Mikroprocesorowy układ sterowania liniowych serwonapędów elektrohydraulicznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mikroprocesorowy układ sterowania liniowych serwonapędów elektrohydraulicznych"

Transkrypt

1 Mikroprocesorowy układ sterowania liniowych serwonapędów elektrohydraulicznych Chciuk Marcin 1, Bachman Paweł 2 Referat dotyczy tematyki sterowania oraz pozycjonowania liniowych serwomechanizmów elektrohydraulicznych. Na wstępie referatu omówione są różne układy tego typu oraz ich wady, zalety i sposoby sterowania. W referacie przedstawiono koncepcję budowy sterownika mikroprocesorowego do regulacji prędkości i pozycjonowania serwonapędów elektrohydraulicznych. Omówiono budowę sterownika, sposób zrealizowania go na bazie mikrokomputera jednoukładowego. Na końcu omówione jest oprogramowanie sterownika. 1. Wprowadzenie Ostatnie lata zaowocowały bardzo dynamicznym rozwojem serwomechanizmów stosowanych w wielu dziedzinach przemysłu takich jak lotnictwo, obrabiarki i roboty, maszyny rolnicze i budowlane, motoryzacja itp. Coraz nowsze i precyzyjniejsze serwomechanizmy wymagają rozwoju układów sterowania i pozycjonowania nimi. Trendy ostatnich lat skłaniają producentów w kierunku zastosowania sterowników cyfrowych. Sterowniki te można łatwo programować, co jest wygodnym rozwiązaniem w stosunku do sterowników analogowych. W celu zmiany sposobu sterowania w układach cyfrowych z mikrokontrolerami wystarczy zmienić tylko algorytm, to znaczy program. Układ elektroniczny w sterownikach cyfrowych (rys. 1) może pozostać niezmieniony, gdyż składa się ze stałych elementów (między innymi takich jak: blok sterowania prędkością i kierunkiem ruchu, blok pomiaru położenia oraz blok komunikacji i pamięci), które zarządzane są mikroprocesorem. Na rynku dostępne są wysokiej klasy sterowniki linowych serwomechanizmów elektrohydraulicznych produkowane między innymi przez firmę BOSCH. Niestety są to sterowniki bardzo drogie w wielu zastosowaniach przekraczające potrzeby w zakresie dokładności i niepotrzebnie podnoszące koszt budowy serwomechanizmu. Praktycznie na rynku istnieje luka w zakresie sterowników o średniej klasie dokładności, co skłania do zaprojektowania i wykonania takiego systemu. Niniejszy referat omawia wymagania 1 Chciuk Marcin mgr, Uniwersytet Zielonogórski 2 Bachman Paweł mgr, Uniwersytet Zielonogórski

2 stawiane sterownikowi serwomechanizmów elektrohydraulicznych oraz jego niezbędnych elementów. Sterownik serwomechanizmu elektro-hydraulicznego Elektrozawór Blok komunikacji oraz przetwarzania danych Blok sterowania C/A 0..10V Karta sterowania elektrozaworem PC RS 232C Blok pomiaru LCD P1 A/C lub 10V Czujnik analogowy Klawiatura P2 P3 encoder A B Liniał optyczny RAM Rys. 1. Schemat blokowy sterownika serwonapędu elektro-hydraulicznego 1.1. Serwomechanizmy liniowe. Serwomechanizm to układ automatycznego sterowania ze wzmocnieniem mocy oraz układ precyzyjnej regulacji ruchu obiektu (np. kierunku i prędkości). Działanie serwomechanizmu zależy od różnicy między rzeczywistym a żądanym położeniem obiektu. Polega ono na zmniejszaniu tej różnicy do zera i uzgodnieniu w ten sposób położenia rzeczywistego z położeniem żądanym. Pokazany na rys. 2 schemat blokowy serwomechanizmu wyjaśnia zasadę działania tego układu. Położenie zadane Regulacja położenia - - Regulacja prędkości Silnik Przekładnia Pomiar prędkości Pomiar położenia Rys. 2. Schemat blokowy serwomechanizmu

3 Regulacja automatyczna z punktu widzenia teorii sterowania jest pracą w układzie zamkniętym (ze sprzężeniem zwrotnym ujemnym) realizowanym samoczynnie (bez udziału człowieka) przez odpowiedni układ sterujący. Można rozróżnić dwa zasadnicze rodzaje regulacji automatycznej serwonapędów: regulacja nadążna, oraz programowa. Pierwszy z nich to sterowanie w układzie zamkniętym w przypadku, gdy zadana wartość wielkości regulowanej nie jest znaną z góry funkcją czasu, ale zależy od zjawisk występujących na zewnątrz układu. Stosowana jest np. w układach stabilizacji armaty czołgu na zadany cel podczas jazdy, gdzie dodatkowym czynnikiem nieznanym wcześniej są wahania pojazdu na nierównym terenie. Regulacja programowa, występuje w przypadku, gdy zadana wartość wielkości regulowanej jest znaną z góry funkcją czasu (zmienia się ona wg określonego programu). Stosowana jest w obrabiarkach automatycznych wykonujących elementy o zadanym kształcie. W serwomechanizmach oprócz układu sterującego występuje element wykonawczy odpowiedzialny za wykonanie zadanego ruchu. Serwonapędy liniowe możemy podzielić na trzy podstawowe grupy: serwomechanizmy z obrotowymi silnikami elektrycznymi prądu stałego, zmiennego lub silnikami krokowymi oraz z zespołami zamieniającymi ruch obrotowy na liniowy. Są to różnego rodzaje przekładnie np. śruba kulowa toczna z nakrętką poruszającą się ruchem liniowym. Zaletą takiej przekładni jest to, że gdy ustalimy dane położenie śruby praktycznie nie musimy obawiać się, że pod wpływem nacisku na nią przesunie się w inne położenie. Wadą takiego układu jest wolna odpowiedz układu na zadane położenie, serwomechanizmy z silnikami liniowymi przetwarzającymi energię elektryczną bezpośrednio na energię ruchu postępowego. Silnik liniowy składa się z induktora i z bieżnika, które są odpowiednikami stojana i wirnika zwykłego silnika elektrycznego, lecz rozwiniętymi w linię prostą (rys. 3.). Częścią ruchomą silnika może być zarówno induktor, jak i bieżnik. Głównymi zaletami tego rodzaju silnika są: brak styczności mechanicznej między induktorem a bieżnikiem, idealnie cicha praca, dobre chłodzenie, brak ślizgowych zestyków doprowadzających prąd, łatwość sterowania, możliwość uzyskiwania różnych przebiegów zależności siły od prędkości, możliwość prostego łączenia kilku silników liniowych w jeden zespół o większej mocy. Rozróżnia się silniki elektryczne liniowe prądu stałego, prądu przemiennego, synchroniczne, asynchroniczne, oscylacyjne itp., Bieżnik Induktor Rys. 3. Schemat silnika liniowego

