Wpracy przedstawiono wyniki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpracy przedstawiono wyniki"

Transkrypt

1 Oleje hartownicze analiza zdolności chłodzącej prof. dr hab. inż. Henryk Adrian KIEROWNIK PRACOWNI METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I MODELOWANIA OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYDZIALE INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ AKADEMII GÓRNICZO-HUTNICZEJ W KRAKOWIE Głównym zadaniem ośrodka chłodzącego podczas hartowania jest kontrola szybkości odprowadzania ciepła od elementu hartowanego dla zapewnienia wymaganej mikrostruktury powstającej podczas rozpadu przechłodzonego austenitu dla uzyskania odpowiednich własności mechanicznych (3-5). Ośrodek chłodzący powinien zapewniać równomierność chłodzenia powierzchni dla zminimalizowania odkształceń i naprężeń szczątkowych. Dlatego też znajomość charakterystyk zdolności chłodzącej ośrodków stosowanych w obróbce cieplnej stali jest niezwykle ważna. Wpracy przedstawiono wyniki analizy zdolności chłodzącej wybranych olejów hartowniczych. Badania prowadzono przy wykorzystaniu urządzenia testującego ivf SmartQuench (1), za pomocą którego uzyskano krzywe chłodzenia sondy nagrzanej do temperatury 85 C i chłodzonej w pięciu olejach hartowniczych produkowanych przez firmę Orlen Oil, przy trzech temperaturach olejów: 2 C, 7 C i 11 C. Na podstawie krzywych chłodzenia obliczono parametry charakteryzujące zdolność chłodzącą olejów (2). Analizowano współczynniki przejmowania ciepła w funkcji temperatury. Uzyskane charakterystyki = f(t) wykorzystano do symulacji procesu hartowania elementów stalowych wykonanych ze stali 34CrMo4, wykorzystując autorski program komputerowy Heat_CTP. Wyniki symulacji weryfikowano eksperymentalnie. Pomiar krzywych chłodziwa Badanie zdolności chłodzącej ośrodków ciekłych jest realizowane przy zastosowaniu różnych metod. Bezpośrednie metody pomiaru efektywności chłodzenia przy wykorzystaniu metod oceny hartowności (krzywe U, próba Jominy ego) są czasochłonne. Dlatego też stosowane są metody oparte na pomiarach szybkości chłodzenia elementów o założonym kształcie (kula, walec) wykonanych z różnych materiałów (srebro, stop niklu, stal austenityczna). Do najpopularniejszych metod badania zdolności chłodzącej należą metody pomiaru krzywych chłodzenia. Opis tych metod prezentowany jest w (2, 6). Jedną z metod (obecnie powszechnie stosowanych) jest metoda angielska (2, 6), w której są rejestrowane zależności temperatury od czasu chłodzenia T = f(czas) oraz temperatury od szybkości chłodzenia T = f(v) elementu w kształcie walca o średnicy 12,5 mm i długości 6 mm wykonanego ze stopu inconel 6 (1). Wewnątrz walca znajduje się termopara połączona z komputerem. Próbka nagrzana jest do temperatury 85 C, ośrodek chłodzący ma ustaloną temperaturę i w trakcie pomiaru jest mieszany. Na podstawie zarejestrowanych przez komputer zależności T = f(czas) i T = f(v) określa się parametry charakteryzujące zdolność chłodzącą badanego ośrodka. Do nich należą: współczynnik intensywności chłodzenia H, wprowadzony przez Grossmanna, współczynniki wprowadzone przez Segerberga HP (hardening power) (dla ośrodków mieszanych, i nieruchomych, w trakcie pomiaru HP 2 ), współczynnik V, wprowadzony przez Tamurę (7). Zależności wymienionych współczynników od parametrów uzyskiwanych na podstawie krzywej chłodzenia opisują równania [1], [2], [3] i [4]: H=,395t 6,139t 4 +,123v max + +,224v 3 + 2, T vmax [1] =3,54v 5 +12,3v [2] HP 2 =91,5 + 1,34T gw + 1,88v 5 3,85T wk [3] V= T gw T wk M s [4] gdzie: t 6, t 4,v max, T vmax, v 3 oznaczają czasy do osiągnięcia przez środek walca pomiarowego temperatur 6 C i 4 C, szybkość maksymalną i temperaturę, przy której występuje szybkość maksymalna, szybkość chłodzenia przy 3 C, v 55, v 33 szybkości chłodzenia przy 55 i 33 C, T gw, T wk temperatury początku fazy wrzenia i fazy konwekcyjnej, wyznaczone z funkcji T = f(v). Temperatury i M s oznaczają temperatury początku przemiany perlitycznej i martenzytycznej i zależą od składu chemicznego stali. Parametry H,, HP 2 są obliczane dzięki danym uzyskanym na podstawie krzywej chłodzenia. Parametr V pozwala określić zdolność chłodzącą ośrodka dla danej stali, na podstawie danych określonych z krzywej chłodzenia oraz obliczonych wartości temperatur i M s. Temperatury te zależą od składu chemicznego stali równania [5] i [6] (8, 9): =739 22,8C 6,8 Mn + 18,2Si ,7Cr 15Ni 6,4Mo 5V 28Cu [5] M A J- C Z E R W I E C 213

