XIV International PhD Workshop OWD 2012, October 2012

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "XIV International PhD Workshop OWD 2012, 20 23 October 2012"

Transkrypt

1 XIV International PhD Workshop OWD 2012, October 2012 WYKORZYSTANIE ZAAWANSOWANYCH SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH NA PRZYKŁADZIE STEROWANIA RUCHEM ULICZNYM PREPARATION OF THE EFFECTIVE STRATEGY IN TRAFFIC LIGHTS USING ADVANCE INFORMATIC SYSTEMS Konrad Andrzej MARKOWSKI, Warsaw University of Technology Abstract Control of traffic in urban conditions is nowadays very important element in connection with dramatic increase of traffic in the cities. Preparation of the effective strategy in traffic lights switching and determination of alternative transport ways in the case of collision or blockade demands more and more working load and gathering of big amount of information. In the paper is described basic problems connected with building of data base and using GPU computing to for this kind of problems. Streszczenie Gwałtownie rosnący ruch uliczny w miastach powoduje, że zagadnienie sterowania ruchem drogowym jest jednym z najważniejszych elementów w inżynierii ruchu drogowego. Powstają coraz to nowsze strategie ustalania przełączania świateł drogowych i wyznaczanie alternatywnych dróg transportu. Jednocześnie wymaga to coraz większych nakładów pracy i gromadzenia znacznej ilości informacji. W artykule zostaną omówione wybrane zagadnienia związane z budową zaawansowanego systemu bazodanowego, którego zadaniem będzie rozwiązanie podstawowych problemów pojawiających się w zagadnieniu sterowania ruchem ulicznym oraz zostanie pokazana możliwość wykorzystania do tego celu obliczeń wykonywanych na kartach graficznych GPU. 1. Wprowadzenie Sterowanie ruchem drogowym z racji ilości elementów z jakich się on składa (sygnalizacja, układ świateł, ręcznie regulowane strumienie ruchu, sensory i czujniki, itd. ) jest zadaniem o wysokim stopniu złożoności [1]. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę, iż sygnalizacja powinna być skoordynowana nie tylko w skali skrzyżowania ale również w skali rejonu sterowania ruchem. W związku z tym możemy powiedzieć, iż głównym celem efektywnego sterowania powinno być oprogramowanie, które pozwoli na opracowanie części obliczeń planów świateł. Elementem tego oprogramowania jest: baza danych zapewniająca przechowywanie bieżących i historycznych danych pochodzących z systemu, oprogramowanie inżynierskie, dzięki któremu będzie możliwe wykonywanie złożonych obliczeń numerycznych z wykorzystaniem technologii kart graficznych (GPU). 2. Systemy informatyczne 2.1 Bazy danych Jednym z elementów systemu informatycznego sterującego ruchem drogowym jest baza danych [7], [8]. Głównym zadaniem bazy danych jest gromadzenie danych historycznych oraz danych bieżących pochodzących z systemu sterującego ruchem ulicznym. Dodatkowo baza przechowuje informacje na temat topologii skrzyżowań wykorzystując w tym celu dane przestrzenne zgodne ze standardem OpenGIS. Na etapie koncepcyjnej pracy nad budową fizycznego modelu danych prowadzone były rozważania nad wyborem odpowiedniego systemu zarządzania bazą danych. Rozważane były następujące systemy: mysql 5.5, Postgress 9.0, Microsoft SQL Server 2008 oraz Oracle 11g. Głównym czynnikiem decydującym o wyborze systemu zarządzającego bazą danych było posiadanie obsługi geometrycznych i geograficznych typów danych. W pierwszym etapie poczynione zostały próby porównania wyżej wymienionych systemów. W ich wyniku, ze względów dużych wymagań sprzętowych, został odrzucony system zarządzania bazą danych Oracle 11g. Następnie w wyniku zbyt dużych różnic w stosunku do standardu OpenGIS odpadł system zarządzania bazą danych 521

2 mysql Postgrss MS SQL Oracle Postgress 9.0. W kolejnym etapie ze względu na brak zaawansowanych mechanizmów, ograniczone możliwości programowania bazy danych oraz brak dedykowanej platformy raportowania odpadł mysql 5.5. Zastawienie rozważanych systemów zarządzania bazami danych pokazano w Tabeli 1. Systemy zarządzania bazą danych Database management system Wieloplatformowość Wymagania sprzętowe Standard OpenGIS Mechanizmy zaawansowane Platforma raportująca Tab.1. Ostatecznie dokonano wyboru systemu zarządzania bazą danych Microsoft SQLServer 2008R2. Więcej informacji na temat analizowanych systemów zarządzania bazą danych można znaleźć w pozycji: [13], [14], [15] oraz [16]. Jak zostało już wspomniane jednym z kluczowych elementów jakie były brane podczas wyboru systemu są dane przestrzenne. Dane przestrzenne to dane, które identyfikują geograficzne lokalizacje i kształty w szczególności na kuli ziemskiej. SQL Server 2008R2 udostępnia dwa rodzaje danych przestrzennych [8], [16]: Dane geometryczne. W tym typie danych obiekty umieszczone na płaskiej powierzchni zdefiniowanej przez użytkownika. Typ GEOMETRY służy do przechowywania i obsługi danych w płaskim euklidesowym układzie współrzędnych (tzw. układzie płaskiej ziemi). Stosujemy go w sytuacji kiedy krzywizna Ziemi nie ma znaczenia. Wybór jednostki dla tego typu zależy od użytkownika. Dane geograficzne. W tym typie danych obiekty umieszczone na kuli ziemskiej. Typ GEOGRAPHY umożliwia przechowywanie i obsługę danych geograficznych w układzie elipsoidalnym, w którym wykorzystywana jest długość i szerokość geograficzna. Położenie wszystkich kształtów geograficznych określana jest za pomocą szerokości i długości geograficznej mierzonej w stopniach, minutach i sekundach odległości punktu od punktu zerowego. Typ GEOMETRY i GEOGRAPHY są zgodne ze specyfikacją stworzoną przez konsorcjum OGC. Typy te są typami abstrakcyjnymi. Oznacza to, że dokładny typ danych przestrzennych możemy określić dopiero podczas tworzenie obiektu geograficznego lub geometrycznego. W SQL Server 2008R2 możemy utworzyć następujące obiekty danych przestrzennych: POINT - reprezentuje punkt w przestrzeni określony współrzędnymi X i Y. MULTIPOINT - reprezentuje uporządkowany zbiór instancji typu POINT. Zbiór może być pusty. Punkty nie są ze sobą połączone LINESTRING - reprezentuje uporządkowany zbiór instancji typu POINT. Zbiór może być pusty jednakże jeżeli nie jest pusty musi zawierać co najmniej dwa punkty. Punkty połączone są ze sobą odcinkami. MULTILINESTRING - reprezentuje zbiór zera lub więcej instancji typu LINESTRING. POLYGON - reprezentuje zbiór instancji typu POINT będącymi wierzchołkami wielokąta zewnętrznego oraz zera lub więcej wielokątów wewnętrznych. MULTIPOLYGON - reprezentuje zbiór zera lub więcej instancji typu POLYGON. GEOMETRYCOLLECTION - reprezentuje zbiór zera lub więcej instancji dowolnych typów obiektów wymienionych powyżej. Dane przestrzenne są przechowywane w serwerze jako duże obiekty binarne o wielkości do 2GB. Przy definiowaniu danych przestrzennych można posłużyć się jednym z trzech formatów określonych przez konsorcjum OGC [8]: Dane binarne zgodne ze standardem WBK (ang. Well Known Binary). Do definiowania danych przestrzennych w postaci danych binarnych służą metody o nazwach zbudowanych według szablonu ST[typdanych]FromWBK, gdzie [typdanych] to jeden z typów danych przestrzennych. Dane tekstowe zgodne ze standardem WKT (ang. Well-Known Text). Do definiowania danych przestrzennych w postaci tekstowej służą metody o nazwach zbudowanych według szablonu ST[typdanych]FromText gdzie [typdanych] to jeden z typów danych przestrzennych Dane XML zgodne ze standardem GML (ang. Geography Marpup Language). Do definiowania danych przestrzennych w postaci XML służy metoda GeomFromGnl. 522

