegółowo

Załącznik techniczny przedmiotu zamówienia komponentu

Załącznik techniczny przedmiotu zamówienia komponentu Załącznik nr 1 mapowego dla portalu WWW Załącznik techniczny przedmiotu zamówienia komponentu 1.1 Komponent mapowy Zleceniodawcy pozostawia się wolną rękę w wyborze technologii w jakiej zostanie stworzony

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut)

Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut) Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut) Cookies niewielkie porcje danych tekstowych, które mogą być przesyłane między serwerem a przeglądarką. Przeglądarka przechowuje te dane przez określony czas.

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

Podstawy pracy w systemie Doradca.

Podstawy pracy w systemie Doradca. Podstawy pracy w systemie Doradca. Wstęp. Program Doradca jest aplikacją systemu Windows typu klient- serwer. Oznacza to że baza z dokumentami, użytkownikami, klientami i innymi zasobami znajduje się na

Bardziej szczegółowo

Informator nawigacyjny dla Górnej Odry i Kanału Gliwickiego INSTRUKCJA OBSŁUGI

Informator nawigacyjny dla Górnej Odry i Kanału Gliwickiego INSTRUKCJA OBSŁUGI Informator nawigacyjny dla Górnej Odry i Kanału Gliwickiego INSTRUKCJA OBSŁUGI GLIWICE 2012 r. Informator Nawigacyjny Informator nawigacyjny dla Górnej Odry i Kanału Gliwickiego INSTRUKCJA OBSŁUGI Gliwice,

Bardziej szczegółowo

ERDAS ADE Suite edytor baz danych Oracle Spatial

ERDAS ADE Suite edytor baz danych Oracle Spatial ERDAS ADE Suite edytor baz danych Oracle Spatial III Konferencja naukowo-techniczna WAT i GEOSYSTEMS Polska, Serock, 12 czerwca, 2008 ERDAS, Inc. A Hexagon Company. All Rights Reserved Czym jest ERDAS

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja II

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja II Zespół TI Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski ti@ii.uni.wroc.pl http://www.wsip.com.pl/serwisy/ti/ Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja II Rozkład wymagający

Bardziej szczegółowo

PL 198457 B1. ABB Sp. z o.o.,warszawa,pl 17.12.2001 BUP 26/01. Michał Orkisz,Kraków,PL Mirosław Bistroń,Jarosław,PL 30.06.

PL 198457 B1. ABB Sp. z o.o.,warszawa,pl 17.12.2001 BUP 26/01. Michał Orkisz,Kraków,PL Mirosław Bistroń,Jarosław,PL 30.06. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 198457 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340813 (51) Int.Cl. G06F 17/21 (2006.01) G06Q 10/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja I

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja I Zespół TI Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski ti@ii.uni.wroc.pl http://www.wsip.com.pl/serwisy/ti/ Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja I Rozkład zgodny

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3 Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3 0. Logo [6 godz.] PODSTAWA PROGRAMOWA: Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera, stosowanie podejścia algorytmicznego.

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy

INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy INFORMATYKA Pytania ogólne na egzamin dyplomowy 1. Wyjaśnić pojęcia problem, algorytm. 2. Podać definicję złożoności czasowej. 3. Podać definicję złożoności pamięciowej. 4. Typy danych w języku C. 5. Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć Geoportal

Jak stworzyć Geoportal Jak stworzyć Geoportal przy pomocy darmowego oprogramowania Grzegorz Olejarz olejarz.net 1. GEOPORTALE 2 Co to jest Geoportal? Geoportal portal internetowyzapewniający dostęp do usługdanych przestrzennych

Bardziej szczegółowo

Pojęcie systemu informacyjnego i informatycznego

Pojęcie systemu informacyjnego i informatycznego BAZY DANYCH Pojęcie systemu informacyjnego i informatycznego DANE wszelkie liczby, fakty, pojęcia zarejestrowane w celu uzyskania wiedzy o realnym świecie. INFORMACJA - znaczenie przypisywane danym. SYSTEM

Bardziej szczegółowo

Opis funkcji modułu Konwerter 3D

Opis funkcji modułu Konwerter 3D Opis funkcji modułu Konwerter 3D www.cadprojekt.com.pl Kliknij na tytuł rozdziału, aby przejść do wybranego zagadnienia MODUŁ KONWERTER 3D...3 Wygląd i funkcje okna modułu Konwerter 3D...3 Konwertowanie