2 M s =532,6 396,7C 33Mn 1,4Si 14Cr 18Ni 11Mo + 49,7V + 31Cu [6] gdzie symbole pierwiastków oznaczają ich zawartość w % masy. Zależność temperatury od czasu chłodzenia środka próbki T = f(czas) jest wykorzystana do obliczenia zależności współczynnika przejmowania ciepła w funkcji temperatury próbki. Metodyka konwersji funkcji T = f(czas) do funkcji = f(t) została opisana w pracy (1). Zależność = f(t) jest stosowana przy obliczaniu pola temperatury podczas chłodzenia przedmiotu metalowego T(x, y, z, czas) (11-14). Celem badań prowadzonych w prezentowanej pracy była analiza porównawcza zdolności chłodzącej olejów hartowniczych grupy OH i Hartex, produkowanych przez firmę Orlen Oil SA (15). Materiał i metodyka badań Do badań wykorzystano wyniki analizy krzywych szybkości chłodzenia sondy urządzenia ivf SmartQuench w olejach hartowniczych Hartex 7S, Hartex 7, Hartex 12, OH7 i OH12M. Sonda była wygrzewana przy temperaturze 85 C przez 1 min, a następnie chłodzona w olejach przy trzech temperaturach: 2 C, 7 C i 11 C. Rejestrację temperatury podczas chłodzenia prowadzono z częstotliwością 1 Hz. Na ich podstawie obliczono parametry charakteryzujące zdolność chłodzącą badanych olejów H, i HP 2. Wykorzystując autorski program komputerowy IHCP, obliczono zależności współczynników przejmowania ciepła od temperatury powierzchni próbki dla badanych olejów. Następnie przeprowadzono symulację procesu hartowania próbek wykonanych ze stali 34CrMo4. Próbki miały wymiary 4 x 4 x 6 mm. Wyniki obliczeń porównywano z wynikami badań eksperymentalnych przeprowadzonych na próbkach o podanych wymiarach, które austenityzowano przy temperaturze 87 C przez 3 min w elektrycznym piecu komorowym, a następnie hartowano w badanych olejach przy temperaturze 2 C. Po ochłodzeniu próbki przecinano prostopadle do dłuższej osi próbki w odległości 2 mm od powierzchni podstawy, w dalszej kolejności przygotowano zgłady metalograficzne. Powierzchnie zgładów trawiono 4-proc. roztworem HNO 3 w alkoholu (nital) i obserwowano na mikroskopie świetlnym Reichert MeF2. Po rejestracji obrazów mikrostruktury na próbkach badano rozkład twardości na przekroju próbki wzdłuż dwóch osi przekroju. Wyniki badań Przykład wyników analizy krzywej szybkości chłodzenia oleju Hartex 7S przedstawiony jest na rys. 1. Zaznaczono na nim charakterystyczne parametry wykorzystywane w równaniach od [1] do [4] do obliczania współczynników cechujących zdolność chłodzącą oleju. Wpływ temperatury oleju na wartości szybkości maksymalnej chłodzenia v max oraz szybkości chłodzenia przy temperaturze 3 C, v 3, przedstawiono na rys. 2. Jak widać, badane oleje różnią się wartościami maksymalnych szybkości chłodzenia v max. Największą maksymalną szybkość chłodzenia ma olej Hartex M A J- C Z E R W I E C 213

3 Rys. 1. Wyniki analizy krzywej szybkości chłodzenia dla oleju Hartex 7S, temperatura oleju: 7 C v, oc/s v max v T, oc Rys. 2. Wpływ temperatury oleju na szybkości chłodzenia, v max (linie 1-5) oraz v 3 (linie w dolnej części rysunku), 1 Hartex 7S, 2 Hartex 12, 3 OH7, 4 Hartex 7, 5 OH12M Hartex 7S Hartex 7 Hartex 12 OH7 OH12M Rys. 3. Wpływ temperatury na wartość współczynnika zdolności chłodzącej badanych olejów 7S, najniższą zaś olej OH12M. Ze wzrostem temperatury oleju rośnie nieznacznie wartość v max w przypadku wszystkich olejów. Ze wzrostem temperatury oleju od 2 do 7 C maleją wartości szybkości chłodzenia przy temperaturze 3 C. Od temperatury 7 C różnice pomiędzy wartościami v 3 dla badanych olejów są nieznaczne. Ze względów praktycznych wartość szybkości chłodzenia przy temperaturze 3 C, v 3, powinna być możliwie mała, gdyż temperatura ta jest zbliżona do temperatury początku przemiany martenzytycznej M s i niska wartość szybkości chłodzenia w zakresie przemiany martenzytycznej zmniejsza powstające naprężenia cieplne. W tab. 1 zamieszczono wartości temperatur przejścia z fazy powłoki gazowej do wrzenia pęcherzykowego T gw z fazy wrzenia do konwekcyjnej T wk oraz obliczonych parametrów zdolności chłodzącej poszczególnych olejów, HP 2 i H. Jak wynika z przedstawionych w niej danych, badane oleje różniły się wartościami temperatur T gw i T wk. Najwyższe wartości temperatury przejścia z fazy gazowej do fazy wrzenia T gw ma olej Hartex 12 i mieszczą się one w zakresie od 712,1 do 734,6 C, najniższe zaś olej OH12M (zakres od 63,2 do 644,9 C). W przypadku temperatury przejścia z fazy wrzenia w fazę konwekcyjną T wk wyższe wartości mają oleje Hartex 12 (zakres od 41,5 do 427,4 C) i Hartex 7 (zakres od 398 do 416,1 C). Zakres wartości T wk pozostałych olejów wynosi od 33,3 do 376 C. Graficzne przedstawienie wartości współczynnika zdolności chłodzącej badanych olejów przedstawione jest na rys. 3. Największe wartości w stosowanym zakresie temperatur badanych olejów wykazuje Hartex 7S i mieszczą się one w zakresie od 17,74 do 191,54. Najniższe wartości w zakresie temperatur od 7 do 11 C wykazuje olej Hartex 12. Parametr dla tego oleju maleje wraz z temperaturą od 138,2 do 87,53. Parametr HP 2 obliczony na podstawie krzywych szybkości chłodzenia jest mniej miarodajny, gdyż dotyczy pomiarów szybkości chłodzenia przy braku mieszania oleju. M A J- C Z E R W I E C 213