3 2.2 Obliczenia na procesorach GPU Kolejnym elementem systemu informatycznego sterującego ruchem drogowym jest moduł obliczeniowy. Ideą przewodnią dla technologii obliczeń na GPU jest współpraca procesora centralnego (CPU) z układem GPU w ramach środowiska obliczeniowego o heterogenicznym modelu przetwarzania [9], [12]. Sekwencyjna część aplikacji wykonywana jest przez układ CPU [6], [10], zaś za złożone obliczeniowo fragmenty odpowiada układ GPU. Zatem z punktu widzenia użytkownika aplikacja działa po prostu szybciej, ponieważ dzięki wykorzystaniu wysokowydajnego układu GPU wydajność przetwarzania wzrasta. Istnieje wiele różnych rodzajów oprogramowania wspierającego nowoczesne metody obliczeniowe. Najpopularniejszymi pakietami oprogramowania inżynierskiego używanego do rozwiązywania różnorodnych problemów technicznych są Matlab [11] oraz Mathematica [17]. Cechą wspólną wymienionego oprogramowania jest środowisko obliczeniowe, które daje możliwość: przeprowadzania obliczeń matematycznych, przeprowadzania analiz numerycznych, wizualizacji otrzymanych wyników, tworzenie algorytmów i programów. Ostatnio na popularności zyskuje Parallel Computing Toolbox [11], który daje możliwość: wykorzystywania do obliczeń maksymalnie do ośmiu rdzeni procesora CPU oraz wykonywanie obliczeń bezpośrednio na procesorach GPU. Zatem w połączeniu z serwerem uzyskujemy potężne środowisko obliczeniowe wykorzystujące zarówno procesory CPU jak również procesory GPU. Matlab Distributed Computing Server Parallel Computing Toolbox Parallel Computing Toolbox Parallel Computing Toolbox Procesor AMD FX-8150 GPU Tesla C2075 Tak jak pokazano na Rysunku 1 wykorzystując Matlab Distributed Computing Server możemy zarządzać maksymalnie ośmioma maszynami z zainstalowanym oprogramowaniem Matlab Parallel Computing Toolbox, który jest w stanie obsłużyć do ośmiu rdzeni CPU oraz cztery karty graficzne typu nvidia [12]. Przykładowo używając ośmiordzeniowego procesora CPU typu AMD FX-8150 oraz czterech kart graficznych typu Rys.1. Rozproszone obliczenia numeryczne w matlabie Fig.1. Using matlab for distributed numerical solutions. Tesla C2075 dostajemy potężną moc obliczeniową. Zatem w maksymalnej konfiguracji rozwiązanie pokazane na Rysunku 1 ma następująca moc obliczeniową: 84 rdzenie jakie dają nam procesory CPU oraz 32 karty graficzne wyposażone w rdzeni CUDA. W skład systemu obliczeniowego wykorzystywanego do rozwiązania postawionego problemu wchodzą następujące elementy: 523

4 oprogramowanie inżynierskie Matlab wraz z dodatkiem Parallel Computing Toolbox oraz dodatkiem Database Toolbox. System obliczeniowy wykorzystuje do obliczeń nie tylko jednostkę CPU ale również karty graficzne wyposażone w procesory graficzne GPU. Łącznikiem pomiędzy bazą danych MS SQL Server 2008 a oprogramowaniem Matlab na którym wykonywane są obliczenia jest Database Toolbox, który daje możliwość połączenia się z bazą danych a następnie zaimportowania danych do środowiska obliczeniowego oraz eksportu danych z środowiska obliczeniowego do bazy danych. W tym miejscu należy wspomnieć, iż wykorzystanie oprogramowania inżynierskiego to nie jedyny sposób oprogramowania kart graficznych. Specjalnie dla nich powstały języki programowania CUDA [3], [4] oraz OpenCL [5]. 3. Sformułowanie problemu Baza danych w swojej pierwotnej postaci uwzględniała następujące założenia: Skrzyżowanie składa się z wielu pasów ruchu; Na skrzyżowaniu znajduje się co najmniej eden sygnalizator świetlny; Kontroler zarządza jednym lub wieloma sygnalizatorami świetlnymi; Każdy kontroler zawiera co najmniej jeden scenariusz; Na skrzyżowaniu znajduje się co najmniej jeden detektor; Pomiędzy dwoma skrzyżowaniami mamy ściśle określona odległość. Przykładową sytuacje spełniająca powyższe założenia pokazano na Rysunku 2. System obliczeniowy w swojej pierwotnej postaci będzie uwzględniał następujące założenia: Wyznaczanie nastaw czasów przełączania sygnalizatorów świetlnych na podstawie danych z detektorów oraz na podstawie danych historycznych; Analiza zanieczyszczenia powietrza na podstawie danych z stacji monitorujących; Analiza wpływu ruchu drogowego na poziom zanieczyszczenia powietrza [2]. CROSSING 1 CROSSING 2 Sensors: 1. Inductive loop 2. Camera Algorithms: SCENARIO 1 SCENARIO 2 SCENARIO 3 Sensors: 1. Inductive Loop 2. Broadcasting 2. Camera Algorithms: SCENARIO 2 SCENARIO 4 SCENARIO 5 CONTROLLER CONTROLLER CONTROLLER DISTANCE Rys.2. Szkic problemu Fig.2. Problem definition. 4. Przykładowe rozwiązanie problemu Biorąc pod uwagę założenia jakie zostały postawione na system, możemy rozrysować następującą jego topologię co pokazano na Rysunku 3. Rozwiązanie składa się z następujących elementów: System zarządzania sygnalizacją w skład którego wchodzą wszystkie urządzenia wykorzystywane w procesie sterowania sygnalizacją. W systemie tym sterownik zbiera informacje z czujników znajdujących się w obrębie jego strefy działania i w 524 paczkach za pomocą łącza internetowego przesyła je do systemu komputerowego. System monitorujący zanieczyszczenie powietrza składa się z automatycznej stacji monitorującej, która zbiera informacje na temat zanieczyszczenia powietrza w danym regionie. Informacje ze stacji w postaci paczek danych przesyłane są do systemu komputerowego System komputerowy składa się z bazy danych, w której zapisywane są informacje na temat: sterowania ruchem ulicznym, topologii skrzyżowania jak również na temat poziomu zanieczyszczenia środowiska. Dane zebrane i zapisywane w bazie są na trwale