4 serwomechanizmy z siłownikiem, który zamienia ciśnienie panujące wewnątrz komór na przesunięcie liniowe. Istnieją dwie podstawowe grup siłowników: pneumatyczne oraz hydrauliczne (rys. 4). Podstawową zaletą siłowników jest bezpośrednie uzyskiwanie przemieszczeń liniowych. Wśród innych zalet można wymienić: cicha praca, łatwy montaż i duża niezawodność. P a P b Zawór Pompa Rys. 4. Schemat siłownika z zaworem 2. Koncepcja mikroprocesorowego sterownika serwonapędów elektrohydraulicznych Dla sterowania serwomechanizmami elektrohydraulicznymi konieczne jest zastosowanie układu elektronicznego umożliwiającego sterowanie elektrozaworem hydraulicznym oraz współpracującego z układem pomiaru położenia tłoka siłownika. Sterownik musi umożliwiać sterowanie prędkością oraz kierunkiem przesuwu tłoka. Powyższe wymagania stanowią minimum stawiane sterownikowi. Projektowany układ nie powinien być ograniczony do sterowania tylko jednym sztywnym i z góry wcześniej zaplanowanym procesem poruszania się tłoka. W celu zmiany cyklu roboczego siłownika układ musi być programowalny. Najlepiej gdyby sztywny algorytm sterowania, sterownik pobierał i zapamiętywał ze źródła zewnętrznego w postaci sekwencji poruszania tłoka. W celu programowania układu konieczne jest zastosowanie układu do transmisji szeregowej albo równoległej lub też klawiatury z wyświetlaczem LCD. Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem było by zastosowanie obu rozwiązań naraz, czyli transmisji z urządzenia zewnętrznego oraz połączenia z klawiaturą i wyświetlaczem. Schemat (rys. 5) sterownika przedstawi nam obraz wymaganych elementów układu. Z analizy wymagań, jakie stawiane są sterownikowi serwonapędu elektrohydraulicznego wynika, że najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie mikrokontrolera jednoukładowego, który będzie zarządzał całym układem. Umożliwi on komunikację z urządzeniami zewnętrznymi oraz pozwoli na swobodne programowanie nastaw. Sterownik na bazie C jednoukładowego jest układem cyfrowym, natomiast do sterowania serwomechanizmem potrzebny jest sygnał analogowy, co wymusza zastosowanie przetworników A/C oraz C/A. W zależności od rodzaju zastosowanych przetworników uzyskać można różne prędkości przetwarzania oraz dokładności sygnału analogowego. Na rynku dostępna jest szeroka gama

5 przetworników. Podstawowymi parametrami je charakteryzującymi są: długość słowa: liczba bitów, na których podawany jest wynik (typowo 8, 10, 12, 16 i więcej); czas przetwarzania i zakres napięcia wejściowego albo wyjściowego. Rozdzielczość napięcia na przetwornikach A/C i C/A można wyznaczyć ze wzoru: R Z [ V ] w w (1) Wd gdzie: Z w zakres wartości najczęściej 0..10V albo 10V, W d wartość dziesiętna odpowiadająca długości słowa bitowego np. 8 bitów = 256. Przykładowo dla przetwornika 16 bitowego o zakresie pomiarowym 10V otrzymujemy: Rw 20[ V ] 0,0003[ V ] (2) Rozdzielczość wartości Rw 8 bitów 10 bitów 12 bitów 16 bitów V 0,039V 0,00976V 0,00244V 0,00015V V 0,078V 0,0195V 0,00488V 0,0003V Na podstawie powyższych wyliczeń można stwierdzić, że wraz z wzrostem rozdzielczości przetworników wzrasta dokładność wartości przetwarzanych przez te układy. Zwiększają się także wymagania stawiane sprzętowi cyfrowemu potrzebnemu do obsługi wartości większych niż 8 bitowe. Należy także wziąć pod uwagę fakt, iż wraz z wzrostem rozdzielczości przetworników układy te są narażone w większym stopniu na szumy sygnału analogowego, co może być powodem zmniejszenia dokładności. Adress 16 bit C Data 8 bit RS232 A/C C/A RAM ROM LS7166 PC Wejście analogowe Wyjście analogowe Wejście kanał A i B Rys. 5. Schemat blokowy sterownika

6 2.1. Blok sterowania elektrozaworem Na wyjściu bloku sterowania proporcjonalnym elektrozaworem hydraulicznym, należy generować sygnał analogowy zmieniający się w zakresie 0..10V, który przekazywany jest dalej do karty sterowania elektrozaworem. O kierunku ruchu decyduje to, czy sygnał znajduje się w przedziale 0..5V, czy w przedziale 5..10V. Dokładność sterowania natężeniem cieczy dopływającej do siłownika uzależniona jest od dokładności zastosowanego przetwornika C/A. Aby uzyskać jak największy zakres sterowania elektrozaworem proporcjonalnym, należy zastosować przetwornik co najmniej 8 bitowy, a najlepiej 12 bitowy. Wymóg ten wynika z potrzeby uzyskania bardzo małego oraz płynnego skoku tłoczków regulujących powierzchnię szczeliny, przez którą przepływa cieczy robocza Blok pomiarowy Blok pomiaru położenia tłoka w siłowniku hydraulicznym, można wykonać na dwa sposoby: poprzez pomiar wartości analogowej z zastosowaniem liniału indukcyjnego i przetwornika A/C albo za pomocą liniału optycznego, gdzie pomiaru dokonuje się w sposób cyfrowy za pomocą enkodera. W obu przypadkach istotne szybkie uzyskanie jak najdokładniejszej informacji o położeniu elementu wykonawczego. Przy pomiarze analogowym konieczne jest zastosowanie co najmniej 16 bitowego a nawet 24 bitowego przetwornika A/C. Przy pomiarze położenia o zakresie 1m, przy wykorzystaniu przetwornika o rozdzielczości 16 bitów uzyskamy dokładność 1m/2 16 =15,26 m, natomiast przy użyciu przetwornika 24 bitowego dokładność wynosi 1m/2 24 =59,6nm. W praktyce na rynku dostępne są przetworniki 16 bitowe, co oznacza, że duże wymagania w zakresie dokładności wymagają zastosowania układów optycznych. Co prawda dostępne są również przetworniki 24 bitowe, ale pomiar taki jest narażony na duży błąd z powodowany szumami w sygnale analogowym. Wykorzystanie metody pomiaru położenia za pomocą przetwornika indukcyjnego. Na wyjściu takiego czujnika uzyskuje się sygnał analogowy z zakresu 10V, który następnie należy przetworzyć w przetworniku A/C na odpowiadającą mu liczbę. Stawiając za cel uzyskanie bardzo dokładnego pozycjonowania tzn. rzędu 1 m przy zakresie pomiaru (skoku) równym 1m konieczne jest zastosowanie przetwornika o rozdzielczości co najmniej 20 bitów. Taka metoda pomiarowa musi być z góry zdyskwalifikowana z powodu zbyt małej dokładności oraz błędów pomiarowych. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie enkodera z liniałem inkrementalnym, który dokonuje pomiaru za pomocą sygnałów cyfrowych, które nie są obarczone błędem przetwarzania A/C. Zaletą tej metody jest duża rozdzielczość (do 1 m), która pozwala na pomiary i pozycjonowanie o dużej dokładności. Zastosowanie inkrementalnego układu pomiaru położenia wymaga użycia specjalnego licznika rewersyjnego. Do jego zbudowania najlepiej wykorzystać układ scalony typu LS7166. Jest to licznik 24-bitowy posiadający możliwość pracy w różnych trybach. Posiada on rejestry i wewnętrzne układy logiczne, co pozwala systemowi mikroprocesorowemu na śledzenie prędkości, kierunku i położenia. Oprócz sterowania za pośrednictwem 8-bitowej szyny danych układ ten posiada także programowalne wejścia i wyjścia, które umożliwiają sprzętową kontrolę jego działania.