4 Może mieć charakter orientacyjny. Największe wartości współczynnika HP 2 wykazuje olej Hartex 7S, najniższe oleje Hartex 7 i Hartex 12. Wartości współczynnika intensywności chłodzenia (H) mieszczą się w przedziale od,172 do,354. Na rys. 4 przedstawiono porównanie zależności temperatury od szybkości chłodzenia T = f(v) oraz zależności współczynnika przejmowania ciepła od temperatury powierzchni próbki, = f(t) obliczone dla krzywych chłodzenia uzyskanych przy temperaturach olejów równych 7 C (Hartex 7S, Hartex 7, OH7) i 11 C (Hartex 12 i OH12M). Jak widać na rys. 4b, na wykresach zależności = f(t) wartości współczynnika przejmowania ciepła silnie zależą od temperatury. Na krzywych wyróżniają się trzy zakresy temperaturowe, odpowiadające poszczególnym fazom chłodzenia: powłoki gazowej, wrzenia pęcherzykowego oraz konwekcyjnej. W okresie wrzenia pęcherzykowego wartość współczynnika rośnie wraz ze spadkiem temperatury do wartości maksymalnej, a następnie maleje. W fazie konwekcyjnej wartość maleje znacznie wolniej, podobnie jak w fazie powłoki gazowej. Badane oleje różnią się wartościami maksymalnymi współczynnika oraz temperaturą, przy której osiąga wartość maksymalną. Największą wartość, równą 36 W/m 2 C, osiąga olej Hartex 7S przy temperaturze 55 C, najmniejszą zaś olej OH12M, dla którego wartość maksymalna jest równa 2452 W/m 2 C przy temperaturze 52 C. Przykład wykorzystania obliczonych współczynników przejmowania ciepła badanych olejów hartowniczych do komputerowej symulacji (za pomocą programu Heat_CTP) procesu hartowania próbek wykonanych ze stali 34CrMo4 przedstawiony jest na rys. 5. Położenie krzywych chłodzenia powierzchni (krzywa z prawej strony) i środka próbki (krzywa z lewej strony) na wykresie CTPc wskazuje, że po hartowaniu próbki w oleju Hartex 7S próbka będzie miała mikrostrukturę bainityczną. Obserwacje mikrostruktury próbki potwierdzają wyniki symulacji procesu hartowania z wykorzystaniem obliczonej charakterystyki współczynnika przejmowania ciepła. a) b) W/m 2 C v, o C/s OH12M 4-OH7 2-Hartex7 1-Hartex7S 3-Hartex Rys. 4. Zależności: a) T = f(v) oraz b) = f(t) badanych olejów Podsumowanie Własności mechaniczne stali po obróbce cieplnej zależą od składu chemicznego stali oraz od parametrów procesu obróbki cieplnej. Stale konstrukcyjne do ulepszania cieplnego są poddawane hartowaniu z następnym średnim lub wysokim odpuszczaniem. Celem pierwszego etapu jest uzyskanie w przeważającej części przekroju mikrostruktury martenzytycznej. Od ilości martenzytu w strukturze stali powstającej podczas hartowania zależą własności mechaniczne po końcowej obróbce cieplnej. Podczas hartowania stali stosuje się ciekłe ośrodki chłodzące (woda i roztwory wodne soli, wodorotlenków, polimerów oraz oleje hartownicze). Im niższa hartowność stali, tym wyższa jest szybkość chłodzenia, pozwalająca uzyskać mikrostrukturę martenzytyczną. Wyższa szybkość chłodzenia powoduje 2 3 Hartex7S Hartex7 Hartex12 OH7 OH12M jednak powstawanie większych naprężeń cieplnych i strukturalnych, które mogą powodować powstawanie wad (pęknięć hartowniczych, zmiany kształtu wskutek odkształceń plastycznych wywoływanych powstającymi naprężeniami cieplnymi i strukturalnymi). Dlatego ważnym zagadnieniem jest właściwy dobór ośrodka hartowniczego, pozwalającego uzyskać żądaną mikrostrukturę zapewniającą wymagane własności mechaniczne po końcowej obróbce cieplnej przy możliwie niskich naprężeniach cieplnych. Znajomość charakterystyk ośrodków chłodzących jest niezwykle pomocna przy planowaniu procesów obróbki cieplnej. Wśród stosowanych w obróbce cieplnej ciekłych ośrodków hartowniczych ważną rolę odgrywają oleje hartownicze, które umożliwiają uzyskanie mikrostruktury martenzytycznej przy możliwie niskich naprę- M A J- C Z E R W I E C 213