Bardziej szczegółowo

autor poradnika - KS Jak zamieszczać i edytować artykuły na szkolnej stronie internetowej

autor poradnika - KS Jak zamieszczać i edytować artykuły na szkolnej stronie internetowej Jak zamieszczać i edytować artykuły na szkolnej stronie internetowej adres naszej strony: www.zs3.wroc.pl logo liceum 1. Aby dodać artykuł należy się zalogować: System pokaże nazwę zalogowanego użytkownika

Bardziej szczegółowo

Zasady programowania Dokumentacja

Zasady programowania Dokumentacja Marcin Kędzierski gr. 14 Zasady programowania Dokumentacja Wstęp 1) Temat: Przeszukiwanie pliku za pomocą drzewa. 2) Założenia projektu: a) Program ma pobierać dane z pliku wskazanego przez użytkownika

Bardziej szczegółowo

MODUŁ LOKALIZACJI. Funkcja animacji i wizualizacji śladu trasy pojazdu na mapie cyfrowej

MODUŁ LOKALIZACJI. Funkcja animacji i wizualizacji śladu trasy pojazdu na mapie cyfrowej SYSTEM SMOK MODUŁ LOKALIZACJI MODUŁ MAPOWY MODUŁ MONITOROWANIA ZABUDOWY MODUŁ IDENTYFIKACJI KIEROWCY MODUŁ TERMINALA PDA MODUŁ REJESTRACJI OBRAZU MODUŁ KONTROLI PALIWA ELEKTRONICZNA KARTA DROGOWA MODUŁ

Bardziej szczegółowo

Opis ćwiczeń zrealizowanych podczas szkolenia

Opis ćwiczeń zrealizowanych podczas szkolenia Opis ćwiczeń zrealizowanych podczas szkolenia Szkolenie dedykowane dla pracowników JST I. Weryfikacja zapisów dokumentów planistycznych Wykorzystana funkcjonalność oprogramowania QGIS: Wizualizacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki KLASA III

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki KLASA III Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki KLASA III 0. Logo [6 godz.] PODSTAWA PROGRAMOWA: Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera, stosowanie podejścia algorytmicznego.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie serwisów WMS w oprogramowaniu GEO-MAP

Wykorzystanie serwisów WMS w oprogramowaniu GEO-MAP Wykorzystanie serwisów WMS w oprogramowaniu GEO-MAP 1. Informacje ogólne WMS (Web Map Service) to opracowany przez OGC (Open Geospatial Consortium) międzynarodowy standard publikacji danych przestrzennych

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość.

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość. PROJEKT TECHNICZNY Implementacja Systemu B2B w firmie Lancelot i w przedsiębiorstwach partnerskich Przygotowane dla: Przygotowane przez: Lancelot Marek Cieśla Grzegorz Witkowski Constant Improvement Szkolenia

Bardziej szczegółowo

Viatoll Calc v1.3. Viatoll Calc. Instrukcja użytkownika. Strona 1

Viatoll Calc v1.3. Viatoll Calc. Instrukcja użytkownika. Strona 1 Viatoll Calc Instrukcja użytkownika Strona 1 Spis treści 1 Wstęp...3 2 Opis panelu głównego...3 2.1 Menu aplikacji...4 2.2 Tabela z trasami...5 2.3 Strona kalkulatora viatoll...6 2.4 Pasek statusu...7

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1 Moduł Mapy 2

Spis treści. 1 Moduł Mapy 2 Spis treści 1 Moduł Mapy 2 1.1 Elementy planu............................. 2 1.1.1 Interfejs widoku......................... 3 1.1.1.1 Panel sterujacy.................... 3 1.1.1.2 Suwak regulujacy przybliżenie...........