7 3. Oprogramowanie sterownika Do obsługi sterownika mikroprocesorowego konieczny jest program umożliwiający wykonywanie czynności wynikających z założeń sterownika (rys. 6.). Powinien on mieć możliwość pobrania z zewnątrz sekwencji poruszania tłokiem siłownika. Na podstawie tych danych może on sterować elektrozaworem hydraulicznym, określając kierunek ruchu i prędkość. Niejako w tym samym czasie program musi również dokonywać pomiaru aktualnego położenia siłownika. Start Zadane położenie i prędkość Nie Pomiar położenia Prędkość 0..5V Prędkość 5..10V Koniec Tak Położenie L Kierunek P Tak Nie Stop Rys. 6. Prosty algorytm pracy sterownika Liczba i złożoność zadań, jakie ma wykonywać sterownik skłaniają do zastosowania możliwie jak najszybszego C jednoukładowego. Pozwoli to na szybką reakcję układów wyjściowych na pojawiające się sygnały wejściowe. Sterownik musi być odpowiedzialny za współpracę z układem pomiarowym, z pamięcią, a także na komunikacją z urządzeniami zewnętrznymi. Jak widać z algorytmu pracy programu sterownika po zadaniu prędkości i położenia system musi wykonać szereg czynności składających się na jeden cykl ustalenia elementu wykonawczego serwonapędu w zadanym położeniu. W pierwszej kolejności sterownik musi sprawdzić czy serwomechanizm znajduje się już w zadanym położeniu, a jeśli nie to musi określić kierunek i ustalić prędkość przesuwu tłoka siłownika. W kolejnych krokach dokonywany jest pomiar położenia aż do wykonania zadanego ruchu przez serwomechanizm. Na jeden cykl między pomiarem a wysterowaniem układu i ponownym pomiarem przypada wiele instrukcji przetworzenia danych, warunkowych i skoku. Jeśli program napisany będzie w języku asemblera, (najszybszym), to według wstępnego oszacowania, będzie około 10 instrukcji. Jeśli do zbudowania sterownika

8 zastosujemy np. C 8051 z zegarem 12MHz, w którym na wykonanie standardowej instrukcji potrzeba przynajmniej 6 cykli zegarowych, to do jej wykonania będzie potrzebny czas rzędu 0,5 s. Uwzględniając to, można oszacować, że czas wykonania całego cyklu wyniesie ok. 5 s, czyli częstotliwość pracy układu wyniesie 200kHz. Uwzględniając fakt, że program będzie musiał obsłużyć wartości liczbowe z zakresu 22 bitów należy dodać kolejnych kilkanaście instrukcji, co wydłuży czas wykonania jednego cyklu do ok. 4 ms. Przedstawione wyżej obliczenia szacunkowe wskazują na konieczność zastosowania układu LS7166 do określania pozycji aktualnej. Układ ten działa niezależnie od mikroprocesora i dzięki temu nie trzeba obawiać zgubienia kroków i występowania błędów. 4. Podsumowanie Na podstawie założeń projektu oraz powyższych obliczeń zostały przeprowadzone badania własne, które umożliwiły wykonanie projektu sterownika. Układ w najbliższym czasie zostanie zrealizowany. Na gotowym sterowniku zostaną przeprowadzone badania z, których uzyskane zostaną realne wyniki sterowania. Na podstawie tych wyników będzie można przeprowadzić korekcję układu lub algorytmu sterowania. Literatura [1] Milecki A.: Wybrane metody poprawy własności liniowych serwonapędów elektrohydraulicznych, Politechnika Poznańska [2] Pizoń A.: Elektrohydrauliczne analogowe i cyfrowe układy automatyki, WNT 1995.

9

Zestaw 1 1. Rodzaje ruchu punktu materialnego i metody ich opisu. 2. Mikrokontrolery architektura, zastosowania. 3. Silniki krokowe budowa, zasada działania, sterowanie pracą. Zestaw 2 1. Na czym polega

Bardziej szczegółowo

Serwomechanizm - zamknięty układ sterowania przemieszczeniem, o strukturze typowego układu regulacji. Wartość wzorcowa porównywana jest z

Serwomechanizm - zamknięty układ sterowania przemieszczeniem, o strukturze typowego układu regulacji. Wartość wzorcowa porównywana jest z serwomechanizmy Serwomechanizm - zamknięty układ sterowania przemieszczeniem, o strukturze typowego układu regulacji. Wartość wzorcowa porównywana jest z przetworzonym przez przetwornik bieżącym sygnałem

Bardziej szczegółowo

Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe

Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe Przetworniki cyfrowo analogowe oraz analogowo - cyfrowe Przetworniki cyfrowo / analogowe W cyfrowych systemach pomiarowych często zachodzi konieczność zmiany sygnału cyfrowego na analogowy, np. w celu

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Aktory 1 Definicja aktora Aktor (ang. actuator) -elektronicznie sterowany człon wykonawczy. Aktor jest łącznikiem między urządzeniem przetwarzającym informację

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium Ćwiczenie 1 Badanie aktuatora elektrohydraulicznego Instrukcja laboratoryjna Opracował : mgr inż. Arkadiusz Winnicki Warszawa 2010 Badanie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Proste układy wykonawcze

Proste układy wykonawcze Proste układy wykonawcze sterowanie przekaźnikami, tyrystorami i małymi silnikami elektrycznymi Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

SILNIK KROKOWY. w ploterach i małych obrabiarkach CNC.

