STANOWISKO DO BADANIA I POMIARÓW PARAMETRÓW TRANSMISJI WEKTOROWEJ W SYSTEMIE ADSL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STANOWISKO DO BADANIA I POMIARÓW PARAMETRÓW TRANSMISJI WEKTOROWEJ W SYSTEMIE ADSL"

Transkrypt

1 Paweł Turcza Tomasz Zieliński 2 Marek Sikora 2 Zdzisław Papir 2 Akademia Górniczo Hutnicza, Katedra Metrologii, 2 Telekomunikacji Al. Mickiewicza 30, Kraków, Poznańskie Warsztaty Telekomunikacyjne Poznań 7-8 grudnia 2006 STANOWISKO DO BADANIA I POMIARÓW PARAMETRÓW TRANSMISJI WEKTOROWEJ W SYSTEMIE ADSL Streszczenie: Przeniki występujące w trakcie transmisji danych kablem wieloparowym stanowią główne ograniczenie w dalszym zwiększaniu przepustowości systemów ADSL i VDSL. W celu ich kompensacji jest stosowana transmisja wektorowa. Artykuł prezentuje wykonane stanowisko do badania i pomiaru parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL. Pozwala ono na sprzętową realizację transmisji wektorowej w kierunku od centrali do abonenta z użyciem 4 linii ADSL. Taka liczba linii wystarcza do oceny zysku wynikającego z użycia transmisji wektorowej oraz pozwala na realizację całości stanowiska w oparciu o jeden szybki procesor sygnałowy TMS320C646T firmy Texas Instruments.. WSTĘP Jednym z bardziej szkodliwych zjawisk występujących w wieloparowych, wieloużytkownikowych systemach transmisji typu ADSL/VDSL są przeniki między sąsiednimi parami skrętki w kablu. W klasycznej architekturze ADSL [, 2, 3] z wieloma użytkownikami problem przeników jest rozwiązywany poprzez stosowanie statycznych masek dopuszczalnych gęstości widmowych transmitowanych sygnałów. Takie podejście zakłada najgorszy przypadek sprzężenia elektromagnetycznego i choć nie jest najefektywniejsze to pozwala na ustalenie takiego rozkładu mocy nadajników w funkcji częstotliwości dla każdego z systemów transmisyjnych, który umożliwia ich współistnienie przy założonej szybkości transmisji. Znacznie efektywniejsze są systemy wyposażone w mechanizm dynamicznego zarządzania widmem mocy DSM (Dynamic Spectrum Management) [4]. Ponieważ mechanizm ten został wprowadzony dość późno występuje on w trzech wariantach różniących się stopniem skuteczności i wymaganej koordynacji pomiędzy modemami pracującymi w systemie. Algorytmy DSM o niskim stopniu koordynacji modemów opierają swoje działanie na ciągłej estymacji widma mocy zakłóceń (przeników) i charakterystyki tłumienia kanału. Na tej podstawie wyznaczany jest stosunek sygnał-szum dla poszczególnych kanałów i dokonywana jest optymalna alokacja mocy i bitów dla poszczególnych nośnych [5, 6]. Największy wzrost przepustowości można uzyskać stosując synchroniczną transmisję wektorową [7, 8], Praca naukowa finansowana ze środków budżetowych na naukę jako projekt badawczy nr: 3 TD wymagającą najwyższego poziomu DSM-3 koordynacji. W takich warunkach możliwa jest redukcja przeników zdalnych (FEXT) poprzez prekompensację [9, 0]. Podczas tej procedury cała wiązka przewodów traktowana jest jako jeden kanał typu MIMO (Multiple Inputs Multiple Outputs) i algorytm maksymalizuje łączną przepustowość całego toru. W niniejszej pracy przedstawiono opracowane i wykonane stanowisko do badania i pomiaru parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL. Pozwala ono na sprzętową realizację transmisji wektorowej w kierunku od centrali do abonenta z użyciem 4 linii ADSL. Taka liczba linii wystarcza do oceny zysku wynikającego z użycia transmisji wektorowej oraz pozwala na realizację całości stanowiska w oparciu o jeden szybki procesor sygnałowy TMS320C646T firmy Texas Instruments, taktowany zegarem GHz. Ponieważ kompensacja przeników wymaga synchronicznej pracy wszystkich nadajników ADSL oraz specjalnej, równoczesnej modyfikacji wszystkich transmitowanych sygnałów w oparciu o wyznaczoną transmitancję kanału wektorowego (MIMO). Realizacja tych zadań na przedstawionym w pracy stanowisku jednoprocesorowym jest o wiele łatwiejsza i atrakcyjniejsza niż implementacja wieloprocesorowa. W poszczególnych punktach artykułu kolejno omówiono: model systemu ADSL, model transmisji w kablu wieloparowym, liniową prekompensacji przeników FEXT, zaproponowaną architekturę systemu do badania i pomiaru parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL oraz działanie tego systemu, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania transferu EDMA. Artykuł zamykają wnioski końcowe. 2. MODEL SYSTEMU ADSL Miedziana skrętka telefoniczna wykorzystywana obecnie również do szybkiej transmisji danych charakteryzuje się bardzo długą odpowiedzią impulsową, znaczną zmiennością tłumienia w funkcji częstotliwości oraz możliwością występowania silnych interferencji wąskopasmowych. Efektywne wykorzystanie takiego medium do transmisji wymaga zastosowania tzw. modulacji wielonośnej. Taki typ modulacji poprzez podział całego pasma transmisyjnego na wiele równoległych subkanałów umożliwia osiągnięcie optymalnej przepustowości kanału

