Analiza rynku budownictwa socjalnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza rynku budownictwa socjalnego"

Transkrypt

1 Analiza rynku budownictwa socjalnego Przegląd sytuacji w regionach partnerów projektu ROSH Dublin Dolna Saksonia Pomorze oraz Warmia i Mazury Piemont wraz z Novarą i Asti Styria Styria (Austria) Miasto Dublin (Irlandia) Pomorze oraz Warmia i Mazury (Polska) Asti, Novara i Verbano-Cusio-Ossola (Włochy) Dolna Saksonia (Niemcy) 1

2 Stopka redakcyjna Koncepcja i treść Konsorcjum projektu ROSH Autorzy Heike Böhmer, Institut für Bauforschung e.v. Janet Simon, Institut für Bauforschung e.v. Erika Villa, target GmbH Gabi Schlichtmann, target GmbH Tłumaczenie Alicja Sykut, Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Korekta Hermann Sievers, target GmbH Edel Giltenane, CODEMA Projekt graficzny Institut für Bauforschung e.v., target GmbH Fotografie na okładce Przykłady budynków reprezentujących budownictwo socjalne w Linz (Austria; autor: Ingrid Domening- Meisinger), Gdańsk (Polska; źródło: BAPE), Novara (Włochy; źródło: ATC Novara), Eisenerz (Austria; źródło: AEE) Nakład 200 egzemplarzy ROSH, grudzień 2006 r. Niniejsza broszura została opracowana na podstawie wyników projektu ROSH Termomodernizacja budownictwa socjalnego. ROSH jest europejskim projektem partnerskim w ramach programu Inteligentna Energia Europa. Projekt ma na celu rozwój i promocję kompleksowych rozwiązań termomodernizacyjnych w budynkach mieszkalnych o niskim standardzie, z uwzględnieniem aspektu efektywności energetycznej oraz zrównoważonego rozwoju. Wyłączna odpowiedzialność za treść niniejszej broszury leży po stronie jej autorów. Broszura nie musi koniecznie odzwierciedlać opinii Wspólnot Europejskich. Komisja Europejska nie jest odpowiedzialna za jakiekolwiek wykorzystanie informacji w niej zawartych. 2

3 Spis treści 1. Wprowadzenie 5 2. Regiony partnerskie i instytucje w krajach partnerskich 6 3. Przegląd krajów i regionów 8 Austria Niemcy Irlandia Włochy Polska 4. Porównanie Wnioski Aneks 27 Analiza rynku budownictwa socjalnego w regionach partnerów projektu ROSH przedstawiona w formie tabeli 3

4 4

5 1. Wprowadzenie Modernizacja wielorodzinnych budynków socjalnych Obecnie w Europie istnieje 2,5 mln mieszkań socjalnych, co oznacza znaczący wzrost w tym sektorze od momentu rozszerzenia Unii Europejskiej. Wiele z mieszkań socjalnych zostało zbudowanych w latach 60-tych i wymagają one pilnych działań i rozwiązań modernizacyjnych. Około 1/5 energii wydatkowanej na te cele można zaoszczędzić dzięki zastosowaniu racjonalnych rozwiązań. Finansowany przez Unię Europejską projekt partnerski ROSH-Termomodernizacja budownictwa socjalnego ma na celu rozwój i promocję kompleksowych rozwiązań termomodernizacyjnych w budynkach o niższym standardzie z uwzględnieniem aspektu efektywności energetycznej oraz zrównoważonego rozwoju. Projekt ma rozwijać rynek dla zaawansowanych, efektywnych pod względem wykorzystania energii rozwiązań termomodernizacyjnych podwyższających komfort i standard życia mieszkańców. Niniejsze opracowanie omawia rynek potrzeb modernizacyjnych w sektorze budownictwa socjalnego niektórych krajów Europy i przedstawia szczegółowe informacje na temat bieżącej sytuacji w tych krajach. Omawianymi krajami są Austria (Region Styrii), Niemcy (Kraj związkowy Dolnej Saksonii), Irlandia (Miasto Dublin), Włochy (Region Piemontu, Prowincje Asti, Novara i Verbano-Cusio-Ossola) oraz Polska (Region Pomorza oraz Warmii i Mazur). Według definicji stosowanej w Europie termin budownictwo socjalne odnosi się do mieszkań dla osób o niższych dochodach. Projekt ROSH koncentruje się na budynkach wielorodzinnych. Niniejsza analiza opiera się na istniejących danych oraz na rozmowach- wywiadach z przedstawicielami instytucji liczących się w sektorze budownictwa socjalnego, przeprowadzonych przez partnerów projektu w formie kwestionariusza. Kwestionariusz zawiera zarówno ogólne informacje na temat kraju i regionu, najważniejszych regulacji prawnych i dane statystyczne, jak również dane dotyczące struktury gospodarstw domowych mieszkańców, kosztów oraz stosowanych typowych rozwiązań konstrukcyjnych i materiałów budowlanych. Broszura zawiera podsumowanie wyników analizy. Przegląd bieżącej sytuacji w budownictwie socjalnym kraju i regionu danego partnera przedstawiony jest na dwóch sąsiednich stronach. Publikacja zawiera również porównanie danych i wnioski. Aneks broszury zawiera porównanie wyników i informacji zebranych z odpowiedzi kwestionariusza. Wszystkie rezultaty projektu zostaną opublikowane na stronie internetowej projektu ROSH: Grudzień 2006 r. Zespół Projektu ROSH 5

6 2. Regiony partnerskie i instytucje w krajach partnerskich Austria oraz Region Styrii AEE-Institute for Sustainable Technologies Gleisdorf, Austria Osoba do kontaktu: Ernst Blümel Telefon: Grazer Energie Agentur Graz, Austria Osoba do kontaktu: Gerhard Lang Telefon: Bułgaria Black Sea Regional Energy Centre Sofia, Bułgaria Osoba do kontaktu: Noemy Moumdjian Telefon: Niemcy oraz Region Dolnej Saksonii Architektenkammer Niedersachsen Hannover, Niemcy Osoba do kontaktu: Tim Wameling Telefon: Institut für Bauforschung e. V. Hannover, Niemcy Osoba do kontaktu: Heike Böhmer Telefon: target GmbH Hannover, Niemcy Osoba do kontaktu: Gabi Schlichtmann Telefon: Irlandia wraz z Regionem Dublina City of Dublin Energy Management Agency Dublin, Irlandia Osoba do kontaktu: Edel Giltenane Telefon:

7 Włochy wraz z Regionem Lombardii i Piemontu Ambiente Italia srl Mediolan, Włochy Osoba do kontaktu: Chiara Wolter Telefon: Agenzia Territoriale per la Casa di Asti Asti, Włochy Osoba do kontaktu: Ubaldo Sabbioni Telefon: Agenzia Territoriale per la Casa di Novara Novara, Włochy Osoba do kontaktu: Ing. Umberto Maria Luoni Telefon: Federcasa Federazione Italiana per la Casa Rzym, Włochy Osoba do kontaktu: Anna Maria Pozzo Telefon: Polska wraz z Regionem Pomorza oraz Warmią i Mazurami Bałtycka Agencja Poszanowania Energii SA Gdańsk, Polska Osoba do kontaktu: Katarzyna Grecka Telefon:

8 3. Przegląd krajów i regionów Analiza sytuacji na rynku budownictwa socjalnego w omawianych regionach została przeprowadzona w oparciu o ankietę opracowaną na potrzeby projektu ROSH. Niniejsza część zawiera wyniki badania przedstawiając zbiór najważniejszych wniosków wynikających z oceny kwestionariuszy ankiety. Kwestionariusz składa się z dwóch odrębnych części; pierwsza zawiera analizę sytuacji badanych krajów w odniesieniu do definicji budownictwa socjalnego, stosownych aspektów prawnych sektora budownictwa socjalnego oraz informacje ogólne na temat danego kraju (np. liczba mieszkańców, ogólna liczba mieszkań, odsetek mieszkań socjalnych w ogólnych zasobach mieszkaniowych, cechy charakterystyczne mieszkań socjalnych). Druga, bardziej szczegółowa część kwestionariusza omawiała regionalne uwarunkowania/ sytuację rynku budownictwa socjalnego: przede wszystkim przeanalizowano dane statystyczne przedstawiające wagę i cechy charakterystyczne sektora budownictwa socjalnego (udział procentowy mieszkań socjalnych w ogólnych zasobach mieszkaniowych, położenie, stopień dostępności wolnych mieszkań, prognozowany rozwój popytu itd.). Zwrócono uwagę na przekrój społeczny mieszkańców (strukturę rodzin, współczynnik bezrobocia, średnie dochody netto, narodowość) oraz przeanalizowano koszty dotyczące mieszkania (czynsz, koszty eksploatacyjne oraz utrzymania). Zebrano również dane na temat substancji mieszkaniowej, np. klasy wiekowej budynków, zużycia energii, typu konstrukcji budynku, częstotliwości prac modernizacyjno-remontowych, typowych usterek, instalacji, np. grzewczych, oraz rodzaju paliwa z którego uzyskiwana jest energia. Pełny zbiór danych uzyskanych z kwestionariusza przedstawiony jest w aneksie, natomiast ocena zebranych danych oraz porównanie wyników w rozdziale 4. zatytułowanym Porównanie. Należy zwrócić uwagę, iż metody określania stopniodni różnią się w zależności od kraju, w rezultacie czego niemożliwe jest bezpośrednie porównanie liczby stopniodni. Jednakże odzwierciedlają one zapotrzebowanie na energię cieplną i przedstawiają przybliżony obraz warunków klimatycznych w analizowanych krajach. W Austrii i Niemczech liczbę stopniodni otrzymuje się przez sumowanie różnic temperatury odniesienia wewnątrz budynku (20 C w Austrii i 19 C w Niemczech) oraz średniej temperatury zewnętrznej (uśrednionej wartości dziennych maksymalnych i minimalnych temperatur zewnętrznych). W obliczeniach uwzględnia się tylko te dni, w których średnia temperatura zewnętrzna jest niższa niż zewnętrzna temperatura odniesienia (12 C w Austrii i 15 C w Niemczech). Metoda stosowana we Włoszech również uwzględnia w obliczeniach jedynie dzienne różnice między wewnętrzną temperaturą odniesienia (20 C) i średnią temperaturą zewnętrzną, lecz dni które mają być wzięte pod uwagę określane są w normach krajowych Rys. 1: Przegląd danych dot. liczby mieszkańców, liczby mieszkań ogółem, procentowego udziału mieszkań socjalnych w omawianych krajach. Wykres nie uwzględnia ujednolicenia różnic w definicjach i koncepcjach budownictwa socjalnego. Opracowanie: IFB, 2006 Włoch w różny sposób dla różnych regionów klimatycznych kraju (niezależnie od wartości temperatur 8

