Sztuka niezmiernie mnie interesuje... Alberto Giacometti i jego rzeczywistoϾ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sztuka niezmiernie mnie interesuje... Alberto Giacometti i jego rzeczywistoϾ"

Transkrypt

1 83 Marek Kêdzierski Sztuka niezmiernie mnie interesuje... Alberto Giacometti i jego rzeczywistoœæ 1. Na fotografii Henriego Cartier- -Bressona z 1961 roku czarny, b³yszcz¹cy od deszczu asfalt i ciemny mur ponurego budynku szko³y o zakratowanych oknach. Giacometti w nasuniêtym na g³owê, wytartym p³aszczu à la porucznik Columbo idzie prosto lini¹ wyznaczaj¹cych przejœcie dla pieszych wbitych w asfalt metalowych kr¹ - ków. Jedyny przechodzieñ, samotna, opuszczona postaæ jeœli nie liczyæ sylwetki matki i dziecka na znaku drogowym. Tablica z nazw¹ ulicy, rue d Alésia, upamiêtnia otoczone przez Cezara podwójnym murem zbuntowane miasto w Galii. Na innym zdjêciu, którego auto-

2 84 rem jest Andrea Garbald, fotograf z miasteczka Castasegna na szwajcarsko-w³oskiej granicy, Giovanni, g³owa rodziny, siedzi w centrum z trójk¹ m³odszych dzieci u swych kolan. Wyczuwamy jednak, e dwie centralne postaci znajduj¹ siê na peryferiach, oœ emocjonalna biegnie tu od pierworodnego syna do matki. Oboje zwróceni profilem (podczas gdy inne dzieci spogl¹daj¹ w kierunku foto- Rodzina Giacomettich w 1911 roku, fot. Andrea Garbald grafa, a ojciec na nie), patrz¹ na siebie jakby ³¹czy³o ich nieme porozumienie. Ta fotografia zosta³a zrobiona w czterdzieste urodziny Annetty Giacometti, w sierpniu 1911 roku. Miêdzy przyrod¹ Alp a ulic¹ z ceg³y i asfaltu rozci¹ga siê pó³ wieku. Do Pary a wys³a³ go ojciec. Do matki bêdzie stamt¹d wraca³ jeszcze trzydzieœci lat po œmierci ojca. Val Bregaglia, widok z prze³êczy Majola w kierunku granicy w³oskiej, czerwiec 2003, fot. Marek Kedzierski Alberto Giacometti przyszed³ na œwiat 10 paÿdziernika 1901 roku w dolinie Bregalia (w oryginalna pisownia w jêzyku w³oskim Bregaglia), na terenach kantonu Gryzonii (Graubünden), zamieszka³ych g³ównie przez górali mówi¹cych dialektem jêzyka w³oskiego, zaledwie parê kilometrów od Chiavenny, miasta po³o onego ju w Italii. Na pocz¹tku dwudziestego wieku znacznie ³atwiej by³o stamt¹d, zw³aszcza zim¹, dotrzeæ przez Como do Mediolanu ni przez stolicê Gryzonii Chur do Zurychu czy Berna. Choæ Chiavenna, niegdyœ nale ¹ca do Szwajcarii, po³o ona jest w tej samej dolinie, granica dwóch pañstw jest tak e granic¹ dwóch spo³ecznoœci, g³ównie za spraw¹ religii. Ludnoœæ Bregalii, protestancka od 1529 roku, w cza-

3 85 sach kontrreformacji i póÿniej udziela³a schronienia przybywaj¹cym z W³och braciom w wierze. Na pocz¹tku XX wieku, w czasach przed rozwojem motoryzacji i elektryfikacj¹, ycie w Bregalii by³o mniej komfortowe ni sugerowa³y to fotografie z tego regionu, który razem z dolin¹ górnego Innu, Engandyn¹, stawa³ siê jednym z najbardziej atrakcyjnych celów dla turystów europejskich, na razie tych zamo nych. To prawda, e od listopada do lutego do domów w dolinie nie ma prawa zawitaæ choæby promyk s³oñca, niemniej jest ona na tyle szeroka, by w pogodne zimowe dni a takich nie brakuje ze wzglêdu na bliskoœæ Morza Œródziemnego jej mieszkancy mogli ogl¹daæ b³êkit nieba czêœciej ni na pó³nocy Europy, która zaczyna siê kilkanaœcie kilometrów dalej. Przodkowie Giacomettich przybyli do Bregalii ze œrodkowych W³och, od wielu pokoleñ zajmowali siê hotelarstwem i cukiernictwem. Trzeci z oœmiorga potomków dziadka Alberta, urodzony w 1868 roku Giovanni, ju w szkole wykazywa³ uzdolnienia do rysunku. Wys³ano go do Pary a, studiowa³ te zabytki Pompei. Na wieœæ o œmierci ojca wróci³, ale nie po to, by zostaæ, jak ojciec, cukiernikiem (choæ gospoda, czy hotel w Stampie, w którym siê urodzi³, przez d³ugi czas jeszcze by³ jego wspó³w³asnoœci¹), lecz malarzem, jednym z pierwszych jakich zna³a Bregalia. O eni³ siê, jak ojciec, z kobiet¹ z rodzinnych stron, dalek¹ krewn¹ Annett¹ Stampa, która urodzi³a czworo dzieci: Alberto by³ pierworodnym, rok póÿniej przyszed³ na œwiat Diego, po trzech latach Ottilia, a w 1907 roku Bruno. Alberto i Diego urodzili siê w Borgonovo, ale ju w 1904 roku nast¹pi³a przeprowadzka do s¹siedniego miasteczka Stampa. W budynku naprzeciw gospody rodzina Giacomettich zajmowa³a czteropokojowe mieszkanie, wygodne i mi³e, ale na potrzeby malarza przyciasne. Dopiero kiedy s¹siaduj¹ca konstrukcja z drewnianych bali, typowa dla budynków gospodarczych w Bregalii, zosta³a przerobiona na atelier, Giovanni mia³ dosyæ miejsca na pracowniê z prawdziwego zdarzenia, w której znalaz³ siê nawet k¹cik dla dzieci, bardzo potrzebny zw³aszcza najstarszemu synowi. Brak elektrycznoœci i bie ¹cej wody, doprowadzonych dopiero w latach dwudziestych, te by³ dla okolicy typowy. Bruno Giacometti przeciwstawia siê jednak s¹dom, e Bregalia by³a zacofana, zwracaj¹c uwagê na fakt, i bardzo wczeœnie doprowadzono do ich domu gaz co potwierdza obraz ojca Lampa z 1912 roku, przedstawiaj¹cy rodzinê zebran¹ przy du ym, okr¹g³ym stole, na który s¹czy siê zielonkawe œwiat³o zwisaj¹cej z sufitu gazowej lampy. W 1910 roku Annetta odziedziczy³a po wuju z Marsylii Rodolfo Baldinim dom w po³o onej

4 86 Pracownia, z ty³u dom Giacomettich w Stampie. Stan dzisiejszy szesnaœcie kilometrów dalej i osiemset metrów wy ej osadzie Maloja zbudowanej tu za prze³êcz¹ o tej samej nazwie, na po³udniowo-zachodnim krañcu jeziora Sils. W przestronnym budynku (równie tam Giovanni zaadoptowa³ stodo³ê na atelier) rodzina Giacomettich bêdzie spêdza³a okres letni i œwiêta zimowe. Alberto wzrasta³ bez wiêkszych trosk materialnych, choæ trudno by³oby powiedzieæ, e rodzina by³a zamo na. Nie ulega natomiast w¹tpliwoœci, e nale a³a do elity kulturalnej kraju. Kuzyn Giovanniego, Augusto, by³ cenionym malarzem nurtu symbolizmu, zaœ Giovanni choæ dopiero póÿniej sta³ siê znanym w ca³ej Szwajcarii twórc¹, w œrodowisku artystycznym by³ ju w 1901 roku wa n¹ postaci¹. Podobnie jak Podhale w czasach zachwytu Tatrami, Alpy szwajcarskie sta³y siê modne w œrodowiskach intelektualno-artystycznych na fali tzw. Alpenbegeisterung. W okolicach Sankt Moritz przynajmniej w okresie letnim widzia³o siê nie mniej znanych twarzy ni w Zakopanem. Goœæmi w domu Giacomettich w Maloja byli Ferdinand Hodler, Cuno Amiet i Giovanni Segantini. Berneñczyk Hodler, ojciec chrzestny Bruna, przyjaciel Degasa, Moneta i Antoine a Bourdelle a, a potem Klimta i wiedeñskich secesjonistów, zaczyna³ od realizmu à la Courbet i art nouveau, lecz ewoluowa³ w kierunku mistycznego panteizmu, który sta³

5 87 siê inspiracj¹ dla ekspresjonizmu. Wzoruj¹c siê w technice malowania na malarstwie francuskim, chcia³ poprzez krajobrazy dojrzeæ mistycyzm w naturze. Jego Noc, która po usuniêciu z wystawy zorganizowanej przez miasto Genewê wzbudzi³a entuzjazm w Pary u, wedle autora wielki symbol œmierci, przedstawia otoczonego œpi¹cymi postaciami wyci¹gniêtego na ziemi mê czyznê (Hodlera), który z trwog¹ na twarzy patrzy na pochylaj¹c¹ siê nad nim postaæ spowit¹ czerni¹. Przez parabolê, symbol, stylizacjê, w alpejskim pejza u doszukiwa³ siê Hodler œmierci. Maloja widziana od strony Piz Duan. Grupa zabudowañ, wœród których znajduje sie dom Giacomettich Alpy jako duchowe centrum oraz mistycyzm natury to równie domena Giovanniego Segantiniego. Poddany austriacki, wyksza³cony w mediolañskiej akademii Brera, szuka³ swojej ojczyzny w Szwajcarii i znalaz³ j¹, z powodu œwiat³a, w Maloja. Jego obrazy by³y (czêsto literackimi) wariacjami na temat œmierci i natury. Na ostatnim p³ótnie tryptyku Harmonia œmierci w zimowym pejza u (s³oñce przebija siê przez chmury ponad oœnie onymi szczytami), a³obny orszak trzech kobiet czeka na wyniesienie trumny. Kiedy we wrzeœniu 1899 roku, ju po namalowaniu Œmierci, czterdziestoletni Segantini próbowa³ ukoñczyæ drug¹ czêœæ tryptyku, nabawi³ siê wysoko w alpejskim plenerze infekcji wyrostka. Zmar³ nie zdo³awszy zrealizowaæ wspólnego projektu engandyñskiego, do którego zjedna³ sobie Hodlera i Giacomettiego. Tym samym upad³ uzgodniony przez trzech przyjació³-malarzy na krótko przed przyjœciem na œwiat Alberta plan namalowania na œwiatow¹ wystawê w Pary u w 1900 roku gigantycznej panoramy Engandyny. Fowista Cuno Amiet, przyjaciel Giovanniego z czasów studiów w Pary u, by³ ojcem chrzestnym Alberta. Zrazu wielbiciel Gaugina, równie on