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotowali: mgr inż. Arkadiusz Bukowiec mgr inż. Remigiusz Wiśniewski LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

Bardziej szczegółowo

System zarządzający grami programistycznymi Meridius

System zarządzający grami programistycznymi Meridius System zarządzający grami programistycznymi Meridius Instytut Informatyki, Uniwersytet Wrocławski 20 września 2011 Promotor: prof. Krzysztof Loryś Gry komputerowe a programistyczne Gry komputerowe Z punktu

Bardziej szczegółowo

Metody przeszukiwania

Metody przeszukiwania Metody przeszukiwania Co to jest przeszukiwanie Przeszukiwanie polega na odnajdywaniu rozwiązania w dyskretnej przestrzeni rozwiązao. Zwykle przeszukiwanie polega na znalezieniu określonego rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Oracle Application Express -

Oracle Application Express - Oracle Application Express - Wprowadzenie Wprowadzenie Oracle Application Express (dawniej: HTML DB) to narzędzie do szybkiego tworzenia aplikacji Web owych korzystających z bazy danych Oracle. Od użytkownika

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2010 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja logowania do systemu e-bank EBS

Instrukcja logowania do systemu e-bank EBS Instrukcja logowania do systemu e-bank EBS 1. Instalacja programu JAVA Przed pierwszą rejestracją do systemu e-bank EBS na komputerze należy zainstalować program JAVA w wersji 6u7 lub nowszej. Można go

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Kubickiego 9 lok. 5, 02-954 Warszawa, tel./fax 847-35-80, 843-41-68 www.geo-system.com.pl geo-system@geo-system.com.

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Kubickiego 9 lok. 5, 02-954 Warszawa, tel./fax 847-35-80, 843-41-68 www.geo-system.com.pl geo-system@geo-system.com. GEO-SYSTEM Sp. z o.o. ul. Kubickiego 9 lok. 5, 02-954 Warszawa, tel./fax 847-35-80, 843-41-68 www.geo-system.com.pl geo-system@geo-system.com.pl e-mapa Podręcznik użytkownika Warszawa 2012 e-mapa podręcznik

Bardziej szczegółowo

System kontroli wersji - wprowadzenie. Rzeszów,2 XII 2010

System kontroli wersji - wprowadzenie. Rzeszów,2 XII 2010 System kontroli wersji - wprowadzenie Rzeszów,2 XII 2010 System kontroli wersji System kontroli wersji (ang. version/revision control system) służy do śledzenia zmian głównie w kodzie źródłowym oraz pomocy

Bardziej szczegółowo

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Małgorzata Barańska Wydział Informatyki i Zarządzania, Politechnika Wrocławska Beata Laszkiewicz Wydział

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 Planowanie trasy robota mobilnego w siatce kwadratów pól - Algorytm A

Ćwiczenie 1 Planowanie trasy robota mobilnego w siatce kwadratów pól - Algorytm A Ćwiczenie 1 Planowanie trasy robota mobilnego w siatce kwadratów pól - Algorytm A Zadanie do wykonania 1) Utwórz na pulpicie katalog w formacie Imię nazwisko, w którym umieść wszystkie pliki związane z

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów BESKIDZKIE TOWARZYSTWO EDUKACYJNE Podstawy technologii cyfrowej i komputerów Budowa komputerów cz. 2 systemy operacyjne mgr inż. Radosław Wylon 2010 1 Spis treści: Rozdział I 3 1. Systemy operacyjne 3

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

Rozdział ten zawiera informacje o sposobie konfiguracji i działania Modułu OPC.

Rozdział ten zawiera informacje o sposobie konfiguracji i działania Modułu OPC. 1 Moduł OPC Moduł OPC pozwala na komunikację z serwerami OPC pracującymi w oparciu o model DA (Data Access). Dzięki niemu można odczytać stan obiektów OPC (zmiennych zdefiniowanych w programie PLC), a

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII APPLET- JAVA W TWORZENIU

KONCEPCJA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII APPLET- JAVA W TWORZENIU KONCEPCJA WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII APPLET- JAVA W TWORZENIU TORINGU PRZEMIESZCZA I ICH WIZUALIZACJI NA MAPIE CYFROWEJ 05-130 Zegrze, ul. Warszawska 22A Appletu przy projektowaniu i tworzeniu systemu Applet-

Bardziej szczegółowo

Algorytm. a programowanie -

Algorytm. a programowanie - Algorytm a programowanie - Program komputerowy: Program komputerowy można rozumieć jako: kod źródłowy - program komputerowy zapisany w pewnym języku programowania, zestaw poszczególnych instrukcji, plik