9 zewnętrznych). W Irlandii liczbę stopniodni otrzymuje się przez odjęcie średniej dziennej temperatury od pewnej temperatury bazowej (15,5 C, zewnętrzna temperatura powietrza przy której nie jest wymagane ogrzewanie budynku w celu zapewnienia odpowiedniej temperatury wewnętrznej dla właściwego komfortu mieszkańców). Przy obliczeniu liczby stopniodni w roku bierze się pod uwagę jedynie dni o temperaturze zewnętrznej poniżej 15,5 C. W Polsce, liczba stopniodni jest sumą wartości dla miesięcy, w których czynne jest ogrzewanie (dla sezonu grzewczego). Wartość dla danego miesiąca jest iloczynem różnicy pomiędzy temperaturą obliczeniową wewnętrzną (20 C) a średnią temperaturą zewnętrzną tego miesiąca i liczby dni ogrzewania w tym miesiącu. Do obliczenia standardowej liczby stopniodni (standardowy sezon grzewczy) przyjmuje się średnie wieloletnie temperatury zewnętrzne miesiąca i liczbę dni ogrzewania w miesiącu wg polskiej normy (PN-B-2025:1999 Obliczanie sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej). Norma ta nie precyzuje, jakie dni uważane są za dni ogrzewania, ale zwyczajowo (wg nieobowiązujących już przepisów) są to dni, w których temperatura zewnętrzna jest niższa niż 12 C (albo 12 C w okresie od września do maja i 10 C w pozostałych miesiącach). Poniżej przedstawiono wstępne informacje dot. sytuacji rynku budownictwa socjalnego. Wykres ilustruje sytuację zróżnicowaną pod względem liczby ludności, liczby mieszkań ogółem i procentowego udziału mieszkań socjalnych w ogólnej liczbie mieszkań. 9

10 Austria Austria dane ogólne kraju Powierzchnia kraju: Ludność: Liczba mieszkań: km² 8,2 mln mieszkańców 3,9 mln mieszkań (zasoby mieszkaniowe ogółem) Odsetek mieszkań socjalnych w ogólnej liczbie zasobów mieszkaniowych: 20,6 % Charakterystyka mieszkań socjalnych Średnia powierzchnia: 65,7 m² Średnia liczba pokoi: 3,4 Średnia liczba osób zamieszkujących mieszkanie: 2,05 Rys. 2: Zdjęcie typowego budynku z czynszem regulowanym w Eisenerz, Austria, źródło: AEE INTEC Krótka definicja terminu budownictwo socjalne W Austrii nie istnieje definicja terminu budownictwo socjalne Zazwyczaj terminu budownictwo socjalne używa się w odniesieniu do szczególnych rodzajów instytucji wynajmujących (gminy, pozarządowe instytucje zajmujące się mieszkalnictwem) Kryteria wynajmu mieszkania socjalnego Kryteria są odmienne w dziewięciu krajach związkowych. Osoba uprawniona do wynajmu mieszkania socjalnego musi znajdować się w potrzebie lokalu socjalnego, ustanowione są limity w poziomie dochodów osób uprawnionych, jak również istotna jest liczba członków rodziny. Obowiązujące prawa, przepisy i normy dotyczące budownictwa socjalnego Prawo wynajmu lokali ( Mietrechtsgesetz, Gazeta Prawa Federalnego Nr 520/1981, z późniejszymi zmianami, ostatnia zamieszczona w Gazecie Prawa Federalnego Nr 71/2002). Prawo o niekomercyjnym budownictwie mieszkalnym ( Wohnungsgemeinnützigkeitsgesetz, Gazeta Prawa Federalnego Nr 139/1979, z późniejszymi zmianami, ostatnia zamieszczona w Gazecie Prawa Federalnego Nr 47/2001). 10

11 Styria Dane ogólne Regionu Styrii Stolica: Graz Austria Styria Graz Powierzchnia: km² Ludność: 1,2 mln mieszkańców Liczba mieszkań: (zasoby ogółem) Liczba stopniodni w roku: Rys. 3: Zdjęcie przykładowego odnowionego budynku z mieszkaniami socjalnymi w Styrii (Gasen 26, Gasen); źródło: AEE INTEC Rys. 4: Wykres Umiejscowienie mieszkań socjalnych w regionie; opracowanie: IFB, 2006 Podsumowanie Mieszkania socjalne stanowią około 20% całkowitej liczby zasobów mieszkaniowych Austrii. Na te 20% składa się 9% mieszkań komunalnych oraz 11% mieszkań niekomercyjnych podlegających wynajmowi. Średnia powierzchnia mieszkań socjalnych wynosi 65,7m². Jeśli dodatkowo weźmie się pod uwagę wiek budynków z mieszkaniami socjalnymi, należy stwierdzić, że około jedna trzecia z nich znajduje się w domach o roku budowy w przedziale Dodatkowo, dla tej jednej trzeciej, średnie zapotrzebowanie na ciepło w budynkach tej klasy wiekowej wynosi 250kWh/m²a. Z tej przyczyny budynki te charakteryzują się dużym potencjałem termomodernizacyjnym i w większości przypa-dków wciąż niezbędne są szersze prace modernizacyjne. Głównym celem procesu termomodernizacji powinno być, z jednej strony, zmniejszenie udziału paliw kopalnych, a z drugiej podniesienie komfortu życia lokatorów mieszkań socjalnych. 11

12 Niemcy Niemcy dane ogólne kraju Powierzchnia kraju: Ludność: Liczba mieszkań: km² 82,4 mln mieszkańców 39,4 mln mieszkań (zasoby mieszkaniowe ogółem) Odsetek mieszkań socjalnych w ogólnej liczbie zasobów mieszkaniowych: 4,8 % Charakterystyka mieszkań socjalnych Średnia powierzchnia: 60,2 m² Średnia liczba pokoi: Średnia liczba osób zamieszkujących mieszkanie: brak danych brak danych Rys. 5: Zdjęcie typowego budynku z mieszkaniami z czynszem regulowanym w Hanowerze; źródło: GBH Krótka definicja terminu budownictwo socjalne Zapewnienie mieszkań dla osób w niekorzystnej sytuacji ekonomicznej z wykorzystaniem mieszkań ze środków publicznych Rodzaj i wielkość pomocy finansowej zależy od corocznych programów wparcia mieszkalnictwa danego kraju związkowego (dotyczących zarówno mieszkań zajmowanych na podstawie najmu jak również zajmowanych przez właścicieli) Pomoc finansowa uzależniona jest od wysokości rocznych dochodów uprawnionych do niej osób Kryteria wynajmu mieszkania socjalnego Obowiązują limity wysokości dochodów. W Dolnej Saksonii stosowane są przepisy federalne dotyczące maksymalnych dochodów brutto na 1 osobę: / rok na 2 osoby: / rok na każdą dodatkową osobę: / rok na dziecko: / rok W szczególnych przypadkach rządy krajów związkowych mogą zatwierdzić odchylenia od powyższych limitów w wysokości do 60% kwoty limitu. Obowiązujące prawa, przepisy i normy dotyczące budownictwa socjalnego (1-sze i) 2-gie Prawo o Budownictwie Mieszkaniowym (1956 r.) oraz Prawo o Wspieraniu Budownictwa Mieszkaniowego (2002 r.) Programy wspierania budownictwa mieszkaniowego danego kraju związkowego, ich wytyczne i zalecenia. Ustawa o celowym wykorzystaniu mieszkań komunalnych i Prawo o przeciwdziałaniu niewłaściwemu wykorzystaniu mieszkań Ustawa o stawkach czynszu i niemiecki Kodeks prawa cywilnego Ustawa o zmniejszeniu bezpodstawnie przyznanych dotacji na cele mieszkaniowe w Dolnej Saksonii i przepisy dotyczące jej wykonania 12

13 Dolna Saksonia Dane ogólne Regionu Dolnej Saksonii Dolna Saksonia Stolica: Powierzchnia: Ludność: Liczba mieszkań: Hannover km² 8,0 mln mieszkańców około (zasoby ogółem) Hannover Niemcy Liczba stopniodni w roku: Rys. 6: Zdjęcie przykładowego projektu termomodernizacyjnego w Dolnej Saksonii; Tordenskiold Strasse w Hannover Laatzen; źródło: IFB Rys. 7: Wykres Umiejscowienie mieszkań socjalnych w regionie; opracowanie: IFB, 2006 Podsumowanie Budownictwo socjalne w Dolnej Saksonii charakteryzuje się strukturą stworzoną po II Wojnie Światowej. Cele budownictwa mieszkaniowego w dotychczasowym 60-letnim okresie obejmowały zagadnienia o szerokim zakresie; od zapewnienia mieszkań o podstawowym standardzie dla dużej części społeczeństwa w okresie powojennym do dążenia do zapewnienia wsparcia poszkodowanym grupom społecznym zgodnie z obowiązującymi programami. Od wejścia w życie Drugiego Prawa o Budownictwie Mieszkalnym z 1956 r., pomoc w zakresie polityki mieszkaniowej dotyczy nie tylko uboższych grup społecznych wynajmujących mieszkania, ale również osób będących właścicielami mieszkania i dlatego budownictwo nie charakteryzuje się ujednoliconą architekturą lub stanem technicznym budynków. 13

14 Irlandia Irlandia dane ogólne kraju Powierzchnia kraju: Ludność: Liczba mieszkań: km² 3,9 mln mieszkańców 1,3 mln mieszkań (zasoby mieszkaniowe ogółem) Odsetek mieszkań socjalnych w ogólnej liczbie zasobów mieszkaniowych: 8,4 % Charakterystyka mieszkań socjalnych Średnia powierzchnia: 65 m² Średnia liczba pokoi: 4,6 Średnia liczba osób zamieszkujących mieszkanie: 3,3 Rys. 8: Zdjęcie typowego budynku z mieszkaniami z czynszem regulowanym w Dublinie; źródło: CODEMA Krótka definicja terminu budownictwo socjalne Nie istnieje prawna definicja terminu budownictwo socjalne. Jednak za budownictwo socjalne uważa się zakwaterowanie zapewnione osobom o niskich dochodach lub mieszkającym obecnie w nieodpowiednich warunkach, które nie są w stanie z własnych środków zakupić lub wynająć lokalu mieszkalnego. Kryteria wynajmu mieszkania socjalnego Osoby bezrobotne lub starsze Osoby zamieszkujące w przepełnionych mieszkaniach Osoby młodsze opuszczające instytucje opieki lub nie posiadające rodziny zapewniającej zakwaterowanie Osoby dla których niezbędne jest zakwaterowanie z powodów medycznych lub szczególnych okoliczności życiowych Osoby niepełnosprawne lub upośledzone Osoby które według lokalnych władz nie są w dostateczny sposób zdolne ponosić koszty wynajmu zajmowanego lokalu lub znaleźć inne lokum. Obowiązujące prawa, przepisy i normy dotyczące budownictwa socjalnego Ustawa o samorządzie lokalnym z 1998 r. (Nr 33 z 1998 r.) Ustawa o Planowaniu i Rozwoju (Poprawka) z roku 2002 (Nr 32 z 2002 r.) Ustawa o mieszkalnictwie (różne przepisy) z 2004 r. (Nr 9 z 2002 r.) Plan Rozwoju Narodowego Ustawa o mieszkalnictwie z 1988 r. Przepisy dotyczące norm obowiązujących w mieszkalnictwie z 1993 r. Ustawa o mieszkalnictwie (różne przepisy) z 1992 r. 14