5 System zarządzania sygnalizacją System komputerowy Sygnalizacja świetlna DNS Bazodanowy (SQL Server 2008) Aplikacji (Matlab ) plików Przesyłanie i odbieranie danych z systemu Kamera Pętla indukcyjna Sterownik Sieć Internet System monitorujący zanieczyszczenie powietrza Przesyłanie danych do systemu Terminal Terminal Komputer Drukarka Stacja monitorująca powietrze Użytkownicy systemu Rys.3. Topologia systemu Fig.3. System infrastructure. System zarządzania sygnalizacją System komputerowy Baza Danych Matlab Matlab Workspace Parallel Cmputing Toolbox Dane wyjściowe z systemu zarządzania sygnalizacją Dane wejściowe Przesyłane do bazy danych Dane Dane Dane System monitorujący zanieczyszczenie środowiska Wyznaczone nastawy przesyłane do systemu zarządzania sygnalizacją Database Toolbox Nastawy Nastawy Nastawy Uruchamianie skryptu Obliczenia Dane wyjściowe z systemu monitorującego zanieczyszczenie powietrza Dane wejściowe Przesyłane do bazy danych Rys.4. System komputerowy Fig.4. Computer systems 525

6 przechowywane. Następnie przy użyciu oprogramowania Matlab Database Toolbox następuje łączenie z bazą danych i pobranie danych do Matlaba gdzie za pomocą Parallel Computing Toolbx są one analizowane z użyciem jednostek CPU i GPU. Analiza danych odbywa się w dwóch obszarach. Pierwszy to wyznaczenia nowych nastaw sterownika zarządzającego swoją strefą. Drugi to wyznaczenie modelu badający zależność pomiędzy natężeniem ruchu a stężeniem zanieczyszczeń. Dzięki temu modelu jesteśmy w stanie dobrać w taki sposób nastawy sterowania ruchem ulicznym żeby nie przekraczane były dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń. Dokładny schemat systemu komputerowego pokazano na Rysunku 4. Użytkownicy systemu. Możemy podzielić ich na dwie grupy. Pierwsza mająca możliwość ingerencji w system (administratorzy bazy danych, administratorzy sieci, programiści). Druga grupa to osoby mogące poprzez interfejs webowy oglądać statystki i raporty 5. Podsumowanie Sterowanie ruchem drogowym z racji ilości elementów z jakich się on składa jest zadaniem o wysokim stopniu złożoności i wysokim stopniu trudności. Chcąc osiągnąć najlepsze nastawy sterowania przy dodatkowym założeniu odpowiednich wskaźników jakości powietrza wymagane są szeregi obliczeń numerycznych. Tak jak pokazaliśmy do tego celu możemy użyć odpowiednio skonfigurowane i współdziałające systemy informatyczne (bazy danych, oprogramowanie inżynierskie jak również karty graficzne wyposażone w procesory GPU). W dalszych badaniach ciekawa wydaje się próba opracowania algorytmów grafowych, które odpowiednio zaprojektowane i zaimplementowane w środowisku GPU powinny przyśpieszać proces wyznaczania nastaw sterownika. Podziękowania Badanie zrealizowano dzięki stypendium naukowemu w ramach projektu pn. Technologie informacyjne: badania i ich interdyscyplinarne zastosowania współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (Umowa nr UDA-POKL /10-00) Literatura 1. Graca S., Suchorzewski W., Tracz M.: Inżynieria ruchu drogowego, WKiŁ, Warszawa Badyda A.: Wpływ ruchu drogowego na poziom zanieczyszczeń powietrza oraz ryzyko chorób układu oddechowego, Modelowanie Inżynierskie, 37, pp , Gliwice Farber R.: CUDA Application Design and Development, Elsevier, Sanders J., Kandrot E.: CUDA by Example, Addison-Wesley, Gaster B.: Heterogeneous Computing with OpenCL, Elsevier, Herlihy M., Shavit N.: The Art of Multiprocessor Programming, Elsevier, Thomas M.C., Carolyn E.B.: Database Systems: A Practical Approach to Design, Implementation and Management, Addison Wesley Publishing Company, Garcia-Molina H., Ullman J.D., Widom J.: Database Systems: The Complete Book, Prentice Hall, Sheppard A.: Programming GPUs, O'Reilly Media, Attaway S.: Matlab, Second Edition: A Practical Introduction to Programming and Problem Solving, Butterworth-Heinemann, Dokumentacja oprogramowania Matlab Strona producenta kart graficznych Strona producenta MySQL Strona producenta Oracle Strona producenta producenta Postgress 16. ault.aspx - Strona producenta MS SQL Server Dokumentacja oprogramowania Mathematica Adres służbowy Autora: dr inż. Konrad Andrzej MARKOWSKI Politechnika Warszawska, Wydział Elektryczny, ISEP ul. Koszykowa Warszawa tel. (022) fax (022)

ZASTOSOWANIE BAZ DANYCH W STEROWANIU RUCHEM ULICZNYM

ZASTOSOWANIE BAZ DANYCH W STEROWANIU RUCHEM ULICZNYM Krzysztof AMBORSKI 1 Włodzimierz DĄBROWSKI 1 Przemysław KOWALCZUK 1 Konrad MARKOWSKI 1 Bazy danych, Sterowanie ruchem ulicznym ZASTOSOWANIE BAZ DANYCH W STEROWANIU RUCHEM ULICZNYM Zagadnienie sterowania

