Piotr Szulec. Poradnik inwestora. W co inwestowaæ czyli abc inwestycji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Piotr Szulec. Poradnik inwestora. W co inwestowaæ czyli abc inwestycji"

Transkrypt

1 Piotr Szulec Poradnik inwestora W co inwestowaæ czyli abc inwestycji Warszawa

2 Broszura zosta³a wydana w celach edukacyjnych. Informacje w niej zawarte maj¹ charakter ogólny. Publikacja zosta³a wydana nak³adem Komisji Papierów Wartoœciowych i Gie³d Rysunki: Ma³gorzata Zmys³owska Opracowanie graficzne: CRESCO Agencja Reklamowo-Wydawnicza Druk: O SETdruk I MEDIA Sp. z o.o. Komisja Papierów Wartoœciowych i Gie³d Pl. Powstañców Warszawy Warszawa telefaks (0-22) Warszawa, 2004 ISBN

3 WSTÊP Czemu s³u y ten Poradnik? Polski rynek kapita³owy mimo swojego m³odego wieku jest ju na tyle rozwiniêty, e pozwala ka demu inwestorowi, zarówno pocz¹tkuj¹cemu, który stawia na nim pierwsze kroki, jak i inwestorowi doœwiadczonemu, na skorzystanie z wielu istniej¹cych rozwi¹zañ w zakresie lokowania posiadanych oszczêdnoœci i realizacji w³asnych inwestycji. Tym bardziej, e wejœcie naszego kraju w struktury Unii Europejskiej poszerzy³o lub w najbli szej przysz³oœci poszerzy asortyment dostêpnych instrumentów finansowych i pozwoli ka demu inwestorowi na wiêksz¹ mo liwoœæ dywersyfikacji w³asnego portfela inwestycyjnego. Czytaj¹c ten Poradnik dowiedz¹ siê Pañstwo, czym jest rynek kapita³owy, jakie instytucje i instrumenty finansowe mo emy na nim spotkaæ oraz co zrobiæ, aby dostêpne mo liwoœci inwestycyjne wykorzystaæ do naszych potrzeb i celów yciowych oraz dostosowaæ do wielkoœci posiadanego kapita³u i naszej sk³onnoœci do ponoszenia ryzyka. Rynek kapita³owy wraz z ca³ym swoim zapleczem w postaci instytucji finansowych, zatrudnionych w nich specjalistów i oferowanych instrumentów finansowych, niesie ze sob¹ ogromne mo liwoœci w zakresie lokowania naszych, czêsto ciê ko zarobionych oszczêdnoœci z perspektyw¹ ich pomno enia w przysz³oœci i realizacji naszych celów i marzeñ. Do kogo jest skierowany? Poradnik skierowany jest przede wszystkim do osób, które chcia³yby siê dowiedzieæ, na czym polega inwestowanie w³asnych oszczêdnoœci, od czego nale y zacz¹æ i gdzie nale y siê udaæ. Czego mo na siê z niego dowiedzieæ? Witam! Jestem Pan Kapita³ek. Bardzo mi mi³o Ciebie poznaæ W Poradniku przedstawione zosta³y podstawowe pojêcia i zasady dotycz¹ce rynku kapita³owego. Jest on swoistym pierwszym abecad³em, które daje podstawy i wskazuje kierunki do poszukiwania dalszej wiedzy potrzebnej do swobodnego poruszania siê po ryn- 3

4 ku kapita³owym i korzystania z instrumentów, które ten rynek oferuje. W przypadku gdyby chcieli Pañstwo uzyskaæ wiêcej informacji na temat sposobów pomna ania oszczêdnoœci proponujemy zapoznanie siê z treœci¹ wybranych pozycji ksi¹ kowych, których wykaz zamieszczony jest na koñcu Poradnika. W ocenie autorów Poradnika pozwol¹ one Pañstwu na dog³êbne zbadanie tematu. Kto wie, byæ mo e wp³yn¹ na Pañstwa dalsze losy zwi¹zane z inwestowaniem na rynku kapita³owym. Na koñcu Poradnika znajd¹ Pañstwo S³owniczek *, który pomo e w zrozumieniu niektórych fragmentów tego Poradnika. Zapraszamy oczywiœcie równie do serwisu internetowego Komisji Papierów Wartoœciowych i Gie³d pod adresem gdzie jest dostêpnych wiele przydatnych informacji zwi¹zanych z funkcjonowaniem rynku kapita³owego w Polsce. Trzy, dwa, jeden, zero... START! * Terminy zamieszczone w S³owniczku, u yte po raz pierwszy w tekœcie Poradnika, zosta³y oznaczone kursyw¹, pogrubion¹ czcionk¹. 4

5 CZYM JEST INWESTOWANIE? Zacznijmy od tego, e przez wiêksz¹ czêœæ swojego ycia, ka dy cz³owiek zarabia i jednoczeœnie wydaje zarobione przez siebie pieni¹dze. Kiedy nasze wydatki s¹ mniejsze od przychodów, które otrzymaliœmy, ka dy z nas posiada nadwy kê finansow¹, któr¹ mo e rozdysponowaæ w dowolny sposób. Jeden z nas wyda j¹ od razu na bie ¹c¹ konsumpcjê, inny od³o y na z góry upatrzone przysz³e potrzeby, które chcia³by zrealizowaæ. Oszczêdzanie i inwestowanie, bo o tym w³aœnie piszemy w tym Poradniku mo e przybraæ ró ne formy. Jedn¹ z nich jest np. schowanie pieniêdzy w szafie lub zakopanie ich w s³oiku w ogrodzie do czasu, gdy bêd¹ nam potrzebne. Inn¹ mo liwoœci¹ jest ich zainwestowanie tzn. zrezygnowanie z wydania tych pieniêdzy na bie ¹c¹ konsumpcjê celem jej zwiêkszenia w przysz³oœci poprzez ich korzystne ulokowanie. Inwestowanie polega na zaanga owaniu posiadanej przez nas okreœlonej kwoty pieniêdzy tzn. naszej nadwy ki finansowej na pewien okreœlony czas, aby w przysz³oœci otrzymaæ jej zwrot powiêkszony przede wszystkim o rekompensatê z tytu³u: up³ywu czasu, w którym zdecydowaliœmy siê od³o- yæ nasze oszczêdnoœci i nie wydawaæ ich na bie- ¹c¹ konsumpcjê, inflacji, czyli utraty wartoœci przez nasze pieni¹dze, ryzyka z tytu³u dokonania przez nas inwestycji, zwi¹zanego np. z mo liwoœci¹ utraty zainwestowanych przez nas œrodków. Czym jest inwestowanie a czym zbieranie? Czêsto w momencie, gdy dysponujemy tak¹ w³aœnie nadwy k¹ finansow¹, nie potrafimy siê zdecydowaæ, czy inwestycja, której chcemy dokonaæ, ma byæ w za³o eniu bardziej dochodowa, lecz zwi¹zana ze zwiêkszonym ryzykiem, czy te bardziej bezpieczna, przynajmniej w za³o eniu, ale za to mniej rentowna. Za³ó my, e w pewnym momencie naszego ycia stajemy przed nastêpuj¹cym wyborem za³o yæ lokatê roczn¹ w banku, w którym posiadamy rachunek bankowy oprocentowan¹ na 5% w stosunku rocznym, a po roku j¹ przed³u yæ na kolejny rok, czy te kupiæ dwuletnie obligacje Skarbu Pañstwa z rentownoœci¹ 6% rocznie? A mo e lepiej kupiæ jednostki uczestnictwa w którymœ z funduszy bezpiecznych papierów wartoœciowych i nie martwiæ siê o sposób i czas reinwestycji osi¹gniêtych tam zysków? A co z zarz¹dzaniem portfelowym mo e lepiej oddaæ nasze wolne œrodki w rêce specjalistów, eby z wykorzysta- 5