15 Miasto Dublin Dane ogólne Miasta Dublin Stolica: Powierzchnia: Ludność: Liczba mieszkań: Dublin 117,6 km² 0,5 mln mieszkańców (zasoby ogółem) Irlandia Dublin Liczba stopniodni w roku: Rys. 9: Zdjęcie prac termomodernizacyjnych budynku z mieszkaniami socjalnymi przy ulicy Bridgefoot Street w Dublinie; źródło: CODEMA Rys. 10: Wykres Umiejscowienie mieszkań socjalnych w regionie; opracowanie: IFB, 2006 Podsumowanie Budownictwo socjalne na wynajem stanowi 8,4% ogólnych zasobów mieszkaniowych, a 83% mieszkań socjalnych zarządzanych jest przez władze lokalne. Tradycyjnie obowiązek zapewnienia mieszkań socjalnych znajduje się w kompetencjach władz lokalnych. Jednakże w uzupełnieniu do istniejących rozwiązań, powstał sektor organizacji pozarządowych zapewniających mieszkania dla rodzin o niskich dochodach lub osób społecznie poszkodowanych o specjalnych potrzebach. Zapewnienie lokali mieszkalnych uważa się za dobrowolną inicjatywę lokalną w odpowiedzi na potrzeby społeczne, która koncentruje się na potrzebach mieszkaniowych i innych istotnych usługach pożytku publicznego. 15

16 Włochy Włochy dane ogólne kraju Powierzchnia kraju: Ludność: Liczba mieszkań: km² 58,8 mln mieszkańców 26,5 mln mieszkań (zasoby mieszkaniowe ogółem) Odsetek mieszkań socjalnych w ogólnej liczbie zasobów mieszkaniowych: 4 % Charakterystyka mieszkań socjalnych Średnia powierzchnia: 70 m² Średnia liczba pokoi: 3,5 Średnia liczba osób zamieszkujących mieszkanie: 3 Rys. 11: Zdjęcie typowych budynków z mieszkaniami z czynszem regulowanym w Novara, źródło: ATC Novara Krótka definicja terminu budownictwo socjalne Nie istnieje prawna definicja terminu budownictwo socjalne Istnieją 2 kategorie w budownictwie socjalnym, w zależności od osób z niego korzystających i typu finansowania: Mieszkania komunalne wynajmowane osobom w złej sytuacji ekonomicznej (limity dochodu ustalane są przez władze poszczególnych regionów); Mieszkania z wszelkimi udogodnieniami będące lokalami na wynajem lub własnością mieszkańców, przeznaczone dla rodzin o wyższych dochodach. Kryteria wynajmu mieszkania socjalnego Dostępne jedynie dla osób w złej sytuacji finansowej; Limity maksymalnych dochodów uprawnionych osób określane są przez władze regionu i zależą od wielkości gospodarstwa domowego; Maksymalna wysokość czynszu określana przez władze regionu proporcjonalnie do dochodów przypadających na uprawnione gospodarstwo domowe Mieszkania przyznawane są według list oczekujących osób, nadzorowanych przez Radę Gminy Obowiązujące prawa, przepisy i normy dotyczące budownictwa socjalnego Brak ogólnokrajowych ram wyznaczających zakres kompetencji Od 1998 r. kompetencje przekazywane są szczeblowi regionalnemu i lokalnemu - DL 112/1998: kompetencje rządu centralnego dot. zasad, polityki społecznej i norm jakościowych mieszkań komunalnych - L. 3/2001: Całkowita decentralizacja w odniesieniu do polityki mieszkaniowej. Państwo zachowało jedynie swe uprawnienia dotyczące usług pożytku publicznego. - Każdy region ustanawia odrębne przepisy. 16

17 Region Piemontu Prowincje Asti, Novara i Verbano-Cusio-Ossola Dane ogólne Region Piemontu Prowincja Asti Prowincje Novara oraz Verbano-Cusio-Ossola Stolica: Turin Asti Novara i Verbania Powierzchnia: km² Ludność mieszkańców: 4,2 0,2 0,5 mln Liczba mieszkań (zasoby ogółem) Liczba stopniodni w roku: ok ok Piemont Novara i Verbano-Cusio-Ossola Asti Włochy Rys. 12: Wykres Umiejscowienie mieszkań socjalnych w Prowincjach Novara i Verbano-Cusio-Ossola (po lewej stronie) oraz w Prowincji Asti (po prawej stronie); opracowanie: IFB, 2006 Podsumowanie Historia istnienia budownictwa socjalnego w Regionie Piemontu sięga początków XIX stulecia, w szczególności w dużych miastach. Większość budynków powstała przed 1980 r. Mieszkania socjalne stanowią ok. 3,5% wszystkich istniejących mieszkań, a zapotrzebowanie na nie stale rośnie. Lokatorami tych mieszkań są w większości ludzie w podeszłym wieku (stanowią oni 30-35% ogółu). Utrzymanie tych budynków napotyka na wiele trudności od momentu ustanowienia nowego prawa krajowego, gdyż nie przewiduje ono funduszy strukturalnych na prace remontowo-konserwacyjne, a fundusze strukturalny na rzecz nowych budynków (finansowane przez 1% ogólnokrajowych wynagrodzeń) został zlikwidowany w 1998 r. Sytuacja skomplikowała się gdy umożliwiono lokatorom wykupienie mieszkań będących własnością komunalną, z zachowaniem ograniczeń określonych prawem (L. 560/1993) po cenach umownych (w przybliżeniu jedna trzecia wartości rynkowej), gdyż na skutek tego wielu nowych właścicieli nie ma wystarczających środków na rutynowe prace remontowo-konserwacyjne, a w złożonej sytuacji istnienia wielu właścicieli nieruchomości działania władz publicznych w tym zakresie napotykają na więcej utrudnień. 17

18 Polska Polska dane ogólne kraju Powierzchnia kraju: Ludność: Liczba mieszkań: km² 38,2 mln mieszkańców 12,7 mln mieszkań (zasoby mieszkaniowe ogółem) Odsetek mieszkań socjalnych w ogólnej liczbie zasobów mieszkaniowych: 45,7 % Charakterystyka mieszkań socjalnych Średnia powierzchnia: 51,2 m² Średnia liczba pokoi: 3,1 Średnia liczba osób zamieszkujących mieszkanie: 3,03 Rys. 13: Zdjęcie typowego budynku z mieszkaniami z czynszem regulowanym w Gdyni, źródło: BAPE Krótka definicja terminu budownictwo socjalne W Polsce trwają obecnie prace nad prawną definicją terminu budownictwo socjalne, które według opracowanych założeń obejmować ma nowe oraz przeznaczone do remontu budynki je-dnorodzinne o powierzchni do 220 m 2, a mieszkania o powierzchni do 120 m 2, jak również noclegownie i domy dla bezdomnych Dla celów niniejszego projektu zdefiniowano jako budynki socjalne wielorodzinne budynki mieszkalne należące do zasobów państwa, gmin, spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot nieruchomości oraz przedsiębiorstw, które zostały zbudowane przed rokiem Kryteria wynajmu mieszkania socjalnego Wynajem mieszkań z zasobów komunalnych osobom uprawnionym do otrzymywania pomocy finansowej na cele mieszkaniowe, np. z powodu niskich dochodów, opiera się na zasadach ustanowionych przez uchwały przyjęte przez rady samorządu terytorialnego Członkiem spółdzielni mieszkaniowej może być osoba fizyczna która uczestniczy w pokrywaniu kosztów budowy i innych kosztów ponoszonych przez spółdzielnię. Obowiązujące prawa, przepisy i normy dotyczące budownictwa socjalnego Polska Długookresowa Strategia Trwałego i Zrównoważonego Rozwoju Strategia Polityki Społecznej na lata Narodowa Strategia Spójności Ustawa o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 Nr 142 poz. 1591) Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001r. Nr 71 poz. 733 Prawo Budowlane (z 7 lipca 1994 z późniejszymi zmianami) 18

19 Pomorze oraz Warmia i Mazury Dane ogólne Pomorze Warmia i Mazury Stolica: Gdańsk Olsztyn Powierzchnia: km² Ludność: 2,2 1,4 mln mieszkańców Liczba mieszkań (zasoby ogółem) Liczba stopniodni w roku: Gdańsk Pomorze Warmia i Mazury Polska Rys. 14: Wykres Umiejscowienie mieszkań socjalnych w regionie Pomorza (po lewej stronie) oraz w regionie Warmii i Mazur; opracowanie: IFB, 2006 Podsumowanie Jedyna definicja zawierająca określenie budownictwo socjalne odnosi się do bardzo ograniczonej liczby mieszkań pozostających całkowicie do dyspozycji gmin. W Polsce jest ok takich mieszkań (2,3% zasobów mieszkaniowych gmin i 0,24% ogólnej liczby zasobów mieszkaniowych). Zasoby te przeznaczone są dla poszkodowanych grup społecznych. Objęcie definicją budownictwa socjalnego mieszkań dla grup społecznych o niższych dochodach oraz niedawno sprywatyzowanych zasobów mieszkaniowych znacznie powiększa liczbę mieszkań socjalnych. Przez grupy społeczne o niższych dochodach rozumiane są rodziny, które nie były w stanie zbudować własnego domu jednorodzinnego lub zakupić własnego mieszkania. Znaczy to, że wszystkie mieszkania wzniesione przez spółdzielnie, państwo, gminy, przedsiębiorstwa i towarzystwa budownictwa społecznego mogą być zaliczone do tej kategorii. Określenie niedawno sprywatyzowane zasoby mieszkaniowe oznacza mieszkania w budynkach zbudowanych do roku 1990 przez spółdzielnie, gminy, przedsiębiorstwa i inne, które zostały sprzedane lokatorom po wejściu w życie Ustawy o własności lokali z 1994 r. Nie wszystkie wynajmowane mieszkania mogą być zakwalifikowane jako mieszkania socjalne. Dotyczy to w szczególności nowych zasobów powstałych po roku 2002, dzięki rozwojowi kredytów dostępnych dla rodzin o średnich lub wysokich dochodach, które umożliwiły im zakup lub wynajem mieszkań w nowo oddanych budynkach wielorodzinnych o wyższym standardzie. 19