5 OLEJ T, C T GW, C T WK, C HP 2 H Hartex 7S 2 712,7 362,5 17,74 432,49, , 379, 191,54 432,86, , 359,3 183,57 512,,265 Hartex , 41,6 171,22 41,31, ,8 416,1 123,51 47,22, ,2 398, 115,41 139,32,214 Hartex ,1 427,4 138,2-37,83, ,7 41,5 96,87 57,74, ,6 412,3 87,53 7,45,172 OH , 343,1 161,56 395,94, ,8 358, 165,22 385,16, ,1 362,3 162,14 356,93,316 OH12M 2 63,2 33,3 1,59 242,52, ,5 376,9 115,11 133,32, ,9 364,4 12,14 191,76,262 Tab. 1. Zestawienie wartości temperatur T gw, T wk i obliczonych parametrów zdolności chłodzącej olejów hartowniczych żeniach cieplnych w stali o większej hartowności. W pracy przedstawiono wyniki badań grupy olejów hartowniczych produkowanych przez firmę Orlen Oil SA. Badane oleje cechują się zróżnicowaną zdolnością chłodzącą. Umożliwiają więc hartowanie stali o szerokim zakresie hartowności. Znajomość charakterystyk zdolności chłodzącej prezentowanej zależnością współczynnika przejmowania ciepła od temperatury może być bardzo pomocna przy doborze odpowiedniego ośrodka hartowniczego. Stanowi również ważne źródło danych fizycznych, wykorzystywanych przy komputerowym modelowaniu procesu technologicznego obróbki cieplnej. Opracowany program komputerowy Heat_CTP może stanowić użyteczne narzędzie wspomagające projektowanie procesu obróbki cieplnej. Autor pragnie podziękować firmie Orlen Oil SA za udostępnienie materiału do analizy, a mgr. inż. Jerzemu Frankowi i mgr. inż. Marcinowi Osice za dyskusję w trakcie prowadzenia badań. Niniejsze badania wykonano w ramach pracy statutowej nr Piśmiennictwo 1. ivf SmartQuench, Users guide, 4-th ed., March Totten G.E., Bates C.E., Clinton N.A.: Handbook of quenchants and quenching technology, ASM International, T, C CrMo4 BV log(czas), s Rys. 5. Ekran prezentacji wyników obliczeń programu Heat_CTP, wykres CTPc z krzywymi chłodzenia powierzchni i środka próbki 3. Malkiewicz T.: Metaloznawstwo stopów żelaza. PWN, Warszawa Kraków Metaloznawstwo. Red. A. Maciejny, Śląskie Wydawnictwa Techniczne, Katowice Poradnik inżyniera. Obróbka cieplna stopów żelaza. Red W. Luty, WNT, Warszawa Luty W.: Chłodziwa hartownicze. WNT, Warszawa Tamura I., Shimizu N., Okadu T.: Journal of Heat Treating, 1984, v. 3, s Pawłowski B.: Temperatury krytyczne w stalach. Wydawnictwo AGH, Kraków Trzaska J., Dobrzański L.: Journal of Materials Processing Technology, 27, v , s Adrian H., Osika M., Franek J., Augustyn-Pieniążek J., Marynowski P.: Analiza współczynnika przejmowania ciepła wybranych olejów hartowniczych, Oil. Hutnik Wiadomości Hutnicze, 213 (przyjęto do druku). 11. Adrian H., Adrian A.: Numeryczne obliczanie twardości stali konstrukcyjnych po obróbce cieplnej, Hutnik Wiadomości Hutnicze, 27, nr 74 (4), s Adrian H., Adrian A., Augustyn-Pieniążek J., Głowacz E.: Obliczanie własności mechanicznych stali konstrukcyjnych po hartowaniu i odpuszczaniu. Hutnik Wiadomości Hutnicze, 212, nr 79 (4), s Adrian H.: Numeryczne modelowanie procesów obróbki cieplnej. Wydawnictwa AGH, Kraków Adrian H., Kowalski J., Marynowski R., Kowalski D., Augustyn-Pieniążek J.: Analiza numeryczna procesu obróbki cieplnej wielkogabarytowych odkuwek dla przemysłu energetycznego. Hutnik Wiadomości Hutnicze, 212, nr 79 (9), s Sprawozdanie z badań dla Orlen Oil SA: Opracowanie zasad doboru oleju hartowniczego wraz z jego oceną jakościową w zależności od geometrii hartowanego detalu i charakterystyki stali. AGH, Kraków 212. M A J- C Z E R W I E C 213

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 7 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Instytut Inżynierii Materiałowej Stale narzędziowe do pracy na zimno CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze składem chemicznym, mikrostrukturą, właściwościami mechanicznymi

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Blok nr 3 Kształtowanie właściwości mechanicznych materiałów Ćwiczenie nr KWMM 1 Temat: Obróbka

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Hartowność. Próba Jominy`ego Łódź 2010 WSTĘP TEORETYCZNY Pojęcie hartowności

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 HARTOWNOŚĆ STALI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie

Ćwiczenie 6 HARTOWNOŚĆ STALI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie Ćwiczenie 6 HARTOWNOŚĆ STALI 1. Cel ćwiczenia Ćwiczenie ma na celu zaznajomienie studentów ze metodami wyznaczania hartowności stali, a w szczególności z metodą obliczeniową. W ramach ćwiczenia studenci

Bardziej szczegółowo

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne Technologia obróbki cieplnej Grzanie i ośrodki grzejne Grzanie: nagrzewanie i wygrzewanie Dobór czasu grzania Rodzaje ośrodków grzejnych Powietrze Ośrodki gazowe Złoża fluidalne Kąpiele solne: sole chlorkowe

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI PL0400058 STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. S. Staszica, Gliwice

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stopów: zabiegi cieplne, które mają na celu nadanie im pożądanych cech mechanicznych, fizycznych lub chemicznych przez zmianę struktury stopu. Podstawowe etapy obróbki

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 5 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Stal stopowa stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2% węgla i pierwiastki

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotów Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Wpływ róŝnych rodzajów

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Stale w stanie ulepszonym cieplnie Łódź 2010 Cel ćwiczenia Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Wykład 3 Technologia hartowania stali

Technologie Materiałowe II Wykład 3 Technologia hartowania stali KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Wykład 3 Technologia hartowania stali dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. II. Przemiany austenitu przechłodzonego

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. II. Przemiany austenitu przechłodzonego OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA Cz. II. Przemiany austenitu przechłodzonego WPŁYW CHŁODZENIA NA PRZEMIANY AUSTENITU Ar 3, Ar cm, Ar 1 temperatury przy chłodzeniu, niższe od równowagowych A 3, A cm, A 1 A