SILNIK KROKOWY. w ploterach i małych obrabiarkach CNC. SILNIK KROKOWY Silniki krokowe umożliwiają łatwe sterowanie drogi i prędkości obrotowej w zakresie do kilkuset obrotów na minutę, zależnie od parametrów silnika i sterownika. Charakterystyczną cechą silnika

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja. Ćwiczenie 9. Transformata Laplace a sygnałów w układach automatycznej regulacji

Automatyzacja. Ćwiczenie 9. Transformata Laplace a sygnałów w układach automatycznej regulacji Automatyzacja Ćwiczenie 9 Transformata Laplace a sygnałów w układach automatycznej regulacji Rodzaje elementów w układach automatyki Blok: prostokąt ze strzałkami reprezentującymi jego sygnał wejściowy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA

Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA Cel ćwiczenia: dobór nastaw regulatora, analiza układu regulacji trójpołożeniowej, określenie jakości regulacji trójpołożeniowej w układzie bez zakłóceń

Bardziej szczegółowo

INDU-40. Przemysłowy Sterownik Mikroprocesorowy. Przeznaczenie. Dozowniki płynów, mieszacze płynów.

INDU-40. Przemysłowy Sterownik Mikroprocesorowy. Przeznaczenie. Dozowniki płynów, mieszacze płynów. Przemysłowy Sterownik Mikroprocesorowy INDU-40 Przeznaczenie Dozowniki płynów, mieszacze płynów. Sp. z o.o. 41-250 Czeladź ul. Wojkowicka 21 Tel. 032 763 77 77, Fax: 032 763 75 94 www.mikster.pl mikster@mikster.pl

Bardziej szczegółowo

II. STEROWANIE I REGULACJA AUTOMATYCZNA

II. STEROWANIE I REGULACJA AUTOMATYCZNA II. STEROWANIE I REGULACJA AUTOMATYCZNA 1. STEROWANIE RĘCZNE W UKŁADZIE ZAMKNIĘTYM Schemat zamkniętego układu sterowania ręcznego przedstawia rysunek 1. Centralnym elementem układu jest obiekt sterowania

Bardziej szczegółowo

Sterowniki Programowalne Sem. V, AiR

Sterowniki Programowalne Sem. V, AiR Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Sterowniki Programowalne Sem. V, AiR Opis stanowiska sterowania prędkością silnika 3-fazowego Opracował: mgr inż. Arkadiusz Cimiński Data: październik, 2016 r. Opis

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY

PRZETWORNIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY PRZETWORIKI C / A PODSTAWOWE PARAMETRY Rozdzielczość przetwornika C/A - Określa ją liczba - bitów słowa wejściowego. - Definiuje się ją równieŝ przez wartość związaną z najmniej znaczącym bitem (LSB),

Bardziej szczegółowo

E-TRONIX Sterownik Uniwersalny SU 1.2

E-TRONIX Sterownik Uniwersalny SU 1.2 Obudowa. Obudowa umożliwia montaż sterownika na szynie DIN. Na panelu sterownika znajduje się wyświetlacz LCD 16x2, sygnalizacja LED stanu wejść cyfrowych (LED IN) i wyjść logicznych (LED OUT) oraz klawiatura

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH Badanie siłowników INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO ŁÓDŹ 2011

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja metod przetwarzania analogowo cyfrowego (A/C, A/D)

Klasyfikacja metod przetwarzania analogowo cyfrowego (A/C, A/D) Klasyfikacja metod przetwarzania analogowo cyfrowego (A/C, A/D) Metody pośrednie Metody bezpośrednie czasowa częstotliwościowa kompensacyjna bezpośredniego porównania prosta z podwójnym całkowaniem z potrójnym

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Wykład 12 - Układy przekaźnikowe. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki

Podstawy Automatyki. Wykład 12 - Układy przekaźnikowe. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki Wykład 12 - Układy przekaźnikowe Instytut Automatyki i Robotyki Warszawa, 2015 Projektowanie układów kombinacyjnych Układy kombinacyjne są realizowane: w technice stykowo - przekaźnikowej, z elementów

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAOSKA

POLITECHNIKA GDAOSKA POLITECHNIKA GDAOSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY AUTOMATYKA CHŁODNICZA I KLIMATYZACYJNA Temat: Sterowniki do urządzeń chłodniczych: budowa + cechy techniczne + funkcje użytkowe. Gdańsk 2008 Wykonał Korpalski Radosław

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO

ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO Koncepcja i opracowanie: dr inż. Michał Krępski Łódź, 2011 r. Stanowiska

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Układy rewersyjne

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Układy rewersyjne Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Układy rewersyjne Wstęp Celem ćwiczenia jest budowa różnych układów hydraulicznych pełniących zróżnicowane funkcje. Studenci po odbyciu ćwiczenia powinni umieć porównać

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie AC i CA

Przetwarzanie AC i CA 1 Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Katedr Przetwarzanie AC i CA Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego opracował: Łukasz Buczek 05.2015 1. Cel ćwiczenia 2 Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna obrabiarki. wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40

Specyfikacja techniczna obrabiarki. wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40 Specyfikacja techniczna obrabiarki wersja 2013-02-03, wg. TEXT VMX42 U ATC40-05 VMX42 U ATC40 KONSTRUKCJA OBRABIARKI HURCO VMX42 U ATC40 Wysoka wytrzymałość mechaniczna oraz duża dokładność są najważniejszymi

Bardziej szczegółowo

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną)

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silnik bezkomutatorowy z fototranzystorami Schemat układu przekształtnikowego zasilającego trójpasmowy silnik bezszczotkowy Pojedynczy cykl

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do badania współczynnika tarcia

Stanowisko do badania współczynnika tarcia Stanowisko do badania współczynnika tarcia Grzegorz Sejnota SKN Spektrum Zakład Pomiarów i Systemów Sterowania Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki Politechnika Śląska, Gliwice 12 Kwietnia 2010

Bardziej szczegółowo

PNEUMATYCZNA TECHNIKA PROPORCJONALNA

PNEUMATYCZNA TECHNIKA PROPORCJONALNA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ĆWICZENIE NR P-7 PNEUMATYCZNA TECHNIKA PROPORCJONALNA Koncepcja i opracowanie: dr hab. inż. Witold Pawłowski dr inż. Michał Krępski

Bardziej szczegółowo

Wysokowydajne falowniki wektorowe Micno KE300.