6 niem swojego doœwiadczenia zawodowego pomna ali równie nasze oszczêdnoœci? Jak policzyæ zwrot z naszej inwestycji? Jak wywa yæ proporcje pomiêdzy zyskiem, jaki chcemy osi¹gn¹æ a ryzykiem, które towarzyszy naszej inwestycji? Przed takimi i podobnymi pytaniami staje ka dy inwestor. Jedyn¹ szans¹, aby znaleÿæ odpowiedÿ na te i inne pytania jest wejœcie w ten œwiat finansów i poznanie jego tajemnic. W trakcie trwania naszego ycia i mijaj¹cych lat zmienia siê struktura dochodów, które osi¹gamy, wydatków, które ponosimy oraz potrzeb, Teraz ju mogê zainwestowaæ! które chcemy realizowaæ. Zwi¹zane jest to przede wszystkim z nasz¹ sytuacj¹ rodzinn¹ i zawodow¹. Poniewa ró nym inwestorom tzn. i tym pocz¹tkuj¹cym, i tym profesjonalnym oraz m³odym i starszym przyœwiecaj¹ czêsto odmienne cele inwestycyjne, spróbujmy dokonaæ ich podzia³u, w zale noœci od ró nych czynników, które na to wp³ywaj¹. I tak: 1) W zale noœci od przedmiotu inwestycji wyró niamy: inwestycje rzeczowe tzn. takie, w których mamy do czynienia z materialnym przedmiotem inwestycji np. zakupem domu, ziemi, z³ota, dzie³a sztuki, inwestycje finansowe, w których mamy do czynienia z niematerialnym przedmiotem inwestycji tzn. przedmiotem nie przedstawiaj¹cym sob¹ fizycznie adnej wartoœci, poza reprezentowaniem pewnych praw przypisanych, które decyduj¹ o jego wartoœci np. akcje, obligacje, lokaty, waluty, 2) W zale noœci od czasu trwania inwestycji wyró niamy: inwestycje krótkoterminowe (do jednego roku), inwestycje œrednioterminowe (od 1 roku do 5 lat), inwestycje d³ugoterminowe (powy ej 5 lat), 3) Ze wzglêdu na charakter inwestycji wyró niamy: inwestycje maj¹ce na celu zwiêkszenie w czasie naszego kapita³u, inwestycje maj¹ce na celu przede wszystkim zachowanie naszego kapita³u, inwestycje maj¹ce na celu dostarczenie nam sta³ego, bie ¹cego dochodu, 4) Ze wzglêdu na priorytet inwestycje o niskim i wysokim priorytecie. Nie nale y przy tym zapominaæ, e inwestycje posiadanych przez nas wolnych œrodków, które chcemy zrealizowaæ, powinny byæ przeprowadzone dopiero po zaspokojeniu bie ¹cych potrzeb zwi¹zanych z codziennym yciem. Oznacza to, e w planowanych przez nas 6

7 inwestycjach powinniœmy kierowaæ siê przede wszystkim zdrowym rozs¹dkiem i inwestowaæ wolne œrodki, na których stratê mo emy sobie pozwoliæ, bez uszczerbku dla naszych dochodów i sytuacji yciowej w której siê znajdujemy. Przyk³adowym celem krótkookresowym o wysokim priorytecie dla m³odego ma³ eñstwa mo e byæ m.in. zakup domu lub nowego samochodu. Cele œredniookresowe o wysokim priorytecie, realizowane przez rodziców posiadaj¹cych dzieci to np. odk³adanie funduszy z przeznaczeniem na dalsze kszta³cenie swoich dzieci. Natomiast cele d³ugookresowe, realizowane w³aœciwie na ka - dym etapie ycia ka dego inwestora, to zwykle inwestycje maj¹ce na celu zabezpieczenie emerytalne. A mo e zainwestujê w sztukê? Ka dy inwestor musi zwróciæ uwagê na fakt, e portfel inwestycyjny, który posiada to nie tylko wolne œrodki, którymi dysponuje i chce zainwestowaæ, ale równie jego w³asny dom, kredyt zaci¹gniêty na zakup tego domu, konto w funduszu emerytalnym, polisa ubezpieczeniowa i kolekcja znaczków lub monet. Warto wzi¹æ to pod uwagê w momencie okreœlania optymalnej struktury portfela, który chcemy posiadaæ. Warto te wiedzieæ, e realizowane przez nas inwestycje krótkoterminowe, musz¹ spe³niaæ przede wszystkim kryterium p³ynnoœci i bezpieczeñstwa, tzn. musimy mieæ mo liwoœæ natychmiastowej zamiany ich z powrotem na gotówkê z jednoczesn¹ pewnoœci¹, e otrzymamy przynajmniej tak¹ kwotê, jak¹ zainwestowaliœmy. W przeciwieñstwie do inwestycji krótkoterminowych, w inwestycjach d³ugoterminowych, sk³onni jesteœmy zazwyczaj zamroziæ nasze oszczêdnoœci na d³u szy czas i p³ynnoœæ w tym wypadku nie jest dla nas tak istotna. 7

8 STRATEGIE INWESTYCYJNE Inwestowanie na rynku kapita³owym wymaga zazwyczaj du ych umiejêtnoœci, ale nie oznacza to, e nie znajdzie na nim miejsca pocz¹tkuj¹cy inwestor. Rynek kapita³owy poprzez ró norodnoœæ instrumentów na nim oferowanych pozwala ka demu z nas na inwestowanie zarówno w proste instrumenty finansowe jak i te bardziej z³o one oraz stosowanie wielu ró nych strategii inwestycyjnych. Na pocz¹tku musimy sobie zadaæ pytanie w co chcemy zainwestowaæ tzn. dok³adnie zaplanowaæ nasze inwestycje. Decyzja, w co inwestowaæ jest jedn¹ z najwa niejszych decyzji, jakie przyjdzie nam podj¹æ. W zale noœci od tego, co zdecydujemy, poci¹gnie to za sob¹ konsekwencje w postaci zysków lub strat, jakie osi¹gniemy w przysz³oœci. Przy wyborze przedmiotu inwestycji wa ne jest szczególnie to, co chcemy zrobiæ z naszym kapita³em np. zachowaæ go, czy te powiêkszyæ, w jakim czasie chcemy tego dokonaæ, jakie korzyœci chcemy osi¹gn¹æ oraz jakie ryzyko jesteœmy sk³onni ponieœæ. OdpowiedŸ na te pytania warunkowaæ bêdzie spektrum instrumentów finansowych, które weÿmiemy pod uwagê oraz zakres strategii inwestycyjnej. Wa nym czynnikiem, lekcewa onym czêsto przez wielu inwestorów jest równie czas, który mo emy poœwiêciæ na to, aby dbaæ o nasze inwestycje poprzez uwa n¹ analizê zjawisk zachodz¹cych w gospodarce, na gie³dzie, w konkretnych spó³kach oraz informacji z nich nap³ywaj¹cych. W przypadku, gdy stwierdzimy, e niewiele czasu mo emy poœwiêciæ na tego typu czynnoœci, warto siê zastanowiæ nad wybraniem poœrednika, któremu powierzymy nasze oszczêdnoœci z nadziej¹, e specjaliœci przez niego zatrudnieni nam je pomno ¹. Któr¹ ze strategii wybraæ? W przypadku, gdy zdecydujemy siê na samodzielne inwestowanie musimy liczyæ siê z tym, e nasze wybory nie zawsze bêd¹ w³aœciwe i inwestycje nie zawsze przynios¹ nam oczekiwany zysk. Nale y równie pamiêtaæ, aby w przypadku podjêcia decyzji o inwestycjach samodzielnych na bie- ¹co œledziæ informacje nap³ywaj¹ce ze spó³ek w celu szybkiego i odpowiedniego reagowania na zachodz¹ce zjawiska, a tak e aby stale poszerzaæ posiadan¹ przez nas wiedzê, w celu lepszego wykorzystania tych informacji. W prowadzonych przez nas inwestycjach mo emy stosowaæ nastêpuj¹ce strategie: strategiê zachowania kapita³u, która polega przede wszystkim na minimalizacji ryzyka strat na zainwestowanym kapitale. Zazwyczaj stosowana jest przez inwestorów z ma³¹ sk³onnoœci¹ do ryzyka. Polega na inwestowaniu w p³ynne instrumenty finansowe, przynosz¹ce zazwyczaj niski, ale bezpieczny dochód i umo liwiaj¹ce w ka dym momencie odzyskanie zainwestowanego kapita³u, 8