20 20

21 4. Porównanie Poniższa analiza porównawcza dokonuje oceny głównych zagadnień analizy rynku budownictwa komunalnego w regionach partnerów projektu ROSH: Styrii (Austria), Dolnej Saksonii (Niemcy), Dublina (Irlandia), Prowincji Asti, Novara oraz Verbano-Cusio-Ossola (Włochy), Pomorza oraz Warmii i Mazur (Polska). Ogólnym stwierdzeniem jest, iż zebranie porównywalnych danych napotkało na trudności. Przykładowo w takich krajach jak Irlandia, Polska i Włochy nie istnieje definicja prawna budownictwa socjalnego, w innych natomiast, np. w Austrii ten termin nie jest zdefiniowany ani w uregulowaniach prawnych ani w normach. Również w Niemczech, choć termin budownictwo socjalne jest zdefiniowany, trudno było uzyskać informacje ponieważ dostępne dane nie rozróżniają między terminem socjalny i mieszkanie socjalne. Niniejszy rozdział przedstawia porównanie najistotniejszych zagadnień rynku budownictwa socjalnego, lecz nie należy uważać go za wyczerpującą analizę tego sektora w omawianych regionach. Wstępne informacje ogólne o omawianych krajach (dotyczące liczby ludności, ogólnej liczby mieszkań i odsetka mieszkań socjalnych w ogólnej liczbie mieszkań) zostały już przedstawione (Patrz rys. 1. na str. 8) i wynika z nich, iż sektor budownictwa socjalnego ma różne znaczenie w analizowanych krajach, zarówno pod względem liczb bezwzględnych, jaki i udziału procentowego. Przykładowo, we Włoszech, Niemczech i Irlandii mieszkania socjalne stanowią tylko 4%, 4,8% i 8,4% zasobów mieszkaniowych ogółem, podczas gdy dane w odniesieniu do Polski mówią o 46% udziale mieszkań socjalnych w ogólnych zasobach mieszkaniowych. Przyczyną tej sytuacji w Polsce jest definicja budownictwa socjalnego przyjęta na użytek projektu, która obejmuje wielorodzinne budynki będące własnością państwa, gmin oraz spółdzielni mieszkaniowych zbudowane przed rokiem Polska charakteryzuje się największą liczbą mieszkań socjalnych (5,7 mln), podczas gdy Irlandia najmniejszą (0,1 mln). Jednakże nie jest łatwo dokonać porównania tych liczb, gdyż definicja budownictwa socjalnego jest odmienna w każdym z omawianych krajów partnerskich projektu ROSH, tak jak i liczba mieszkań nią objętych. Analizując sytuację w regionach partnerów projektu ROSH można stwierdzić, iż różni się ona w niewielkim stopniu w odniesieniu do danych ogólnokrajowych. Odsetek mieszkań socjalnych w prowincjach Asti, Novara, Verbano-Cusio-Ossola (Włochy), mieście Dublin (Irlandia) oraz w regionach Pomorza oraz Warmii i Mazur jest zbliżony do poziomu ogólnokrajowego (odpowiednio 3,5%, 11% i 50% ogólnych zasobów mieszkaniowych w kraju), podczas gdy w Dolnej Saksonii (Niemcy)oraz w Styrii (Austria) udział mieszkań socjalnych jest znacznie niższy (2,5% i 8,6%). Powszechnie większość mieszkań socjalnych jest zlokalizowanych w obszarach miejskich i podmiejskich. Wszystkie regiony (oprócz Dolnej Saksonii, gdzie widać tendencję malejącą oraz Styrii z tendencją nieznacznego spadku) odznaczają się rosnącym zapotrzebowaniem na mieszkania socjalne. Analizując cechy charakterystyczne mieszkań socjalnych można stwierdzić, że są one w krajach partnerskich podobne; średnia powierzchnia mieszkania wynosi od 51 m² w Polsce do 70 m² we Włoszech, podczas gdy w pozostałych trzech krajach około 65 m². Przeciętna liczba pokoi kształtuje się od 3,1 w Polsce do 4,6 w Irlandii, natomiast liczba osób zamieszkujących mieszkanie jest wyższa w Irlandii (3,3 osoby) i bardzo niska w Austrii (2,05 osoby na mieszkanie). Dane dotyczące struktury własności nie są dostępne dla wszystkich omawianych krajów. We Włoszech większość mieszkań należy do państwa (64,2%), podobnie jak w Irlandii, gdzie ponad 80% mieszkań jest własnością gmin. W Polsce ok. 70% mieszkań socjalnych należy do zasobów spółdzielczych. Warto zauważyć, iż chociaż budownictwo socjalne dotyczy zazwyczaj mieszkań wynajmowanych, szereg instytucji zapewniających mieszkania socjalne buduje i zarządza mieszkaniami własnościowymi. Ze względu na złożoność i zróżnicowanie regulacji prawnych, pomocy finansowej, programów kredytowania i kryteriów koniecznych do spełnienia w celu uzyskania dotacji do czynszu bardziej szczegółowa analiza została umieszczona w aneksie. 21

22 Analiza danych na temat struktury i składu rodzin zajmujących mieszkania socjalne wskazuje, iż są one bardzo niejednorodne i w mniejszym stopniu umożliwiające porównanie. Ogólnie można stwierdzić, że w prawie każdym kraju gospodarstwa domowe składają się z jednej lub dwóch osób, podczas gdy we Włoszech w skład rodziny wchodzi przeciętnie dwoje dzieci oraz przeważają osoby starsze. Stopień bezrobocia wśród osób zajmujących mieszkania socjalne jest szczególnie wysoki w Dublinie (55%) i Prowincji Asti (42%), podczas gdy dla Prowincji Novara oraz Verbano-Cusio-Ossola wynosi on do 15%, a dla Dolnej Saksonii do 14%. Udział imigrantów wynosi od ok. 12% w prowincjach Novara, Verbano-Cusio-Ossola oraz Dolnej Saksonii oraz ok. 9,5% w Prowinciach Styrii i Asti. Analiza kosztów czynszu wskazuje na duże zróżnicowanie w zależności od regionu, zarówno pod względem przeciętnej wysokości czynszu w sektorze budownictwa socjalnego, jak i w porównaniu między sektorem budownictwa mieszkaniowego ogółem a budownictwem socjalnym. Dolna Saksonia i Styria charakteryzują się najwyższym kosztem wynajmu mieszkania socjalnego (do 5,10 /m²), podczas gdy we Włoszech, Irlandii i Polsce poziom kosztów jest bardzo niski (między 0,16 a 2,36 /m²). Ale to w Irlandii jest największa dysproporcja między kosztem wynajmu mieszkań poza sektorem budownictwa socjalnego a kosztem wynajmu mieszkań socjalnych, który wynosi poniżej jednej piątej kosztów wynajmu mieszkań spoza sektora. Natomiast w Rys. 15: Porównanie średniego czynszu w sektorze budownictwa mieszkaniowego ogółem oraz w sektorze budownictwa socjalnego w regionach partnerów projektu ROSH; opracowanie: IFB, 2006 Average rent cost średnie koszty czynszu w sektorze budownictwa mieszkaniowego ogółem w /m²; Rent cost for Social Housing koszt czynszu w sektorze budownictwa socjalnego w /m²: Dolnej Saksonii sytuacja jest przeciwna koszty wynajmu mieszkań socjalnych są najwyższe tylko o 20% niższe od kosztów wynajmu mieszkań spoza sektora budownictwa socjalnego. Jak widać z Tabeli 1 istnieje znacząca różnica w rodzaju instytucji odpowiedzialnych za opłacanie czynszu i kosztów eksploatacji mieszkań socjalnych. Jak można się spodziewać, koszty zarówno czynszu jak i eksploatacji nie są ponoszone w całości przez lokatorów, lecz finansowane są częściowo ze środków otrzymywanych z różnych instytucji na różnych poziomach. W przypadku Dolnej Saksonii najubożsi lokatorzy mogą ubiegać się o specjalne dotacje do czynszu zapewniane przez ośrodki pomocy Koszty czynszu Koszty eksploatacji Styria lokatorzy, instytucje publiczne lokatorzy, instytucje publiczne Dolna Saksonia lokatorzy, instytucje społeczne lokatorzy, instytucje społeczne Novara oraz Verbano- Cusio-Ossola poziom regionalny, lokatorzy, instytucje społeczne lokatorzy, instytucje publiczne Asti Dublin Pomorze oraz Warmia i Mazury poziom regionalny, lokatorzy, instytucje społeczne poziom krajowy, gmina, lokatorzy, instytucje społeczne gmina, lokatorzy poziom regionalny, lokatorzy, instytucje społeczne gmina, lokatorzy, instytucje społeczne instytucje publiczne i społeczne, lokatorzy, gmina Tab. 1: Instytucje i osoby odpowiedzialne za opłacanie czynszu i pokrywanie kosztów eksploatacyjnych w sektorze budownictwa socjalnego w regionach partnerów 22

23 społecznej. Innym rozwiązaniem jest obniżenie wymiaru czynszu. Praktyka ta jest często stosowana przez spółdzielnie w obawie przed utratą lokatorów. Badanie cech charakterystycznych budynków mieszkalnictwa socjalnego wskazuje na występowanie w krajach partnerskich dużego zróżnicowania ich rodzajów. Ten fakt odzwierciedla złożoność sytuacji w zasobach mieszkaniowych Europy i zwraca uwagę na konieczność przeprowadzenia właściwej analizy w celu opracowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych dostosowanych do różnorodnych potrzeb. Analizując szczegóły można stwierdzić, że w Styrii przeważają domy z pełnego muru (75%), z elementów prefabrykowanych (15%), z dwuwarstwowymi ścianami (5%) i betonowym szkieletem z wypełnieniem pustakami (5%). Ten ostatni rodzaj budynku dominuje we Włoszech (ok. 73% w Prowincjach Novara i Verbano-Cusio-Ossola i jest jedynym w Prowincji Asti). W Irlandii występują zarówno budynki z pełnego muru (46%) jak i o dwuwarstwowych ścianach (40%), z mniejszym udziałem budynków z płyt prefabrykowanych (12%). Klasy wieku budynków i ich zużycie energii zostały przedstawione w Tabeli 2. Należy zauważyć, iż zużycie energii nie zawsze jest przedstawione w odniesieniu do tych samych warunków (Patrz: Uwagi). Znaczące i spójne dane na temat stopnia zmodernizowania budynków były niemożliwe do uzyskania, ale można stwierdzić, że w omawianych regionach istnieją częściowo lub w całości zmodernizowane budynki. Z osobistych doświadczeń partnerów projektu wynika, że istnieje ogromne zapotrzebowanie na rozwiązania termomodernizacyjne w aspekcie technicznym i oraz przede wszystkim w aspekcie finansowania. Styria Austria Przed I Wojną Światową Po II Wojnie Światowej od 2000 % 1 brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych Zużycie energii Dolna Saksonia Niemcy % 1 brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych brak danych Zużycie energii Novara oraz Verbano-Cusio-Ossola Włochy % ,3 14,3 32,7 32,5 2,2 Zużycie energii 2, Asti Włochy % ,1 36,4 31,4 21,1 Zużycie energii 2, Dublin Irlandia % Zużycie energii Pomorze wraz z Warmią i Mazurami Polska % 1 12,7 15,9 13,9 37,1 20,3 0 Zużycie energii 4, Tab. 2: Kategorie wiekowe budynków z mieszkaniami socjalnymi i ich zużycie energii w regionach partnerskich 1 % mieszkań socjalnych; 2 zużycie energii brutto w kwh/m 2 na rok łącznie z ogrzewaniem powierzchni; 3 zużycie energii brutto w kwh/m 2 na rok łącznie z ogrzewaniem powierzchni i wytwarzaniem c.w.u.; 4 zużycie energii netto w kwh/m 2 na rok zawierające wyłącznie ogrzewanie powierzchni; 5 kategorie wiekowe budynków po nieznacznym zmodyfikowaniu; 6 dane szacunkowe; 23

24 Co więcej, przeanalizowano różne rodzaje paliwa które stosowane są do ogrzewania mieszkań i produkcji c.w.u. We Włoszech i w Dublinie najbardziej powszechnym źródłem energii jest gaz (odpowiednio 96% i 91%), podczas gdy w Styrii ogrzewanie z sieci miejskiej (40,0%) przeważa nieco nad ogrzewaniem gazowym (39,8%). W Polsce ogrzewanie z sieci miejskiej i spalanie paliw stałych stanowi w 65% źródło energii służącej do ogrzewania i produkcji c.w.u, przy zaledwie 19% udziale gazu. Przeważającym systemem ogrzewania w Styrii jest centralne ogrzewanie (68%), a drugim w kolejności jest ogrzewanie z sieci miejskiej (30%), podczas gdy we Włoszech występuje podobny udział ogrzewania indywidualnego i centralnego (44% i 55%). W Irlandii najbardziej powszechnym systemem ogrzewania jest ogrzewanie indywidualne mieszkań (84%), a w przypadku pozostałych krajów brak jest danych. Zbadano również stosowanie urządzeń chroniących przed nadmiernym nasłonecznieniem. Systemy klimatyzacji nie są stosowane, a systemy zacieniania występują w ograniczonej liczbie. We Włoszech mieszkania bywają wyposażone w drewniane okiennice i żaluzje, zaś w Dolnej Saksonii używa się żaluzji. 24