Wysokowydajne falowniki wektorowe Micno KE300. Wysokowydajne falowniki wektorowe Micno KE300. Firma Shenzhen Micno Electric Co. jest przedsiębiorstwem zajmującym się zaawansowanymi technologiami. Specjalizuje się w pracach badawczorozwojowych, produkcji,

Bardziej szczegółowo

BUDOWA PNEUMATYCZNEGO STEROWNIKA

BUDOWA PNEUMATYCZNEGO STEROWNIKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ĆWICZENIE NR P-18 BUDOWA PNEUMATYCZNEGO STEROWNIKA Koncepcja i opracowanie: dr inż. Michał Krępski Łódź, 2011 r. 2 Temat ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Struktury specjalizowane wykorzystywane w mikrokontrolerach

Struktury specjalizowane wykorzystywane w mikrokontrolerach Struktury specjalizowane wykorzystywane w mikrokontrolerach Przetworniki analogowo-cyfrowe i cyfrowoanalogowe Interfejsy komunikacyjne Zegary czasu rzeczywistego Układy nadzorujące Układy generacji sygnałów

Bardziej szczegółowo

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium Komputerowe systemy pomiarowe Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium 1 - Cel zajęć - Orientacyjny plan wykładu - Zasady zaliczania przedmiotu - Literatura Klasyfikacja systemów pomiarowych

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów...

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów... Spis treści 3 1. Podstawowe wiadomości...9 1.1. Sterowniki podstawowe wiadomości...10 1.2. Do czego służy LOGO!?...12 1.3. Czym wyróżnia się LOGO!?...12 1.4. Pierwszy program w 5 minut...13 Oświetlenie

Bardziej szczegółowo

Analogowy sterownik silnika krokowego oparty na układzie avt 1314

Analogowy sterownik silnika krokowego oparty na układzie avt 1314 Katedra Energoelektroniki i Automatyki Systemów Przetwarzania Energii 51 Konferencja Studenckich Kół Naukowych Bartłomiej Dąbek Adrian Durak - Elektrotechnika 3 rok - Elektrotechnika 3 rok Analogowy sterownik

Bardziej szczegółowo

Serwonapędy AC Serie EDC, EDB, ProNet

Serwonapędy AC Serie EDC, EDB, ProNet Serwonapędy AC Serie EDC, EDB, ProNet Seria EDC: moc 0.2 kw 0.75 kw. sterowanie pozycją - wyświetlacz (tylko w serii EDB) - edycja parametrów, alarmy - wejścia cyfrowe i analogowe, wyjścia cyfrowe - kompatybilne

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Sterowanie układem hydraulicznym z proporcjonalnym zaworem przelewowym Opracowanie: Z. Kudźma, P. Osiński, M. Stosiak 1 Proporcjonalne elementy

Bardziej szczegółowo

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Przetworniki A/C. Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Przetworniki A/C Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Parametry przetworników analogowo cyfrowych Podstawowe parametry przetworników wpływające na ich dokładność

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Maszyny CNC

Laboratorium Maszyny CNC Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium Maszyny CNC Nr 5 Badanie dynamiki pozycjonowania stołu obrotowego w zakresie małych przemieszczeń Opracował: mgr inż. Krzysztof Netter

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Regulacja dwupołożeniowa (dwustawna)

Regulacja dwupołożeniowa (dwustawna) Regulacja dwupołożeniowa (dwustawna) I. Wprowadzenie Regulacja dwustawna (dwupołożeniowa) jest często stosowaną metodą regulacji temperatury w urządzeniach grzejnictwa elektrycznego. Polega ona na cyklicznym

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY STEROWANY Z WEKTOROWEGO FALOWNIKA NAPIĘCIA

SILNIK INDUKCYJNY STEROWANY Z WEKTOROWEGO FALOWNIKA NAPIĘCIA SILNIK INDUKCYJNY STEROWANY Z WEKTOROWEGO FALOWNIKA NAPIĘCIA Rys.1. Podział metod sterowania częstotliwościowego silników indukcyjnych klatkowych Instrukcja 1. Układ pomiarowy. Dane maszyn: Silnik asynchroniczny:

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Przetworniki C/A. Ryszard J. Barczyński, 2016 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Przetworniki C/A. Ryszard J. Barczyński, 2016 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Przetworniki C/A Ryszard J. Barczyński, 2016 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Przetwarzanie C/A i A/C Większość rzeczywistych sygnałów to sygnały analogowe. By je przetwarzać w dzisiejszych

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki

Podstawy Automatyki. Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki Wykład 8 - Wprowadzenie do automatyki procesów dyskretnych Instytut Automatyki i Robotyki Warszawa, 2015 Literatura Zieliński C.: Podstawy projektowania układów cyfrowych. PWN, Warszawa, 2003 Traczyk W.:

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki

INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki Opracowano na podstawie: INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki 1. Kaczorek T.: Teoria sterowania, PWN, Warszawa 1977. 2. Węgrzyn S.: Podstawy automatyki, PWN, Warszawa 1980 3.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Człowiek- najlepsza inwestycja. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Podstawy Automatyki. Człowiek- najlepsza inwestycja. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Podstawy Automatyki Człowiek- najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Politechnika Warszawska Instytut Automatyki i Robotyki Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Obiekt. Obiekt sterowania obiekt, który realizuje proces (zaplanowany).