9 strategiê wzrostu wartoœci kapita³u, która polega na podejmowaniu takich dzia- ³añ inwestycyjnych, które pozwol¹ na rzeczywisty wzrost naszego kapita³u wraz z up³ywem czasu. Strategia stosowana jest przez inwestorów chêtnych do podejmowania ryzyka. Polega na inwestowaniu w instrumenty finansowe umo liwiaj¹ce przyniesienie wysokiego dochodu w okreœlonym czasie, czêsto ma³o p³ynne, strategiê bie ¹cego dochodu, która polega na takim zbudowaniu portfela inwestycyjnego, aby dostarcza³ on przede wszystkim bie ¹cy dochód z zainwestowanego kapita³u. Strategia wybierana jest zazwyczaj przez inwestorów pragn¹cych powiêkszyæ swoje bie ¹ce dochody o dodatkowe Ÿród³o. Polega na inwestowaniu w instrumenty finansowe przynosz¹ce sta³y dochód (np. odsetki od obligacji lub dywidenda z zysku). W zale noœci od tego, jakie dane i jakie informacje wykorzystamy przy prowadzeniu inwestycji oraz z jakich dostêpnych mechanizmów inwestycyjnych skorzystamy, dostêpne i najbardziej znane strategie wykorzystywane przez inwestorów mo emy podzieliæ na: a) analizê fundamentaln¹, b) analizê techniczn¹, c) analizê portfelow¹. Analiza fundamentalna Analiza fundamentalna opiera siê przede wszystkim na analizie podstawowych informacji dostêpnych w gospodarce na poziomie makro i mikro tzn. zarówno na poziomie ca³ej gospodarki (œwiatowej i krajowej), jak i informacji pochodz¹cych bezpoœrednio z konkretnych podmiotów np. spó³ek akcyjnych. Analiza fundamentalna opiera siê na za³o eniu, e o powodzeniu w dokonywanych przez nas inwestycjach decyduje przede wszystkim wybór takich instrumentów finansowych, u których podstaw le y dobra kondycja finansowa podmiotu, który je emituje, i których wycena, dokonana na podstawie dostêpnych danych historycznych i danych prognozowanych wskazuje, e s¹ one niedoszacowane i umo liwiaj¹ osi¹gniêcie dodatkowego zysku z tego tytu³u. Analiza fundamentalna wykorzystuje m.in. ogólnie dostêpne informacje dotycz¹ce stanu gospodarki, konkretnej bran y oraz sprawozdania finansowe poszczególnych podmiotów tzn. bilans, rachunek wyników i rachunek przep³ywów finansowych. Analiza techniczna Analiza techniczna w przeciwieñstwie do analizy fundamentalnej opiera siê na za³o eniu, e o cenie instrumentu finansowego decyduje przede wszystkim kszta³towanie siê popytu i poda y na ten instrument. Inwestor dokonuj¹cy inwestycji, w oparciu o swoje przewidywania, co do kierunku, w którym pod¹ y rynek, mo e osi¹gn¹æ ponadprzeciêtny zysk. Przy takim podejœciu do rynku, dla inwestora nie ma znaczenia, na jakim konkretnym rynku dzia³a i w jakie instrumenty dokonuje inwestycji. Wa ny jest przede wszystkim moment, w którym stosowane przez niego strategie lub systemy transakcyjne dadz¹ 9

10 sygna³ wejœcia na rynek i dokonania zakupu konkretnego waloru oraz moment, w którym zdecyduje siê on ten rynek opuœciæ. Kondycja finansowa podmiotu, w którego papiery wartoœciowe zosta³a dokonana inwestycja nie ma tu wiêkszego znaczenia. Analiza techniczna wykorzystuje przede wszystkim historyczne wykresy kursów danych papierów wartoœciowych, na podstawie których inwestorzy bêd¹cy zwolennikami tego podejœcia do inwestycji, mog¹ okreœliæ zachowanie siê kursu instrumentu w przysz³oœci. Wspomniana analiza wykorzystuje równie wskaÿniki techniczne charakteryzuj¹ce stan rynku i pozwalaj¹ce na prognozowanie zachowañ tego rynku w przysz³oœci. Analiza portfelowa Analiza portfelowa opiera siê przede wszystkim na zbudowaniu przez inwestora takiego portfela instrumentów finansowych, gdzie okreœlone cechy poszczególnych instrumentów finansowych wchodz¹cych w sk³ad takiego portfela powoduj¹, e ca³y portfel inwestycyjny zachowuje siê zgodnie z za³o eniami danego inwestora, co do stopy zwrotu, jak¹ chce on osi¹gn¹æ i ryzyka, jakie jest sk³onny ponieœæ. Oczywiœcie poza powy ej wspomnianymi strategiami istnieje jeszcze wiele innych, prostych metod inwestowania, które nie wymagaj¹ od inwestora dog³êbnej wiedzy dotycz¹cej stanu rynku, bran y, czy te poszczególnych emitentów i historycznych zachowañ kursów ich akcji. Metody te polegaj¹ przede wszystkim na stosowaniu sta³ej, okreœlonej techniki polegaj¹cej na zakupie konkretnych instrumentów finansowych, w oparciu o wskazania profesjonalistów lub wyliczenia w³asne, gdzie wiêksz¹ rolê odgrywa sposób dokonywania inwestycji ni jej cel. Nale y przy tym wspomnieæ, e podane tutaj strategie maj¹ raczej zastosowanie dla inwestorów oszczêdzaj¹cych w d³u szym terminie i nie s¹ uzale nione od konkretnych instrumentów finansowych. I tak wyró niamy np.: metodê polegaj¹c¹ na kupowaniu sta³ej liczby np. akcji danej spó³ki w regularnych odstêpach czasu co powoduje, e cena zakupu w d³u szym okresie jest niezale na od krótkotrwa³ych wahañ rynku i powoduje uœrednienie ceny zakupu w okreœlonym przez nas czasie, metodê polegaj¹c¹ na utrzymywaniu sta³ej proporcji w czasie, dotycz¹cej struktury naszego portfela inwestycyjnego np. utrzymywaniu w naszym portfelu proporcji 20/80 tzn. inwestowaniu 20% naszych dodatkowych wolnych œrodków w akcje i 80% w obligacje, metodê polegaj¹c¹ na przeznaczaniu sta³ej kwoty naszych dodatkowych wolnych œrodków na inwestycje w konkretne instrumenty finansowe, w regularnych odstêpach czasu (z uwzglêdnieniem korekty inflacyjnej w okreœlonym czasie). Oczywiœcie adna z tych metod nie jest ani lepsza, ani gorsza i tak naprawdê jej wybór zale y tylko i wy³¹cznie od naszych preferencji. 10

11 MIEJSCE DOKONYWANIA INWESTYCJI Podstawowym aktem prawnym reguluj¹cym funkcjonowanie rynku kapita³owego w Polsce jest ustawa Prawo o publicznym obrocie papierami wartoœciowymi. Wyznacza ona zasady i zakres funkcjonowania podstawowych instytucji dzia³aj¹cych na rynku kapita³owym w Polsce tzn. domów maklerskich, firm doradztwa inwestycyjnego, firm zarz¹dzaj¹cych portfelami inwestycyjnymi, gie³d papierów wartoœciowych, rynków pozagie³dowych i depozytu papierów wartoœciowych. Zasady dzia³ania pozosta³ych podmiotów operuj¹cych na tym rynku tzn. funduszy inwestycyjnych, banków, funduszy emerytalnych i firm ubezpieczeniowych, reguluj¹ inne przepisy, wymienione na koñcu tego Poradnika, do zapoznania siê z którymi gor¹co Pañstwa zachêcamy. Moje akcje id¹ w górê! Skupmy siê jednak na g³ównych instytucjach rynku kapita³owego. Do takich z pewnoœci¹ zaliczyæ nale y Gie³dê Papierów Wartoœciowych w Warszawie SA, która odpowiedzialna jest za organizowanie obrotu gie³dowego realizowanego zarówno na rynku kasowym (np. akcje, obligacje) jak i na rynku terminowym (kontrakty futures, opcje), oraz Krajowy Depozyt Papierów Wartoœciowych SA którego g³ównymi zadaniami s¹ rozliczanie transakcji zawartych na rynku regulowanym i przechowywanie papierów wartoœciowych. Wypada wspomnieæ, e od wielu ju lat rynek kapita³owy w Polsce bazuje na niematerialnym obrocie papierami wartoœciowymi tzn. obrocie opartym o zapisy komputerowe. Bankiem rozliczeniowym, za poœrednictwem którego Krajowy Depozyt dokonuje rozliczeñ pieniê nych jest Narodowy Bank Polski. Poza GPW w Warszawie pewna liczba akcji spó³ek, obligacji korporacyjnych i obligacji komunalnych notowana jest równie na regulowanym rynku pozagie³dowym prowadzonym przez MTS-CeTO SA. Podmiot ten prowadzi tak e platformê obrotu o nazwie Elektroniczny Rynek Skarbowych Papierów Wartoœciowych (ERSPW), na którym dokonywane s¹ przede wszystkim hurtowe transakcje obligacjami i bonami skarbowymi. 11