25 5. Wnioski Niniejszy rozdział przedstawia wnioski końcowe i uzyskane doświadczenia z zebranych informacji dotyczących każdego z regionów. Austria W Styrii mieszkania socjalne stanowią 13,2 procent ogólnych zasobów mieszkaniowych, co jest znacznie poniżej średniej dla Austrii, która wynosi 20,6 procent. Średnia powierzchnia standardowego mieszkania socjalnego w Austrii wynosi 65,7 m² i składa się ono z 3,4 pokoi i jest zamieszkiwane przez średnio 2,1 osoby. Stopień wyposażenia mieszkań socjalnych kształtuje się następująco: 86,4 procent kategoria A (mieszkanie posiada centralne ogrzewanie, prysznic i toaletę), 10,6 procent kategoria B (prysznic i toaleta), 2 procent kategoria C (woda i toaleta) i tylko jeden procent mieszkań stanowi kategorię D (brak wody i toalety w mieszkaniu). 10% mieszkań socjalnych zbudowano po roku % mieszkań powstało przed rokiem 2000 (wiek budowlany mieszkań socjalnych w Austrii: do 1919 r.; - 7,5%, w latach ; 13,4%, w latach ; 18,6%, w latach ; 32,3%, w latach ; 8,6%, w latach ; 9,6%, po 2000 r.; 9,9%). Większość budynków, ok. 80%, zlokalizowanych jest w miastach lub w pobliżu miast, a pozostałe na terenach wiejskich. Częściowo budynki te znajdują się w skupiskach, a średnio 3,9% z nich wydaje się być niezamieszkałych. Średnie koszty czynszu mieszkań socjalnych w Styrii wynoszą od 3 do 6 euro za m² miesięcznie. Koszty eksploatacji kształtują się na poziomie do 20% kosztów czynszu, a składają się na nie koszty elektryczności, ogrzewania, wody pitnej, odprowadzania ścieków, oświetlenia, usługi dozoru i wywozu nieczystości. Niemcy Po II Wojnie Światowej w Niemczech powstanie nowych mieszkań stało się problemem pierwszorzędnej wagi. Ideą budownictwa socjalnego było zapewnienie każdemu potrzebującemu dachu nad głową, jako że brakowało wtedy ok. 6 mln mieszkań. W przeciągu ostatnich 60 lat sytuacja uległa zmianie: w 1950 budownictwo socjalne miało zapewnić godziwe warunki życia dużej części społeczeństwa, a w chwili obecnej po prostu mieszkańcy o niższych dochodach mogą uzyskać dodatek mieszkaniowy do zapłaty czynszu za zajmowane mieszkanie socjalne. Co więcej, liczba mieszkań socjalnych uległa w tym okresie dramatycznemu zmniejszeniu się; w 1955 r. ok mieszkań miało status subsydiowanych mieszkań socjalnych, natomiast w roku 2001 liczba ta spadła do Obecnie w Niemczech znajduje się ok. 1,9 mln mieszkań socjalnych, lecz co roku liczba mieszkań należących do kategorii budownictwa socjalnego zmniejsza się o ok Połowa z mieszkań w Dolnej Saksonii powstała w okresie , a w miastach nie mających statusu miasta powiatowego odsetek mieszkań z tego okresu sięga od 55 do 60%. Pozostałe 25% zasobów mieszkaniowych Dolnej Saksonii zostało zbudowanych po roku Dlatego istniejące potrzeby modernizacyjne są odpowiednio wysokie w osiedlach powstałych po roku Szczególne problemy występują w przypadku wielkich osiedli mieszkaniowych na obrzeżach miast, które pochodzą z okresu między rokiem 1965 a Dostępność na rynku nieruchomości mieszkań o niższych cenach wpływa na spadek zapotrzebowania na mieszkania socjalne, a panujące wśród osób bardziej zaradnych ekonomicznie tendencje do zakupu mieszkań sprawiły, iż obecnie dużo osób w lepszej sytuacji ekonomicznej przeprowadza się do mieszkań bliżej centrum, opuszczając tereny podmiejskie, przez co wiele z mieszkań socjalnych na obrzeżach miast pozostaje niezamieszkałych. Często mieszkania socjalne zajmowane są tylko przez słabsze ekonomicznie grupy społeczne. Zasoby mieszkaniowe w szczególności w tych obszarach wymagają zwiększenia nakładów inwestycyjnych i modernizacyjnych. Konieczne prace termomodernizacyjne powinny zostać przeprowadzone łącznie z modernizacją tych mieszkań. W rezultacie nie tylko zmniejszone zostaną straty energii i emisja CO 2, ale również dalsza degradacja społeczna i ekonomiczna tych dzielnic. 25

26 Irlandia W Irlandii nie istnieje prawna definicja terminu budownictwo socjalne. Jednak za budownictwo socjalne uważa się mieszkania zapewnione osobom o niskich dochodach lub mieszkającym obecnie w nieodpowiednich warunkach, które nie są w stanie z własnych środków zakupić lub wynająć lokalu mieszkalnego. Mieszkania socjalne na wynajem stanowią 8,4% ogólnych zasobów mieszkaniowych kraju, a 83% mieszkań socjalnych zarządzanych jest przez władze lokalne. Tradycyjnie obowiązek zapewnienia mieszkań socjalnych znajduje się w kompetencjach władz lokalnych. Jednakże w uzupełnieniu do istniejących rozwiązań, powstał sektor organizacji pozarządowych zapewniających mieszkania dla rodzin o niskich dochodach lub osób społecznie poszkodowanych o specjalnych potrzebach. Rada Miejska Dublina zarządza największą jednostką samorządu lokalnego w Irlandii i ma obecnie pod swoją opieką w przybliżeniu mieszkań socjalnych. Większość (85%) mieszkań została zaprojektowana i zbudowana w okresie poprzedzającym kryzys paliwowy w 1973 r., gdy paliwo było tanie i nie przywiązywano wagi do zużycia energii. Z powodu wyjątkowego rozwoju ekonomicznego w Irlandii w latach dziewięćdziesiątych ceny mieszkań stale wzrastają, w szczególności w Dublinie, co powoduje zwiększające się zapotrzebowanie na mieszkania socjalne. Inwestycje termomodernizacyjne o szerokim zakresie raczej nie dotyczą zasobów mieszkaniowych zapewnianych przez organizacje pozarządowe, gdyż budynki nie są tak wiekowe i w sposób ciągły prowadzone są ich prace remontowo-konserwacyjne. Włochy Kończąc analizę rynku budownictwa socjalnego można stwierdzić, że sytuacja we Włoszech nie jest zbyt korzystna. Nieruchomości zarządzane przez były Instytut Budownictwa Socjalnego IACP (Istituto Autonomo Case Popolari) znajdują się na terenie całego kraju, ale każdy region oddzielnie tworzy ramy prawne do działania lokalnych agencji budownictwa socjalnego. Środki finansowe pochodzą głównie z budżetu regionalnego, ale są wykorzystywane na realizację nowych budynków. Dla działań modernizacyjnych nie istnieje żaden ogólny budżet, a muszą się znaleźć fundusze dla każdego przypadku na każdy budynek, na każde działanie. Ten brak środków decyduje o tym, że wykonywane są tylko najbardziej niezbędne prace konserwacyjne i w większości przypadków działania te nie dotyczą budynku czy jego części, ale tylko instalacji. Prawdziwą przeszkodą w realizacji działań termomodernizacyjnych wpływających na obniżenie zużycia energii jest trudność w uzyskaniu zwrotu nakładów na inwestycję: agencje nieruchomości socjalnych nie mogą podwyższać czynszu po przeprowadzeniu modernizacji, nawet jeśli wynikiem remontu jest znaczne obniżenie kosztów ogrzewania, którymi w większości przypadków obciążany jest lokator. Ta kwestia finansowa jest kluczem do szerokiej realizacji działań energooszczędnych we Włoszech. Polska W Polsce istnieje duży potencjał dla działań modernizacyjnych obejmujących budownictwo socjalne. Szacuje się, że 7,5 mln z ogólnej liczby 12 mln mieszkań wymaga remontu ze względu na zły stan techniczny i niespełnianie standardów energetycznych. Na skutek niedawnych przemian ekonomicznych i transformacji systemowych nastąpił spadek gminnych zasobów mieszkaniowych, które są w wielu przypadkach sprzedawane przez gminy niemające wystarczających środków na ich eksploatację. Nie opracowano dotąd żadnego długoterminowego programu modernizacji i finansowania budownictwa socjalnego i większość obowiązków w tym zakresie spada na gminy. Z powodu braku innych narzędzi poza kredytem termomodernizacyjnym, w Polsce istnieje realne zapotrzebowanie na dostosowane do indywidualnych potrzeb mechanizmy finansowania. 26

27 6. Aneks Analiza rynku budownictwa socjalnego w regionach partnerów projektu ROSH przedstawiona w formie tabeli Poniżej przedstawiono wszystkie informacje zawarte w kwestionariuszu, które stanowią podstawę dla niniejszego opracowania. Dla uzyskania przeglądu różnorakich sposobów zajmowania się problemami budownictwa socjalnego porównane zostały dane dla omawianych regionów. Informacje uzyskane w wyniku tego wyjaśniają jak definiowane jest budownictwo socjalne w każdym kraju uczestniczącym w projekcie I jaką rolę odgrywa. Niniejsza analiza ma służyć stworzeniu koncepcji jak rozwiązywać problemy budownictwa socjalnego w Europie, a w szczególności w krajach i regionach partnerów projektu. 27

28 Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Mrs Katarzyna Grecka ul. Budowlanych Gdañsk tel: fax:

29 Germany Austria Italy Ireland Poland PART A: NATIONAL FRAMEWORK A1 What is the definition of the term Social Housing in your country (please max. 500 characters)? Provision of housing for people disadvantaged on the housing market by utilizing public funds. The type and amount of funding depend on the specific annual housing support programs of the laender (both rented and owner-occupied dwellings). Housing support is different from fiscal subvention (owneroccupied dwelling bonus, possible depreciation according to Income Tax Law, premium for housing construction, subvention to loans from savings and loan associations), and social welfare (housing assistance), Other flanking elements of housing policy are subventions provided through KfW programs and other public institutions as well as the social tenancy law. The support depends on the height of income. There is no special definition for the term Social Housing in Austria neither in the regional subsidy schemes of the 9 Austrian federal states (9 Bundesländer ). The Austrian constitution refers to Volkswohnungswesen (peoples housing) but only for the purpose of dividing the political power of the public bodies, not for the purpose of a definition. Usually it is referred to social housing for special types of landlords National level Legal definition of Social Housing in Italy does not exist. We can distinguish the social housing basing on the target, and the shapes of financing, in two main categories: the public housing, rented housing for the financially weak people; the facilitated building, in rent and property, addressed to families with more advanced yield municipalities on the one hand and to non-profit housing associations (cooperatives and capital societies regulated by a special law) on the other hand. Regional level Their housing stock is to be identified by official statistics. At the regional level, there is no further legal definition: in the laws and Most of the dwellings provided by these bodies are either financed by own regulamentations the Region has observed the same indications as at means (municipality housing) or with the assistance of public subsidies, which the national level. are regulated by the regional subsidy schemes. The totality of subsidised housings is not (to be?) identified in the official statistics. In this questionnaire, we deal with rental municipality housing and rental non-profit housing referring to social housing. There is no definition for the term social housing. The Department of Environment and Local Government defines social housing needs as 'the housing needs of households whose resources are insufficient to provide them with access to suitable and adequate housing' The term Social Housing usually means a set of combined measures of the state and local governments to provide cheap or even free basic accommodation to householders (society members) with low income or without income. The Social Housing definition according to the project of the Act of modification of the Act on Tax on Commodities And Services of the Ministry of Transport And Construction means the following: Social Housing are the premises in living quarters, houses, singlefamily houses together with the infrastructure relevant to the Social Housing excluding the following: 1) single-family houses or premises in living quarters where the usable floor space exceeds 350 m², 2) single-family houses or premises in living quarters where the usable floor space does not exceed 350 m² and where at least two of the following conditions are met: a) the total floor space of the balconies and terraces exceeds 65 m² b) there is an indoor swimming pool that is a property of the owner of the premises or a part of a common property in the building c) there is a tennis court, an outdoor swimming pool or other sporting facility that is a property of the owner of the premises or a part of a common property in the building d) the total worth of the finishing works including the materials exceeds 50% of the value of the premises Definition A2 Which essential features describe the Social Housing in your country? Need principle: housing for people disadvantaged on the housing market, Federal principle: the laender control the implementation by their own programs, Two-way principle: measures for both owner-occupied and rented dwellings, Assurance of minimum standards: structural-qualitative standards according to program guidelines Main vertices are: Subsidies Affordability to middle- and low-income households Income limits (defined by the subsidy schemes or by the municipalities) Aiming at social mix Partly public allocation procedures Non-profit associations: Are regulated by the Non-profit Act, which is meant for co-operatives as well as capital societies; these act sets limits for the owner s income and restricts the profits to (re)investments into housing; the rents are limited as well. These non-profit bodies are exempted from corporation (profit) tax by tax legislation. Municipality housing: Defined by the municipalities and performed as provision of rental dwellings via a local authority with special allocation procedures No national framework of competencies Since 1998 competencies are basically transferred to regional and local level, in two phases: DL 112/1998: The State maintains the competence on: determination of the principles and the purposes of general and unitary character in matter of public housing, also in the framework of the social policies, and definition of the minima levels of the housing service, and of the qualitative standards of the public housing dwellings. L. 3/2001: Total devolution of the housing policies to local level. The State only maintain competence on Services of General Interest Region Piemonte: For the new building activities as for the retrofitting of existing buildings there is a maximum value for the building costs ( /m²); no specific building regulations foreseen Definition of categories of weakness, in both economical and social aspects Particular requirements for the definition of entrance lists(ammissione) Income limits for the eligibility as tenants Administered by local authorities through housing lists Priority on the housing list is determined by a pointing system which is set out in the Scheme of Priorities (See A15) The voluntary housing sector provides housing for low-income families and for vulnerable people with special needs at community level The living space should be at least 5 m² per inhabitant. Such place can have a very basic living standard. E-value of the heat demand factor in the new constructed social houses should be at least 15% lower than the limit of the construction regulations. Equipment: Bathroom - bath or shower, washing table, Kitchen sink and cooker. term Social Housing includes: municipal construction, public building society, housing co-operative, other entities, municipal, company, natural persons A3 If you distinguish between Social Housing and Social Public Homes please define the second ones (please max. 500 characters). Council flats are the flats intended for use by way of social housing support, whose inhabitants fulfil the criteria of the applicable laws and public programs in the sense of A2. Exceptions are flats that were provided according to sentence 1 but are not occupied by entitled people any more (this usually requires contributions for missing occupation). A distinction might be derived from the type of landlord (municipality as a local The public housing is the social housing constructed with public funds (or, public authority or housing association which might by owned by public until 1998, with a common fund from 1 % on the salaries), of property of shareholders) independent public agencies (IACP, Aler, ATER, ATC etc.) or of the Councils. In Poland the term Social Public Homes is used to describe institutions providing accommodations like social hostels, social shelters and social pensions. They are addressed to old people, sick people, pregnant women and mothers with not adult children (Decree of Minister of Labour and Social Aid, dated on 15 September, 2000 on public social homes. A4 If you distinguish between Social Housing and Social Public Homes, which essential features describe the Social Public Home* in your country? Provided by utilizing public funds, Occupied by entitled people, Flat properties usually correspond the housing support programs and their technical guidelines and recommendations (housing support regulations of the laender, technical guidelines and recommendations, for example Ecological recommendations for social housing of the Land Lower Saxony of 24 March 99 ). Allocation through waiting lists managed from the Councils; Rents defined from the Regions in proportion to the yield of the households; Possibility to sell to the tenants a part of the public real estate with restrictions as determined in the law (L.560/1993), on the base of conventional prices (approximately a third party of the fair market value). Such place can have a very basic living standard. The living space should be at least 9 m² per inhabitant in single room and 6 m² in multi-room flat, one bathroom for max.5 persons. The flat size should correspond to the family size (decree): Reference values of Lower Saxony: 1 Person:50 m², 2 Personen:60 m² / 2 Räume, 3 Personen: 75 m2 (10 m²), usw. A5 How many inhabitants live in your country? inhabitants: Million Reference year: 2004 A6 What is the total number of dwellings in your country? dwellings: Million Reference year: 2004 A7 What portion of the total housing stock is Social Homes? 4.8 % basic year: 2003 inhabitants: Millon Reference year: 2004 dwellings: Million dwellings with permanent residence: Million 20.6 % basic year: 2001 Buildings with 1 2 dwellings: ; 3 11 dwellings: ; 11 or more dwellings: 61196; Non residential: Inhabitants: 58.8 Millon dwellings: 21.6 Million (occupied dwellings) dwellings: 26 Million (total stock) dwellings: 4% of 21.6 Million Reference year: 2001 Inhabitants: Millon Reference year: 2002 dwellings: Million Reference year: 2002 dwellings: 8.4 % Reference year: 2002 dwellings: Million Reference year: 2004 dwellings: 12.4 Million Reference year: 2002 dwellings: 45.7 % Reference year: 2002 General data for the country A8 A9 What is the average apartment size in Social Housing in your country? What is the average number of rooms / number of persons in Social Homes in your country? 60.2 m² A10 How are the Social Homes in your country equipped? The standard for social housing is not stipulated by law; the tenancy law and the latest version of NbauO (Building Code of Lower Saxony) apply: bathroom / shower: 100 % toilet: 100 % kitchen: 100 % balcony / terrace: 100 % storeroom: 100 % (6 m² per dwelling.) Lift: There have to be lifts in sufficient number and arrangement in buildings with community rooms whose floor level is higher than m above entrance level m² Reference year: 2001 source "Statistik Austria last housing census 2001 number of rooms per dwelling: 3.4 number of persons per dwelling: 2.05 (note: only for the total housing stock available) Reference year: 2001 source "Statistik Austria last housing census 2001 furniture categorie A central heating / shower / toilet: 86.4 % furniture categorie B shower / toilet: 10.6 % furniture categorie C water supply / toilet in the dwelling: 2 % furniture categorie D no water supply / toilet in dwelling: 1 % 70 m² Reference year: number of rooms per dwelling 3 number of persons per dwelling Reference year: m² Reference year: estimated 4.6 number of rooms per dwelling 3.3 number of persons per dwelling Reference year: 2002 bathroom / shower: 100 % toilet: 100 % kitchen: 100 % balcony / terrace: 46 % cellar: 0 % 51.2 m² Reference year: number of rooms per dwelling 3.03 number of persons per dwelling Reference year: 2002 bathroom / shower: 92.4 % toilet/lavatory: 90.6 % kitchen: balcony / terrace: cellar: gas network: 78.7 % central heating: 85.7 % water-pipe neztwork: 97.3 %

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Zrównoważona renowacja budynków socjalnych i budynków o niskim standardzie Poradnik dla architektów, doradców i planistów.

Zrównoważona renowacja budynków socjalnych i budynków o niskim standardzie Poradnik dla architektów, doradców i planistów. Zrównoważona renowacja budynków socjalnych i budynków o niskim standardzie Poradnik dla architektów, doradców i planistów Dolna Saksonia Pomorze oraz Warmia i Mazury Dublin Styria Piemont z Novarą i Asti

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE ZADAŃ MIESZKANIOWYCH W PROPOZYCJACH BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO I ICH WSPARCIE DLA PROGRAMÓW REWITALIZACJI

FINANSOWANIE ZADAŃ MIESZKANIOWYCH W PROPOZYCJACH BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO I ICH WSPARCIE DLA PROGRAMÓW REWITALIZACJI FINANSOWANIE ZADAŃ MIESZKANIOWYCH W PROPOZYCJACH BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO I ICH WSPARCIE DLA PROGRAMÓW REWITALIZACJI IV ŚLĄSKIE i I OGÓLNOPOLSKIE FORUM MIESZKALNICTWA I REWITALIZACJI Sosnowiec, 14

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIII/83/2015 RADY GMINY SADKOWICE. z dnia 30 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XIII/83/2015 RADY GMINY SADKOWICE. z dnia 30 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XIII/83/2015 RADY GMINY SADKOWICE z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego Programu Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Gminy Sadkowice na lata 2016 2022 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy termomodernizacji i budownictwa niskoenergetycznego w Polsce

Perspektywy termomodernizacji i budownictwa niskoenergetycznego w Polsce Perspektywy termomodernizacji i budownictwa niskoenergetycznego w Polsce dr inż. Arkadiusz Węglarz Dyrektor ds. Zrównoważonego rozwoju w KAPE S.A., adiunkt na Wydziale Inżynierii Lądowej PW 2010-07-13

Bardziej szczegółowo

Informacje i porady mieszkaniowe

Informacje i porady mieszkaniowe Informacje i porady mieszkaniowe Niezależne organizacje współpracujące ze sobą w regionie północno-wschodnim (North East) i oferujące mieszkania/domy do wynajmu lub niedrogiego kupna WSTĘP W Szkocji jest

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH

Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Wprowadzenie do wybranych narzędzi i modeli do zrównoważonego planowania energetycznego na poziomie lokalnym: REAM i SEC-BENCH Endre Ottosen, NEPAS Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa. Data opracowania grudzień 2013 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa. Data opracowania grudzień 2013 r. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks 22 846 76 67 Data opracowania grudzień

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 28 stycznia 2015 r. Poz. 241 UCHWAŁA NR IV/18/15 RADY GMINY LUBOCHNIA z dnia 8 stycznia 2015 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010 STUDA PRACE WYDZAŁU NAUK EKONOMCZNYCH ZARZĄDZANA NR 26 Ewa Putek-Szeląg Uniwersytet Szczeciński ANALZA SZCZECŃSKEGO RYNKU NERUCHOMOŚC W LATACH 27 21 STRESZCZENE Niniejszy artykuł dotyczy analizy rynku

Bardziej szczegółowo

PAŹDZIERNIK 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

PAŹDZIERNIK 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ PAŹDZIERNIK 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Potrzeby inwestycyjne jednostek samorządu terytorialnego w zakresie infrastruktury komunalnej

Potrzeby inwestycyjne jednostek samorządu terytorialnego w zakresie infrastruktury komunalnej Potrzeby inwestycyjne jednostek samorządu terytorialnego w zakresie infrastruktury komunalnej Gospodarka odpadami i technika komunalna w Polsce i w Niemczech - perspektywy współpracy Warszawa, 2014-11-04

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Regulamin funduszu na remonty zasobów mieszkaniowych

Regulamin funduszu na remonty zasobów mieszkaniowych Regulamin funduszu na remonty zasobów mieszkaniowych I. Część ogólna 1 Na podstawie art.6 ust.3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz 85 ust. 4 Statutu Spółdzielni Mieszkaniowej RYF w Rybniku tworzy

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 29 września 2014 r. Poz. 3970 UCHWAŁA NR XXIX/191/14 RADY GMINY PĘCŁAW. z dnia 24 września 2014 r.