6 88 grawitowa³ ku wiedeñskiej secesji oraz Die Brücke. ZaprzyjaŸniony z Klimtem, oko³o 1900 roku eksperymentowa³ g³ównie w pejza ach ze œwiat³em i barw¹. PóŸniej spêdzi d³ugie, p³odne lata w atelier w Ochswand niedaleko Berna, gdzie bêdzie go odwiedza³ Alberto. Ogród i owoce rozumia³ Amiet jako pe³niê ycia. Alberto wzrasta³ w atmosferze kultu sztuki, przys³uchiwa³ siê ywym dyskusjom artystów, mia³ ojca-malarza, który by³ dobrym malarzem i dobrym ojcem. Jako malarza, Giovanniego okreœla siê mianem postimpresjonisty. Nigdy nie ukrywa³, e Kandinsky na nic mu siê nie przyda, natomiast wzorem dla niego by³ Cézanne. Oprócz kultu Cézanne a, Alberto przej¹³ po ojcu szacunek do van Gogha, Gaugina (zw³aszcza z powodu centralnej roli stylu), fowizmu oraz ekspresjonistów spod insygnii Die Brücke. Do wspomnieñ z dzieciñstwa wraca Alberto w póÿniej opublikowanych tekstach. Matka (suknia do ziemi, jakby by³a czêœci¹ cia³a), zapach farb w atelier, przegl¹danie ilustrowanych ksi¹ ek, tajemnicze g³azy na ³¹kach. Wra enie harmonii w rodzinie potwierdzali krewni i znajomi. Na kszat³towanie siê osobowoœci Alberta wp³ynê³y z jednej strony szacunek dla kultury w domu, z drugiej surowoœæ krajobrazu, tudzie nie³atwe ycie ludzi wokó³. Ojciec systematycznie utrwala³ na p³ótnie proces roœniêcia dzieci. Najstarszy syn zrazu kopiowa³ i ilustrowa³ przeczytane opowieœci, ale stosunkowo wczeœnie zaczê³o mu pozowaæ rodzeñstwo. Ca³a trójka przyzwyczai³a siê do nudnych seansów pozowania, nie odmawiali Albertowi, wiedz¹c jak bardzo ojcu zale y na synu, który pójdzie w jego œlady. Naturaln¹ kolej¹ rzeczy, Alberto rysowa³ (ilustracje do Królewny Œnie ki, 1910), malowa³ (Martwa natura z jab³kami, 1913), potem z plasteliny, któr¹ da³ mu ojciec, powsta³a jego pierwsza rzeÿba popiersie Diega. Kontakt ze sztuk¹ mia³ nie tylko obserwuj¹c malarza przy pracy i sam id¹c w jego œlady, lecz równie d³ugimi godzinami wertuj¹c liczne ksi¹ ki z obrazkami. I tak zacz¹³ od kopiowania Œmierci i diab³a Dürera dok³adnie 400 lat po oryginale, Pejza u z mi³osiernym Samarytaninem Rembrandta czy Polskiego jeÿdÿca tego ostatniego umieœci³, co ciekawe, na wielkim cokole, co zapowiada jakby nieproporcjonalnie du e podstawy w jego póÿniejszych rzeÿbach. Dürer by³ pozbawionym sentymentalizmu artyst¹, który przez realizm, kopiowanie tego, co widzia³y jego oczy, chcia³ dotrzeæ do prazasa-

7 89 dy ducha, a jednoczeœnie przez pracê chcia³ stawiæ czo³o obsesjom, lêkom, okrutnym fantazjom, które nêka³y go jako cz³owieka. Za tego typu realistê mo na by te uwa aæ Giacomettiego. Wielowiekow¹ tradycjê Alberto przyjmowa³ w sposób spontaniczny. Ojciec dawa³ mu pewne wzory, wszak e nie przymusza³, by szed³ w jakimœ konkretnym kierunku, za jakimœ konkretnym pr¹dem, œwiadomy tego, e wzór innych nie powinien parali owaæ w³asnej kreatywnoœci artysty. Kreatywnoœæ wykazywa³ Alberto równie w stosunku do s³owa, skory do wymyœlania historii, które opowiadane w dialekcie bregalijskim wywo³ywa³y salwy œmiechu. Elokwentny, szybko osi¹gn¹³ bieg³oœæ w niemieckim czyta³ wiele Goethego i Hölderlina po rozpoczêciu w 1915 roku nauki w ewangelickim gimnazjum w Schiers ko³o Chur, w tym samym kantonie, ale w czêœci niemieckojêzycznej. Sztuka by³a jednak zawsze najwa niejsza. Jego koledzy, Christoph Bernoulli i Lucas Lichtenhan mogli potwierdziæ, e wracaj¹c z internatu na œwiêta Bo ego Narodzenia omal nie zamarz³ po drodze. Ostatni kilkunastokilometrowy odcinek przeby³ w lodowat¹ noc pieszo, wydawszy pieni¹dze przeznaczone na podró do domu na monografiê o Rodinie, któr¹ œciska³ pod pach¹. W referacie z czerwca 1917 roku pisa³ Alberto, e u wszystkich ludów rzeÿba rozkwita bardziej ni malarstwo, jednak e rysunek jest podstaw¹ wszelkiej sztuki... Artysta powinien byæ w swoich pracach surowy i sumienny. Musi przedstawiaæ rzeczy, tak jak je widzi, nie zaœ jak inni to robi¹ 1. Malowa³ wówczas technik¹ diwizjonizmu, by³ zdania, e Portret matki, Albrechta Dürer, Rycerz, Œmieræ i Diabe³, kopia Giacomettiego z 1915 roku.

8 90 Cézanne i impresjoniœci najbardziej zbli yli siê do natury. Koledze ze szko³y mówi³, e cywilizacja Zachodu nie dorasta do piêt Egiptowi, zaœ sztuka Grecji archaicznej przewy sza to, co wyda³ z³oty wiek. W szkolne doœwiadczenia Alberta wry³y siê homoseksualne w¹tki. Jego przyjaÿñ z dwa lata m³odszym Simonem Bérardem najprawdopodobniej nie by³a pozbawiona akcentów erotycznych. W Schiers doœwiadczy³ te obecnoœci œmierci najpierw zmar³ nagle na zapalenie p³uc 27-letni nauczyciel ³aciny, potem odszed³ profesor muzyki. Narodzinom œwiadomej seksualnoœci towarzyszy³o zdarzenie, które na ca³e ycie przekreœli³o mo liwoœæ po³¹czenia jej u Alberta z reprodukcj¹: pod koniec 1917 roku przeby³ zapalenie œlinianek przyusznych, w nastêpstwie czego nie bêdzie móg³ mieæ potomka. Przy internacie zaimprowizowano na jego potrzeby pracowniê ( Spêdza³em tam ca³y wolny czas, nauczyciele i koledzy zostawiali mnie w spokoju.), w której przeszed³ pierwszy kryzys artysty zacz¹³ mu siê wymykaæ model. I wtedy mniej wiêcej ten b³yskotliwy uczeñ, któremu wró ono uniwersyteck¹ przysz³oœæ, niespodziewanie dorós³ do decyzji opuszczenia szko³y. Po zaliczeniu pierwszej czêœci egzaminów poprosi³em ojca, by da³ mi trzy miesi¹ce do namys³u, ebym zdecydowa³, co naprawdê chcê w yciu robiæ. Bra³em siê wówczas strasznie serio! Tak ojciec, jak mój nauczyciel potraktowali to jak coœ oczywistego: zgodzili siê nawet na wznowienie zajêæ bez egzaminu, gdybym zdecydowa³ siê wróciæ Tyle e po tych trzech miesi¹cach odesz³a mi ochota na powrót do Schiers. Mo e i by³ to b³¹d? Nie wiem. Ale ojciec siê zgadza³, i z tego powodu matka te siê nie sprzeciwia³a w koñcu by³a przecie on¹ malarza. Chcesz zostaæ malarzem? zapyta³ ojciec. Malarzem lub rzeÿbiarzem, odpowiedzia³em 2. Tak te siê sta³o. Pod nazwiskiem Giacometti na tablicy nagrobnej jego brat Diego wyry³ te dwa s³owa: SCULTORE PITTORE. Za rad¹ ojca Alberto zapisa³ siê zrazu do Ecole des Beaux-Arts w Genewie. Zacz¹³ studia jesieni¹ 1919 roku. Lekcje malarstwa dawa³ mu pointilista David Estoppey. Ale student nie by³ z nich zadowolony, co potwierdzaj¹ jego ówczeœni koledzy: Kurt Seligmann, Hans Stocker i Hans von Matt. W liœcie do Matisse a z 1947 roku. Giacometti podaje nieœciœle, prawdopodobnie z emocjonaln¹ emfaz¹, e by³ tam tylko parê dni. Poszed³ w œlady ojca oraz Augusto, obaj nie wytrzymali d³u ej ni tydzieñ i przenieœli siê do