12 Stosunkowo nowym podmiotem jest pierwsza w Polsce gie³da dzia³aj¹ca w oparciu o ustawê o gie³dach towarowych tzn. Towarowa Gie³da Energii SA, na której prowadzony jest obrót energi¹ elektryczn¹, kontraktami terminowymi na energiê, a w przysz³oœci tak e innymi instrumentami. Nadzór nad rynkiem kapita³owym w Polsce tzn. gie³dami, domami maklerskimi, towarzystwami funduszy inwestycyjnych, licencjonowanymi maklerami papierów wartoœciowych i doradcami inwestycyjnymi, izb¹ rozliczeniow¹, jak¹ jest Krajowy Depozyt oraz spó³kami znajduj¹cymi siê w publicznym obrocie, sprawuje Komisja Papierów Wartoœciowych i Gie³d bêd¹ca centralnym Zainwestujê w energiê elektryczn¹! organem administracji pañstwowej. Wspomniany nadzór ma na celu przede wszystkim zapewnienie inwestorom zasad bezpiecznego i uczciwego obrotu na tym rynku oraz zapewnienie im dostêpu do rzetelnych informacji zwi¹zanych z inwestowaniem. Do pozosta³ych, równie wa nych zadañ Komisji, nale y podejmowanie dzia³añ zapewniaj¹cych sprawne funkcjonowanie rynku papierów wartoœciowych oraz ochronê inwestorów, upowszechnianie wiedzy z zakresu funkcjonowania rynku papierów wartoœciowych, przygotowywanie projektów aktów prawnych i kszta³towanie polityki zapewniaj¹cej rozwój tego rynku. Poza rynkiem kapita³owym, inwestor ma do dyspozycji wiele innych, alternatywnych mo liwoœci inwestycyjnych, gdzie mo e zawieraæ ró nego typu transakcje np. w przypadku walut na rynku forex z wykorzystaniem banków lub platform obrotu, w przypadku wyrobów artystycznych czy sztuki na aukcjach organizowanych przez domy aukcyjne lub te w transakcjach bezpoœrednich tzn. bez poœrednictwa jakiegokolwiek podmiotu czy rynku np. zakup nieruchomoœci czy ziemi. Ze wzglêdu na specyfikê tego Poradnika my skupimy siê przede wszystkim na rynku kapita³owym, podmiotach go reprezentuj¹cych i instrumentach na nim wystêpuj¹cych. 12

13 SPOSÓB DOKONYWANIA INWESTYCJI Dzia³alnoœæ brokerska Podstawow¹ zasad¹ obrotu publicznego w wiêkszoœci transakcji zawieranych na rynku wtórnym jest poœrednictwo domu maklerskiego prowadz¹cego rachunki papierów wartoœciowych i rachunki pieniê ne. Warunki, na jakich domy maklerskie œwiadcz¹ swoje us³ugi zainteresowanym inwestorom okreœlone s¹ w regulaminie œwiadczenia us³ug brokerskich i prowadzenia rachunku papierów wartoœciowych i pieniê nego, który wraz z tabel¹ op³at i prowizji stanowi za³¹cznik do umowy zawieranej przez danego inwestora z domem maklerskim. Z punktu widzenia ka dego inwestora najwa niejsze w tym wszystkim s¹ warunki, jakie oferuje dany dom maklerski tzn. przede wszystkim: zakres i jakoœæ œwiadczonych us³ug, dostêp do tych us³ug, cena œwiadczonych us³ug. Zarz¹dzanie cudzym pakietem papierów wartoœciowych na zlecenie Innym rodzajem dzia³alnoœci domu maklerskiego poza dzia³alnoœci¹ brokersk¹ jest zarz¹dzanie cudzym pakietem papierów wartoœciowych na zlecenie. Oznacza to, e w naszym imieniu, przy u yciu naszych oszczêdnoœci w postaci papierów wartoœciowych lub gotówki, decyzje bêdzie podejmowa³ i realizowa³ pracownik domu maklerskiego pe³ni¹cy funkcjê zarz¹dzaj¹cego portfelem i posiadaj¹cy licencjê doradcy inwestycyjnego. Podstawowym celem zarz¹dzania portfelem inwestycyjnym jest osi¹gniêcie stopy zwrotu przekraczaj¹cej wczeœniej ustalony poziom odniesienia zwany benchmarkiem. Okreœla siê go najczêœciej na podstawie wczeœniej uzgodnionej z klientem strategii inwestycyjnej. Dziêki du emu zapleczu analitycznemu, niedostêpnemu najczêœciej inwestorowi indywidualnemu oraz sta³emu dostêpowi do informacji nap³ywaj¹cych z rynku i poszczególnych spó³ek, instytucje zarz¹dzaj¹ce s¹ w stanie bardziej skutecznie dokonywaæ optymalnych inwestycji dla inwestora powierzaj¹cego im œrodki, szczególnie w przypadku, gdy taki inwestor nie jest w stanie poœwiêciæ zbyt wiele czasu na dogl¹danie swoich inwestycji. Instytucje zarz¹dzaj¹ce aktywami s¹ w stanie zapewniæ w³aœciwy sk³ad portfela inwestycyjnego, dostosowany do potrzeb i celów poszczególnych inwestorów, a przede wszystkim do chêci osi¹gniêcia przez nich zysku i sk³onnoœci do poniesienia stosownego ryzyka. Doradztwo inwestycyjne Poszukuj¹c innych mo liwoœci inwestycyjnych dla naszych pieniêdzy mo emy siê spotkaæ z us³ugami zwanymi doradztwem inwestycyjnym, które polegaj¹ na odp³atnym udzielaniu pisemnej lub ustnej rekomendacji inwestycyjnej. Gdy zdecydujemy siê skorzystaæ 13

14 Czy uwa a Pan, e to bêdzie dobra inwestycja..? z tego typu us³ug, sami bêdziemy musieli dokonywaæ transakcji na podstawie uzyskanych t¹ drog¹ informacji. Przy okazji nale y wspomnieæ, e œwiadczenie tego typu us³ug dozwolone jest w ramach us³ug œwiadczonych przez domy maklerskie, jak i towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Domy maklerskie prowadz¹ce dzia³alnoœæ brokersk¹, us³ugi doradztwa inwestycyjnego i zarz¹dzania pakietem papierów wartoœciowych na zlecenie musz¹ uzyskaæ zezwolenie na prowadzenie tego typu dzia³alnoœci od Komisji Papierów Wartoœciowych i Gie³d oraz zatrudniaæ specjalistów posiadaj¹cych odpowiednie licencje maklera papierów wartoœciowych i/lub doradcy inwestycyjnego. Bezpieczeñstwo naszych oszczêdnoœci powierzonych tym instytucjom i zgromadzonych na rachunkach w domach maklerskich gwarantowane jest przede wszystkim przez odpowiednie wymogi kapita³owe okreœlone w stosunku do tych podmiotów oraz sta³y nadzór KPWiG nad ich dzia³alnoœci¹. Ponadto dodatkowym zabezpieczeniem jest istniej¹cy system rekompensat zarz¹dzany i kierowany przez Krajowy Depozyt Papierów Wartoœciowych SA i nadzorowany przez Komisjê Papierów Wartoœciowych i Gie³d. System ten zapewnia inwestorom odzyskanie powierzonych przez nich pieniêdzy do wysokoœci okreœlonej przepisami prawa w przypadku np. upad³oœci i likwidacji domu maklerskiego, w którym trzymali swoje aktywa. Œrodki zasilaj¹ce ten fundusz pochodz¹ z obowi¹zkowych wp³at, dokonywanych przez domy maklerskie. W przypadku, gdy nie zdecydujemy siê powierzyæ oszczêdnoœci specjalistom z firm zarz¹dzaj¹cych portfelami inwestycyjnymi, a jednoczeœnie nie bêdziemy chcieli sami zajmowaæ siê naszymi inwestycjami mamy alternatywê w postaci mo liwoœci ulokowania œrodków w jednostkach funduszy inwestycyjnych. undusze inwestycyjne undusze inwestycyjne gromadz¹ œrodki pieniê ne od ró nych inwestorów, a nastêpnie je inwestuj¹ w akcje, obligacje lub w ró nego innego rodzaju aktywa finansowe. Poszczególne fundusze inwestycyjne posiadaj¹ ró ne strategie inwestycyjne np. nastawione na wzrost wartoœci kapita³u lub bie ¹cy dochód, co warunkuje zakres instrumentów finansowych, które le ¹ w polu ich zainteresowañ. Inwestor kieruj¹c siê w³asn¹ strategi¹ inwestycyjn¹ dokonuje alokacji œrodków w jednostki poszczególnych, wyspecjalizowanych funduszy inwestycyjnych np. bezpiecznych papierów wartoœciowych, pieniê nych, akcji czy te nieruchomoœci. 14