Bardziej szczegółowo

DANE PRZESTRZENNE W BAZACH DANYCH SYSTEMU MICROSOFT SQL SERVER 2008 R2 WPROWADZENIE

DANE PRZESTRZENNE W BAZACH DANYCH SYSTEMU MICROSOFT SQL SERVER 2008 R2 WPROWADZENIE ZESZYTY NAUKOWE 159-167 Paweł POTASIŃSKI 1 DANE PRZESTRZENNE W BAZACH DANYCH SYSTEMU MICROSOFT SQL SERVER 2008 R2 WPROWADZENIE Streszczenie Bazy relacyjne coraz częściej zawierają dane, które nie pasują

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych dr inż. Adam Iwaniak Infrastruktura Danych Przestrzennych w Polsce i Europie Seminarium, AR Wrocław

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej prof. dr hab. inż. Andrzej J. OSIADACZ Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska dr hab. inż. Maciej

Bardziej szczegółowo

Tworzenie aplikacji bazodanowych

Tworzenie aplikacji bazodanowych Wydział Informatyki Politechnika Białostocka Studia stacjonarne Tworzenie aplikacji bazodanowych Prowadzący: pokój: E-mail: WWW: Małgorzata Krętowska, Agnieszka Oniśko 206 (Małgorzata Krętowska), 207 (Agnieszka

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym 1 Wprowadzenie do środowiska Oracle APEX, obszary robocze, użytkownicy Wprowadzenie Plan Administracja obszarem roboczym 2 Wprowadzenie Co to jest APEX? Co to jest APEX? Architektura Środowisko Oracle

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne bazy danych. Definicja i cechy przestrzennych baz danych

Przestrzenne bazy danych. Definicja i cechy przestrzennych baz danych Przestrzenne bazy danych Definicja i cechy przestrzennych baz danych Zakres wykładów Wstęp do przestrzennych baz danych Typy geometryczne Funkcje geometryczne Modelowanie danych Metody rozwiązywania problemów

Bardziej szczegółowo

Porównanie wydajności CUDA i OpenCL na przykładzie równoległego algorytmu wyznaczania wartości funkcji celu dla problemu gniazdowego

Porównanie wydajności CUDA i OpenCL na przykładzie równoległego algorytmu wyznaczania wartości funkcji celu dla problemu gniazdowego Porównanie wydajności CUDA i OpenCL na przykładzie równoległego algorytmu wyznaczania wartości funkcji celu dla problemu gniazdowego Mariusz Uchroński 3 grudnia 2010 Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2.

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka przestrzennych typów danych. do tworzenia raportów. Using spatial data types in reports.

Charakterystyka przestrzennych typów danych. do tworzenia raportów. Using spatial data types in reports. Materiały konferencyjne Bazy Danych i Business Intelligence Dr inż. Jacek Markus Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki jacek.markus@gmail.com typów danych do tworzenia raportów. Using spatial data types

Bardziej szczegółowo

Implementacja standardu GML w oprogramowaniu ESRI i GISPartner na przykładzie Geoportalu2

Implementacja standardu GML w oprogramowaniu ESRI i GISPartner na przykładzie Geoportalu2 Implementacja standardu GML w oprogramowaniu ESRI i GISPartner na przykładzie Geoportalu2 Paweł Soczewski Warszawa, 10 kwietnia 2013 Modelowanie świata rzeczywistego Model pojęciowy - conceptual model

Bardziej szczegółowo

Włodzimierz Dąbrowski, Przemysław Kowalczuk, Konrad Markowski. Bazy danych ITA-101. Wersja 1

Włodzimierz Dąbrowski, Przemysław Kowalczuk, Konrad Markowski. Bazy danych ITA-101. Wersja 1 Włodzimierz Dąbrowski, Przemysław Kowalczuk, Konrad Markowski Bazy danych ITA-101 Wersja 1 Warszawa, wrzesień 2009 Wprowadzenie Informacje o kursie Opis kursu We współczesnej informatyce coraz większą

Bardziej szczegółowo

Pomiar czasu przetwarzania rozproszonych zapytań w ewoluujących silnikach serwerów baz danych SQL Microsoft Server

Pomiar czasu przetwarzania rozproszonych zapytań w ewoluujących silnikach serwerów baz danych SQL Microsoft Server Alicja KILIŃSKA WIŚNIEWSKA Politechnika Koszalińska Wydział Informatyki i Elektroniki E-mail: alicja@hardrex.pl Pomiar czasu przetwarzania rozproszonych zapytań w ewoluujących silnikach serwerów baz danych

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 4 Narzędzie do wyliczania wielkości oraz wartości parametrów stanu Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 30 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ 2013 INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Inżynieria Oprogramowania Proces ukierunkowany na wytworzenie oprogramowania Jak? Kto? Kiedy? Co? W jaki sposób? Metodyka Zespół Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Klaster obliczeniowy

Klaster obliczeniowy Warsztaty promocyjne Usług kampusowych PLATON U3 Klaster obliczeniowy czerwiec 2012 Przemysław Trzeciak Centrum Komputerowe Politechniki Łódzkiej Agenda (czas: 20min) 1) Infrastruktura sprzętowa wykorzystana

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja II

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja II Zespół TI Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski ti@ii.uni.wroc.pl http://www.wsip.com.pl/serwisy/ti/ Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja II Rozkład wymagający

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja I

Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja I Zespół TI Instytut Informatyki Uniwersytet Wrocławski ti@ii.uni.wroc.pl http://www.wsip.com.pl/serwisy/ti/ Rozkład materiału do nauczania informatyki w liceum ogólnokształcącym Wersja I Rozkład zgodny

Bardziej szczegółowo

ActiveXperts SMS Messaging Server

ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server to oprogramowanie typu framework dedykowane wysyłaniu, odbieraniu oraz przetwarzaniu wiadomości SMS i e-mail, a także tworzeniu własnych

Bardziej szczegółowo

Program wykładu. zastosowanie w aplikacjach i PL/SQL;

Program wykładu. zastosowanie w aplikacjach i PL/SQL; Program wykładu 1 Model relacyjny (10 godz.): podstawowe pojęcia, języki zapytań (algebra relacji, relacyjny rachunek krotek, relacyjny rachunek dziedzin), zależności funkcyjne i postaci normalne (BCNF,

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość.