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (inżynierski) dla kierunku INFORMATYKA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (inżynierski) dla kierunku INFORMATYKA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (inżynierski) dla kierunku INFORMATYKA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (inżynierskim)

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE

INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE Studia podyplomowe dla nauczycieli INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE Przedmiot JĘZYKI PROGRAMOWANIA DEFINICJE I PODSTAWOWE POJĘCIA Autor mgr Sławomir Ciernicki 1/7 Aby

Bardziej szczegółowo

Dokument Detaliczny Projektu

Dokument Detaliczny Projektu Dokument Detaliczny Projektu Dla Biblioteki miejskiej Wersja 1.0 Streszczenie Niniejszy dokument detaliczny projektu(ddp) przedstawia szczegóły pracy zespołu projektowego, nad stworzeniem aplikacji bazodanowej

Bardziej szczegółowo

Forum Client - Spring in Swing

Forum Client - Spring in Swing Forum Client - Spring in Swing Paweł Charkowski. 0. Cel projektu Celem projektu jest próba integracji Spring Framework z różnymi technologiami realizacji interfejsu użytkownika, oraz jej ocena. Niniejszy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA PORTALU SIDGG dla Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy 1. Uruchomienie aplikacji. a. Wprowadź nazwę użytkownika w miejsce Nazwa użytkownika b. Wprowadź hasło

Bardziej szczegółowo

Konspekt pracy inżynierskiej

Konspekt pracy inżynierskiej Konspekt pracy inżynierskiej Wydział Elektryczny Informatyka, Semestr VI Promotor: dr inż. Tomasz Bilski 1. Proponowany tytuł pracy inżynierskiej: Komunikator Gandu na platformę mobilną Android. 2. Cel

Bardziej szczegółowo

Aquarius Podręcznik uz ytkownika

Aquarius Podręcznik uz ytkownika "Wdrożenie wymagań dyrektywy INSPIRE / Dostosowanie zasobów danych przestrzennych PMŚ do wymagań dyrektywy INSPIRE Etap I" Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access

Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie bazy danych na przykładzie Access Tworzenie tabeli Kwerendy (zapytania) Selekcja Projekcja Złączenie Relacja 1 Relacja 2 Tworzenie kwedend w widoku projektu Wybór tabeli (tabel) źródłowych Wybieramy

Bardziej szczegółowo

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja.

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. Kontrola topto Obsługa aplikacji Kontrola topto 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. 5. Dodawanie, edycja i usuwanie przejść.

Bardziej szczegółowo

Projektowanie aplikacji z bazami danych

Projektowanie aplikacji z bazami danych Systemy mapowania relacyjno-obiektowego Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski Plan wykładu Wprowadzenie do trwałości Niedopasowanie paradygmatów Architektura warstwowa Czym jest ORM? Problemy i pytania

Bardziej szczegółowo

Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services

Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services Spis treści Podziękowania... xi Wprowadzenie... xiii Część I Rozpoczęcie pracy z usługami Reporting Services 1 Wprowadzenie do usług Reporting Services... 3 Platforma raportowania... 3 Cykl życia raportu...

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i realizacja elektronicznego dziennika ocen ucznia Autor: Grzegorz Dudek wykonanego w technologii ASP.NET We współczesnym modelu edukacji, coraz powszechniejsze

Bardziej szczegółowo

Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia

Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia nowego projektu (poniżej są utworzone projekty) Po kliknięciu

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO Zapytanie ofertowe nr 1/2014 Wrocław, dn. 29.01.2014 Lemitor Ochrona Środowiska Sp. z o. o. ul. Jana Długosza 40, 51-162 Wrocław tel. recepcja: 713252590, fax: 713727902 e-mail: biuro@lemitor.com.pl NIP:

Bardziej szczegółowo

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Rodzaje baz danych Bazy danych można podzielić wg struktur organizacji danych, których używają. Można podzielić je na: Bazy proste Bazy złożone Bazy proste Bazy

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Ruciński. Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki 2011. Promotor dr inż. Paweł Figat

Grzegorz Ruciński. Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki 2011. Promotor dr inż. Paweł Figat Grzegorz Ruciński Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki 2011 Promotor dr inż. Paweł Figat Cel i hipoteza pracy Wprowadzenie do tematu Przedstawienie porównywanych rozwiązań Przedstawienie zalet i wad porównywanych