15 undusze inwestycyjne zarz¹dzane s¹ przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. W okreœlonych odstêpach czasu fundusze zobowi¹zane s¹ do dokonywania wyceny swoich aktywów. Dziêki temu inwestorzy, którzy zainwestowali w ich jednostki s¹ w stanie w miarê na bie ¹co dokonywaæ oceny ich poczynañ i w przypadku niezadowalaj¹cych wyników zrezygnowaæ z ich us³ug poprzez przeniesienie aktywów do innych podmiotów osi¹gaj¹cych lepsze wyniki. Wiêkszoœæ funduszy inwestycyjnych sprzedaje swoje jednostki poprzez zorganizowane sieci poœredników w postaci banków i biur maklerskich. Zakup jednostek wi¹ e siê z za³o eniem odpowiedniego rejestru i wp³at¹ œrodków pieniê nych, które po przeliczeniu zostaj¹ zamienione w odpowiedni¹ liczbê jednostek uczestnictwa. W momencie, gdy zdecydujemy siê wycofaæ nasze œrodki poprzez z³o enie odpowiedniej dyspozycji, nasze jednostki zostaj¹ umorzone, a œrodki wyp³acone drog¹ przelewu na wskazany rachunek lub gotówk¹ w którejœ z jednostek sieci dystrybucyjnej. Inwestor ma do dyspozycji wiele funduszy, ró ni¹cych siê zarówno w zakresie organizacji, dzia³ania oraz proponowanych strategii inwestycyjnych. undusze inwestycyjne otwarte sprzedaj¹ jednostki uczestnictwa i cechuj¹ siê ³atwym dostêpem, mo liwoœci¹ szybkiego zakupu i umorzenia jednostek uczestnictwa oraz doœæ du ymi ograniczeniami w zakresie instrumentów, w które mog¹ inwestowaæ. undusze inwestycyjne zamkniête emituj¹ certyfikaty inwestycyjne oraz maj¹ wiêkszy zakres dostêpnych inwestycji, które mog¹ prowadziæ. Zazwyczaj cechuj¹ siê mniejsz¹ p³ynnoœci¹, a certyfikaty inwestycyjne przez nie emitowane notowane s¹ na rynku wtórnym po cenie, która mo e odbiegaæ od rzeczywistej wartoœci aktywów funduszu. Wiêcej informacji na temat funduszy inwestycyjnych znajd¹ Pañstwo w broszurze Poradnik inwestora undusze inwestycyjne, która jest dostêpna na stronie internetowej Komisji Inwestowanie samodzielne W przypadku dokonywania samodzielnych inwestycji w akcje nale y wspomnieæ, e akcje spó³ek notowanych na GPW w Warszawie notowane s¹ w chwili obecnej na dwóch rynkach tzn. urzêdowym i nieurzêdowym, przy czym wymogi informacyjne dla spó³ek, co jest szczególnie wa ne dla inwestorów, s¹ ze wzglêdu na specyfikê rynku publicznego, takie same bez wzglêdu na rynek, na którym akcje danej spó³ki s¹ notowane. Nale y równie wspomnieæ, e akcje spó³ek notowane s¹ na GPW w Warszawie w systemie notowañ ci¹g³ych (najbardziej p³ynne spó³ki) lub w systemie jednolitym z dwukrotnym okreœleniem kursu (spó³ki o ni szej p³ynnoœci). Jest to o tyle wa ne, e system notowañ decyduje w pewnym sensie o tym, czy nasza inwestycja bêdzie mog³a zostaæ zamkniêta w miarê szybki sposób, bez utraty wiêkszej wartoœci naszych œrodków spowodowanej istniej¹cym ryzykiem p³ynnoœci. 15

16 Inwestor, który zamierza zainwestowaæ wolne œrodki i dokonaæ transakcji na rynku wtórnym musi posiadaæ przede wszystkim rachunek inwestycyjny (w postaci rachunku papierów wartoœciowych i rachunku pieniê nego) w jednym z domów maklerskich. Nale y pamiêtaæ, aby przed za³o eniem takiego rachunku sprawdziæ, czy dany dom maklerski spe³nia nasze wymagania pod wzglêdem dostêpu do us³ug, z których chcemy korzystaæ, kosztów, które sk³onni jesteœmy ponieœæ oraz bezpieczeñstwa. Wiêcej informacji na temat otwierania rachunku, prowizji, op³at znajd¹ Pañstwo w broszurze Poradnik inwestora, która jest dostêpna na stronie internetowej Komisji Dom maklerski, w którym klient z³o y³ zlecenie zakupu lub sprzeda y okreœlonego instrumentu finansowego, odpowiada za prawid³ow¹ realizacjê tego zlecenia. Zlecenie takie najczêœciej sk³adamy w danym punkcie obs³ugi klienta domu maklerskiego, w którym mamy prowadzony rachunek inwestycyjny lub bezpoœrednio, poprzez skorzystanie z telefonu lub internetu. Jest ono nastêpnie przekazywane do systemu informatycznego domu maklerskiego i za poœrednictwem maklera gie³dowego trafia do systemu informatycznego GPW w Warszawie. W momencie sk³adania zlecenia inwestor okreœla wiele dodatkowych warunków decyduj¹cych m.in. o tym czy chce kupiæ czy te sprzedaæ, za jak¹ kwotê chce dokonaæ wspomnianej transakcji, jaka liczba i rodzaj papierów wartoœciowych ma byæ przedmiotem transakcji, termin wa noœci swojego zlecenia oraz inne, dodatkowe warunki wykonania zlecenia. Po ustaleniu siê kursu na gie³dzie oraz realizacji zlecenia, inwestor otrzymuje na swój rachunek inwestycyjny b¹dÿ gotówkê b¹dÿ te papiery wartoœciowe, które by³y przedmiotem jego transakcji. Notowania kursów poszczególnych instrumentów finansowych, ka dy inwestor mo e sprawdzaæ zarówno w swoim domu maklerskim, Chcia³bym z³o yæ zlecenie kupna. w którym ma prowadzony rachunek inwestycyjny, przez telefon, przez internet (na niektórych serwisach informacyjnych lub stronach internetowych domów maklerskich) lub te w codziennej prasie. 16

17 DOSTÊPNE INSTRUMENTY INANSOWE Istnieje wiele ró nych sposobów klasyfikacji instrumentów finansowych, w które inwestor mo e dokonaæ inwestycji wolnych œrodków finansowych. Ogólnie mo emy powiedzieæ, e wyró niamy nastêpuj¹ce sposoby inwestowania: Inwestowanie bezpoœrednie tzn. inwestowanie w: instrumenty rynku pieniê nego (rachunki oszczêdnoœciowe, lokaty bankowe, bony komercyjne, bony pieniê ne, bony skarbowe), instrumenty rynku kapita³owego o sta³ym dochodzie (obligacje) i o zmiennym dochodzie (akcje i obligacje), instrumenty pochodne (kontrakty forward, kontrakty futures, opcje, warranty), instrumenty alternatywne (waluty, metale, kamienie wartoœciowe, nieruchomoœci, sztuka, kolekcjonerstwo). Inwestowanie poœrednie tzn. inwestowanie w: jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, portfele inwestycyjne zarz¹dzane przez firmy typu asset management. Inwestor podejmuj¹cy decyzjê, dotycz¹c¹ zainwestowania swoich œrodków, dokonuje wyboru spoœród szeregu instrumentów finansowych, z których ka dy charakteryzuje siê odmiennymi cechami w zakresie dochodu mo liwego do uzyskania, poziomu przypisywanego ryzyka oraz praw, które sob¹ reprezentuje. Jak wskazaliœmy powy ej, poza inwestycjami bezpoœrednimi, ka dy inwestor, szczególnie ten pocz¹tkuj¹cy, mo e skorzystaæ równie z pomocy wyspecjalizowanego poœrednika jakim jest fundusz inwestycyjny lub firma zarz¹dzaj¹ca aktywami, co w koñcowym etapie prowadzi do zakupu okreœlonego portfela inwestycji bezpoœrednich. Instrumenty rynku pieniê nego S¹ to instrumenty oferowane g³ównie przez banki w ramach œwiadczonych przez nie us³ug. Zazwyczaj charakteryzuj¹ siê nisk¹ rentownoœci¹, du ¹ p³ynnoœci¹ i bezpieczeñstwem oraz krótkim terminem trwania. Oczywiœcie wœród nich znajduj¹ siê równie takie, które odbiegaj¹ w pewien sposób od tego wzorca tzn. np. rachunki oszczêdnoœciowe o oprocentowaniu ni szym od poziomu inflacji (co powoduje, e nasze oszczêdnoœci trac¹ w rzeczywistoœci na wartoœci), lokaty d³ugoterminowe (z terminem trwania nawet do 10 lat) czy te bony komercyjne które charakteryzuj¹ siê doœæ du ym ryzykiem zwi¹zanym z sytuacj¹ finansow¹ podmiotu, który je wyemitowa³ za poœrednictwem banku. 17