Dotacje na innowacje. Inwestujemy w waszą przyszłość. PROJEKT TECHNICZNY Implementacja Systemu B2B w firmie Lancelot i w przedsiębiorstwach partnerskich Przygotowane dla: Przygotowane przez: Lancelot Marek Cieśla Grzegorz Witkowski Constant Improvement Szkolenia

Bardziej szczegółowo

SiR_13 Systemy SCADA: sterowanie nadrzędne; wizualizacja procesów. MES - Manufacturing Execution System System Realizacji Produkcji

SiR_13 Systemy SCADA: sterowanie nadrzędne; wizualizacja procesów. MES - Manufacturing Execution System System Realizacji Produkcji System informatyczny na produkcji: Umożliwi stopniowe, ale jednocześnie ekonomiczne i bezpieczne wdrażanie i rozwój aplikacji przemysłowych w miarę zmiany potrzeb firmy. Może adoptować się do istniejącej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROGRAMOWANIE APLIKACJI RÓWNOLEGŁYCH I ROZPROSZONYCH Programming parallel and distributed applications Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy w ramach specjalności: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Przewodnik instalacyjny systemu e-broker Technologiczny v.1.0. Część 4 - Narzędzia informatyczne przeznaczone dla ośrodków innowacji

Załącznik nr 2. Przewodnik instalacyjny systemu e-broker Technologiczny v.1.0. Część 4 - Narzędzia informatyczne przeznaczone dla ośrodków innowacji Załącznik nr 2 Przewodnik instalacyjny systemu e-broker Technologiczny v.1.0 Część 4 - Narzędzia informatyczne przeznaczone dla ośrodków innowacji Produkt finalny projektu innowacyjnego testującego pn.:

Bardziej szczegółowo

Referat pracy dyplomowej

Referat pracy dyplomowej Referat pracy dyplomowej Temat pracy: Wdrożenie intranetowej platformy zapewniającej organizację danych w dużej firmie na bazie oprogramowania Microsoft SharePoint Autor: Bartosz Lipiec Promotor: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu Instalacja SQL Server Express Logowanie na stronie Microsoftu Wybór wersji do pobrania Pobieranie startuje, przechodzimy do strony z poradami. Wypakowujemy pobrany plik. Otwiera się okno instalacji. Wybieramy

Bardziej szczegółowo

Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus. DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna

Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus. DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna Wydział Informatyki i Zarządzania Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna. Opracował: Paweł Obraniak Wrocław 2014

Bardziej szczegółowo

Oracle Designer. Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera :

Oracle Designer. Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera : Oracle Designer Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera : - modelowanie procesów biznesowych - analizę systemu informatycznego - projektowanie

Bardziej szczegółowo

I rok. semestr 1 semestr 2 15 tyg. 15 tyg. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. wykł. I rok. w tym. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer.

I rok. semestr 1 semestr 2 15 tyg. 15 tyg. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. wykł. I rok. w tym. Razem ECTS. laborat. semin. ECTS. konwer. Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach Kierunek Informatyka studia I stopnia inżynierskie studia stacjonarne 08- IO1S-13 od roku akademickiego 2015/2016 A Lp GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH kod Nazwa modułu

Bardziej szczegółowo

2011-11-04. Instalacja SQL Server Konfiguracja SQL Server Logowanie - opcje SQL Server Management Studio. Microsoft Access Oracle Sybase DB2 MySQL

2011-11-04. Instalacja SQL Server Konfiguracja SQL Server Logowanie - opcje SQL Server Management Studio. Microsoft Access Oracle Sybase DB2 MySQL Instalacja, konfiguracja Dr inŝ. Dziwiński Piotr Katedra InŜynierii Komputerowej Kontakt: piotr.dziwinski@kik.pcz.pl 2 Instalacja SQL Server Konfiguracja SQL Server Logowanie - opcje SQL Server Management

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 Bazy Danych LITERATURA C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 J. D. Ullman, Systemy baz danych, WNT - W-wa, 1998 J. D. Ullman, J. Widom, Podstawowy

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013

Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013 Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013 "Podróżnik nie posiadający wiedzy, jest jak ptak bez skrzydeł" Sa'Di, Gulistan (1258 rok) Szanowni Państwo, Yosi.pl to dynamicznie rozwijająca się firma z Krakowa.

Bardziej szczegółowo

Dane przestrzenne w relacyjnych bazach danych

Dane przestrzenne w relacyjnych bazach danych Jacek BARTMAN Uniwersytet Rzeszowski, Polska Dariusz SOBCZYŃSKI Politechnika Rzeszowska, Polska Dane przestrzenne w relacyjnych bazach danych Wstęp Nowoczesne społeczeństwo to społeczeństwo informacyjne,

Bardziej szczegółowo

Kurs Wizualizacja z WinCC SCADA - Zaawansowany. Spis treści. Dzień 1. I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410)

Kurs Wizualizacja z WinCC SCADA - Zaawansowany. Spis treści. Dzień 1. I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410) Spis treści Dzień 1 I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410) I-3 VBS w WinCC - Informacje ogólne I-4 Zastosowanie VBS w WinCC Runtime I-5 Wykorzystanie i wydajność

Bardziej szczegółowo

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API Dr inż. Janusz Pobożniak, pobozniak@mech.pk.edu.pl Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji produkcji Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO

WYKONANIE OPROGRAMOWANIA DEDYKOWANEGO Zapytanie ofertowe nr 1/2014 Wrocław, dn. 29.01.2014 Lemitor Ochrona Środowiska Sp. z o. o. ul. Jana Długosza 40, 51-162 Wrocław tel. recepcja: 713252590, fax: 713727902 e-mail: biuro@lemitor.com.pl NIP:

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7 I Wprowadzenie (wersja 0906) Kurs OPC S7 Spis treści Dzień 1 I-3 O czym będziemy mówić? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejście do komunikacji z urządzeniami automatyki I-6 Cechy podejścia dedykowanego

Bardziej szczegółowo

Tomasz Grześ. Systemy zarządzania treścią

Tomasz Grześ. Systemy zarządzania treścią Tomasz Grześ Systemy zarządzania treścią Co to jest CMS? CMS (ang. Content Management System System Zarządzania Treścią) CMS definicje TREŚĆ Dowolny rodzaj informacji cyfrowej. Może to być np. tekst, obraz,

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 2. Wykład 1

Bazy danych 2. Wykład 1 Bazy danych 2 Wykład 1 Sprawy organizacyjne Materiały i listy zadań zamieszczane będą na stronie www.math.uni.opole.pl/~ajasi E-mail: standardowy ajasi@math.uni.opole.pl Sprawy organizacyjne Program wykładu