9 91 Ecole des Arts Industriels. Alberto zacz¹³ tam studiowaæ rzeÿbê pod kierunkiem Maurice a Sarkissoffa ucznia Archipenki, uchodz¹cego w Genewie za nowoczesnego, którego styl sytuowano miêdzy Rodinem a Archipenk¹. W marcu 1920 roku Giacometti spêdzi³ dziesiêæ dni u Cuno Amieta. Kiedy m³ody adept malowa³ pod okiem mistrza i ojca chrzestnego pejza e œrodkowej Szwajcarii tudzie martwe natury (akwarele) w stylu Cézanne a, ten robi³ jego portret w glinie, a nastêpnie w gipsie. Nastêpnie u przyjaciela Amieta, Josepha Müllera w Solurze, Alberto zapozna³ siê z jego kolekcj¹ sztuki wspó³czesnej, a do tego jeszcze co wa ne czarnej Afryki. Zaraz potem, w maju, wyruszy³ w podró po W³oszech, która bêdzie mia³a decyduj¹ce znaczenie dla jego odbioru sztuki. Pierwszym etapem by³a Wenecja. Z ojcem, cz³onkiem komisji nadzoruj¹cej pawilon szwajcarski, by³ na Biennale, uwa anym wówczas za najwa niejsze œwiatowe wydarzenie artystyczne. Zobaczy³ wtedy po raz pierwszy ca³¹ kolekcjê obrazów Cézanne a, przemierzy³ wzd³u i wszerz miasto sztuki, zafascynowany mozaik¹ w koœciele San Marco, malarstwem Belliniego a przede wszystkim pe³nym dramatycznego dynamizmu Tintoretta. Potem w pobliskiej Padwie ten kurs na zewnêtrzne skorygowa³ odkrywaj¹c florentczyka Giotta, wraz z ca³¹ jego surowoœci¹ i wewnêtrznym okiem. Z zapa³em neofity studiowa³ freski w kaplicy Arena (Scrovegni). Obserwowa³ te formy zmys³owoœci bezpoœrednio dostêpne na ulicy trzy id¹ce ulic¹ dziewczêta wywo³a³y w nim szok nie mniejszy ni Tintoretto, a nawet Giotto. W porównaniu z W³ochami Genewa, do której powróci³ na krótko w lecie tego roku, wyda³a siê Albertowi nudna i prowincjonalna. Podró do Italii utwierdzi³a go jedynie w zamiarze zamkniêcia genewskiego rozdzia³u edukacji wybór pad³ na ojczyznê Giotta (i innych olbrzymów) Florencjê. Ale kiedy pojawi³ siê w mieœcie jesieni¹, lato spêdziwszy w rodzinnych stronach, zapisy na wiêkszoœæ kursów by³y ju zamkniête, przynajmniej na te, na które móg³ sobie pozwoliæ finansowo. Nie przeszkodzi³o mu to chodziæ po muzeach, gdzie znalaz³ pierwsz¹ g³owê przypominaj¹c¹ g³owê nie by³a ani w³oska, ani rzymska, ani grecka, tylko egipska. To w muzeum archeologicznym we Florencji zobaczy³ te dwuko³owy wóz, który przez d³ugie lata nie bêdzie dawa³ mu spokoju. Po miesi¹cu opuœci³ miasto i przez Perugiê i Asy, gdzie

10 92 odkry³ Cimbauego (wyda³ mu siê poœrednim ogniwem miêdzy intensywnoœci¹ Giotta a œwiat³em Tintoretta) dotar³ do stolicy, gdzie zatrzyma³ siê u rzymskich Giacomettich. Antonio, kuzyn zarówno matki jak i ojca Alberta, jeszcze jeden Giacometti-cukiernik, w³aœciciel firmy Gilli e Bezzola przy via Nazionale, mieszka³ z Ewelin¹ i szeœciorgiem dzieci w willowej dzielnicy Monteverde. Alberto zacz¹³ siê po rzymsku nosiæ, zmieni³ wytarte ubrania na bardziej zgodne z panuj¹c¹ mod¹, dorzucaj¹c do nich laskê, która przecie wysz³a z mody. Akademie przepe³nione, wolne kursy ju siê skoñczy³y, na wieczorowe nie sposób chodziæ, czyli ani odrobinê lepiej ni we Florencji. Ale miasto wspania³e... czego dusza zapragnie, muzea, koœcio³y, wspania³e ruiny... mnóstwo teatrów, niemal co wieczór piêkne koncerty... Na razie tu zostajê 3, informowa³ w styczniu 1921 Hansa von Matta. Autoportret, olej, 1921 Zapisa³ siê do kó³ka artystycznego, circolo artistico, gdzie móg³ bezp³atnie rysowaæ z modela, znalaz³ nawet pracowniê na swoje potrzeby, gdzie malowa³ pejza e i portrety. Cztery lata m³odsza Bianca, najstarsza córka rzymskich Giacomettich, przyci¹ga³a go tym, e go ignorowa³a. Aby jej zaimponowaæ, w piwnicy domu na Monteverde zacz¹³ rzeÿbiæ popiersie Aldy, bratowej... gosposi o rzymskich kszta³tach. Kiedy matka niemal zmusi³a Biankê, aby mu pozowa³a, Alberto przeszed³ ponownie kryzys. D³ugie tygodnie pracy nie dawa³y oczekiwanego rezultatu, wreszcie zniecierpliwiona kuzynka str¹ci³a swoje popiersie z kawaletu. PóŸniej autor bêdzie niszczy³ swe prace bez niczyjej pomocy. W tym czasie, ale w innej dzielnicy, odby³ te inicjacjê, nie bez satysfakcji pierwszy raz w yciu wychodz¹c od prostytutki. To

11 93 coœ zimnego, mechanicznego zachwala³ póÿniej us³ugi tego rodzaju. W Rzymie zacz¹³ te paliæ papierosy. Z tymi dwoma na³ogami nie zerwie do koñca ycia. Z Biank¹ zaœ dopiero jakiœ czas póÿniej, w Bregalii, zacznie byæ blisko, zreszt¹ raczej jako przyjaciel i powiernik. To nie grecka statua jest najpiêkniejsza, ani rzymska, a ju na pewno nie renesansowa, tylko egipska pisze w liœcie w lutym 1921 roku Jak e ywe s¹ te g³owy, zupe³nie jakby naprawdê patrzy³y, mówi³y 4. W czasie kilkudniowej podró y do Neapolu, Paestum i Pompei, Alberto pozna³ w poci¹gu Pietera van Meursa, 61-letniego archiwariusza z Królewskiej Biblioteki w Hadze. W lecie rzymscy Giacometti zawiadomili Alberta, e Holender przez og³oszenie w gazecie szuka poznanego we W³oszech m³odego pasjonata sztuki. Po pewnych wahaniach i konsultacjach z rodzicami, Alberto odpowiada. Van Meurs, zapewniaj¹c, e pokryje koszty, zaprasza m³odego artystê w podró szlakiem zabytków. 3 wrzeœnia ruszaj¹ w stronê Wenecji, pocztowym dyli ansem docieraj¹ do Madonna di Campiglio, kilkanaœcie kilometrów od Trydentu. W górach panuj¹ ju zimowe warunki, Holender nabawia siê lekkiego przeziêbienia. Nazajutrz budzi siê ju w wielkich bólach wyjaœnia e cierpi na kamienie nerkowe. Pada deszcz, Alberto w pokoju czyta tom Flauberta i rysuje towarzysza podró y, kiedy zauwa a, e jego twarz zmienia siê dos³ownie z minuty na minutê. Wezwany lekarz stwierdza, e to serce i przepowiada, e van Meurs nie prze yje tej niedzieli. Przez kilkanaœcie godzin bezradny Alberto obserwuje, w ca³ej swej konkretnoœci fizjologicznej, niemi³osiernie rozci¹gniêty fina³ walki ze œmierci¹. Kiedy przepowiednia doktora sprawdza siê, Alberto chce najpierw zostawiæ wszystko i uciec, ale w koñcu spêdza noc z cia³em obcego mê czyzny, który dos³ownie na jego oczach zamieni³ siê w przedmiot. To jego pierwsze bezpoœrednie spotkanie ze œmierci¹, która w odró nieniu od tego, jak sobie j¹ wczeœniej wyobra a³, a mianowicie jako coœ uroczystego i podnios³ego okaza³a siê nieznacz¹ca, niedorzeczna. Ale mo liwa w ka dej chwili, w yciu ka dego cz³owieka. Po tej przerwanej podró y przez ca³e ycie w sypialni Alberta bêdzie pali³o siê œwiat³o choæ Bruno pamiêta, e jego brat ju w dzieciñstwie nie chcia³ spaæ w ciemnoœci. W jednej z wypowiedzi wyznaje Giacometti, e zacz¹³ rzeÿbiæ w³aœnie dlatego, e by³a to dziedzina, któr¹ najmniej rozumia³. Nie móg³ œcierpieæ, e ca³kowicie mu siê wymyka³a. Nie mia³ wyboru. Tego wyboru nie móg³ jednak

12 94 realizowaæ w rodzinnych stronach. O ile Bregalia by³a sta³ym Ÿród³em inspiracji i punktem odniesienia dla jego ojca, aspiracje artystyczne Alberta zaspokoiæ bêdzie mog³o tylko wielkie miasto. Pobyt w Rzymie jasno mu to uœwiadomi³. Pocz¹tkowo wraz z rodzicami rozwa a³ mo liwoœæ wyjazdu do Wiednia, co w owych latach by³o naturalnym wyborem dla szwajcarskiego malarza, ale przewa y³ Pary. W ostatnich dniach 1921 roku Alberto wyjecha³ do Bazylei i z francusk¹ wiz¹ w paszporcie 9 stycznia 1922 roku po kilkunastu godzinach jazdy wysiad³ na Gare de l Est. Tysi¹c franków miesiêcznie od ojca pozwala³o przetrwaæ, choæ bez luksusów. Pocz¹tkowo nocowa³ w tanich hotelikach w dzielnicy ³aciñskiej i generalnie w okolicach bulwaru Montparnasse. W dzielnicy Montparnasse rozpocz¹³ te sw¹ parysk¹ edukacje na Académie de la Grande-Chaumière, przy uliczce o tej nazwie, bocznej od bulwaru Raspail. Pary by³ celem pielgrzymek dla kolejnego pokolenia artystów z Europy i zza Antlantyku. Po prze³omie kubistycznym, ton powojennej sztuce nadawali dadaiœci, fowiœci, Matisse i... kubiœci. Z Montmartre u, tak jeszcze wa nego dla dojrzewania Picassa, punkt ciê koœci przeniós³ siê na lewy brzeg, centrum artystycznym Pary a sta³ siê Montparnasse. W przyspieszonym tempie od otwarcia bulwaru Raspail w 1911 r.oku, a wiêc parê dziesiêcioleci po rewolucji hausmannowskiej na prawym brzegu, ze spokojnej robotniczej wioski Montparnasse przeobrazi³ siê w mekkê artystów i ludzi intelektu, z których sporo stawia³o pierwsze paryskie kroki na Dworcu Wschodnim. Lenin i Trocki byli tam tylko przejazdem, wielu wschodnioeuropejskich przybyszy zosta³o na d³u ej, zasilaj¹c szeregi szko³y paryskiej. W okolicy rue Vavin atmosfera by³a sto³eczna i miêdzynarodowa, ale parê kroków dalej wioska Montparnasse urzeka³a intymnoœci¹ ma³ego miasteczka. W czasie pierwszych paryskich lat Giacometti nabra³ zwyczaju zwiedzania muzeów i galerii, które nad Sekwan¹ oferowa³y jeszcze wiêcej ni nad Tybrem. W Luwrze, do którego bêdzie zagl¹da³ niemal do koñca ycia, poznawa³ wówczas systematycznie, poza galeri¹ malarstwa nowo ytnego, sztukê z Nowych Hybryd, sztukê sumeryjsk¹, egipsk¹ i cykladzk¹. Tak e Musée du Trocadero (Musée de l homme) oraz Jardin des Plantes, z ich wa ymi zbiorami sztuki etnicznej, trybalnej, murzyñskiej, prymitywnej. Académie de la Grande-Chaumière by³a wówczas s³ynn¹ uczelni¹. Profesor Alberta, Antoine Bourdelle, dawny przyjaciel Hodlera, uwa any by³ na