Bardziej szczegółowo

MOśLIWOŚĆ KSZTAŁTOWANIA TWARDOŚCI STALI EN41Cr4 Z WYKORZYSTANIEM POLIMEROWYCH ŚRODKÓW CHŁODZĄCYCH

MOśLIWOŚĆ KSZTAŁTOWANIA TWARDOŚCI STALI EN41Cr4 Z WYKORZYSTANIEM POLIMEROWYCH ŚRODKÓW CHŁODZĄCYCH 3-2012 PROBLEMY EKSPLOATACJI 249 Paweł HERMANOWICZ, Jerzy SMOLIK Instytut Technologii Eksploatacji PIB, Radom MOśLIWOŚĆ KSZTAŁTOWANIA TWARDOŚCI STALI EN41Cr4 Z WYKORZYSTANIEM POLIMEROWYCH ŚRODKÓW CHŁODZĄCYCH

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA SZCZECIŃSKA INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ ZAKŁAD METALOZNAWSTWA I ODLEWNICTWA

POLITECHNIKA SZCZECIŃSKA INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ ZAKŁAD METALOZNAWSTWA I ODLEWNICTWA POLITECHNIKA SZCZECIŃSKA INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ ZAKŁAD METALOZNAWSTWA I ODLEWNICTWA PRZEDMIOT: PODSTAWY NAUKI O MATERIAŁACH II (Tworzywa Metaliczne) Temat ćwiczenia: STRUKTURY STALI OBROBIONYCH

Bardziej szczegółowo

Definicja OC

Definicja OC OBRÓBKA CIEPLNA Podstawy teoretyczne Zakres tematyczny 1 Definicja OC Obróbka cieplna jest to zespół zabiegów wywołujących polepszenie właściwości mechanicznych oraz fizyko-chemicznych metali i stopów,

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Wykład 8 Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Nagrzewanie stopów żelaza powyżej temperatury 723 O C powoduje rozpoczęcie przemiany perlitu w austenit

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk

ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 6. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował dr inż.

ĆWICZENIE Nr 6. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 6 Opracował dr inż. Sławomir

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania.

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 2/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych i własnoci stali Prezentacja ta ma na celu zaprezentowanie oraz przyblienie wiadomoci o wpływie pierwiastków stopowych na struktur stali, przygotowaniu zgładów metalograficznych oraz obserwacji struktur

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. WPŁYW CHŁODZENIA NA PRZEMIANY AUSTENITU

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych właściwości, otrzymany w

Bardziej szczegółowo

Nauka o materiałach III

Nauka o materiałach III Pomiar twardości metali metodami: Brinella, Rockwella i Vickersa Nr ćwiczenia: 1 Zapoznanie się z zasadami pomiaru, budową i obsługą twardościomierzy: Brinella, Rockwella i Vickersa. Twardościomierz Brinella

Bardziej szczegółowo

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6.1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z rodzajami obróbki cieplno plastycznej i ich wpływem na własności metali. 6.2. Wprowadzenie Obróbką cieplno-plastyczną, zwaną potocznie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4 INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4 Temat ćwiczenia: Statyczna próba rozciągania metali Celem ćwiczenia jest wykonanie próby statycznego rozciągania metali, na podstawie której można określić następujące własności

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II

Technologie Materiałowe II KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II dr inż. Dariusz Fydrych, dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów: Inżynieria Materiałowa

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MTERIŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa Przedmiot: Podstawy Nauki o Materiałach I i II, Materiały Konstrukcyjne, Współczesne Materiały

Bardziej szczegółowo

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO Ćwiczenie 9 Stale narzędziowe STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA ZIMNO DO PRACY NA GORĄCO SZYBKOTNĄCE NIESTOPOWE STOPOWE Rysunek 1. Klasyfikacja stali narzędziowej. Ze stali narzędziowej wykonuje się narzędzia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE WYDZIAŁ ODLEWNICTWA AGH Oddział Krakowski STOP XXXIV KONFERENCJA NAUKOWA Kraków - 19 listopada 2010 r. Marcin PIĘKOŚ 1, Stanisław RZADKOSZ 2, Janusz KOZANA 3,Witold CIEŚLAK 4 WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wykresy układów równowagi faz stopowych Ilustrują skład fazowy

Bardziej szczegółowo

Budowa stopów. (układy równowagi fazowej)

Budowa stopów. (układy równowagi fazowej) Budowa stopów (układy równowagi fazowej) Równowaga termodynamiczna Stopy metali są trwałe w stanie równowagi termodynamicznej. Równowaga jest osiągnięta, gdy energia swobodna układu uzyska minimum lub

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3.

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE Definicja obróbki cieplnej Dziedzina

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Zakład Budownictwa Ogólnego ĆWICZENIE NR 9 Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Instrukcja z laboratorium: Budownictwo ogólne i materiałoznawstwo Instrukcja do ćwiczenia nr 9 Strona 9.1. Pomiar

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 1/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk

ĆWICZENIE Nr 1/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 1/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. niskotopliwych. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A.

ĆWICZENIE Nr 5/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. niskotopliwych. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 5/N Opracowała:

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne stale bainityczne

Nowoczesne stale bainityczne Nowoczesne stale bainityczne Klasyfikacja, projektowanie, mikrostruktura, właściwości oraz przykłady zastosowania Wykład opracował: dr hab. inż. Zdzisław Ławrynowicz, prof. nadzw. UTP Zakład Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU NiTi 53-57% Ni, Ti50Ni48,5Co1,5 Przemiana martenzytyczna termosprężysta: wyniku wzajemnego dopasowania sieci macierzystej i tworzącego się martenzytu zachodzi odkształcenie sprężyste.