Bardziej szczegółowo

GML w praktyce geodezyjnej

GML w praktyce geodezyjnej GML w praktyce geodezyjnej Adam Iwaniak Kon-Dor s.c. Konferencja GML w praktyce, 12 kwietnia 2013, Warszawa SWING Rok 1995, standard de jure Wymiany danych pomiędzy bazami danych systemów informatycznych

Bardziej szczegółowo

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 Cel wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działanie systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania bazodanowe EnterpriseDB

Rozwiązania bazodanowe EnterpriseDB Rozwiązania bazodanowe EnterpriseDB Bogumił Stoiński RHC{E,I,X} B2B Sp. z o.o. 519 130 155 bs@bel.pl PostgreSQL Ponad 20 lat na rynku Jedna z najpopularniejszych otwartych relacyjnych baz danych obok MySQL

Bardziej szczegółowo

GE Security. Alliance. zaawansowany system zarządzania bezpieczeństwem

GE Security. Alliance. zaawansowany system zarządzania bezpieczeństwem GE Security Alliance zaawansowany system zarządzania bezpieczeństwem Podstawowe cechy systemu Alliance: Aplikacja wielostanowiskowa maksymalnie 1 serwer + 9 stacji klienckich Umożliwia jednoczesną pracę

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i realizacja elektronicznego dziennika ocen ucznia Autor: Grzegorz Dudek wykonanego w technologii ASP.NET We współczesnym modelu edukacji, coraz powszechniejsze

Bardziej szczegółowo

PL 198457 B1. ABB Sp. z o.o.,warszawa,pl 17.12.2001 BUP 26/01. Michał Orkisz,Kraków,PL Mirosław Bistroń,Jarosław,PL 30.06.

PL 198457 B1. ABB Sp. z o.o.,warszawa,pl 17.12.2001 BUP 26/01. Michał Orkisz,Kraków,PL Mirosław Bistroń,Jarosław,PL 30.06. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 198457 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340813 (51) Int.Cl. G06F 17/21 (2006.01) G06Q 10/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wizualizacji produkcji i kontroli parametrów jakościowych papierosów

Zintegrowany system wizualizacji produkcji i kontroli parametrów jakościowych papierosów Zintegrowany system wizualizacji produkcji i kontroli parametrów jakościowych papierosów British-American Tobacco Polska S.A. produkuje papierosy stanowiące ofertę dla konsumentów oczekujących stałego

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Pomiar czasu przetwarzania rozproszonych zapytań w ewoluujących silnikach serwerów baz danych SQL Microsoft Server.

Pomiar czasu przetwarzania rozproszonych zapytań w ewoluujących silnikach serwerów baz danych SQL Microsoft Server. Zeszyty Naukowe Wydziału Elektroniki i Informatyki, Nr 3, pp. 81 88, 2011 Alicja Kilińska Wiśniewska Politechnika Koszalińska Wydział Informatyki i Elektroniki Pomiar czasu przetwarzania rozproszonych

Bardziej szczegółowo

Sterowniki Programowalne (SP)

Sterowniki Programowalne (SP) Sterowniki Programowalne (SP) Wybrane aspekty procesu tworzenia oprogramowania dla sterownika PLC Podstawy języka funkcjonalnych schematów blokowych (FBD) Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i

Bardziej szczegółowo

ZAPOZNANIE SIĘ ZE SPOSOBEM PRZECHOWYWANIA

ZAPOZNANIE SIĘ ZE SPOSOBEM PRZECHOWYWANIA LABORATORIUM SYSTEMÓW MOBILNYCH ZAPOZNANIE SIĘ ZE SPOSOBEM PRZECHOWYWANIA DANYCH NA URZĄDZENIACH MOBILNYCH I. Temat ćwiczenia II. Wymagania Podstawowe wiadomości z zakresu obsługi baz danych i języka SQL

Bardziej szczegółowo

Część I Dostęp do danych oraz moŝliwości programowe (silnik bazy danych)

Część I Dostęp do danych oraz moŝliwości programowe (silnik bazy danych) Spis treści Wstęp... xi Część I Dostęp do danych oraz moŝliwości programowe (silnik bazy danych) 1 Program SQL Server Management Studio oraz język Transact SQL... 3 Omówienie programu SQL Server Management

Bardziej szczegółowo

MASKI SIECIOWE W IPv4

MASKI SIECIOWE W IPv4 MASKI SIECIOWE W IPv4 Maska podsieci wykorzystuje ten sam format i sposób reprezentacji jak adresy IP. Różnica polega na tym, że maska podsieci posiada bity ustawione na 1 dla części określającej adres

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Syenbi BI & Syenbi BI Pro Prezentacja systemu:

Syenbi BI & Syenbi BI Pro Prezentacja systemu: Syenbi BI & Syenbi BI Pro Prezentacja systemu: Syenbi BI & Syenbi BI Pro System monitorowania parku maszynowego / maszyn przemysłowych do analizy biznesowej. Program Syenbi BI analizuje informacje, pokazując

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu Microsoft Forefront Client Security, jako przykład osiągnięcia bezpieczeństwa informatycznego.

Wdrożenie systemu Microsoft Forefront Client Security, jako przykład osiągnięcia bezpieczeństwa informatycznego. Wdrożenie systemu Microsoft Forefront Client Security, jako przykład osiągnięcia bezpieczeństwa informatycznego. Założenia projektowe Najistotniejszym założeniem związanym z zapewnieniem bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI asix Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6 Pomoc techniczna Dok. Nr PLP0016 Wersja:08-12-2010 ASKOM i asix to zastrzeżony znak firmy ASKOM Sp. z o. o.,

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI NOWOCZESNYCH ZINTEGROWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA RUCHEM NA PRZYKŁADZIE SYSTEMU WARSZAWSKIEGO

MOŻLIWOŚCI NOWOCZESNYCH ZINTEGROWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA RUCHEM NA PRZYKŁADZIE SYSTEMU WARSZAWSKIEGO MOŻLIWOŚCI NOWOCZESNYCH ZINTEGROWANYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA RUCHEM NA PRZYKŁADZIE SYSTEMU WARSZAWSKIEGO Zintegrowany System Zarządzania opracował: Sebastian Kubanek Ruchem w Warszawie Cele Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH wprowadzenie. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski

BAZY DANYCH wprowadzenie. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski BAZY DANYCH wprowadzenie Opracował: dr inż. Piotr Suchomski Prowadzący Katedra Systemów Multimedialnych dr inż. Piotr Suchomski (e-mail: pietka@sound.eti.pg.gda.pl) (pok. 730) dr inż. Andrzej Leśnicki

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Akcelerator 3D Potok graficzny