Obiekt. Obiekt sterowania obiekt, który realizuje proces (zaplanowany). SWB - Systemy wbudowane w układach sterowania - wykład 13 asz 1 Obiekt sterowania Wejście Obiekt Wyjście Obiekt sterowania obiekt, który realizuje proces (zaplanowany). Fizyczny obiekt (proces, urządzenie)

Bardziej szczegółowo

BADANIE PRZERZUTNIKÓW ASTABILNEGO, MONOSTABILNEGO I BISTABILNEGO

BADANIE PRZERZUTNIKÓW ASTABILNEGO, MONOSTABILNEGO I BISTABILNEGO Ćwiczenie 11 BADANIE PRZERZUTNIKÓW ASTABILNEGO, MONOSTABILNEGO I BISTABILNEGO 11.1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie rodzajów, budowy i właściwości przerzutników astabilnych, monostabilnych oraz

Bardziej szczegółowo

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO Temat ćwiczenia: BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO 1. Wprowadzenie Ultradźwiękowy bezdotykowy czujnik położenia liniowego działa na zasadzie pomiaru czasu powrotu impulsu ultradźwiękowego,

Bardziej szczegółowo

Układy sekwencyjne. 1. Czas trwania: 6h

Układy sekwencyjne. 1. Czas trwania: 6h Instytut Fizyki oświadczalnej UG Układy sekwencyjne 1. Czas trwania: 6h 2. Cele ćwiczenia Poznanie zasad działania podstawowych typów przerzutników: RS, -latch,, T, JK-MS. Poznanie zasad działania rejestrów

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA

POLITECHNIKA POZNAŃSKA POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania MECHATRONIKA SPECJALNOŚĆ Konstrukcje Mechatroniczne Prof. dr hab. inż. Andrzej Milecki Kształcenie Specjalności: Konstrukcje Mechatroniczne Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Sterowanie pracą reaktora chemicznego

Sterowanie pracą reaktora chemicznego Sterowanie pracą reaktora chemicznego Celem ćwiczenia jest opracowanie na sterowniku programowalnym programu realizującego jednopętlowy układ regulacji a następnie dobór nastaw regulatora zapewniających

Bardziej szczegółowo

LICZNIKI PODZIAŁ I PARAMETRY

LICZNIKI PODZIAŁ I PARAMETRY LICZNIKI PODZIAŁ I PARAMETRY Licznik jest układem służącym do zliczania impulsów zerojedynkowych oraz zapamiętywania ich liczby. Zależnie od liczby n przerzutników wchodzących w skład licznika pojemność

Bardziej szczegółowo

WYŚWIETLACZE, ALARMY, TIMERY, LICZNIKI

WYŚWIETLACZE, ALARMY, TIMERY, LICZNIKI WYŚWIETLACZE, ALARMY, TIMERY, LICZNIKI 1. Mikroprocesorowe wyświetlacze / alarmy W pełni konfigurowalne Wejścia dla temperatury, ciśnienia, siły, prądu zmiennego, napięcia, częstotliwości W pełni konfigurowalne

Bardziej szczegółowo

Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych

Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Katedra Ciepłownictwa Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Temat ćwiczenia: Badanie własności statycznych siłowników pneumatycznych Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Biomonitoring system kontroli jakości wody

Biomonitoring system kontroli jakości wody FIRMA INNOWACYJNO -WDROŻENIOWA ul. Źródlana 8, Koszyce Małe 33-111 Koszyce Wielkie tel.: 0146210029, 0146360117, 608465631 faks: 0146210029, 0146360117 mail: biuro@elbit.edu.pl www.elbit.edu.pl Biomonitoring

Bardziej szczegółowo

Przetwornica SEPIC. Single-Ended Primary Inductance Converter z przełączanym jednym końcem cewki pierwotnej Zalety. Wady

Przetwornica SEPIC. Single-Ended Primary Inductance Converter z przełączanym jednym końcem cewki pierwotnej Zalety. Wady Przetwornica SEPIC Single-Ended Primary Inductance Converter z przełączanym jednym końcem cewki pierwotnej Zalety Wady 2 C, 2 L niższa sprawność przerywane dostarczanie prądu na wyjście duże vo, icout

Bardziej szczegółowo

PL B1. ADAPTRONICA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Łomianki k. Warszawy, PL BUP 20/10

PL B1. ADAPTRONICA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Łomianki k. Warszawy, PL BUP 20/10 PL 214845 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 214845 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 387534 (51) Int.Cl. F16F 9/50 (2006.01) F16F 9/508 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Sensoryka i układy pomiarowe łazika marsjańskiego Scorpio IV

Sensoryka i układy pomiarowe łazika marsjańskiego Scorpio IV Sensoryka i układy pomiarowe łazika marsjańskiego Scorpio IV http://scorpio.pwr.wroc.pl/ Konrad Cop KN OFF-ROAD Ogólnie o łaziku Mobilna platforma badawczo-eksploatacyjna Przygotowywany na zawody URC i

Bardziej szczegółowo

Wykład nr 1 Podstawowe pojęcia automatyki

Wykład nr 1 Podstawowe pojęcia automatyki Wykład nr 1 Podstawowe pojęcia automatyki Podstawowe definicje i określenia wykorzystywane w automatyce Omówienie podstawowych elementów w układzie automatycznej regulacji Omówienie podstawowych działów

Bardziej szczegółowo

Badanie właściwości wysokorozdzielczych przetworników analogowo-cyfrowych w systemie programowalnym FPGA. Autor: Daniel Słowik

Badanie właściwości wysokorozdzielczych przetworników analogowo-cyfrowych w systemie programowalnym FPGA. Autor: Daniel Słowik Badanie właściwości wysokorozdzielczych przetworników analogowo-cyfrowych w systemie programowalnym FPGA Autor: Daniel Słowik Promotor: Dr inż. Daniel Kopiec Wrocław 016 Plan prezentacji Założenia i cel

Bardziej szczegółowo

Roboty manipulacyjne i mobilne. Roboty przemysłowe zadania i elementy

Roboty manipulacyjne i mobilne. Roboty przemysłowe zadania i elementy Roboty manipulacyjne i mobilne Wykład II zadania i elementy Janusz Jakubiak IIAiR Politechnika Wrocławska Informacja o prawach autorskich Materiały pochodzą z książek: J. Honczarenko.. Budowa i zastosowanie.

Bardziej szczegółowo

Teoria przetwarzania A/C i C/A.

Teoria przetwarzania A/C i C/A. Teoria przetwarzania A/C i C/A. Autor: Bartłomiej Gorczyński Cyfrowe metody przetwarzania sygnałów polegają na przetworzeniu badanego sygnału analogowego w sygnał cyfrowy reprezentowany ciągiem słów binarnych

Bardziej szczegółowo

Programowanie mikrokontrolerów. 8 listopada 2007

Programowanie mikrokontrolerów. 8 listopada 2007 Programowanie mikrokontrolerów Marcin Engel Marcin Peczarski 8 listopada 2007 Alfanumeryczny wyświetlacz LCD umożliwia wyświetlanie znaków ze zbioru będącego rozszerzeniem ASCII posiada zintegrowany sterownik

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Co to jest mikrokontroler? Kody i liczby stosowane w systemach komputerowych. Podstawowe elementy logiczne

Spis treœci. Co to jest mikrokontroler? Kody i liczby stosowane w systemach komputerowych. Podstawowe elementy logiczne Spis treści 5 Spis treœci Co to jest mikrokontroler? Wprowadzenie... 11 Budowa systemu komputerowego... 12 Wejścia systemu komputerowego... 12 Wyjścia systemu komputerowego... 13 Jednostka centralna (CPU)...