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali: stale spawalne o podwyższonej

Bardziej szczegółowo

NAGRZEWANIE ELEKTRODOWE

NAGRZEWANIE ELEKTRODOWE INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ Ćwiczenia Nr 7 NAGRZEWANIE ELEKTRODOWE 1.WPROWADZENIE. Nagrzewanie elektrodowe jest to nagrzewanie elektryczne oparte na wydzielaniu, ciepła przy przepływie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Nauka o materiałach II - opis przedmiotu

Nauka o materiałach II - opis przedmiotu Nauka o materiałach II - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Nauka o materiałach II Kod przedmiotu 06.1-WM-MiBM-P-31_15W_pNadGen0INE8 Wydział Kierunek Wydział Mechaniczny Mechanika i budowa

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO Jakościowe porównanie głównych własności stali Tabela daje jedynie wskazówki, by ułatwić dobór stali. Nie uwzględniono tu charakteru obciążenia narzędzia wynikającego

Bardziej szczegółowo

BADANIA ŻELIWA CHROMOWEGO NA DYLATOMETRZE ODLEWNICZYM DO-01/P.Śl.

BADANIA ŻELIWA CHROMOWEGO NA DYLATOMETRZE ODLEWNICZYM DO-01/P.Śl. 36/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 BADANIA ŻELIWA CHROMOWEGO NA DYLATOMETRZE ODLEWNICZYM DO-01/P.Śl. STUDNICKI

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH KOMBAJNOWYCH NOŻY STYCZNO-OBROTOWYCH

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH KOMBAJNOWYCH NOŻY STYCZNO-OBROTOWYCH Postępowanie nr 56/A/DZZ/5 PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH KOMBAJNOWYCH NOŻY STYCZNO-OBROTOWYCH Część : Procedura pomiaru parametrów konstrukcyjnych noży styczno-obrotowych

Bardziej szczegółowo

FUNKCYJNY OPIS KRZYWEJ HARTOWNOŚCI. JURA Stanisław., BARTOCHA Dariusz Katedra Odlewnictwa, Politechniki Śląskiej, Gliwice Towarowa 7, POLAND

FUNKCYJNY OPIS KRZYWEJ HARTOWNOŚCI. JURA Stanisław., BARTOCHA Dariusz Katedra Odlewnictwa, Politechniki Śląskiej, Gliwice Towarowa 7, POLAND 16/ Solidification of Metals and Alloys, Year 1999, Volume 1, Book No. Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 1999, Rocznik 1, Nr PAN Katowice PL ISSN 8-9386 FUNKCYJNY OPIS KRZYWEJ HARTOWNOŚCI JURA Stanisław.,

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali OBRÓBKA CIEPLNA Obróbka cieplna stali Powstawanie austenitu podczas nagrzewania Ujednorodnianie austenitu Zmiany wielkości ziarna Przemiany w stali podczas chłodzenia Martenzytyczna Bainityczna Perlityczna

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 (21) Numer zgłoszenia: 331212 ( 13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 04.07.1997 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Podział stali stopowych ze względu na zastosowanie: stale konstrukcyjne stale narzędziowe stale o szczególnych właściwościach STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne. Łódź 2010 1 S t r

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła statyczna próba ściskania metali Numer ćwiczenia: 3 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE 1. WPŁYW CHŁODZENIA NA PRZEMIANY AUSTENITU 2. MARTENZYT 3. BAINIT 4. WYKRESY CTP 5. HARTOWANIE 6. HARTOWNOŚĆ 7. ODPUSZCZANIE Przesunięcie

Bardziej szczegółowo

Temat: NAROST NA OSTRZU NARZĘDZIA

Temat: NAROST NA OSTRZU NARZĘDZIA AKADEMIA TECHNICZNO-HUMANISTYCZNA w Bielsku-Białej Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Ćwiczenie wykonano: dnia:... Wykonał:... Wydział:... Kierunek:... Rok akadem.:... Semestr:... Ćwiczenie zaliczono:

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO Stal BÖHLER W360 ISOBLOC jest stalą narzędziową na matryce i stemple do kucia na zimno i na gorąco. Stal ta może mieć szerokie zastosowanie, gdzie wymagane są wysoka

Bardziej szczegółowo

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne Ćwiczenie 5 1. Wstęp. Do stali specjalnych zaliczane są m.in. stale o szczególnych własnościach fizycznych i chemicznych. Są to stale odporne na różne typy korozji: chemiczną, elektrochemiczną, gazową

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5 INTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5 Temat ćwiczenia: tatyczna próba ściskania materiałów kruchych Celem ćwiczenia jest wykonanie próby statycznego ściskania materiałów kruchych, na podstawie której można określić

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 3/N. zastosowania. 7. Stopy tytanu stosowane w motoryzacji, lotnictwie i medycynie.

ĆWICZENIE Nr 3/N. zastosowania. 7. Stopy tytanu stosowane w motoryzacji, lotnictwie i medycynie. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 3/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

7. Symulacje komputerowe z wykorzystaniem opracowanych modeli

7. Symulacje komputerowe z wykorzystaniem opracowanych modeli Opracowane w ramach wykonanych bada modele sieci neuronowych pozwalaj na przeprowadzanie symulacji komputerowych, w tym dotycz cych m.in.: zmian twardo ci stali szybkotn cych w zale no ci od zmieniaj cej

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Kierunek: Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu: kierunkowy obowiązkowy Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI Tytuł: Makroskopowe i mikroskopowe badania metalograficzne materiałów konstrukcyjnych i ich połączeń spajanych Opracował: pod redakcją dr. hab. inż. Mirosława Łomozika Rok wydania: 2009 Wydawca: Instytut

Bardziej szczegółowo

Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco

Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco BIULETYN WAT VOL. LVII, NR 3, 2008 Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco JERZY STĘPIEŃ, JAN MATERNIAK*, ZDZISŁAW KACZMAREK**, DARIUSZ SZAŁATA** Instytut