Plan wykładu. Akcelerator 3D Potok graficzny Plan wykładu Akcelerator 3D Potok graficzny Akcelerator 3D W 1996 r. opracowana została specjalna karta rozszerzeń o nazwie marketingowej Voodoo, którą z racji wspomagania procesu generowania grafiki 3D

Bardziej szczegółowo

SYSTEM SCADA DO OCHRONY KATODOWEJ SCADA SYSTEM FOR CATHODIC PROTECTION

SYSTEM SCADA DO OCHRONY KATODOWEJ SCADA SYSTEM FOR CATHODIC PROTECTION XII Krajowa Konferencja POMIARY KOROZYJNE W OCHRONIE ELEKTROCHEMICZNEJ XII National Conference CORROSION MEASUREMENTS IN ELECTROCHEMICAL PROTECTION 19-21. 09. 2012 Jurata, Poland SYSTEM SCADA DO OCHRONY

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI

MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI Agnieszka Buczaj Zakład Fizycznych Szkodliwości Zawodowych, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie Halina Pawlak Katedra

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Licencja Microsoft Windows SQL Server Standard 2012 (nie OEM) lub w pełni równoważny oraz licencja umożliwiająca dostęp do Microsoft Windows SQL Server Standard

Bardziej szczegółowo

SYSTEM HYDROGRAFICZNY RZGW W SZCZECINIE

SYSTEM HYDROGRAFICZNY RZGW W SZCZECINIE SYSTEM HYDROGRAFICZNY RZGW W SZCZECINIE. GROMADZENIE, PRZETWARZANIE ORAZ WIZUALIZACJA CIĄGŁEJ INFORMACJI BATYMETRYCZNEJ RZEKI ODRY KRZYSZTOF IWAN, TOMASZ ZAWADZKI REGIONALNY ZARZĄD GOSPODARKI WODNEJ W

Bardziej szczegółowo

Systemy Wspomagania Zarządzania Produkcją (MES) ABB Sp. z o.o.

Systemy Wspomagania Zarządzania Produkcją (MES) ABB Sp. z o.o. Dział Automatyki Procesowej Systemy Wspomagania Zarządzania Produkcją (MES) ABB Sp. z o.o. na bazie Artur Zabielski Copyright 2007 ABB Systemu Sterowania Freelance800F Wprowadzenie ES/OS Freelance 800F

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące budowania infrastruktury sprzętowej systemu Comarch ERP XL 2016.0. Aktualizacja dokumentu: 2015-09-25

Zalecenia dotyczące budowania infrastruktury sprzętowej systemu Comarch ERP XL 2016.0. Aktualizacja dokumentu: 2015-09-25 Zalecenia dotyczące budowania infrastruktury sprzętowej systemu Comarch ERP XL 2016.0 Aktualizacja dokumentu: 2015-09-25 Copyright 2015 COMARCH Wszelkie prawa zastrzeżone Nieautoryzowane rozpowszechnianie

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane bazy danych i hurtownie danych Wydział Informatyki Politechnika Białostocka

Zaawansowane bazy danych i hurtownie danych Wydział Informatyki Politechnika Białostocka Zaawansowane bazy danych i hurtownie danych Wydział Informatyki Politechnika Białostocka wiosna 2014 Prowadzący: Agnieszka Oniśko-Drużdżel, Marek J. Drużdżel pokój: 207, Wiejska 45A telefon: 85-746 9086

Bardziej szczegółowo

Oracle Application Express -

Oracle Application Express - Oracle Application Express - Wprowadzenie Wprowadzenie Oracle Application Express (dawniej: HTML DB) to narzędzie do szybkiego tworzenia aplikacji Web owych korzystających z bazy danych Oracle. Od użytkownika

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYZACJA PROCESU PROJEKTOWANIA RUR GIĘTYCH W OPARCIU O PARAMETRYCZNY SYSTEM CAD

AUTOMATYZACJA PROCESU PROJEKTOWANIA RUR GIĘTYCH W OPARCIU O PARAMETRYCZNY SYSTEM CAD mgr inż. Przemysław Zawadzki, email: przemyslaw.zawadzki@put.poznan.pl, mgr inż. Maciej Kowalski, email: e-mail: maciejkow@poczta.fm, mgr inż. Radosław Wichniarek, email: radoslaw.wichniarek@put.poznan.pl,

Bardziej szczegółowo

Hurtownie danych - przegląd technologii

Hurtownie danych - przegląd technologii Hurtownie danych - przegląd technologii Problematyka zasilania hurtowni danych - Oracle Data Integrator Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Robert.Wrembel@cs.put.poznan.pl www.cs.put.poznan.pl/rwrembel

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia KURS SPD i PD Administrator szkolnej pracowni internetowej Kurs MD1 Kurs MD2 Kurs MD3 (dla szkół ponadgimnazjalnych)

Program szkolenia KURS SPD i PD Administrator szkolnej pracowni internetowej Kurs MD1 Kurs MD2 Kurs MD3 (dla szkół ponadgimnazjalnych) Miejsce prowadzenia szkolenia Program szkolenia KURS SPD i PD Administrator pracowni internetowej Kurs MD1 Kurs MD2 Kurs MD3 (dla szkół ponadgimnazjalnych) Pracownie komputerowe znajdujące się w wyznaczonych

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie. dr inż. Adam Piórkowski. Jakub Osiadacz Marcin Wróbel

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie. dr inż. Adam Piórkowski. Jakub Osiadacz Marcin Wróbel Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Problem magazynowania i przetwarzania wielkoformatowych map i planów geologicznych. Promotor: dr inż. Adam Piórkowski Autorzy: Jakub Osiadacz

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 5 - GRUPA PRODUKTÓW 5: OPROGRAMOWANIE BAZODANOWE

ZAŁĄCZNIK NR 5 - GRUPA PRODUKTÓW 5: OPROGRAMOWANIE BAZODANOWE ZAŁĄCZNIK NR 5 - GRUPA PRODUKTÓW 5: OPROGRAMOWANIE BAZODANOWE Opis przedmiotu zamówienia Licencja na Microsoft SQL Server 2008 R2 Standard Edition Gov. MOLP 1 CPU (2 szt.) lub Licencja na Microsoft SQL

Bardziej szczegółowo

Dysk 20GB przestrzeni Ajax Ajax 1.0 Baza danych MS SQL 2005 lub 2008 Express Java Java 6 run time Microsoft Silverlight 3.