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Napęd Robotów

Laboratorium z Napęd Robotów POLITECHNIKA WROCŁAWSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT MASZYN, NAPĘDÓW I POMIARÓW ELEKTRYCZNYCH Laboratorium z Napęd Robotów Robot precyzyjny typu SCARA Prowadzący: mgr inŝ. Waldemar Kanior Sala 101, budynek

Bardziej szczegółowo

1. Cel ćwiczenia. 2. Podłączenia urządzeń zewnętrznych w sterowniku VersaMax Micro

1. Cel ćwiczenia. 2. Podłączenia urządzeń zewnętrznych w sterowniku VersaMax Micro 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zaprojektowanie sterowania układem pozycjonowania z wykorzystaniem sterownika VersaMax Micro oraz silnika krokowego. Do algorytmu pozycjonowania wykorzystać licznik

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

Przetworniki AC i CA

Przetworniki AC i CA KATEDRA INFORMATYKI Wydział EAIiE AGH Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Ćwiczenie 4 Przetworniki AC i CA Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania wybranych rodzajów przetworników

Bardziej szczegółowo

Kinematyka manipulatora równoległego typu DELTA 106 Kinematyka manipulatora równoległego hexapod 110 Kinematyka robotów mobilnych 113

Kinematyka manipulatora równoległego typu DELTA 106 Kinematyka manipulatora równoległego hexapod 110 Kinematyka robotów mobilnych 113 Spis treści Wstęp 11 1. Rozwój robotyki 15 Rys historyczny rozwoju robotyki 15 Dane statystyczne ilustrujące rozwój robotyki przemysłowej 18 Czynniki stymulujące rozwój robotyki 23 Zakres i problematyka

Bardziej szczegółowo

T 2000 Tester transformatorów i przekładników

T 2000 Tester transformatorów i przekładników T 2000 Tester transformatorów i przekładników T2000 - Wielozadaniowy system pomiaru przekładników prądowych, napięciowych, transformatorów, zabezpieczeń nadprądowych, liczników energii i przetworników.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne Wprowadzenie Pneumatyka - dziedzina nauki i techniki zajmująca się prawami rządzącymi przepływem sprężonego powietrza; w powszechnym rozumieniu także technika napędu i sterowania pneumatycznego. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Dobór parametrów regulatora - symulacja komputerowa. Najprostszy układ automatycznej regulacji można przedstawić za pomocą

Dobór parametrów regulatora - symulacja komputerowa. Najprostszy układ automatycznej regulacji można przedstawić za pomocą Politechnika Świętokrzyska Wydział Mechatroniki i Budowy Maszyn Centrum Laserowych Technologii Metali PŚk i PAN Zakład Informatyki i Robotyki Przedmiot:Podstawy Automatyzacji - laboratorium, rok I, sem.

Bardziej szczegółowo

20130107-1150. biuro@apautomatyka.pl www.apautomatyka.pl. Oferta Firmy 2013

20130107-1150. biuro@apautomatyka.pl www.apautomatyka.pl. Oferta Firmy 2013 20130107-1150 Email: WWW: biuro@apautomatyka.pl www.apautomatyka.pl Oferta Firmy 2013 Oferta firmy AP Automatyka urządzenia do pomiaru wilgotności i temperatury Rotronic urządzenia do pomiaru stężenia

Bardziej szczegółowo

Funkcje sterowania cyfrowego przekształtników (lista nie wyczerpująca)

Funkcje sterowania cyfrowego przekształtników (lista nie wyczerpująca) Funkcje sterowania cyfrowego przekształtników (lista nie wyczerpująca) tryb niskiego poboru mocy przełączanie źródeł zasilania łagodny start pamięć i zarządzanie awariami zmiana (nastawa) sygnału odniesienia

Bardziej szczegółowo

Interfejs analogowy LDN-...-AN

Interfejs analogowy LDN-...-AN Batorego 18 sem@sem.pl 22 825 88 52 02-591 Warszawa www.sem.pl 22 825 84 51 Interfejs analogowy do wyświetlaczy cyfrowych LDN-...-AN zakresy pomiarowe: 0-10V; 0-20mA (4-20mA) Załącznik do instrukcji obsługi

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: NAPĘDY I STEROWANIE ELEKTROHYDRAULICZNE MASZYN DRIVES AND ELEKTRO-HYDRAULIC MACHINERY CONTROL SYSTEMS Kierunek: Mechatronika Forma studiów: STACJONARNE Kod przedmiotu: S1_07 Rodzaj przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Podstawy Automatyki Badanie i synteza kaskadowego adaptacyjnego układu regulacji do sterowania obiektu o

Bardziej szczegółowo

Dlaczego pompa powinna być "inteligentna"?

Dlaczego pompa powinna być inteligentna? Dlaczego pompa powinna być "inteligentna"? W ciepłowniczych i ziębniczych układach pompowych przetłaczanie cieczy ma na celu transport ciepła, a nie, jak w pozostałych układach, transport masy. Dobrym

Bardziej szczegółowo

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu.

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Maciek Słomka 4 czerwca 2006 1 Celprojektu. Celem projektu było zbudowanie modułu umożliwiającego wizualizację stanu czujników

Bardziej szczegółowo

STEROWNIKI PROGRAMOWALNE PLC

STEROWNIKI PROGRAMOWALNE PLC STEROWNIKI PROGRAMOWALNE PLC SPIS TREŚCI PROGRAMOWALNE UKŁADY AUTOMATYKI ZADANIA STEROWNIKÓW PLC CECHY STEROWNIKÓW PLC RODZAJE STEROWNIKÓW PLC OBSZARY ZASTOSOWAŃ STEROWNIKÓW PLC BUDOWA STEROWNIKÓW PLC

Bardziej szczegółowo

DATAFLEX. Momentomierz DATAFLEX. Aktualizowany na bieżąco katalog dostępny na stronie