Wrocław, dnia 29 września 2014 r. Poz. 3970 UCHWAŁA NR XXIX/191/14 RADY GMINY PĘCŁAW. z dnia 24 września 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 29 września 2014 r. Poz. 3970 UCHWAŁA NR XXIX/191/14 RADY GMINY PĘCŁAW z dnia 24 września 2014 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/44/15 RADY GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA. z dnia 27 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/44/15 RADY GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA. z dnia 27 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VII/44/15 RADY GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy na lata 2015-2020 Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/70/2015 RADY GMINY DZWOLA. z dnia 20 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR X/70/2015 RADY GMINY DZWOLA. z dnia 20 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR X/70/2015 RADY GMINY DZWOLA z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego Programu Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Gminy Dzwola na lata 2015-2019 Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Formularz wniosku dotyczącego projektu remontowo - budowlanego prowadzonego przez organizacje pozarządowe i instytucje publiczne

Formularz wniosku dotyczącego projektu remontowo - budowlanego prowadzonego przez organizacje pozarządowe i instytucje publiczne Formularz wniosku dotyczącego projektu remontowo - budowlanego prowadzonego przez organizacje pozarządowe i instytucje publiczne Nazwa organizacji / instytucji: A. Informacje dotyczące wnioskodawcy Ulica,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR NR NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r.

UCHWAŁA NR NR NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r. UCHWAŁA NR NR NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Międzyrzec Podlaski na lata 2016-2021

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 5 maja 2015 r. Poz. 1929 UCHWAŁA NR VIII/54/15 RADY GMINY NOWE OSTROWY z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym

Bardziej szczegółowo

Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków

Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Zmiany cen surowców 2007 Survey of energy sources Alternatywne

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r.

URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE. Lublin, czerwiec 2015 r. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, czerwiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 9 kwietnia 2013 r. Poz. 3289 UCHWAŁA NR 222/XXVIII/2013 RADY GMINY MIEDŹNO z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie zatwierdzenia Wieloletniego programu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2001 r.)

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2001 r.) - 1 - Opracowano na podstawie: Dz.U.2001.156.1817 Dz.U.2005.25.216 Dz.U.2005.131.1094 Dz.U.2006.84.587 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 28 grudnia 2001 r. (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2001 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Opracowanie: BuildDesk Polska 6 listopada 2008 roku Minister Infrastruktury podpisał najważniejsze rozporządzenia wykonawcze dotyczące

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ 2009 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

STYCZEŃ 2009 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ STYCZEŃ 2009 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest przygotowywany na podstawie danych

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Krzysztof Szczotka PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA POPRAWY EFEKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr IV/43/07 Rady Miejskiej w Białej z dnia 27 luty 2007 r.

Uchwała Nr IV/43/07 Rady Miejskiej w Białej z dnia 27 luty 2007 r. projekt Uchwała Nr IV/43/07 Rady Miejskiej w Białej z dnia 27 luty 2007 r. w sprawie przyjęcia pięcioletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy na lata 2007-2011 Na podstawie art. 21

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, dnia 7 lipca 2015 r. Poz. 2052 UCHWAŁA NR 40/XI/2015 RADY GMINY W STARYM DZIKOWIE. z dnia 24 czerwca 2015 r.

Rzeszów, dnia 7 lipca 2015 r. Poz. 2052 UCHWAŁA NR 40/XI/2015 RADY GMINY W STARYM DZIKOWIE. z dnia 24 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Rzeszów, dnia 7 lipca 2015 r. Poz. 2052 UCHWAŁA NR 40/XI/2015 RADY GMINY W STARYM DZIKOWIE z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia programu gospodarowania

Bardziej szczegółowo

Obieg środków Audyt finansowych energetyczny w ramach POIiŚ

Obieg środków Audyt finansowych energetyczny w ramach POIiŚ Obieg środków Audyt finansowych energetyczny w ramach POIiŚ Podtytuł prezentacji 14 kwietnia 2016 r. Szkolenie dla beneficjentów ubiegających się o dofinansowanie w ramach POIiŚ 2014 2020 Poddziałania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR W.0050.75.2012 WÓJTA GMINY GASZOWICE. z dnia 29 maja 2012 r.

ZARZĄDZENIE NR W.0050.75.2012 WÓJTA GMINY GASZOWICE. z dnia 29 maja 2012 r. ZARZĄDZENIE NR W.0050.75.2012 WÓJTA GMINY GASZOWICE z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie konsultacji projektu uchwały dotyczącej przyjęcia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr XLVII/216/06 R A D Y G M I N Y K A M I E N N A G Ó R A z dnia 28 lipca 2006 r.

U C H W A Ł A Nr XLVII/216/06 R A D Y G M I N Y K A M I E N N A G Ó R A z dnia 28 lipca 2006 r. U C H W A Ł A Nr XLVII/216/06 R A D Y G M I N Y K A M I E N N A G Ó R A z dnia 28 lipca 2006 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Wiejskiej Kamienna Góra.

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych mgr inż. Krzysztof Szczotka www.agh.e du.pl BUDOWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Listach przedsięwzięć priorytetowych

Listach przedsięwzięć priorytetowych Instrumenty finansowania wzrostu efektywności energetycznej w programach NFOŚiGW i WFOŚiGW Dr inż. Marek Mielczarek Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania budownictwa czynszowego w Polsce. Zakres prezentacji

Instrumenty finansowania budownictwa czynszowego w Polsce. Zakres prezentacji Instrumenty finansowania budownictwa czynszowego w Polsce Zakres prezentacji Zmiany ustawowe w realizacji budownictwa mieszkaniowego o umiarkowanym czynszu w 2009 r. Podstawowe założenia dla Programu społecznego

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Kielce, dnia 29 marca 2012 r. Poz. 1004 UCHWAŁA NR XIII/ 119 /11 RADY GMINY W PAWŁOWIE. z dnia 28 grudnia 2011 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Kielce, dnia 29 marca 2012 r. Poz. 1004 UCHWAŁA NR XIII/ 119 /11 RADY GMINY W PAWŁOWIE. z dnia 28 grudnia 2011 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 29 marca 2012 r. UCHWAŁA NR XIII/ 119 /11 RADY GMINY W PAWŁOWIE z dnia 28 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego Programu Gospodarowania

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM GOSPODAROWANIA MIESZKANIOWYM ZASOBEM GMINY PĘPOWO NA LATA 2015 2019. Rozdział I Postanowienia ogólne

WIELOLETNI PROGRAM GOSPODAROWANIA MIESZKANIOWYM ZASOBEM GMINY PĘPOWO NA LATA 2015 2019. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik Do Uchwały Nr VII/46/2015 Rady Gminy Pępowo z dnia 29 maja 2015 WIELOLETNI PROGRAM GOSPODAROWANIA MIESZKANIOWYM ZASOBEM GMINY PĘPOWO NA LATA 2015 2019 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Wieloletni

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/54/15 RADY GMINY NOWE OSTROWY. z dnia 27 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/54/15 RADY GMINY NOWE OSTROWY. z dnia 27 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/54/15 RADY GMINY NOWE OSTROWY z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Nowe Ostrowy na lata 2015-2020 Na podstawie art. 18 ust.2

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski, dnia 7 października 2015 r. Poz. 1707 UCHWAŁA NR IX/47/2015 RADY GMINY KRZESZYCE. z dnia 28 września 2015 r.

Gorzów Wielkopolski, dnia 7 października 2015 r. Poz. 1707 UCHWAŁA NR IX/47/2015 RADY GMINY KRZESZYCE. z dnia 28 września 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 7 października 2015 r. Poz. 1707 UCHWAŁA NR IX/47/2015 RADY GMINY KRZESZYCE z dnia 28 września 2015 r. w sprawie uchwalenia wieloletniego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVII/242/2013 RADY MIEJSKIEJ W KSIĄŻU WLKP. z dnia 25 listopada 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXVII/242/2013 RADY MIEJSKIEJ W KSIĄŻU WLKP. z dnia 25 listopada 2013 r. UCHWAŁA NR XXXVII/242/2013 RADY MIEJSKIEJ W KSIĄŻU WLKP. z dnia 25 listopada 2013 r. w sprawie Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy Książ Wlkp. na lata 2014 2018 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N NAJMU LOKALI MIESZKALNYCH I UŻYTKOWYCH W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ KORMORAN W OLSZTYNIE

R E G U L A M I N NAJMU LOKALI MIESZKALNYCH I UŻYTKOWYCH W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ KORMORAN W OLSZTYNIE R E G U L A M I N NAJMU LOKALI MIESZKALNYCH I UŻYTKOWYCH W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ KORMORAN W OLSZTYNIE R O Z D Z I A Ł I Ogólne zasady kwalifikowania lokali mieszkalnych i użytkowych do najmu 1. Spółdzielnia

Bardziej szczegółowo

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego (1) Warunki ekonomiczne budownictwa czynszowego W celu określenia warunków ekonomicznych dla wspierania budownictwa czynszowego, przygotowana została

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO PROGRAM REGIONALNY NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Poniżej podano wyłącznie stronę tytułową i spis treści Uszczegółowienia RPO, oraz, poniżej, zał. nr 6 do tego dokumetu.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXXIII/189/2001 RADY GMINY PĘPOWO. z dnia 26 listopada 2001 r.

UCHWAŁA Nr XXXIII/189/2001 RADY GMINY PĘPOWO. z dnia 26 listopada 2001 r. Wielk.02.6.235 UCHWAŁA Nr XXXIII/189/2001 RADY GMINY PĘPOWO z dnia 26 listopada 2001 r. w sprawie przyjęcia wieloletniego programu gospodarowania zasobem mieszkaniowym gminy Pępowo (Poznań, dnia 14 stycznia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV/348/2013 RADY GMINY PODEGRODZIE. z dnia 27 sierpnia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXIV/348/2013 RADY GMINY PODEGRODZIE. z dnia 27 sierpnia 2013 r. UCHWAŁA NR XXXIV/348/2013 RADY GMINY PODEGRODZIE z dnia 27 sierpnia 2013 r. w sprawie: uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Podegrodzie na lata 2013-2018 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM

AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM Piotr Kukla Opracowanie w ramach realizacji projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty i świadectwa energetyczne

Certyfikaty i świadectwa energetyczne Certyfikaty i świadectwa energetyczne W chwili podjęcia decyzji o zakupie wymarzonego domu lub mieszkania dla większości z nas głównym kryterium jest cena, rozumiana jako ogólny koszt nabycia nieruchomości.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVIII/249/14 RADY MIEJSKIEJ W RAJGRODZIE. z dnia 31 stycznia 2014 r.