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Wymagane wiadomości Podstawy korozji elektrochemicznej, wykresy E-pH. Wprowadzenie Główną przyczyną zniszczeń materiałów metalicznych

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWA SYMULACJA POLA TWARDOŚCI W ODLEWACH HARTOWANYCH

KOMPUTEROWA SYMULACJA POLA TWARDOŚCI W ODLEWACH HARTOWANYCH 3/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 KOMPUTEROWA SYMULACJA POLA TWARDOŚCI W ODLEWACH HARTOWANYCH JURA Stanisław,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale niestopowe, stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe, specjalne. Łódź 2010

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD TWARDOŚCI I MIKROTWARDOŚCI OSNOWY ŻELIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE NA PRZEKROJU MODELOWEGO ODLEWU

ROZKŁAD TWARDOŚCI I MIKROTWARDOŚCI OSNOWY ŻELIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE NA PRZEKROJU MODELOWEGO ODLEWU 35/9 Archives of Foundry, Year 2003, Volume 3, 9 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2003, Rocznik 3, Nr 9 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ROZKŁAD TWARDOŚCI I MIKROTWARDOŚCI OSNOWY ŻELIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA

Bardziej szczegółowo

Laboratorium metrologii

Laboratorium metrologii Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium metrologii Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Temat ćwiczenia: Pomiary wymiarów zewnętrznych Opracował:

Bardziej szczegółowo

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. MAKROSTRUKTURA 2. MIKROSTRUKTURA 3. STRUKTURA KRYSTALICZNA Makrostruktura

Bardziej szczegółowo

Tablica1. Oporność 1 m drutu przy temperaturze 20oC 1,26 1,34 1,35 1,4 1,07 1,15 1,09 H13J4 H17J5 H20J5 OH23J5 NH19 NH30Pr N50H18S

Tablica1. Oporność 1 m drutu przy temperaturze 20oC 1,26 1,34 1,35 1,4 1,07 1,15 1,09 H13J4 H17J5 H20J5 OH23J5 NH19 NH30Pr N50H18S 1. WSTĘP Przedmiotem normy są druty ciągnione okrągłe ze stali I stopów niklu o wysokiej oporności elektrycznej, wytapianych metodami konwencjonalnymi lub w próżni, przeznaczone na elementy oporowogrzejne.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?)

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) Korozja chemiczna PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) 1. Co to jest stężenie molowe? (co reprezentuje jednostka/ metoda obliczania/

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH I SZYBKOŚCI ZUśYCIA KOMBAJNOWYCH NOśY STYCZNO-OBROTOWYCH

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH I SZYBKOŚCI ZUśYCIA KOMBAJNOWYCH NOśY STYCZNO-OBROTOWYCH PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH I SZYBKOŚCI ZUśYCIA KOMBAJNOWYCH NOśY STYCZNO-OBROTOWYCH Część : Procedura pomiaru parametrów konstrukcyjnych noŝy styczno-obrotowych oraz karta

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: OTRZYMYWANIE STOPÓW ŻELAZA Z WĘGLEM. 2016-01-24 1 1. Stopy metali. 2. Odmiany alotropowe żelaza. 3.

Bardziej szczegółowo

Stanowiska laboratoryjne przeznaczone do przeprowadzania doświadczeń w zakresie przepływu ciepła

Stanowiska laboratoryjne przeznaczone do przeprowadzania doświadczeń w zakresie przepływu ciepła Stanowiska laboratoryjne przeznaczone do przeprowadzania doświadczeń w zakresie przepływu ciepła 1 Stanowisko Pomiarowe Rys.1. Stanowisko pomiarowe. rejestrowanie pomiarów z czujników analogowych i cyfrowych,

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Nauka o materiałach II Rok akademicki: 2014/2015 Kod: MME-1-303-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Metalurgia Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek: ZiIP Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk. Lab. WYBRANE ZAGADNIENIA Z METALOZNAWSTWA Selected Aspects of Metal Science Kod przedmiotu: ZiIP.OF.1.1. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Dobór materiałów konstrukcyjnych cz.13

Dobór materiałów konstrukcyjnych cz.13 Dobór materiałów konstrukcyjnych cz.13 dr inż. Hanna Smoleńska Katedra Inżynierii Materiałowej i Spajania Wydział Mechaniczny, Politechnika Gdańska Materiały edukacyjne ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA LINIOWA Ashby

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI Mariusz Prażmowski 1, Henryk Paul 1,2, Fabian Żok 1,3, Aleksander Gałka 3, Zygmunt Szulc 3 1 Politechnika Opolska, ul. Mikołajczyka 5, Opole. 2 Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej PAN, ul. Reymonta

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ENERGETYKA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ENERGETYKA Załącznik do uchwały Nr 000-8/4/2012 Senatu PRad. z dnia 28.06.2012r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ENERGETYKA Nazwa wydziału: Mechaniczny Obszar kształcenia w zakresie: Nauk technicznych Dziedzina

Bardziej szczegółowo

Maciej Chorowski Technologie Kriogeniczne. Technologie kriogeniczne w metalurgii i obróbce metali. 1. Obróbka podzerowa metali

Maciej Chorowski Technologie Kriogeniczne. Technologie kriogeniczne w metalurgii i obróbce metali. 1. Obróbka podzerowa metali Maciej Chorowski Technologie Kriogeniczne Technologie kriogeniczne w metalurgii i obróbce metali 1. Obróbka podzerowa metali Podstawową obróbką cieplną stali jest hartowanie. Polega ono na nagrzaniu stali

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RODZAJU MASY OSŁANIAJĄCEJ NA STRUKTURĘ, WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I ODLEWNICZE STOPU Remanium CSe