13 95 prze³omie wieków obok starszego Rodina, którego by³ asystentem i swego rówieœnika Maillola za najbardziej wp³ywowego rzeÿbiarza epoki. Tworzy³ w stylu monumentalnym, swój klasycyzm odnosz¹c nie tylko do wzorów wczesnoantycznych, ale i romañsko-gotyckich. Alberto uwa a³ to wszystko za zbyt napuszone. W po³owie lat dwudziestych inni rzeÿbiarze nadawali ton i wyznaczali kierunek rzeÿbie: Brancusi, który na pewno wp³yn¹³ na m³odego Giacomettiego, Jacques Lipchitz, Henri Laurens, Aristide Maillol, nie licz¹c Matisse a i Picassa. Charakterystyczne, e wspominaj¹c lata studiów, Giacometti nieodmiennie porusza kwestie podobieñstwa to ono mu siê wymyka, to z jego powodu, poczynaj¹c od popiersia Bianki, prze ywa nieodmiennie kryzysy....by³em piêæ lat na Akademii. Na drugim roku wpad³a mi w rêce po yczona od kogoœ czaszka. Chcia³em j¹ koniecznie namalowaæ, do tego stopnia, e przesta³em chodziæ na Akademiê. Ca³¹ zimê przesiedzia³em w pokoju hotelowym maluj¹c czaszkê, chc¹c j¹ uchwyciæ tak precyzyjnie, jak tylko mo liwe. (...) próbowa³em znaleÿæ miejsce, w którym zaczyna siê z¹b (...) przy samym nosie, wyznaczyæ liniê zêba w najprecyzyjniejszy sposób, w ca³ym jej przebiegu... By³o to ponad moje si³y, w ten sposób namalowaæ ca³¹ czaszkê, wiêc musia³em ograniczyæ siê do dolnej czêœci, to znaczy ust, nosa, no i mo e jeszcze oczodo³ów, ale nic ponadto... Jeszcze dziœ a³ujê, e nie wytrwa³em do koñca. 5 Kolegom ze studiów imponowa³a ale i nieco ich onieœmiela³a profesjonalna œmia³oœæ i niezale noœæ Giacomettiego wobec Bourdelle a, któremu nie mog³o podobaæ siê to, co uwa a³ u b³yskotliwego studenta za uleganie modzie na kubizm. Jednak e jako zastêpca komisarza Salon des Tuileries umo liwi³ mu trzykrotnie udzia³ w tej wa nej imprezie, nota bene pod warunkiem, e obok prac bardziej œmia³ych, znajd¹ siê te bardziej tradycyjne. I tak w 1925 roku Giacometti pokaza³ Tors razem z popiersiem Diega, rok póÿniej Parê z innym popiersiem, zaœ w 1927 roku Kobietê- y kê wraz z G³ow¹. Ta dwutorowoœæ bêdzie przez lata powodem jego frustracji, ale i Ÿród³em kreatywnego napiêcia. Choæ wraz z Torsem zacz¹³ nowy rozdzia³ poszukiwañ, odczuwa³ potrzebê dokumentowania tego, co widzi. Zrazu owocuje to realizmem, który wpaja³ mu ojciec, a który Alberto kultywowa³ w Stampie. G³owa matki z pierwszego roku paryskich studiów, ale wykonana w Bregalii, to pierwsza, jak to okreœla Reinhold Hohl, profesjonalna praca rzeÿbiarska Alberta. W tym czasie ojciec maluje go z powstaj¹cym dzie³em i pozuj¹c¹ mu matk¹, wzorem i orygina³em. Srebrne wesele rodziców

14 96 udokumentowa³ Alberto na pe³nym ciep³a p³ótnie z domem w Maloja w centrum, Noza d argent 4 ottobre Matka i Ottilia zajête s¹ szyde³kowaniem (lub robieniem na drutach), robotnicy ustawiaj¹ szkielet konstruowanego w³aœnie atelier, Alberto d³utem i m³otkiem obrabia kamieñ, a Giovanni maluje go przy pracy. S³oñce nad domem, dom nad jeziorem, za jeziorem góry! W ci¹gu pierwszych trzech paryskich lat m³ody Giacometti niemal po³owê przesiedzia³ w rodzinnych stronach. A z Pary a wysy³a³ parê razy na miesi¹c listy do domu. O tym, e nie uwa a³ siê wówczas za emigranta, œwiadczyæ mo e fakt odbycia s³u by wojskowej w kantonie Appenzell. Zosta³ snajperem tak dobre mia³ oczy, ale póÿniej wola³ ich u ywaæ do Srebrne wesele, 1925

15 97 bardziej pokojowych celów. W jednym zerwa³ z lokalnym zwyczajem nigdy nie nauczy³ siê tañczyæ. W Pary u, oprócz Tuileries, Giacometti wystawia³ od 1926 roku swoje prace na Salon des Indépendants. Jego koleg¹ z Akademii by³ syn Henri Matisse a, Pierre. Jako artysta Pierre nie zrealizuje pok³adanych w nim przez ojca nadziei, ale po æwieræwieczu, jako w³aœciciel galerii, spe³ni wa n¹ rolê w karierze Giacomettiego. W Grande-Chaumière po raz pierwszy zaznaczy³a siê wa na idiosynkrazja Alberta niechêæ do uznania swoich prac za ukoñczone. Nie zgodzi³ siê odlaæ w br¹zie jednej z rzeÿb, t³umacz¹c, e przekreœli³oby to mo liwoœæ dalszej pracy nad ni¹. Wœród paryskich znajomych Giacomettiego przewa ali jeszcze cudzoziemcy, czêsto W³osi, jak Mario Tozzi i Massimo Campigli. Przez Campigliego Alberto pozna³ w popularnym bistro u Matki Rozalii (spaghetti al burro i al pommodoro dla artystów za pó³ darmo) Serge a Brignoni, odkupi³ od niego dwie rzeÿby afrykañskie, które mog³y zainspirowaæ takie rzeÿby jak Kobieta- y ka oraz Para. Od 1925 do 1929 roku z przerwami Giacometti pozostawa³ w (burzliwym) zwi¹zku z Amerykank¹ Flor¹ Mayo, której g³owa jest jedn¹ z jego wa niejszych realistycznych prac z tego okresu. Mayo, równie studentka rzeÿby, wykona³a w 1927 roku g³owê Alberta. Alberto choæ nie myœla³ zwi¹zaæ siê z Flor¹, bardzo prze y³ jej chwilow¹ niewiernoœæ. Nie móg³ zrozumieæ, pyta³ dlaczego, a ona zapewnia³a go, e nie wie. Kobiety zaczê³y zajmowaæ coraz wiêcej miejsca w twórczoœci Giacomettiego nie tylko jako temat kompozycji, lecz w kontekœcie seksualnym, w zwi¹zku z dylematami okrucieñstwa, przemocy, z niewyt³umaczalnoœci¹ zachowañ ludzkich. Zmêczony przeprowadzkami z hotelu do hotelu, na prze³omie 1923/24 wynaj¹³ Alberto swoj¹ pierwsz¹ pracowniê przy avenue Denfert-Rochereau, z widokiem na Ogród Obserwatorium. Po roku przeniós³ siê do 40-metrowego atelier na drugim piêtrze rue de Froidevaux z widokiem na cmentarz Montparnasse po przeciwnej stronie ulicy. Bêdzie ono s³u y³o te Diegowi, który po kilku latach m³odzieñczych wybryków uspokoi³ siê pod okiem starszego brata na tyle, by mogli razem zamieszkaæ. Diego kszta³ci³ siê wprawdzie na ksiêgowego, ale w Pary u sta³o siê jasne, e i jego znacznie bardziej poci¹ga sztuka. Opanowawszy rzemios³o sporz¹dzania