UCHWAŁA NR XXXVIII/249/14 RADY MIEJSKIEJ W RAJGRODZIE. z dnia 31 stycznia 2014 r. UCHWAŁA NR XXXVIII/249/14 RADY MIEJSKIEJ W RAJGRODZIE z dnia 31 stycznia 2014 r. w sprawie w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Rajgród Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XI/63/2015 Rady Gminy Siedlce z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr XI/63/2015 Rady Gminy Siedlce z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr XI/63/2015 Rady Gminy Siedlce z dnia 25 czerwca 2015 r. Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Gminy Siedlce na lata 2015-2020 Wieloletni program gospodarowania

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki

Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki Efektywność energetyczna w budownictwie a wdrażanie dyrektyw Tomasz Gałązka Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Rada Gminy Mielec uchwala, co następuje:

Rada Gminy Mielec uchwala, co następuje: UCHWAŁA NR.. RADY GMINY MIELEC z dnia 2014 roku. w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Mielec na lata 2014-2019. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15, art.

Bardziej szczegółowo

Informacje i porady mieszkaniowe

Informacje i porady mieszkaniowe Informacje i porady mieszkaniowe Niezależne organizacje współpracujące ze sobą w regionie północno-wschodnim (North East) i oferujące mieszkania/domy do wynajmu lub niedrogiego kupna WSTĘP W Szkocji jest

Bardziej szczegółowo

1 Uchwala się Program gospodarowania zasobem mieszkaniowym Miasta Marki na lata 2004-2008 stanowiący załącznik do niniejszej uchwały.

1 Uchwala się Program gospodarowania zasobem mieszkaniowym Miasta Marki na lata 2004-2008 stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. Uchwała Nr XV/119/2004 Rady Miasta Marki z dnia 12 maja 2004 roku w sprawie Programu gospodarowania zasobem mieszkaniowym Miasta Marki na lata 2004-2008 Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI CZERWIEC 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest przygotowywany na podstawie danych ofertowych zamieszczanych w serwisie

Bardziej szczegółowo

Lp. Rodzaj wyposażenia Liczba lokali 1. Centralne ogrzewanie 142 2. Instalacja gazowa 15

Lp. Rodzaj wyposażenia Liczba lokali 1. Centralne ogrzewanie 142 2. Instalacja gazowa 15 UCHWAŁA NR XLVII/362/13 RADY MIEJSKIEJ W TUSZYNIE z dnia 30 października 2013 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Tuszyn na lata 2013 2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Program reformowania czynszów jest jednym z kluczowych zagadnień w zakresie

Program reformowania czynszów jest jednym z kluczowych zagadnień w zakresie IV. PROGRAM CZYNSZOWY Program reformowania czynszów jest jednym z kluczowych zagadnień w zakresie gospodarki gminnymi zasobami mieszkaniowymi. Bez podnoszenia czynszów za mieszkania do poziomu pozwalającego

Bardziej szczegółowo

PWP Termomodernizacja.04.2007.2007. Katarzyna Grecka Bałtycka Agencja Poszanowania Energii SA

PWP Termomodernizacja.04.2007.2007. Katarzyna Grecka Bałtycka Agencja Poszanowania Energii SA PWP Termomodernizacja Gdańsk 24.0.04.2007.2007 Katarzyna Grecka Bałtycka Agencja Poszanowania Energii SA BAPE (1996r.) Audyty energetyczne Planowanie energetyczne Wdrażanie OZE Studia wykonalności Inżynieria

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 13.07.2015 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67 Internet:

Bardziej szczegółowo

audyt energetyczny budynku.

audyt energetyczny budynku. Sektor budowlany zużywa 40% całkowitej energii w UE, więc realizacja celów polityki klimatycznej bez radykalnego zmniejszenia zużycia energii w budynkach nie jest możliwe. Około 85% tej energii jest przeznaczana

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ WILGA 2000

REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ WILGA 2000 REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ WILGA 2000 1 1. Spółdzielnia tworzy fundusz na remonty zasobów mieszkaniowych stanowiących jej mienie oraz zarządzanych

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do uchwały Rady Miejskiej Nr... z dnia... Program gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy Nowy Dwór Mazowiecki na lata 2012-2016

Załącznik Nr 1 do uchwały Rady Miejskiej Nr... z dnia... Program gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy Nowy Dwór Mazowiecki na lata 2012-2016 Załącznik Nr 1 do uchwały Rady Miejskiej Nr... z dnia... Program gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy Nowy Dwór Mazowiecki na lata 2012-2016 Rozdział 1 Przepisy ogólne 1 Celem programu gospodarowania

Bardziej szczegółowo

Zakres działań do ekspertyzy: "Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020". Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r.

Zakres działań do ekspertyzy: Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020. Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r. Zestawienie wszystkich możliwych źródeł pozyskania zewnętrznych środków finansowych na projekty przewidziane w Planie gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Lublin 2014 2020, wraz z warunkami ich pozyskania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr VIII/57/11 RADY GMINY I MIASTA IZBICA KUJAWSKA z dnia 8 sierpnia 2011 roku

UCHWAŁA Nr VIII/57/11 RADY GMINY I MIASTA IZBICA KUJAWSKA z dnia 8 sierpnia 2011 roku UCHWAŁA Nr VIII/57/11 RADY GMINY I MIASTA IZBICA KUJAWSKA z dnia 8 sierpnia 2011 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy i Miasta Izbica Kujawska Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/59/15 RADY MIEJSKIEJ W GONIĄDZU. z dnia 27 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/59/15 RADY MIEJSKIEJ W GONIĄDZU. z dnia 27 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR VII/59/15 RADY MIEJSKIEJ W GONIĄDZU z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Goniądz. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15,

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

ANALIZA OSZCZĘDNOŚCI ENERGII CIEPLNEJ W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM JEDNORODZINNYM

ANALIZA OSZCZĘDNOŚCI ENERGII CIEPLNEJ W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM JEDNORODZINNYM Budownictwo o zoptymalizowanym potencjale energetycznym 1(13) 2014, s. 9-14 Izabela ADAMCZYK-KRÓLAK Politechnika Częstochowska ANALIZA OSZCZĘDNOŚCI ENERGII CIEPLNEJ W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM JEDNORODZINNYM

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/66/2015 RADY GMINY KŁOCZEW. z dnia 15 maja 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/66/2015 RADY GMINY KŁOCZEW. z dnia 15 maja 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/66/2015 RADY GMINY KŁOCZEW z dnia 15 maja 2015 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego Programu Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Gminy Kłoczew na lata 2015 2019. Na podstawie art.18 ust.2

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: maj 2014 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland Państwowa Inspekcja Pracy Annotation Główny Inspektorat Pracy ul. Barska 28/30 02-315 Warszawa Rzeczypospolita Polska Polska An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic

Bardziej szczegółowo

Izby w mieszkaniach (w tys.) niezamieszkane. ogółem

Izby w mieszkaniach (w tys.) niezamieszkane. ogółem IV. ZASOBY MIESZKANIOWE 1. STAN I ROZWÓJ ZASOBÓW MIESZKANIOWYCH Mieszkanie, jako jednostka spisowa, jest to lokal składający się z jednej lub kilku izb, łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, wybudowany

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLIV/358/2013 RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia 27 listopada 2013 r.

UCHWAŁA NR XLIV/358/2013 RADY MIASTA BOLESŁAWIEC. z dnia 27 listopada 2013 r. UCHWAŁA NR XLIV/358/2013 RADY MIASTA BOLESŁAWIEC z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVI/387/09 Rady Miasta Bolesławiec z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ DLA BUDYNKU Budynek przedszkola

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ DLA BUDYNKU Budynek przedszkola ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ DLA BUDYNKU Budynek przedszkola WAŻNE DO 19 Grudnia 2022 NUMER ŚWIADECTWA 1/2012 BUDYNEK OCENIANY RODZAJ BUDYNKU ADRES BUDYNKU CAŁOŚĆ/CZĘŚĆ BUDYNKU ROK ZAKOŃCZENIA

Bardziej szczegółowo

IŁAWSKIE TOWARZYSTWO BUDOWNICTWA SPOŁECZNEGO ZARZĄD GOSPODARKI LOKALAMI Spółka z o.o. w Iławie REGULAMIN PRZYZNAWANIA LOKALI MIESZKALNYCH

IŁAWSKIE TOWARZYSTWO BUDOWNICTWA SPOŁECZNEGO ZARZĄD GOSPODARKI LOKALAMI Spółka z o.o. w Iławie REGULAMIN PRZYZNAWANIA LOKALI MIESZKALNYCH Załącznik nr 1 do umowy Spółki IŁAWSKIE TOWARZYSTWO BUDOWNICTWA SPOŁECZNEGO ZARZĄD GOSPODARKI LOKALAMI Spółka z o.o. w Iławie REGULAMIN PRZYZNAWANIA LOKALI MIESZKALNYCH BĘDĄCYCH W ZASOBACH IŁAWSKIEGO TBS

Bardziej szczegółowo

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKOWANIA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2005 R.

MIESZKANIA ODDANE DO UŻYTKOWANIA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2005 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - maj 2006 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 8 MIESZKANIA

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015 RYNEK MESZKANOWY LPEC Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Kredyty bankowe a finansowanie energooszczędnych budynków

Kredyty bankowe a finansowanie energooszczędnych budynków Grażyna Kasprzak ekspert ds. inżynierii środowiska Bank Ochrony Środowiska S.A. Kredyty bankowe a finansowanie energooszczędnych budynków IV Forum Budownictwa Energooszczędnego i Pasywnego BUDMA, Poznań,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 6 lutego 2014 r. Poz. 696 UCHWAŁA NR 186/XLIX/2014 RADY GMINY OPATÓW z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym

Bardziej szczegółowo

dla efektywnego wykorzystania energii w budownictwie

dla efektywnego wykorzystania energii w budownictwie NFOŚiGW - programy wsparcia dla efektywnego wykorzystania energii w budownictwie Leszek Katkowski Doradca Departament Ochrony Klimatu Wydział Efektywności Energetycznej w Budownictwie Warszawa, 19.11.2013

Bardziej szczegółowo

TERMOMODERNIZACJA CERTYFIKACJA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW

TERMOMODERNIZACJA CERTYFIKACJA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW TERMOMODERNIZACJA CERTYFIKACJA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW opracował: mgr inŝ. Dariusz Jazdończyk STAN ISTNIEJĄCY GENEZA TERMOMODERNIZACJI W POLSCE KOSZTY ENERGETYCZNE BUDYNKU W UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE 4,5%

Bardziej szczegółowo

Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego

Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego VI Konferencja dla budownictwa 1/04/2014 Kazimierz Kirejczyk Plan prezentacji Obecny obraz budownictwa mieszkaniowego Sektory rynku: charakterystyka i

Bardziej szczegółowo

KATEGORIE KOSZTÓW. Limit na wypłacanie dodatkowych wynagrodzeń w projektach

KATEGORIE KOSZTÓW. Limit na wypłacanie dodatkowych wynagrodzeń w projektach Limit na wypłacanie dodatkowych wynagrodzeń w projektach Do kwoty 8000 EUR rocznie na osobę /proporcjonalnie do czasu pracy w projektach/ Określone szczegółowe warunki, pod jakimi może być wypłacane Szczegółowe

Bardziej szczegółowo