WPŁYW RODZAJU MASY OSŁANIAJĄCEJ NA STRUKTURĘ, WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I ODLEWNICZE STOPU Remanium CSe WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ im. prof. Meissnera w Ustroniu WYDZIAŁ INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ WPŁYW RODZAJU MASY OSŁANIAJĄCEJ NA STRUKTURĘ, WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I ODLEWNICZE STOPU Remanium

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-LOG-1082 Podstawy nauki o materiałach Fundamentals of Material Science

Bardziej szczegółowo

Technologie wytwarzania. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG

Technologie wytwarzania. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Technologie wytwarzania Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Technologie wytwarzania Odlewanie Metalurgia proszków Otrzymywanie monokryształów Otrzymywanie materiałów superczystych Techniki

Bardziej szczegółowo

4. Wyniki bada uzupełniaj cych własno ci stali szybkotn cych

4. Wyniki bada uzupełniaj cych własno ci stali szybkotn cych 4. Wyniki bada uzupełniaj cych własno ci stali szybkotn cych 4.1. Wyniki bada twardo ci Pomiarów twardo ci stali w skali C Rockwella dokonano na przekroju próbek poddanych uprzednio badaniu współczynnika

Bardziej szczegółowo

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu.

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. STOPY ŻELAZA Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. Ze względu na bardzo dużą ilość stopów żelaza z węglem dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

Stal precyzyjna okrągła łuszczona / przekręcana C Si Mn P S Cr Mo Ni

Stal precyzyjna okrągła łuszczona / przekręcana C Si Mn P S Cr Mo Ni Nazwa Materiał-Nr. / Werkstoff-Nr. PREMIUM 1.2767 Nazwa wg składu chemicznego, własności i / lub zastosowania PN AISI/SAE Szukanie alternatywnych gatunków stali w aplikacji ABRAMS PORADNIK STALI 45NiCrMo16

Bardziej szczegółowo

Janusz Dobrzański, Adam Zieliński. Trwałość resztkowa i resztkowa rozporządzalna. Instytut Metalurgii Żelaza, Gliwice. /t r

Janusz Dobrzański, Adam Zieliński. Trwałość resztkowa i resztkowa rozporządzalna. Instytut Metalurgii Żelaza, Gliwice. /t r Janusz Dobrzański, Adam Zieliński Instytut Metalurgii Żelaza, Gliwice Diagnostyka materiałowa elementów części ciśnieniowej kotłów i rurociągów parowych pracujących w warunkach pełzania znacznie poza obliczeniowym

Bardziej szczegółowo

MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI NOWEGO STALIWA BAINITYCZNEGO NA KRZYŻOWNICE KOLEJOWE

MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI NOWEGO STALIWA BAINITYCZNEGO NA KRZYŻOWNICE KOLEJOWE ІV OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA NAUKOWO TECHNICZNA SPAWALNICTWO DRÓG SZYNOWYCH - JAKOŚĆ, NIEZAWODNOŚĆ, BEZPIECZEŃSTWO MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI NOWEGO STALIWA BAINITYCZNEGO NA KRZYŻOWNICE KOLEJOWE Jerzy Pacyna,

Bardziej szczegółowo

1 Badania strukturalne materiału przeciąganego

1 Badania strukturalne materiału przeciąganego Zbigniew Rudnicki Janina Daca Włodzimierz Figiel 1 Badania strukturalne materiału przeciąganego Streszczenie Przy badaniach mechanizmu zużycia oczek ciągadeł przyjęto założenie, że przeciągany materiał

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA. opracował dr inż. Stanisław Rymkiewicz

OBRÓBKA CIEPLNA. opracował dr inż. Stanisław Rymkiewicz OBRÓBKA CIEPLNA opracował dr inż. Stanisław Rymkiewicz Schemat wykresu układu równowagi fazowej żelazo-węgiel i żelazo-cementyt t, ºC Fe 6,67 Fe 3 C stężenie masowe, C [%] C żelazo cementyt (Fe - Fe 3

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 4/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowała: dr Hanna de Sas Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 4/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowała: dr Hanna de Sas Stupnicka POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 4/N Opracowała:

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA WZGLĘDNEGO NA WSKAŹNIK ZMNIEJSZENIA CHROPOWATOŚCI I STOPIEŃ UMOCNIENIA WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ PO OBRÓBCE NAGNIATANEM

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA WZGLĘDNEGO NA WSKAŹNIK ZMNIEJSZENIA CHROPOWATOŚCI I STOPIEŃ UMOCNIENIA WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ PO OBRÓBCE NAGNIATANEM Tomasz Dyl Akademia Morska w Gdyni WPŁYW ODKSZTAŁCENIA WZGLĘDNEGO NA WSKAŹNIK ZMNIEJSZENIA CHROPOWATOŚCI I STOPIEŃ UMOCNIENIA WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ PO OBRÓBCE NAGNIATANEM W artykule określono wpływ odkształcenia

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska Prowadzący : dr inż. Hanna Smoleńska Katedra Inżynierii Materiałowej i Spajania, Wydz. Mechaniczny Kontakt: hsmolens@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

PRZECIWZUŻYCIOWE POWŁOKI CERAMICZNO-METALOWE NANOSZONE NA ELEMENT SILNIKÓW SPALINOWYCH

PRZECIWZUŻYCIOWE POWŁOKI CERAMICZNO-METALOWE NANOSZONE NA ELEMENT SILNIKÓW SPALINOWYCH PRZECIWZUŻYCIOWE POWŁOKI CERAMICZNO-METALOWE NANOSZONE NA ELEMENT SILNIKÓW SPALINOWYCH AUTOR: Michał Folwarski PROMOTOR PRACY: Dr inż. Marcin Kot UCZELNIA: Akademia Górniczo-Hutnicza Im. Stanisława Staszica

Bardziej szczegółowo