16 98 form i robienia odlewów, sta³ siê praw¹ rêk¹ Alberta. To tandem trochê jak Théo i Vincent van Gogh. Równie wa ny dla Alberta okaza³ siê Diego jako model. Samo pozowanie starszemu bratu by³o w³aœciwie prac¹ na pe³ny etat. Nic dziwnego, e nie starcza³o mu czasu na w³asn¹ twórczoœæ. Dopiero po œmierci Alberta, przez dwadzieœcia lat móg³ jej siê poœwiêciæ. Trzydzieœci poprzednich poœwiêci³ twórczoœci Alberta. Wiosn¹ 1927 roku przez przyjaciela ze Szwajcarii Giacometti dowiedzia³ siê o studiu do wynajêcia w czternastym arrondissement wystarczaj¹co daleko od Montparnasse u, aby móc w spokoju pracowaæ, zaœ blisko, eby w ci¹gu kwadransa dojœæ pieszo do kawiarni i barów w centrum dzielnicy. Studio to chyba zbyt piêkne s³owo, bo mowa tu o collage u klitek naprêdce skleconych z najtañszych materia³ów (czêœciowo z rozbiórek domów ustêpuj¹cych miejsca nowo wytyczonym arteriom), które w 1910 roku (nawiasem mówi¹c, roku œmierci innego bywalca wiejskiej czêœci Montparnasse u, Celnika Rousseau i trochê w jego stylu) wzniós³ na swojej dzia³ce niejaki Monsieur Machin. Machin to s³owo, które w potocznej mowie zastêpuje rzeczownik, kiedy nie mo emy sobie go przypomnieæ, albo wskazuje na coœ, czego nie da siê dok³adnie okreœliæ. Jako nazwisko w kontekœcie studia Giacomettiego wydaje siê znacz¹ce w polszczyÿnie nie znajdujê bli szego odpowiednika ni niepolskie ustrojstwo. Owo jakieœ takie ustrojstwo ów jak mu tam zbudowa³ bez sanitariatów, wprawdzie z bie ¹c¹ wod¹ wewn¹trz, ale z toalet¹ w podwórzu. Bez pr¹du elektrycznego, doprowadzonego dopiero po wielu latach. Dzia³ka Machina znajdowa³a siê w bocznej ulicy od rue d Alésia, przy 46, rue Hippolyte-Maindron (patron ulicy te by³ rzeÿbiarzem, uczniem Davida d Angers, którego rzeÿbê Velléda Alberto mija³ id¹c przez Ogród Luksemburski). Studio by³o miejscem wprawdzie nie wymarzonym, ale spe³niaj¹cym skromne potrzeby pocz¹tkuj¹cego rzeÿbiarza. Dosyæ wysokie pomieszczenie z go³ymi œcianami i pod³odze z surowego betonu, mia³o du e wychodz¹ce na pó³noc okno i zajmowa³o w sumie niewiele wiêcej ni 20 metrów kwadratowych. Do spania s³u y³ k¹cik na drewnianym pó³piêtrze, póÿniej doszed³ do tego pokoik-sypialnia. Diego te znalaz³ dla siebie klitkê na tej posesji. Przez kilka wiosennych miesiêcy Alberto sypia³ w hotelu Primavera przy rue d Alésia, ale potem czyni³ to tylko wyj¹tkowo,

17 99 przyzwyczaiwszy siê do ciasnego atelier, które, jak to uj¹³ w rozmowie z Davidem Sylvestrem, im d³u ej je zajmowa³, tym stawa³o siê wiêksze. Trudno by³o wprawdzie prowadziæ normalne ycie, ale czêsto, przy sprzyjaj¹cych warunkach atmosferycznych, maj¹c usposobienie, które nie domaga³o siê robienia wielkiego czegoœ z czegoœ ma³ego, mo na by³o tam spokojnie pracowaæ. Wynajmuj¹c studio Alberto nie wiedzia³, e ta prowizorka oka e siê dla niego do koñca ycia równie bezpieczn¹ przystani¹ jak Stampa czy Maloja. Tego, jak fotogeniczne by³o atelier dowodz¹ liczne zdjêcia: to ambiance u yczy swego surowego czaru figurom i obrazom Giacomettiego, tam bêd¹ go z nimi fotografowali Man Ray i Brassaï w latach trzydziestych, Robert Doisneau, Patricia Matisse, Henri Cartier-Bresson, Ernst Scheidegger po wojnie. Stamt¹d zabierze rzeÿbê Peggy Guggenheim, tam bêd¹ mu pozowali Jean Genet i Marlene Dietrich. Œciany atelier bêd¹ niemym œwiadkiem codziennych utarczek z oporn¹ materi¹ rysunku, malarstwa i rzeÿby, pokryte nawarstwionymi pok³adami tego, co przybywa³o rok w rok szkiców, rysunków, wyrytych fragmentów, rys, zadrapañ mniej lub bardziej przypadkowych, farby i kurzu. Ich badacz mo e siê Atelier Giacomettiego, 1953, fot. Ernst Scheidegger bawiæ w archeologa. Po œmierci Giacomettiego, kiedy wdowa po nim zwraca³a w³aœcicielowi wynajmowany lokal, wymontowano przy zastosowaniu skomplikowanej procedury œciany pracowni. 6 W 1926 roku Giacometti otrzyma³ pierwsze zlecenie na rzeÿbê od wspomnianego Josepha Müllera, dla którego wykona³ dwie g³owy idzie w niej nieco w kierunku karykatury. Rok póÿniej w Maloja rzeÿbi³ kilka g³ów ojca gipsowa jest najbardziej naturalistyczna, ta z granitu znacznie uproszczona,

18 100 najciekawsza z br¹zu: na z grubsza wymodelowanej g³owie z uszami wyryte zosta³y oczy, nos, broda. Portret matki artysty Zupe³nie inne prace powstawa³y w Pary u. W 1928 roku Alberto uczestniczy³ w grupowej wystawie w³oskich kolegów-malarzy, Salon de l Escalier w Théâtre des Champs-Elysées, na której wystawiali Severini i Campigli. Campigli zaproponowa³ mu do³¹czenie kilku prac do w³asnej wystawy indywidualnej w galerii Jeanne Bucher. Zobaczywszy rzeÿby Giacomettiego, Bucher, znana z lansowania m³odych talentów, zasugerowa³a, eby Alberto pozna³ malarza-surrealistê André Massona. Po nied³ugim czasie Giacometti zagada³ Massona w Café du Dôme, szybko siê zaprzyjaÿnili, Masson przedstawi³ go Maxowi Erstowi, Juanowi Miró, Jacquesowi Prévertowi i Michelowi Leirisowi. Portret ojca artysty 1927 W maju 1929 roku Jeanne Bucher sprzeda³a bez trudu obie eksponowane p³askie rzeÿby Alberta, proponuj¹c mu regularn¹ wspó³pracê. Patrz¹c¹ twarz kupili do swych imponuj¹cych zbiorów znani kolekcjonerzy wicehrabiowie de Noailles. Wystawê odwiedzi³ galerysta Pierre Loeb, jeszcze bardziej renomowany ni Bucher, który w 1925 roku w swojej Galerie Pierre przy rue des Beaux-Arts zorganizowa³ pierwsz¹ wystawê surrealistów (Arp, Chirico, Miró, Masson, Ernst, i Man Ray). I zdo³a³ przelicytowaæ pani¹ Bucher Giacometti otrzyma³ od niego kontrakt z miesiêcznym wynagrodzeniem w zamian za wy³¹cznoœæ na wystawianie nowych prac. Oprócz surrealistów Loeb wystawia³ te Picassa, Braque a i Matisse a! M³ody rzeÿbiarz z alpejskiej prowincji trafi³ zatem pod najlepszy sto³eczny adres. Ma³o tego, Loeb pokry³ czêœæ kosztów przygotowa- Portret ojca artysty 1927

19 101 nia to on zap³aci³ za wykonanie w drewnie Zawieszonej kuli, eksponowanej w Galerie Pierre z pocz¹tkiem 1930 roku na wystawie Miro-Arp-Giacometti. Kulê kupi³ zachwycony André Breton, który doprasza³ siê o spotkanie z bratni¹ dusz¹. Salvador Dalí dostrzeg³ w niej prototyp przedmiotów o dzia³aniu symboliczym jednego z typów postulowanych przez surrealistów objets, które mia³y zast¹piæ tradycyjn¹ rzeÿbê. Prêdzej czy póÿniej musia³o tak siê skoñczyæ. Mo na siê by³o spodziewaæ, e m³ody rzeÿbiarz trafi nie tylko do oficerów, ale i do genera³ów ruchu surrealistycznego. Nagle Alberto znalaz³ siê w centrum zainteresowania, Dalí, Breton, Crevel wszyscy widzieli w nim kogoœ realizuj¹cego ich w³asne has³a. Giacometti podoba³ siê te ulubieñcowi pañstwa de Noailles, Jeanowi Cocteau, który odnotowa³ w Dzienniku: rzeÿby G. tak solidne, a jednoczeœnie lekkie, e myœli siê o œniegu, na którym œlad ptaka.... Wp³ywowy krytyk Carl Einstein po odwiedzeniu studia przy rue Hippolyte-Maindron postanowi³ w³¹czyæ do swej historii szuki XX wieku a piêæ reprodukcji prac Giacomettiego. Za jego rekomendacj¹ w prowadzonym przez Georgesa Bataille a piœmie Documents, gromadz¹cym wokó³ siebie dysydentów instytucjonalnego surrealizmu takich jak Desnos, Prévert czy Leiris, z którym wspó³pracowali Picasso, Lipschitz i Brancusi, ukaza³y siê fotografie prac Giacomettiego z wa nym komentarzem Leirisa: S¹ takie momenty, które mo na okreœliæ mianem kryzysu, i tylko one licz¹ siê w yciu. To s¹ te chwile, kiedy nagle to, co zewnêtrzne wydaje siê odpowiadaæ na ¹danie naszego wnêtrza, chwile, w których œwiat zewnêtrzny wchodzi naraz w porozumienie z naszym wnêtrzem. Poezja mo e powstawaæ wy³¹cznie z takich kryzysów i tylko te utwory s¹ w niej wa ne, które zdaj¹ z nich sprawê. (...) Podoba mi siê rzeÿba Giacomettiego, poniewa wszystko, co on robi wydaje siê utrwalaniem kryzysu w kamieniu... 7 W innym wa nym piœmie, Cahiers d Art, pochlebn¹ recenzjê napisa³ Christian Zervos. Zauwa aj¹c podobieñstwo prac Giacomettiego do sztuki cykladzkiej, przestrzega jednak yczliwie m³odego artystê, e dopóki bêdzie [on] upiera³ siê wy³¹cznie przy ekspresji treœci czysto poetyckich, jego sztuka nie osi¹gnie swej pe³ni. 8 Uwagê tê Giacometti ju nied³ugo weÿmie sobie do serca. Masson i Leiris polecili Giacomettiego Danielowi-Henry emu Kahnweilerowi, marszandowi Picassa, który w maju 1929 roku wybra³ siê do atelier, a nie zastawszy rzeÿbiarza wszed³ do œrodka i sam wszystko obejrza³.