Dysk 20GB przestrzeni Ajax Ajax 1.0 Baza danych MS SQL 2005 lub 2008 Express Java Java 6 run time Microsoft Silverlight 3. Systemy do kompleksowej administracji środowiskiem IT : Symantec Management Platform Solutions - rozwiązanie ułatwiające zarządzanie zasobami informatycznym Głównym zadaniem podlegającym kompetencji działu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Funkcje systemu operacyjnego Zapewnia obsługę dialogu między użytkownikiem a komputerem Nadzoruje wymianę informacji między poszczególnymi urządzeniami systemu komputerowego Organizuje zapis

Bardziej szczegółowo

Asix. Konfiguracja serwera MS SQL dla potrzeb systemu Asix. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI

Asix. Konfiguracja serwera MS SQL dla potrzeb systemu Asix. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI Asix Konfiguracja serwera MS SQL dla potrzeb systemu Asix Pomoc techniczna Dok. Nr PLP0024 Wersja:2015-03-04 ASKOM i Asix to zastrzeżony znak firmy ASKOM Sp.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition. e STOMis

Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition. e STOMis Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition e STOMis Strona:1 z 10 I. Wymagania sprzętowe i wymagania w zakresie programowania systemowego. Wymagania

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia

Wyjaśnienia treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia Warszawa, dnia 28 sierpnia 2013 r. Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Wdrożenie witryny intranetowej i systemu zarządzania tożsamością wraz z dostawą licencji" (nr

Bardziej szczegółowo

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni Akademia Morska w Gdyni Gdynia 2004 1. Podstawowe definicje Baza danych to uporządkowany zbiór danych umożliwiający łatwe przeszukiwanie i aktualizację. System zarządzania bazą danych (DBMS) to oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

serwisy W*S ERDAS APOLLO 2009

serwisy W*S ERDAS APOLLO 2009 serwisy W*S ERDAS APOLLO 2009 1 OGC (Open Geospatial Consortium, Inc) OGC jest międzynarodowym konsorcjum 382 firm prywatnych, agencji rządowych oraz uniwersytetów, które nawiązały współpracę w celu rozwijania

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura PLGrid Nowa jakość usług informatycznych w służbie nauki

Infrastruktura PLGrid Nowa jakość usług informatycznych w służbie nauki Infrastruktura PLGrid Nowa jakość usług informatycznych w służbie nauki Maciej Czuchry, Mariola Czuchry ACK Cyfronet AGH Katedra Robotyki i Mechatroniki, Kraków 2015 Agenda ACK Cyfronet AGH główne kompetencje

Bardziej szczegółowo

Procedury techniczne modułu Forte Kontroling. Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji

Procedury techniczne modułu Forte Kontroling. Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Procedury techniczne modułu Forte Kontroling Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Strona 2 z 5 Moduł Kontroling Systemu Zarzadzania Forte

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego. (Centrum Bezpieczeństwa Miasta)

Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego. (Centrum Bezpieczeństwa Miasta) Zintegrowana platforma zarządzania miastem w kontekście bezpieczeństwa publicznego (Centrum Bezpieczeństwa Miasta) Gdańsk 2014 Atena Partnerem 2013 Spis treści 1 Cechy zintegrowanej platformy zarządzania

Bardziej szczegółowo

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych Opracowanie zasad tworzenia programów ochrony przed hałasem mieszkańców terenów przygranicznych związanych z funkcjonowaniem duŝych przejść granicznych Opracowanie metody szacowania liczebności populacji

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(95)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(95)/2013 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(95)/2013 Stanisław Radkowski 1, Krzysztof Rokicki 2 INFORMATYCZNY ROZPROSZONY SYSTEM BAZODANOWY DO EWIDENCJONOWANIA PORAD EKSPERCKICH 1. Wstęp Opisywany w niniejszej

Bardziej szczegółowo

risk AB ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACYJNYM Dodatkowe możliwości programu: RYZYKO BRAKU ZGODNOŚCI PRALNIA

risk AB ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACYJNYM Dodatkowe możliwości programu: RYZYKO BRAKU ZGODNOŚCI PRALNIA risk AB ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACYJNYM Dodatkowe możliwości programu: RYZYKO BRAKU ZGODNOŚCI PRALNIA PRZEZNACZENIE I ZADANIA PROGRAMU Program risk AB jest narzędziem informatycznym wspierającym proces

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

Implementacja standardu GML w oprogramowaniu firmy INTERGRAPH

Implementacja standardu GML w oprogramowaniu firmy INTERGRAPH Implementacja standardu GML w oprogramowaniu firmy INTERGRAPH Intergraph Corporation, Security, Government & Infrastructure Division (SG&I) Wydział Geodezji i Kartografii PW, Zakład Kartografii Bartłomiej

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Dr inż. Grzegorz Ćwikła Stanowisko do monitoringu systemów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Informatyka Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy w ramach treści kierunkowych, moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium BAZY DANYCH Databases Forma studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Opis ten dotyczy wydziałów orzeczniczych.

Wstęp. Opis ten dotyczy wydziałów orzeczniczych. Wstęp. Opis ten dotyczy wydziałów orzeczniczych. W związku z przekształceniem 79 Sądów w Wydziały Zamiejscowe i związane z tym liczne zapytania odnośnie strony technicznej i sposobu przygotowania baz danych

Bardziej szczegółowo

Jednolite zarządzanie użytkownikami systemów Windows i Linux

Jednolite zarządzanie użytkownikami systemów Windows i Linux Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Paweł Gliwiński Nr albumu: 168470 Praca magisterska na kierunku Informatyka Jednolite

Bardziej szczegółowo

Audyt oprogramowania. Artur Sierszeń asiersz@kis.p.lodz.pl http://bzyczek.kis.p.lodz.pl

Audyt oprogramowania. Artur Sierszeń asiersz@kis.p.lodz.pl http://bzyczek.kis.p.lodz.pl Audyt oprogramowania Artur Sierszeń asiersz@kis.p.lodz.pl http://bzyczek.kis.p.lodz.pl Cel audytu Audyt oprogramowania polega na analizie stanu oprogramowania zainstalowanego w firmie uporządkowaniu i

Bardziej szczegółowo

InPro BMS InPro BMS SIEMENS

InPro BMS InPro BMS SIEMENS InPro Siemens OPC InPro BMS Produkt InPro BMS jest w sprzedaży od 2000 roku. W ostatnich kilku latach staliśmy się liderem wśród dostawców informatycznych rozwiązań dla systemów bezpieczeństwa. Oferowane

Bardziej szczegółowo

Serwer druku w Windows Server

Serwer druku w Windows Server Serwer druku w Windows Server Ostatnimi czasy coraz większą popularnością cieszą się drukarki sieciowe. Często w domach użytkownicy posiadają więcej niż jedno urządzenie podłączone do sieci, z którego

Bardziej szczegółowo