18 Instrumenty rynku kapita³owego Instrumenty rynku kapita³owego to przede wszystkim obligacje i akcje. Obligacje Akcje nie, to zbyt ryzykowne. Mo e obligacje... kto mi pomo e?! Obligacje s¹ rodzajem papieru wartoœciowego (zwanego czêsto papierem d³u nym), w którym emitent stwierdza, e jest d³u nikiem wobec w³aœciciela obligacji bêd¹cego jednoczeœnie wierzycielem, i w którym emitent zobowi¹zuje siê wobec nabywcy obligacji do zap³acenia w okreœlonym czasie i na okreœlonych warunkach, pewnej kwoty pieniê nej wynikaj¹cej z ustalonego oprocentowania obligacji oraz do zwrotu pocz¹tkowej kwoty d³ugu. Ze wzglêdu na specyfikê tego instrumentu finansowego, obligacje maj¹ w za³o eniu przynosiæ nabywcy sta³y i z góry okreœlony dochód oraz zwrot zainwestowanych œrodków po up³ywie terminu, na który zosta³y po yczone. Obligacje mog¹ byæ imienne i na okaziciela. Emitentem obligacji mo e byæ zarówno pañstwo reprezentowane przez Skarb Pañstwa jak równie inne instytucje m.in. banki, podmioty gospodarcze posiadaj¹ce osobowoœæ prawn¹, gminy i samorz¹dy lokalne. Obligacje mog¹ byæ sprzedawane zarówno na rynku pierwotnym jak i na rynku wtórnym. W przypadku, gdy obligacje oferowane s¹ przez ich emitenta, wówczas mamy do czynienia z rynkiem pierwotnym. Sprzeda na rynku pierwotnym bardzo czêsto zwi¹zana jest z mo liwoœci¹ uzyskania dodatkowego dyskonta w stosunku do ceny emisyjnej, które w za³o eniu emitenta tych obligacji ma nas zachêciæ do ich nabycia. Po zakupie takiej obligacji inwestor mo e czekaæ do dnia wykupu i wtedy zwróciæ siê do emitenta o zwrot po yczonej kwoty wraz z nale nymi odsetkami lub te przedstawiæ te obligacje do wczeœniejszego wykupu (oczywiœcie o ile warunki emisji takich obligacji to przewiduj¹). W przypadku niektórych obligacji, dopuszczonych do obrotu na GPW w Warszawie SA lub MTS-CeTO SA inwestor po ich zakupie na rynku pierwotnym mo e dokonaæ ich odsprzeda y na rynku wtórnym. Najwa niejsze cechy obligacji to: termin wykupu czyli czas, po którym emitent obligacji zobowi¹zuje siê oddaæ inwestorowi po yczony od niego kapita³, cena emisyjna czyli cena, po której obligacja jest sprzedawana w ofercie pierwszemu nabywcy, wartoœæ nominalna czyli wartoœæ, na któr¹ opiewa obligacja, zwracana nabywcy w dniu wykupu, 18

19 oprocentowanie czyli wysokoœæ odsetek nale nych nabywcy, wyra ona w procentach wartoœci nominalnej i wyp³acana w okreœlonych okresach czasu np. kwartalnie, pó³rocznie, rocznie. Przyk³ad procentu sk³adanego Jan Kowalski otrzyma³ od swoich rodziców darowiznê w wysokoœci PLN. Otrzymane œrodki zdeponowa³ na lokacie (z kapitalizacj¹ roczn¹) w banku, gdzie oprocentowanie w skali roku wynosi 5%. Stopy przez 3 lata pozosta³y na niezmienionym poziomie. Jeœli Jan Kowalski nie wyp³aca³ nale nych odsetek przez wszystkie lata trwania lokaty, to jego kapita³ po 3 latach wynosi: V = x (1 + 0,05) 3 = x 1,1576 = PLN Gdzie: V (future value) wartoœæ przysz³a Mimo czêsto spotykanych opinii, e obligacje, szczególnie obligacje pañstwowe, s¹ jednym z najbezpieczniejszych instrumentów finansowych dostêpnych na rynku kapita³owym, nale y pamiêtaæ, e obligacje pañstwowe s¹ w rzeczywistoœci papierem wartoœciowym niezabezpieczonym. Oznacza to, e tak naprawdê jedyn¹ gwarancj¹ wyp³aty nale - nych nam odsetek i kapita³u jest tylko i wy³¹cznie autorytet pañstwa. Ponadto w przypadku du ych wahañ rynkowej stopy procentowej ka dy posiadacz obligacji (nie tylko pañstwowych) ponosi ryzyko stopy procentowej tzn. w pewnych przedzia³ach czasu przy znacznym wzroœcie rynkowej stopy procentowej, mo e ponieœæ stratê zwi¹zan¹ ze znacznym spadkiem ceny posiadanych przez niego obligacji. Taka sytuacja, mimo ogólnie przyjêtego, bezpiecznego statusu obligacji, spowodowana jest istniej¹c¹ odwrotn¹ relacj¹ pomiêdzy zachowaniem siê rynkowej stopy procentowej a zachowaniem siê ceny obligacji. Ta istniej¹ca odwrotna relacja stanowi, e przy rosn¹cej stopie procentowej cena obligacji spada, natomiast przy spadaj¹cej stopie procentowej cena obligacji roœnie. 19

20 Wynika to z faktu, e w momencie zmiany poziomu stóp dotychczas notowane obligacje w stosunku do nowo emitowanych o podobnej charakterystyce dawa³yby ich posiadaczom inne stopy zwrotu. Je eli stopy procentowe spadaj¹, to obligacje z poprzedni¹ wy- sz¹ stop¹ procentow¹ powinny byæ wy ej notowane, wiêc ich cena wzrasta. W zale noœci od tego, w jaki sposób okreœlone zostanie przez emitenta oprocentowanie oferowanych obligacji, mo emy je podzieliæ na: obligacje o sta³ym oprocentowaniu, gdzie kupuj¹cy z góry wie jak¹ kwotê odsetek otrzyma w okresie, w którym bêdzie trzyma³ te obligacje do momentu ich wykupu przez emitenta. W przypadku znacznych wahañ rynkowej stopy procentowej cena obligacji sta³okuponowych mo e ulegaæ znacznym wahaniom powoduj¹c jednoczeœnie, e ich posiadacz mo e realizowaæ zarówno dodatkowe zyski z tytu³u ich posiadania jak i straty, obligacje o zmiennym oprocentowaniu, gdzie ustalona zmiennoœæ oprocentowania mo e byæ uzale niona np. od stopy inflacji lub od poziomu wskazanej rynkowej stopy procentowej. W takim przypadku oprocentowanie w ka dym z ustalonych okresów odsetkowych mo e przyj¹æ ró ne wartoœci i inwestor do koñca nie wie jak¹ rentownoœæ osi¹gnie na zainwestowaniu swoich œrodków w dan¹ obligacjê. Posiadacze takich obligacji maj¹ w przeciwieñstwie do posiadaczy obligacji sta³okuponowych pewnoœæ, e oprocentowanie tych obligacji w mniejszym lub wiêkszym stopniu postêpowa³o bêdzie zgodnie z ruchami rynkowej stopy procentowej, obligacje zerokuponowe, gdzie w momencie zakupu inwestor kupuje obligacjê z pewnym z góry ustalonym dyskontem tzn. p³ac¹c za ni¹ cenê ni sz¹ od jej wartoœci nominalnej, a w momencie jej wykupu otrzymuje kwotê równ¹ wartoœci nominalnej takiej obligacji. Obligacje takie nie posiadaj¹ adnych kuponów, a zyskiem inwestora jest jedynie ró nica pomiêdzy cen¹ zakupu a cen¹ nominaln¹ obligacji. Akcje W przeciwieñstwie do obligacji, które mog¹ byæ emitowane przez ró nego rodzaju podmioty, akcje jako papiery wartoœciowe s¹ nierozerwalnie zwi¹zane z istnieniem i funkcjonowaniem spó³ek akcyjnych. Akcjonariusze takich spó³ek poprzez zakup i posiadanie ich akcji s¹ jednoczeœnie wspó³w³aœcicielami maj¹tku tych spó³ek. Poprzez kupno akcji nabywaj¹ prawo do wyp³acanej przez spó³ki dywidendy, prawo do ich maj¹tku w momencie ich rozwi¹zania lub likwidacji. Poprzez nabycie akcji danej spó³ki inwestor uzyskuje równie prawo do uczestniczenia w walnych zgromadzeniach, gdzie poprzez prawo g³osu przypisane do akcji ma mo liwoœæ decydowania o wielu kwestiach zwi¹zanych z jej funkcjonowaniem np. wyborem w³adz takiej spó³ki, decyzjach o podziale zysku itp. Oczywiœcie si³a g³osu zwi¹zana jest œciœle z liczb¹ i rodzajem posiadanych akcji. Inwestor z ma³¹ liczb¹ akcji nie ma mo liwoœci wiêkszego wp³ywu na zapadaj¹ce na walnym zgromadzeniu decyzje. Zawsze jednak w przypadku, gdy uwa a, e przeg³osowane przez innych akcjonariuszy decyzje godz¹ w jego interesy, b¹dÿ w interesy samej spó³ki, dziêki posia- 20

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2012 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Działalność maklerska

Działalność maklerska Działalność maklerska Firmy inwestycyjne prowadzące działalność maklerską odgrywają kluczową rolę na rynku kapitałowym, umożliwiając mobilizację i alokację kapitału. Działają na rynku pierwotnym i wtórnym,

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego. z inwestowaniem w instrumenty finansowe. w PGE Domu Maklerskim S.A.

Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego. z inwestowaniem w instrumenty finansowe. w PGE Domu Maklerskim S.A. PGE Dom Maklerski S.A. Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego z inwestowaniem w instrumenty finansowe w PGE Domu Maklerskim S.A. I. Informacje ogólne Inwestycje w instrumenty

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK Akcje Akcje są papierem wartościowym reprezentującym odpowiedni

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1 Duma Przedsiębiorcy 1/6 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 24 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez USŁUGA ZARZÑDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management SA Poznaƒ 2011 Na czym polega usługa Zarzàdzania Portfelem Usługa Zarzàdzania Portfelem (Asset

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty OGŁOSZENIE z dnia 13 listopada 2015 roku o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Allianz Polska S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu

Bardziej szczegółowo

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Uchwała nr 1/2014 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. b) art. 1 pkt 8 w dotychczasowym brzmieniu: ---------------------------------------------------------

PROTOKÓŁ. b) art. 1 pkt 8 w dotychczasowym brzmieniu: --------------------------------------------------------- PROTOKÓŁ. 1. Stawający oświadczają, że: -------------------------------------------------------------------- 1) reprezentowane przez nich Towarzystwo zarządza m.in. funduszem inwestycyjnym pod nazwą SECUS

Bardziej szczegółowo

Statystyka finansowa

Statystyka finansowa Statystyka finansowa Rynki finansowe Rynek finansowy rynek na którym zawierane są transakcje finansowe polegające na zakupie i sprzedaży instrumentów finansowych Instrument finansowy kontrakt pomiędzy

Bardziej szczegółowo

10. / 42! 1 A$!! )$$$% 0 " + 42 + 1 +! "!" 1!" ""!1!!!!42 % "" t "1%/4( " +. 7 4'8 A. 5.62 B. 5.67 C. 5.72 D. 5.77 E. 5.82

10. / 42! 1 A$!! )$$$% 0  + 42 + 1 +! ! 1! !1!!!!42 %  t 1%/4(  +. 7 4'8 A. 5.62 B. 5.67 C. 5.72 D. 5.77 E. 5.82 Matematyka finansowa 09.12.2000 r. 10. / 42! 1 A$!! )$$$% 0 " + 42 + 1 +! "!" 1!" ""!1!!!!42 % "" * t "1%/4( " + i 10%. 7 4'8 A. 5.62 B. 5.67 C. 5.72 D. 5.77 E. 5.82 10 Matematyka finansowa 24.03.2001

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Akcje na giełdzie dr Adam Zaremba Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 28 kwietnia 2016 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL PLAN WYKŁADU I.

Bardziej szczegółowo

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych?

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne i optymalizacyjne Strategie fundamentalne Portfel losowy 2 Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy. Umowa zintegrowana o rachunek

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy

Spis treści. Przedmowa. O Autorach. Wstęp. Część I. Finanse i system finansowy Spis treści Przedmowa O Autorach Wstęp Część I. Finanse i system finansowy Rozdział 1. Co to są finanse? 1.1. Definicja pojęcia finanse 1.2. Dlaczego należy studiować finanse? 1.3. Decyzje finansowe gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Sebastian Buczek, Prezes Zarządu Quercus TFI S.A. Warszawa, 26 lutego 2015 r. 2 Historia 21 VIII 2007 założenie Quercus

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

LISTA ZLECEŃ I USŁUG ORAZ KANAŁÓW DOSTĘPU W ZAKRESIE INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH

LISTA ZLECEŃ I USŁUG ORAZ KANAŁÓW DOSTĘPU W ZAKRESIE INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH Załącznik do Komunikatu nr KO/DMD/3/14 z dnia 23 maja 2014 r. LISTA ZLECEŃ I USŁUG ORAZ KANAŁÓW DOSTĘPU W ZAKRESIE INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH Część I Lista zleceń / usług i kanały dostępu fundusze

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego Polecenie 1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest podmiotem w pełni bezosobowym. Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność Polecenie 3.W WZA osobą najważniejszą

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Zarząd Stalprodukt S.A. podaje do wiadomości treść projektów uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, które odbędzie się

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie.

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie. Warszawa, dnia 16 maja 2016 r. ANEKS NR 2 Z DNIA 9 MAJA 2016 ROKU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007 ORAZ 008 FUNDUSZU MEDYCZNY PUBLICZNY FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R.

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. Spis Treści I. List Prezesa Zarządu GO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna II.

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia:

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia: Załącznik nr Raportu bieżącego nr 78/2014 z 10.10.2014 r. UCHWAŁA NR /X/2014 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia WIKANA Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej: Spółka ) z dnia 31 października 2014

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia "ALDA" Spółka Akcyjna z siedzibą w Ząbkowicach Śląskich

UCHWAŁA NR 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia ALDA Spółka Akcyjna z siedzibą w Ząbkowicach Śląskich UCHWAŁA NR 1 w sprawie wyboru Przewodniczącego Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie, w oparciu o art. 409 1 KSH, uchwala co następuje: Wybór Przewodniczącego Przewodniczącym wybrany zostaje. UCHWAŁA NR 2 w

Bardziej szczegółowo

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej.

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej. INDATA SOFTWARE S.A. Spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu, adres: ul. Strzegomska 138, 54-429 Wrocław, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000360487

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy. Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. Analiza wskaźnikowa Każda

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

Oprocentowanie konta 0,10%

Oprocentowanie konta 0,10% KONTA Konto osobiste konta 0,10% Brak kwoty minimalnej. zmienne obowiązuje od 18.05.2015 r. Miesięczna kapitalizacja odsetek. Odsetki za niedozwolone saldo debetowe - 4-krotność stopy kredytu lombardowego

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR podjęta przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki pod firmą Europejski Fundusz Energii Spółka Akcyjna z siedzibą w Bydgoszczy w dniu roku

UCHWAŁA NR podjęta przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie spółki pod firmą Europejski Fundusz Energii Spółka Akcyjna z siedzibą w Bydgoszczy w dniu roku w sprawie wyboru Przewodniczącego Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Działając na podstawie art. 409 Kodeksu spółek handlowych Zwyczajne Walne Zgromadzenie uchwala, co następuje: Zwyczajne Walne Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2012 DO 31.12.2012

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2012 DO 31.12.2012 Ul. Kazimierza Wielkiego 9, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2012 DO 31.12.2012 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2013 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku SPIS TREŚCI: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O SPÓŁCE... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT... 4 WYKRES 1.

Bardziej szczegółowo

Ryzyko Inwestycyjne związane ze świadczonymi usługami

Ryzyko Inwestycyjne związane ze świadczonymi usługami Ryzyko Inwestycyjne związane ze świadczonymi usługami AKCJE - akcje są instrumentami o charakterze udziałowym. Oznacza to, że posiadaczowi akcji jako współwłaścicielowi spółki, przysługują wynikające z

Bardziej szczegółowo

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach Załącznik do Uchwały Nr 110/1326/2016 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 stycznia 2016 roku UMOWA SPRZEDAŻY NR 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31/12/2010

Roczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31/12/2010 I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 4 920 869 5 600 261 1. Lokaty 4 920 869 5 600 261 Środki pienięŝne 3. NaleŜności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3. Pozostałe naleŝności

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z taryfy prowizji i opłat za czynności i usługi bankowe dla Klientów Banku Spółdzielczego Ziemi Kaliskiej Stan aktualny na dzień 01.03.2011r.