DATAFLEX. Momentomierz DATAFLEX. Aktualizowany na bieżąco katalog dostępny na stronie 315 Spis treści 316 Opis urządzenia 317 Typ 16/10, 16/30, 16/50 318 NEW Typ 32/100, 32/300, 32/500 319 Typ 22/20, 22/50, 22/100 320 Typ 42/200, 42/500, 42/1000 321 Typ 85/2000, 85/5000, 85/10000 322 Typ

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie EA9 Czujniki położenia

Ćwiczenie EA9 Czujniki położenia Akademia Górniczo-Hutnicza im.s.staszica w Krakowie KATEDRA MASZYN ELEKTRYCZNYCH Ćwiczenie EA9 Program ćwiczenia I. Transformator położenia kątowego 1. Wyznaczenie przekładni napięciowych 2. Pomiar napięć

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze operacyjne

Wzmacniacze operacyjne Wzmacniacze operacyjne Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie podstawowych układów pracy wzmacniaczy operacyjnych. Wymagania Wstęp 1. Zasada działania wzmacniacza operacyjnego. 2. Ujemne sprzężenie

Bardziej szczegółowo

Podłączenie Siłownika elektrycznego. www.kmrnis.p.lodz.pl

Podłączenie Siłownika elektrycznego. www.kmrnis.p.lodz.pl Podłączenie Siłownika elektrycznego www.kmrnis.p.lodz.pl ELEKTRYCZNE SIŁOWNIKI LINIOWE Elektryczne siłowniki liniowe to urządzenia elektromechaniczne, które przekształcają niskie napięcie, pochodzące ze

Bardziej szczegółowo

Sterowniki Programowalne (SP)

Sterowniki Programowalne (SP) Sterowniki Programowalne (SP) Wybrane aspekty procesu tworzenia oprogramowania dla sterownika PLC Podstawy języka funkcjonalnych schematów blokowych (FBD) Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIKI POMIAROWE

PRZETWORNIKI POMIAROWE PRZETWORNIKI POMIAROWE Zastosowanie: przemysł spożywczy magazynowanie żywności, leków, itp. energetyka (telemechanika rozdzielni NN, SN, WN) elektrownie kopalnie przemysł motoryzacyjny suszarnie kotłownie,

Bardziej szczegółowo

Technika Cyfrowa. Badanie pamięci

Technika Cyfrowa. Badanie pamięci LABORATORIUM Technika Cyfrowa Badanie pamięci Opracował: mgr inż. Andrzej Biedka CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się studentów z budową i zasadą działania scalonych liczników asynchronicznych

Bardziej szczegółowo

(2)Data zgłoszenia:

(2)Data zgłoszenia: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 170702 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (2 1) Numer zgłoszenia: 298615 (2)Data zgłoszenia: 15.04.1993 (5 1) IntCl6: G01G 11/04 G01G3/14

Bardziej szczegółowo

2.2. Metoda przez zmianę strumienia magnetycznego Φ Metoda przez zmianę napięcia twornika Układ Ward-Leonarda

2.2. Metoda przez zmianę strumienia magnetycznego Φ Metoda przez zmianę napięcia twornika Układ Ward-Leonarda 5 Spis treści Przedmowa... 11 Wykaz ważniejszych oznaczeń... 13 1. Badanie silnika prądu stałego... 15 1.1. Elementy maszyn prądu stałego... 15 1.2. Zasada działania i budowa maszyny prądu stałego... 17

Bardziej szczegółowo

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Mechanika Strona 1 z 5 XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Odwrócona zasada: liniowy silnik ruch obrotowy System napędowy XTS firmy Beckhoff

Bardziej szczegółowo

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania;

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; PRZYGOTOWAŁ: KIEROWNIK PRACY: MICHAŁ ŁABOWSKI dr inż. ZDZISŁAW ROCHALA projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; dokładny pomiar wysokości

Bardziej szczegółowo

METODA POMIARU DOKŁADNOŚCI KINEMATYCZNEJ PRZEKŁADNI ŚLIMAKOWYCH

METODA POMIARU DOKŁADNOŚCI KINEMATYCZNEJ PRZEKŁADNI ŚLIMAKOWYCH METODA POMIARU DOKŁADNOŚCI KINEMATYCZNEJ PRZEKŁADNI ŚLIMAKOWYCH Dariusz OSTROWSKI 1, Tadeusz MARCINIAK 1 1. WSTĘP Dokładność przeniesienia ruchu obrotowego w precyzyjnych przekładaniach ślimakowych zwanych

Bardziej szczegółowo

dr inż. Piotr Pawełko / Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia patrz punkt 6!!!

dr inż. Piotr Pawełko / Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia patrz punkt 6!!! Laboratorium nr2 Temat: Sterowanie pośrednie siłownikami jednostronnego i dwustronnego działania. 1. Wstęp Sterowanie pośrednie stosuje się do sterowania elementami wykonawczymi (siłownikami, silnikami)

Bardziej szczegółowo

dwójkę liczącą Licznikiem Podział liczników:

dwójkę liczącą Licznikiem Podział liczników: 1. Dwójka licząca Przerzutnik typu D łatwo jest przekształcić w przerzutnik typu T i zrealizować dzielnik modulo 2 - tzw. dwójkę liczącą. W tym celu wystarczy połączyć wyjście zanegowane Q z wejściem D.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: STEROWNIKI PLC W UKŁADACH MECHATRONICZNYCH PLC CONTROLLERS IN MECHATRONIC SYSTEMS Kierunek: MECHATRONIKA Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: SYSTEMY STEROWANIA Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONITORINGU POBORU MOCY W MASZYNACH ODLEWNICZYCH Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM E. ZIÓŁKOWSKI 1 R. WRONA 2

MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONITORINGU POBORU MOCY W MASZYNACH ODLEWNICZYCH Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM E. ZIÓŁKOWSKI 1 R. WRONA 2 MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONITORINGU POBORU MOCY W MASZYNACH ODLEWNICZYCH Z NAPĘDEM ELEKTR. MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONITORINGU POBORU MOCY W MASZYNACH ODLEWNICZYCH Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM E. ZIÓŁKOWSKI

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: STEROWNIKI W UKŁADACH NAPĘDOWYCH I STEROWANIA CONTROLLERS IN CONTROL AND DRIVE SYSTEMS Kierunek: MECHATRONIKA Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW MECHANICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Otwarty układ regulacji

Rys. 1 Otwarty układ regulacji Automatyka zajmuje się sterowaniem, czyli celowym oddziaływaniem na obiekt, w taki sposób, aby uzyskać jego pożądane właściwości. Sterowanie często nazywa się regulacją. y zd wartość zadana u sygnał sterujący

Bardziej szczegółowo