20 102 Podoba³o mu siê, choæ uzna³ za nieco zbyt s³odko eleganckie, trochê w stylu Modiglianiego. Sytuacja materialna Alberta i Diega stawa³a siê coraz bardziej komfortowa, tym bardziej, e przez pañstwa de Noailles zaczêli oni dostawaæ zlecenia od Jeana-Michela Franka, znanego dekoratora prowadz¹cego dla wyrafinowanej klienteli sklep-pracowniê przy Faubourg St.Honoré. Zachêci³o to Diega do robienia mebli, które z czasem sta³y jego specjalnoœci¹. Bracia majsterkowali te przy bi uterii. Kiedy w maju 1932 roku w Galerie Pierre Colle odby³ siê wernisa indywidualnej wystawy Giacomettiego, zjawi³ siê tam Pablo Picasso, do³¹czaj¹c do wielu s³awnych, piêknych i/lub bogatych. A przecie w powietrzu coœ ju wisia³o. Alberto czu³, e pomimo sukcesów zacz¹³ siê oddalaæ od wyznaczonego sobie celu. Wymyka³o mu siê to, czego poszukiwa³, a poszukiwa³, ju od pierwszego kryzysu, ni mniej ni wiêcej ni... rzeczywistoœci. Swoj¹ prac¹ pragn¹³ choæ zbli yæ siê do niej, oddaæ jej ca³¹ niemo liw¹, a przecie dla niego konieczn¹ bezpoœrednioœæ. Czu³, e tak siê nie dzia³o, mimo i miêdzy 1932 a 1934 rokiem wykona³ prace, których lista niejednemu m³odemu artyœcie da³aby powód do zadowolenia. Patrz¹c na swoj¹ wczesn¹ twórczoœæ ju z powojennej perspektywy, w liœcie do Matisse a z 1947 roku, wspomina Giacometti o pewnej liczbie prób z pogranicza kubizmu którego nie mo na by³o unikn¹æ, przyznaj¹c, e w kubizm wkroczy³ próbuj¹c umkn¹æ parali owi pracy z modelem. Kubizm analityczny chcia³ oddaæ, ni mniej ni wiêcej, tylko przedmiot w ca³oœci nie mo na powiedzieæ, e Giacometti od egnywa³by siê od takiego celu. Oczywiœcie jednak, we wczesnej fazie nurt ten wydawa³ siê w rzeÿbie swoistym paradoksem skoro mo na by³oby przestrzeñ pe³noplastycznej rzeÿby stworzyæ na dwuwymiarowym p³ótnie, kompozycje trójwymiarowe straci³yby racjê bytu. PóŸniej wszak e kubizm ju w fazie syntetycznej zaowocowa³ pracami nowatorskimi z punktu widzenia bry³y i jej stosunków przestrzennych, które w du ym stopniu wyznaczy³y ewolucjê rzeÿby dwudziestowiecznej. Przestrzeñ rzeÿbiarska sta³a siê konkretn¹ materialn¹ form¹ plastyczn¹. Bry³a rozcz³onkowana, rozbita, straci³a swe continuum, rytm zaczê³o wyznaczaæ nowookreœlone wspó³istnienie form wypuk³ych i wklês³ych. Forma kubistyczna organizuje nie tylko bry³ê, ale i przestrzeñ. Dla Laurensa, dla którego rzeÿba by³a przede wszystkim okreœleniem przestrzeni, przestrzeni ograniczonej przez formy, forma wydr¹ ona znaczy³a tyle samo, ile forma pe³na: Figury wielu, którzy rzeÿbi¹ bez wyczucia przestrzeni, nie maj¹ w ogóle adnego charakteru. 9 Równie murzyñskoœæ, nierozerwalna z kubizmem w rzeÿbie odpowiada³a Giacomettiemu, choæ, jak wspomina³em kubizm nie by³ jedynym Ÿród³em murzyñskoœæ wisia³a w powietrzu, by³a spraw¹ Zeitgeistu. Kanciasty Tors (Reprodukcja 1 we wk³adce do tego numeru) wpisuje siê doskonale w poetykê kubizmu. Bry³a zbudowana z szeœcianów, tu³ów od którego odciêto g³owê i rêce,

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych ciosów jaki może nas spotkać w związku z dugą osobą jest

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Narodziny Pana Jezusa

Narodziny Pana Jezusa Biblia dla Dzieci przedstawia Narodziny Pana Jezusa Autor: Edward Hughes Ilustracje: M. Maillot Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku Raport z ewaluacji wewnętrznej Rok szkolny 2014/2015 Cel ewaluacji: 1. Analizowanie informacji o efektach działalności szkoły w wybranym obszarze. 2. Sformułowanie wniosków

Bardziej szczegółowo

DROGA KRZYŻOWA TY, KTÓRY CIERPISZ, PODĄŻAJ ZA CHRYSTUSEM

DROGA KRZYŻOWA TY, KTÓRY CIERPISZ, PODĄŻAJ ZA CHRYSTUSEM DROGA KRZYŻOWA TY, KTÓRY CIERPISZ, PODĄŻAJ ZA CHRYSTUSEM Anna Golicz Wydawnictwo WAM Kraków 2010 Wydawnictwo WAM, 2010 Korekta Aleksandra Małysiak Projekt okładki, opracowanie graficzne i zdjęcia Andrzej

Bardziej szczegółowo

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja

Chillout w pracy. Nowatorska koncepcja Chillout w pracy Wypoczęty pracownik to dobry pracownik. Ciężko z tym stwierdzeniem się nie zgodzić, ale czy możliwy jest relaks w pracy? Jak dzięki aranżacji biura sprawić frajdę pracownikom? W każdej

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 Reguła życia, to droga do świętości; jej sens można również określić jako: - systematyczna praca nad sobą - postęp duchowy - asceza chrześcijańska

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Jak nauczyciel może wspierać uczniów, w radzeniu sobie ze stresem egzaminacyjnym?

Jak nauczyciel może wspierać uczniów, w radzeniu sobie ze stresem egzaminacyjnym? Jak nauczyciel może wspierać uczniów, w radzeniu sobie ze stresem egzaminacyjnym? Rozmawiajmy o stresie Stres jest zjawiskiem absolutnie naturalnym Boimy się tego co nieznane Większa świadomość uczniów

Bardziej szczegółowo

*** Przeczytaj najpierw, ponieważ to WAŻNE: ***

*** Przeczytaj najpierw, ponieważ to WAŻNE: *** *** Przeczytaj najpierw, ponieważ to WAŻNE: Niniejszy materiał możesz dowolnie wykorzystywać. Możesz rozdawać go na swoim blogu, liście adresowej, gdzie tylko chcesz za darmo lub możesz go dołączyć, jako

Bardziej szczegółowo

Umiejscowienie trzeciego oka

Umiejscowienie trzeciego oka Umiejscowienie trzeciego oka Tilak czerwony, cynobrowy znak, wprowadzono jako wskaÿnik i symbol nieznanego œwiata. Nie mo na go na³o yæ gdziekolwiek i tylko ktoœ, kto potrafi przy³o yæ rêkê do czo³a i

Bardziej szczegółowo

z potrzeby piękna Świdermajer z odrobiną egzotyki 54

z potrzeby piękna Świdermajer z odrobiną egzotyki 54 T O, C O L U B I M Y Gdyby nie szczęśliwy przypadek i uparci właściciele, ten piękny dom z drewnianymi koronkami nigdy by nie powstał. z potrzeby piękna Świdermajer z odrobiną egzotyki 54 55 Od początku,

Bardziej szczegółowo

Jestem rodziną zastępczą dla brata

Jestem rodziną zastępczą dla brata Jestem rodziną zastępczą dla brata Bohaterką reportażu jest Karolina, młoda, urocza dziewczyna, która postanowiła zostać rodziną zastępczą dla swojego brata Kacpra. Zdecydowała się na takie rozwiązanie,

Bardziej szczegółowo

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku DZIECI I ICH PRAWA Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku i jakiejkolwiek dyskryminacji, niezaleŝnie od koloru skóry, płci, języka, jakim się posługuje, urodzenia oraz religii. Zostały one

Bardziej szczegółowo

Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania

Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania Wydział Badań i Analiz Centrum Komunikacji Społecznej Urząd m.st. Warszawy Warszawa, grudzień 2014 r. Informacje o badaniu Cel badania: diagnoza

Bardziej szczegółowo

Europejskie Centrum Edukacyjno - Kulturalne Zgorzelec - Görlitz Meetingpoint Music Messiaen

Europejskie Centrum Edukacyjno - Kulturalne Zgorzelec - Görlitz Meetingpoint Music Messiaen Europejskie Centrum Edukacyjno - Kulturalne Zgorzelec - Görlitz Meetingpoint Music Messiaen Na styku granic Polski i Niemiec, w Europamieście Zgorzelec-Görlitz, gdzie dwa narody zbliżają się do siebie,

Bardziej szczegółowo

Likwidacja barier architektonicznych to usuwanie tego, co przeszkadza ci korzystać z budynków, chodników, ulic i innych miejsc oraz mebli i sprzętów.

Likwidacja barier architektonicznych to usuwanie tego, co przeszkadza ci korzystać z budynków, chodników, ulic i innych miejsc oraz mebli i sprzętów. 1 Likwidacja barier architektonicznych to usuwanie tego, co przeszkadza ci korzystać z budynków, chodników, ulic i innych miejsc oraz mebli i sprzętów. Likwidacja barier architektonicznych to na przykład

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie przedsiębiorstw w państwach strefy EURO na przykładzie praktyki we Włoszech.

Funkcjonowanie przedsiębiorstw w państwach strefy EURO na przykładzie praktyki we Włoszech. Funkcjonowanie przedsiębiorstw w państwach strefy EURO na przykładzie praktyki we Włoszech. Projekt zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe życie

Bardziej szczegółowo

29. TRZY W LINII CZYLI O POSZUKIWANIU ZWIĄZKÓW

29. TRZY W LINII CZYLI O POSZUKIWANIU ZWIĄZKÓW 129 Anna Pregler 29. TRZY W LINII CZYLI O POSZUKIWANIU ZWIĄZKÓW Cele ogólne w szkole podstawowej: myślenie matematyczne umiejętność korzystania z podstawowych narzędzi matematyki w życiu codziennym oraz

Bardziej szczegółowo

C 2.10. PomyÊl i wykonaj. M1. Odczytaj wypowiedzi swoich rówieêników. Zgadnij, z którego z paƒstw. Spo eczeƒstwo na tle dziejów Dziedzictwo kulturowe

C 2.10. PomyÊl i wykonaj. M1. Odczytaj wypowiedzi swoich rówieêników. Zgadnij, z którego z paƒstw. Spo eczeƒstwo na tle dziejów Dziedzictwo kulturowe C 2.10 PomyÊl i wykonaj M1. Odczytaj wypowiedzi swoich rówieêników. Zgadnij, z którego z paƒstw zaznaczonych na mapie oni pochodzà. Pokoloruj terytorium w aêciwego kraju. Pod ka dà wypowiedzià zapisz nazw

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Im ladniej sobie poscielesz tym lepiej sie wyspisz! WWW.MOIKA.PL

Im ladniej sobie poscielesz tym lepiej sie wyspisz! WWW.MOIKA.PL Im ladniej sobie poscielesz tym lepiej sie wyspisz! WWW.MOIKA.PL O NAS MOIKA design powstał z naszej tęsknoty za pięknem i oryginalnością przedmiotów codziennego użytku. Wiemy że pościel to coś znacznie

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Tego dnia, tak bez przyczyny, postanowiłem trochę pobiegać. Pobiegłem do końca drogi, a kiedy tam dotarłem, pomyślałem, że pobiegnę na koniec miasta.