Bardziej szczegółowo

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych ASKOM i asix to zastrzeżone znaki firmy ASKOM Sp. z o. o., Gliwice. Inne występujące w tekście znaki firmowe

Bardziej szczegółowo

Użycie Visual Basic for Applications ("VBA")

Użycie Visual Basic for Applications (VBA) Użycie Visual Basic for Applications ("VBA") Przegląd SEE z modułem VBA Developer SEE używa języka programowania Visual Basic for Applications (VBA) pozwalającego tworzyć krótkie programy zwane "makrami".

Bardziej szczegółowo

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym 1 Wprowadzenie do środowiska Oracle APEX, obszary robocze, użytkownicy Wprowadzenie Plan Administracja obszarem roboczym 2 Wprowadzenie Co to jest APEX? Co to jest APEX? Architektura Środowisko Oracle

Bardziej szczegółowo

Nadzorowanie stanu serwerów i ich wykorzystania przez użytkowników

Nadzorowanie stanu serwerów i ich wykorzystania przez użytkowników Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Tomasz Kapelak Nr albumu: 187404 Praca magisterska na kierunku Informatyka

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE INFORMATYKÓW SYSTEMY KONTROLI WERSJI CZ.1 16 XII 2009 OPRACOWAŁ: PRZEMYSŁAW PARDEL

KOŁO NAUKOWE INFORMATYKÓW SYSTEMY KONTROLI WERSJI CZ.1 16 XII 2009 OPRACOWAŁ: PRZEMYSŁAW PARDEL KOŁO NAUKOWE INFORMATYKÓW SYSTEMY KONTROLI WERSJI CZ.1 16 XII 2009 OPRACOWAŁ: PRZEMYSŁAW PARDEL Katedra Informatyki, Uniwersytet Rzeszowski 2009 Agenda System kontroli wersji CVS SVN Praca z SVN i Visual

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY - udostępnianie materiałów dydaktycznych w sieci SGH

MATERIAŁY - udostępnianie materiałów dydaktycznych w sieci SGH MATERIAŁY - udostępnianie materiałów dydaktycznych w sieci SGH SPIS TREŚCI i EKRANÓW WSTĘP Ekran1: Wstęp. Logowanie Ekran2: Strona początkowa UDOSTEPNIONE MATERIAŁY Ekran3: Dostępne materiały Ekran4: Zawartość

Bardziej szczegółowo

Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu. Wprowadzenie

Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu. Wprowadzenie mgr Piotr Gaś, dr hab. inż. Jerzy Mischke Ośrodek Edukacji Niestacjonarnej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie Samokontrola postępów w nauce z wykorzystaniem Internetu Wprowadzenie W każdym systemie

Bardziej szczegółowo

Kurs ECDL Moduł 3. Nagłówek i stopka Microsoft Office Word 2003. Autor: Piotr Dębowski. piotr.debowski@konto.pl

Kurs ECDL Moduł 3. Nagłówek i stopka Microsoft Office Word 2003. Autor: Piotr Dębowski. piotr.debowski@konto.pl Kurs ECDL Moduł 3 Nagłówek i stopka Microsoft Office Word 2003 Autor: Piotr Dębowski piotr.debowski@konto.pl Wolno: Creative Commons License Deed Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Na tych samych

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej prof. dr hab. inż. Andrzej J. OSIADACZ Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska dr hab. inż. Maciej

Bardziej szczegółowo

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i implementacja środowiska do automatyzacji przeprowadzania testów aplikacji internetowych w oparciu o metodykę Behavior Driven Development. Autor: Stepowany

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (inżynierski) dla kierunku INFORMATYKA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (inżynierski) dla kierunku INFORMATYKA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (inżynierski) dla kierunku INFORMATYKA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (inżynierskim)

Bardziej szczegółowo

8. Analiza danych przestrzennych

8. Analiza danych przestrzennych 8. naliza danych przestrzennych Treścią niniejszego rozdziału będą analizy danych przestrzennych. naliza, ogólnie mówiąc, jest procesem poszukiwania (wydobywania) informacji ukrytej w zbiorze danych. Najprostszym

Bardziej szczegółowo