Wyciąg z taryfy prowizji i opłat za czynności i usługi bankowe dla Klientów Banku Spółdzielczego Ziemi Kaliskiej Stan aktualny na dzień 01.03.2011r. CZĘŚĆ 1 prowizje i opłaty za czynności i usługi bankowe pobierane od OSÓB FIZYCZNYCH DZIAŁ I RACHUNKI. ROZDZIAŁ I - Rachunek Oszczędnościowo Rozliczeniowy ROR. OTWARCIE I PROWADZENIE STANDARD JUNIOR (osoby

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII Systemy transakcyjne cz.1 Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 221 17391 Elektronicznie podpisany przez Mariusz Lachowski Data: 2009.12.24 21:05:01 +01'00' Poz. 1740 ov.pl 1740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Gdańsk, dnia 03 listopada 2010 r. LGD-4101-019-003/2010 P/10/129 Pan Jacek Karnowski Prezydent Miasta Sopotu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust.

Bardziej szczegółowo

GIEŁDOWE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE. W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE

GIEŁDOWE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE. W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE GIEŁDOWE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE GIEŁDOWE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE Wiodące na świecie giełdy prowadzą obrót nie tylko akcjami,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ II Osoby odpowiedzialne za informacje zawarte w Prospekcie

ROZDZIAŁ II Osoby odpowiedzialne za informacje zawarte w Prospekcie ROZDZIAŁ II Osoby odpowiedzialne za informacje zawarte w Prospekcie 2.1. Emitent 2.1.1. Nazwa, siedziba i adres Emitenta Adres: Warszawa ul. Grochowska 21a 04-186 Warszawa Numer telefonu: (22) 51 56 100

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA I. Pierwsza grupa informacji INFORMACJA DODATKOWA Załącznik do bilansu na dzień 31.12.2011r. 1. Omówienie stosownych metod wyceny( w tym amortyzacji, walut obcych) aktywów i pasywów oraz przychodów i kosztów

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI. Wysoka konkurencyjność. Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta

RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI. Wysoka konkurencyjność. Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI str. 1 Wysoka konkurencyjność Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta Oferta cenowa negocjowana indywidualnie dla każdego Klienta Elektroniczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2013-2028 1.

Bardziej szczegółowo

JAK INWESTOWAĆ W ZŁOTO?

JAK INWESTOWAĆ W ZŁOTO? JAK INWESTOWAĆ W ZŁOTO? W złoto można inwestować na wiele różnych sposobów. W złoto można inwestować po prostu w fizyczny sposób zakupując monety i sztabki. Największym problemem w tego typu inwestycji

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2010 R.

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2010 R. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2010 R. Nazwa: Polskie Stowarzyszenie Jogi IYENGARA Siedziba: Kraków, ul. Gertrudy 4 Forma prawna: Stowarzyszenie Numer w KRS: 00000158296 Rodzaj działalności:

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 1 do Prospektu emisyjnego EFH Żurawie Wieżowe S.A.

Aneks nr 1 do Prospektu emisyjnego EFH Żurawie Wieżowe S.A. ANEKS NR 1 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO EFH ŻURAWIE WIEŻOWE SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE sporządzonego w związku z ofertą publiczną nie więcej niż 2.407.500 Akcji zwykłych na okaziciela Serii E oraz

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r.

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. HLB M2 Audyt Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 41/27, 02-521 Warszawa, www.hlbm2.pl Kapitał zakładowy: 75 000 PLN, Sąd

Bardziej szczegółowo

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie to: mo liwoêç udzia u w zyskach z inwestycji

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie Spółki BRASTER S.A. w przedmiocie przestrzegania przez Spółkę. Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect

Oświadczenie Spółki BRASTER S.A. w przedmiocie przestrzegania przez Spółkę. Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect Oświadczenie Spółki BRASTER S.A. w przedmiocie przestrzegania przez Spółkę Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect PKT DOBRA PRAKTYKA OŚWIADCZENIE O STOSOWANIU DOBREJ PRAKTYKI /NIE/NIEDOTYCZY 1.

Bardziej szczegółowo

Grupa Prawno-Finansowa CAUSA. Spółka Akcyjna. Raport kwartalny za okres od 01.01.2013 do 31.03.2013

Grupa Prawno-Finansowa CAUSA. Spółka Akcyjna. Raport kwartalny za okres od 01.01.2013 do 31.03.2013 Grupa Prawno-Finansowa CAUSA Spółka Akcyjna Raport kwartalny za okres od 01.01.2013 do 31.03.2013 Raport zawiera: 1. Podstawowe informacje o Emitencie. 2. Wybrane zagadnienia z bilansu oraz rachunku wyników.

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław FUNDACJA Kocie Życie Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 do 31.12.2012 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS I. RACHUNEK WYNIKÓW II. INFORMACJA DODATKOWA

Bardziej szczegółowo

JAK INWESTOWAĆ W ROPĘ?

JAK INWESTOWAĆ W ROPĘ? JAK INWESTOWAĆ W ROPĘ? Za pośrednictwem platformy inwestycyjnej DIF Freedom istnieje wiele sposobów inwestowania w ropę naftową. Zacznijmy od instrumentu, który jest związany z najmniejszym ryzykiem inwestycyjnym

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 9 miesięcy 2,30%

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 9 miesięcy 2,30% Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 27 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

Modernizacja siedziby Stowarzyszenia 43 232,05 Rezerwy 16 738,66 II

Modernizacja siedziby Stowarzyszenia 43 232,05 Rezerwy 16 738,66 II DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA 1) szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierający stan tych aktywów

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (DZ. U. Z 2010 R. NR 113, POZ. 759, NR 161, POZ. 1078 I NR 182, POZ. 1228 ORAZ Z 2011 R. NR 5,

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (DZ. U. Z 2010 R. NR 113, POZ. 759, NR 161, POZ. 1078 I NR 182, POZ. 1228 ORAZ Z 2011 R. NR 5,

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Motywacyjnego II. na lata 2013-2015. współpracowników. spółek Grupy Kapitałowej Internet Media Services SA

Regulamin Programu Motywacyjnego II. na lata 2013-2015. współpracowników. spółek Grupy Kapitałowej Internet Media Services SA Załącznik do Uchwały nr 5 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Internet Media Services SA z dnia 9 stycznia 2013 roku Regulamin Programu Motywacyjnego II na lata 2013-2015 dla członków Zarządu, menedżerów,

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy UMOWA PARTNERSKA zawarta w Warszawie w dniu r. pomiędzy: Izbą Gospodarki Elektronicznej z siedzibą w Warszawie (00-640) przy ul. Mokotowskiej 1, wpisanej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I

20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I 20 PPABank S.A. - prospekt emisyjny seria I 2 w Prospekcie 1. w Prospekcie ze strony Emitenta Pierwszy Polsko-Amerykaƒski Bank S.A. ul. Kordylewskiego 11 31-547 Kraków telefon: (0-12) 618-33-33 telefax:

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Spis treœci

Spis treœci. Spis treœci Przedmowa Podstawowe instytucje prawa papierów wartoœciowych wystêpuj¹ce zarówno w obrocie indywidualnym jak i masowym, z uwagi na szeroki zakres materia³u wymaga³y ujêcia w dwóch tomach Systemu Prawa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 1. Działając na podstawie art. 409 1 Kodeksu spółek handlowych Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie uchwala, co następuje:

UCHWAŁA NR 1. Działając na podstawie art. 409 1 Kodeksu spółek handlowych Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie uchwala, co następuje: UCHWAŁA NR 1 Spółka Akcyjna w Tarnowcu w dniu 2 kwietnia 2014 roku w sprawie wyboru Przewodniczącego Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Działając na podstawie art. 409 Kodeksu spółek handlowych Nadzwyczajne

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH ASPECTA ŻYCIE TU S.A.

STRATEGIE UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH ASPECTA ŻYCIE TU S.A. STRATEGIE UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH ASPECTA ŻYCIE TU S.A. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Aspecta ycie TU S.A. (zwana w dalszej czêœci Strategii Towarzystwem) w ramach Ubezpieczeñ na ycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

UMOWA korzystania z usług Niepublicznego Żłobka Pisklęta w Warszawie nr../2013

UMOWA korzystania z usług Niepublicznego Żłobka Pisklęta w Warszawie nr../2013 UMOWA korzystania z usług Niepublicznego Żłobka Pisklęta w Warszawie nr../2013 zawarta w dniu...r. pomiędzy: Niepublicznym Żłobkiem Pisklęta w Warszawie reprezentowanym przez właściciela Roksanę Czyszanowską,

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie w zakresie stosowanie Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect DOBRA PRAKTYKA WYJAŚNIENIE

Oświadczenie w zakresie stosowanie Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect DOBRA PRAKTYKA WYJAŚNIENIE Oświadczenie w zakresie stosowanie Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na NewConnect DOBRA PRAKTYKA 1. Spółka powinna prowadzić przejrzystą i efektywną politykę informacyjną, zarówno z wykorzystaniem tradycyjnych

Bardziej szczegółowo