Tego dnia, tak bez przyczyny, postanowiłem trochę pobiegać. Pobiegłem do końca drogi, a kiedy tam dotarłem, pomyślałem, że pobiegnę na koniec miasta. Goniąc marzenia Tego dnia, tak bez przyczyny, postanowiłem trochę pobiegać. Pobiegłem do końca drogi, a kiedy tam dotarłem, pomyślałem, że pobiegnę na koniec miasta. A kiedy tam dotarłem, pomyślałem sobie,

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Czy na początku XX wieku w Arktyce było mniej lodu niż obecnie?

Czy na początku XX wieku w Arktyce było mniej lodu niż obecnie? Czy na początku XX wieku w Arktyce było mniej lodu niż obecnie? Określenie ostatnich minimów zasięgu pokrywy lodowej Arktyki jako rekordowe, czy bezprecedensowe często powoduje atak ostrej czkawki u sceptyków

Bardziej szczegółowo

Maria Kościelna, Wroclaw University of Economics

Maria Kościelna, Wroclaw University of Economics Maria Kościelna, Wroclaw University of Economics Working paper Prognoza przychodów ze sprzedaży na podstawie przedsiębiorstwa z gastronomi. Słowa kluczowe: Przychody ze sprzedaży, koszt kapitału pracującego,

Bardziej szczegółowo

Ptaki Toruńskiej Strugi Wiosna 2012

Ptaki Toruńskiej Strugi Wiosna 2012 Ptaki Toruńskiej Strugi Wiosna 2012 Zainspirowany pasjonującą opowieścią uczniów Zespołu Szkół nr 7 w Toruniu o Strudze Toruńskiej ( Nasza Baszka, czyli Struga Toruńska ; gorąco polecam) postanowiłem zapolować

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Temat: Stres w moim życiu. KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Cel: Uczeń precyzuje pojęcie stres,odróżnia jego objawy i podaje przyczyny. Metody: pogadanka, burza mózgów. Forma: grupowa, zespołowa. Pomoce dydaktyczne:

Bardziej szczegółowo

Nowenna za zmarłych pod Smoleńskiem 2010

Nowenna za zmarłych pod Smoleńskiem 2010 Nowennę za zmarłych można odprawiad w dowolnym czasie w celu uproszenia jakiejś łaski przez pośrednictwo zmarłych cierpiących w czyśdcu. Można ją odprawid po śmierci bliskiej nam osoby albo przed rocznicą

Bardziej szczegółowo

ROK SZKOLNY 2015/2016

ROK SZKOLNY 2015/2016 ROK SZKOLNY 2015/2016 Szkolne Koło Caritas w roku szkolnym 2015/2016 liczy 28 wolontariuszy, którzy z wielkim zaangażowaniem i oddaniem włączają się w prace naszego Koła. 18 września 2015 r. ognisko SKC

Bardziej szczegółowo

KRAKÓW ZNANY I MNIEJ ZNANY AUDIO A2/B1 (wersja dla studenta) - Halo! Mówi Melisa. Paweł, to ty? - Cześć! Miło cię słyszeć! Co u ciebie dobrego?

KRAKÓW ZNANY I MNIEJ ZNANY AUDIO A2/B1 (wersja dla studenta) - Halo! Mówi Melisa. Paweł, to ty? - Cześć! Miło cię słyszeć! Co u ciebie dobrego? KRAKÓW ZNANY I MNIEJ ZNANY AUDIO A2/B1 (wersja dla studenta) - Halo! Mówi Melisa. Paweł, to ty? - Cześć! Miło cię słyszeć! Co u ciebie dobrego? - Wiesz, za dwa miesiące przyjeżdżam do Krakowa na stypendium,

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA (Część 3 Ustawy o zdrowiu psychicznym z 1983 roku [Mental Health Act 1983]) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad pacjentem ( lekarz

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 19 Strona 2 z 19 Strona 3 z 19 Strona 4 z 19 Strona 5 z 19 Strona 6 z 19 Strona 7 z 19 W pracy egzaminacyjnej oceniane były elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej II. Założenia do projektu

Bardziej szczegółowo

Główne wyniki badania

Główne wyniki badania 1 Nota metodologiczna Badanie Opinia publiczna na temat ubezpieczeń przeprowadzono w Centrum badania Opinii Społecznej na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniach od 13 do 17 maja 2004

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Liceum

SCENARIUSZ LEKCJI Liceum Proponowany scenariusz jest przykładem postępowania dydaktycznego wyprowadzonego z zasad konstruktywizmu edukacyjnego: SCENARIUSZ LEKCJI Liceum Temat lekcji: Czy huśtawka jest oscylatorem harmonicznym?

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 Nr wniosku.../... Bobrowniki, dnia... Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 1. Dane osobowe WNIOSKODAWCY Nazwisko

Bardziej szczegółowo

STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI

STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI 1 UWAGI OGÓLNE 1 Zespół Szkół w Miękini powołany został przez Radę Gminy Miękinia Uchwałą nr XX/149/04 Rady Gminy w Miękini z dnia 25 maja 2004r. w sprawie utworzenia Zespołu

Bardziej szczegółowo

Regulamin Międzynarodowych Mistrzostw Gołębi Pocztowych Wspólnego Gołębnika Polska

Regulamin Międzynarodowych Mistrzostw Gołębi Pocztowych Wspólnego Gołębnika Polska Regulamin Międzynarodowych Mistrzostw Gołębi Pocztowych Wspólnego Gołębnika Polska Zapraszamy wszystkich hodowców gołębi pocztowych do wzięcia udziału w Mistrzostwach Wspólnego Gołębnika Polska. Udział

Bardziej szczegółowo

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de Witajcie Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de D-MCT: Pozycja satelity Dzisiejszy temat Pamięć Zachowanie Depresja Postrzeganie

Bardziej szczegółowo

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU Temat: Organizacja obszaru roboczego podczas pracy przy komputerze. 1. MONITOR a) UNIKAJ! - umieszczania monitora z boku, jeżeli patrzysz na monitor częściej niż na papierowe dokumenty - dostosowywania

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny pracowni terapii zajęciowej prowadzonej w ramach działań Spółdzielni Socjalnej Pracownia Radości Kukułka w Nowej Soli

Regulamin organizacyjny pracowni terapii zajęciowej prowadzonej w ramach działań Spółdzielni Socjalnej Pracownia Radości Kukułka w Nowej Soli Regulamin organizacyjny pracowni terapii zajęciowej prowadzonej w ramach działań Spółdzielni Socjalnej Pracownia Radości Kukułka w Nowej Soli Rozdział I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Organizacyjny

Bardziej szczegółowo

Na dzisiejszych warsztatach Animacji dokończyliśmy nasze filmy.

Na dzisiejszych warsztatach Animacji dokończyliśmy nasze filmy. Dziennik Elizy 07.04.2014 Dzisiaj na warsztatach plastycznych tworzyliśmy makiety oraz bohaterów filmu. Oglądaliśmy filmy, które powstały w poprzednich edycjach Opolskich Lamek. Bardzo mi się podobało

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE II

KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE II EDUKACJA POLONISTYCZNA POROZUMIEWANIE SIĘ I KULTURA JEZYKA słuchanie i rozumienie wypowiedzi innych udział w rozmowie wypowiedzi ustne CZYTANIE czytanie i rozumienie opracowanych tekstów rozumienie słuchanych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Psychoedukacja dla uczniów klas III szkoły podstawowej Cykl III. Mocne strony

Scenariusz zajęć. Psychoedukacja dla uczniów klas III szkoły podstawowej Cykl III. Mocne strony Psychoedukacja dla uczniów klas III szkoły podstawowej Cykl III. Mocne strony Psychoedukacja dla uczniów klas III szkoły podstawowej to projekt realizowany przez pracowników Centrum Doskonalenia Nauczycieli

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku Informacja dotycząca Stypendiów Burmistrza Miasta Turku za wyniki w nauce, stypendia za osiągnięcia sportowe oraz stypendia za osiągnięcia w dziedzinie kultury i działalności artystycznej. Urząd Miejski

Bardziej szczegółowo

czyli dlaczego warto rozwijać pozytywne uczucia i emocje?

czyli dlaczego warto rozwijać pozytywne uczucia i emocje? Konspekt zajęć Temat : W trosce o radosną naturę człowieka czyli dlaczego warto rozwijać pozytywne uczucia i emocje? Cele : - budzenie i umacnianie pozytywnego obrazu samego siebie, - dbałość o wewnętrzną

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

JAK ZMIENIŁA SIĘ MOJA MAŁA OJCZYZNA PO WEJŚCIU DO UNII EUROPEJSKIEJ

JAK ZMIENIŁA SIĘ MOJA MAŁA OJCZYZNA PO WEJŚCIU DO UNII EUROPEJSKIEJ REGULAMIN Konkursu Plastycznego W ramach projektu: Polska wieś w Unii Europejskiej realizowanego ze środków Pomorskiego na lata 2007-2013 Ogłasza się konkurs plastyczny JAK ZMIENIŁA SIĘ MOJA MAŁA OJCZYZNA

Bardziej szczegółowo

tróżka Źródło: www.fotolia.pl

tróżka Źródło: www.fotolia.pl Ogród na tarasie Wiele bylin przeżywa właśnie pełnię swego rozkwitu, ale nie jest jeszcze za późno, aby dosadzić nowe efektowne rośliny i wzbogacić swój taras niezwykłymi aranżacjami. tróżka Źródło: www.fotolia.pl

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miechów

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA III Ocena dopuszczająca -Wie, dlaczego należy odprawiać I piątki miesiąca. -Wie, że słowo Boże głoszone

Bardziej szczegółowo

WSZĘDZIE DOBRZE, ALE... W SZKOLE NAJLEPIEJ!!!

WSZĘDZIE DOBRZE, ALE... W SZKOLE NAJLEPIEJ!!! GAZETKA SZKOLNA Szkoła Podstawowa Im Mikołaja Kopernika Chorzelów 316 Chorzelów http://www.spchorzelow.pl/ Numer 1 WRZESIEŃ 2009 WSZĘDZIE DOBRZE, ALE... W SZKOLE NAJLEPIEJ!!! CO WARTO PRZECZYTAĆ W GAZETCE?

Bardziej szczegółowo

Vademecum selekcji, czyli jak przeglądać i oceniać swoje fotografie

Vademecum selekcji, czyli jak przeglądać i oceniać swoje fotografie Vademecum selekcji, czyli jak przeglądać i oceniać swoje fotografie 2 Wstęp Kiedy zaczyna, a kiedy kończy się rola fotografa w procesie fotografowania? Czy jego zadaniem jest jedynie przykładanie aparatu

Bardziej szczegółowo

GĄSKI, GMINA MIELNO, 650M OD MORZA 58 DZIAŁEK BUDOWLANYCH I REKREACYJNYCH

GĄSKI, GMINA MIELNO, 650M OD MORZA 58 DZIAŁEK BUDOWLANYCH I REKREACYJNYCH GĄSKI, GMINA MIELNO, 650M OD MORZA 58 DZIAŁEK BUDOWLANYCH I REKREACYJNYCH Najtańsza działka: 51.000zł Najmniejsza działka: 708m2 Zostały 42 wolne działki. 10 działek posiada WZ na budowę domu jednorodzinnego

Bardziej szczegółowo

Kolorowe przytulanki

Kolorowe przytulanki Innowacja pedagogiczna. Kolorowe przytulanki Autorki : mgr Małgorzata Drozdek mgr Wioletta Szypowska Założenia ogólne: Każdy rodzaj kontaktu ze sztuką rozwija i kształtuje osobowość człowieka. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Nadzieja Patrycja Kępka. Płacz już nie pomaga. Anioł nie wysłuchał próśb. Tonąc w beznadziei. Raz jeszcze krzyczy ku niebu.

Nadzieja Patrycja Kępka. Płacz już nie pomaga. Anioł nie wysłuchał próśb. Tonąc w beznadziei. Raz jeszcze krzyczy ku niebu. W zmaganiach konkursowych wzięli udział: Patrycja Kępka, Sebastian Wlizło i Łukasz Magier - uczniowie Zespołu Szkół nr 1 w Hrubieszowie, którzy udostępnili swoje wiersze: Nadzieja Patrycja Kępka Płacz

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

Żałoba po śmierci osoby bliskiej, która zginęła w wyniku morderstwa lub zabójstwa

Żałoba po śmierci osoby bliskiej, która zginęła w wyniku morderstwa lub zabójstwa Żałoba po śmierci osoby bliskiej, która zginęła w wyniku morderstwa lub zabójstwa Żałoba Śmierć bliskiej osoby to dramatyczne wydarzenie. Nagła śmierć w wyniku morderstwa lub zabójstwa wywołuje szczególny

Bardziej szczegółowo

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić Umowa nr.. /. zawarta dnia w, pomiędzy: Piotr Kubala prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Piotr Kubala JSK Edukacja, 41-219 Sosnowiec, ul. Kielecka 31/6, wpisanym do CEIDG, NIP: 644 273 13 18,

Bardziej szczegółowo

Wkrótce nowe zajęcia: kizomba, bachata, modern jive, dancehall, hip hop, salsa solo, sexy dance, street dance, taniec jazzowy i taniec współczesny.

Wkrótce nowe zajęcia: kizomba, bachata, modern jive, dancehall, hip hop, salsa solo, sexy dance, street dance, taniec jazzowy i taniec współczesny. Akademia Tańca [Oferuje] Usługi firm Opis działalności Nasza Szkoła Tańca Kraków zaprasza w Krakowie na kurs tańca Towarzyskiego, Użytkowego i Discofox. Szkoła Tańca prowadzi zajęcia dla dzieci, młodzieży

Bardziej szczegółowo

OBSZAR BADAŃ ROK 2000 ROK 2005 ZMIANY

OBSZAR BADAŃ ROK 2000 ROK 2005 ZMIANY Prezydent Miasta Legionowo zamówił badania dotyczące postaw młodzieży legionowskiej wobec uzależnień. Koordynatorem tego projektu jest Referat Zdrowia Publicznego i Spraw Społecznych. Badań dokonała Pracownia

Bardziej szczegółowo

PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja

PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja (dawny program stypendialny SOLIDARNI) wrzesień 2014 1 Niniejsza prezentacja w założeniu ma stanowićpomoc dla Państwa przy organizacji

Bardziej szczegółowo

DLA ZAMAWIAJĄCEGO: OFERTA. Ja/-my, niżej podpisany/-ni... działając w imieniu i na rzecz... Adres Wykonawcy:...

DLA ZAMAWIAJĄCEGO: OFERTA. Ja/-my, niżej podpisany/-ni... działając w imieniu i na rzecz... Adres Wykonawcy:... załącznik nr 1 do SIWZ. (pieczęć Wykonawcy) DLA ZAMAWIAJĄCEGO: Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście im. prof. Andrzeja Tymowskiego 00-217 Warszawa, ul. Konwiktorska 3/5 OFERTA Ja/-my, niżej

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

Komputer i urządzenia z nim współpracujące

Komputer i urządzenia z nim współpracujące Temat 1. Komputer i urządzenia z nim współpracujące Realizacja podstawy programowej 1. 1) opisuje modułową budowę komputera, jego podstawowe elementy i ich funkcje, jak również budowę i działanie urządzeń

Bardziej szczegółowo

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR System rur i kształtek wentylacyjnych SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH IZOLOWANYCH IZOLACJA 30 MM SYSTEM KOMINUS CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

CO Z TĄ SZTUKĄ ZROBIĆ

CO Z TĄ SZTUKĄ ZROBIĆ ????? CO Z TĄ SZTUKĄ ZROBIĆ Odpowiadaliście już na pytanie, co to jest zabytek i dzieło sztuki (KONTEKSTY, możecie jeszcze raz posłuchać informacji o zabytku w naszej szafie dźwiękowej). Nauczyliście się

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał XXIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia POLNORD S.A.

Projekty uchwał XXIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia POLNORD S.A. Projekty uchwał POLNORD S.A. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności Spółki za rok 2014 oraz zatwierdzenia sprawozdania finansowego Spółki za rok obrotowy 2014 Na podstawie art. 393

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. Imię i nazwisko:... Płeć:... Data urodzenia:... Dzisiejsza data:...

Kwestionariusz AQ. Imię i nazwisko:... Płeć:... Data urodzenia:... Dzisiejsza data:... Kwestionariusz AQ Imię i nazwisko:... Płeć:... Data urodzenia:... Dzisiejsza data:... Poniżej znajduje lista stwierdzeń. Proszę przeczytać każde stwierdzenie bardzo dokładnie i zaznaczyć, w jakim stopniu

Bardziej szczegółowo

Nasze zachowanie, ubiór i kultura świadczy o nas samych i wpływa na to jak widzą i oceniają nas inni. Wbrew pozorom niewiele trzeba aby zrobić na

Nasze zachowanie, ubiór i kultura świadczy o nas samych i wpływa na to jak widzą i oceniają nas inni. Wbrew pozorom niewiele trzeba aby zrobić na Nasze zachowanie, ubiór i kultura świadczy o nas samych i wpływa na to jak widzą i oceniają nas inni. Wbrew pozorom niewiele trzeba aby zrobić na kimś dobre wrażenie. Przestrzeganie tych kilku wskazówek

Bardziej szczegółowo

Słoń. (w języku angielskim: elephant; niemieckim: die Elefanten; francuskim: l'éléphant;)

Słoń. (w języku angielskim: elephant; niemieckim: die Elefanten; francuskim: l'éléphant;) Słoń (w języku angielskim: elephant; niemieckim: die Elefanten; francuskim: l'éléphant;) Obecnie żyją trzy gatunki słoni. Jest największym zwierzęciem żyjącym na lądzie. Najbardziej szczególnym elementem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości Marta Pyrchała-Zarzycka www.astrosalus.pl www.kosmetyka-fitness.pl http://www.astrosalus.com/ www.sukces-biznes.pl kursy@astrosalus.pl 506-320-330

Bardziej szczegółowo

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście RAPORT2015 Rynek najmu w Polsce Kredyt na mieszkanie w 2016 roku Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów MdM w dużym mieście strona 16 Podsumowanie rynku kredytów hipotecznych w 2015 roku Za nami rok

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla klienta Sigillum PCCE USŁUGI CERTYFIKACJI ELEKTRONICZNEJ. Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A.

Przewodnik dla klienta Sigillum PCCE USŁUGI CERTYFIKACJI ELEKTRONICZNEJ. Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. USŁUGI CERTYFIKACJI ELEKTRONICZNEJ Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. Sigillum Polskie Centrum Certyfikacji Elektronicznej oraz firma 4proweb.net Producent oprogramowanie Elektronicznych Dzienników

Bardziej szczegółowo

Ważne informacje dla rodziców i uczniów o sprawdzianie w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej i egzaminie w ostatnim roku nauki w gimnazjum

Ważne informacje dla rodziców i uczniów o sprawdzianie w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej i egzaminie w ostatnim roku nauki w gimnazjum Ważne informacje dla rodziców i uczniów o sprawdzianie w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej i egzaminie w ostatnim roku nauki w gimnazjum Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r.

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania uczniom stypendium

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

Wydział Humanistyczny

Wydział Humanistyczny Wydział Humanistyczny W badaniu wzięło udział 343 absolwentów (obrona pracy w roku 212) Kierunki: Administracja 62 osób Filozofia 31 osób Historia 6 osoby Politologia 8 osób Socjologia 36 osób Stosunki

Bardziej szczegółowo

XIII KONKURS MATEMATYCZNY

XIII KONKURS MATEMATYCZNY XIII KONKURS MTMTYZNY L UZNIÓW SZKÓŁ POSTWOWYH organizowany przez XIII Liceum Ogólnokształcace w Szczecinie FINŁ - 19 lutego 2013 Test poniższy zawiera 25 zadań. Za poprawne rozwiązanie każdego zadania

Bardziej szczegółowo