2 P/S+CP S/P CP transmisyjnego poprzez alokację stosownej ilości bitów do poszczególnych nośnych w zależności od ich stosunku sygnał/szum (SNR). Najczęściej stosowaną obecnie modulacją wielonośną jest modulacja wielotonowa DMT (Discrete MultiTone), w której operacja modulacji i demodulacji realizowana jest przy pomocy pary szybkich transformacji Fouriera (IFFT/FFT). Ten typ modulacji znany jest ze standardów ADSL i VDSL oraz OFDM [, 2]. Wielką zaletą modulacji DMT jest efektywny algorytm korekcji kanału bazujący na twierdzeniu o splocie dla dyskretnej transformaty Fouriera. Twierdzenie to dotyczy jednak splotu kołowego, a nie liniowego. Dlatego do transmitowanego sygnału dodaje się cykliczny prefiksu [] (patrz CP i CP na rys. ), co umożliwia symulację splotu kołowego przez splot liniowy, faktycznie realizowany przez kanał transmisyjny. System DMT działający zgodnie z powyższym opisem przedstawia rys. Równanie opisujące jego działanie ma postać X= W P h P W X n () gdzie (x y) oznacza splot x z y, tzn wektor, którego i- ty element jest równy j x(j)y(i-j), W jest macierzą dyskretnej transformacji Fouriera, a P= [ 0 P N P I P I N ] i P =[ 0 N P I N ] są macierzami odpowiedzialnymi za wprowadzenie i usunięcie cyklicznego prefiksu CP do/z transmitowanych danych. Macierz Λ - jest diagonalną macierz korektora FEQ, X jest wektorem transmitowanych symboli, n jest wektorem szumu. Jeśli długość odpowiedzi impulsowej kanału transmisyjnego h(n) nie przekracza długości cyklicznego prefiksu wprowadzanego przez układ serializatora (P/S) do transmitowanego sygnału, to na długości transmitowanego bloku, splot sygnału z odpowiedzią impulsową kanału h(n) jest splotem kołowym. Oznacza to, że macierz H tego splotu jest macierzą cyrkulacyjną i jako taka ma postać diagonalną w bazie Fouriera (H=W - ΛW). W takim przypadku równanie () można zapisać w formie X= W W W W X n Dodatkowy filtr korektora czasowego TEQ (rys. ), dokonuje skrócenia efektywnej odpowiedzi impulsowej linii c(n), co pozwala na używanie krótszego prefiksu i tym samym na zwiększenie przepustowości [, 2]. 3. MODEL TRANSMISJI W KABLU WIELOPAROWYM W przypadku transmisji wielu użytkowników w kablu wieloparowym, wektor szumu n występujący w równaniu () zawiera dodatkowo składowe pochodzące od przeników pomiędzy sąsiednimi parami przewodów w kablu. Składowa ta często jest składową dominującą. W systemie, w którym ramki danych poszczególnych użytkowników (K) transmitowane są synchronicznie, równanie opisujące n-tą odebraną ramkę przez k-tego X 0,k X,k Rys. Schemat blokowy modemu ADSL. użytkownika (z uwzględnieniem przeników FEXT od pozostałych K- użytkowników) może być zapisane w formie X n k = k W P K m= h k,m P W X n m n k (2) gdzie h k,m = [h k,m (0),, h k,m (L h )] T jest odpowiedzią impulsową kanału łączącego m ty nadajnik z k tym odbiornikiem (rys. 2). Jeśli dodatkowo długości odpowiedzi impulsowych h k,m nie przekraczają długości cyklicznego prefiksu, to przeniki od różnych częstotliwości nośnych są do siebie ortogonalne podobnie jak same nośne. Pozwala to na analizę równania (2) niezależnie dla poszczególnych nośnych. Z tego powodu wartości symboli odebranych przez użytkowników na i-tej nośnej są równe gdzie X i,n =[ X i, n X i, n = i H i X i,n N i, n 2 X i, n X K i,n ] T, X i,n =[ X i, n X 2 i, n X K i, n ] T k X i,n oznacza symbol transmitowany na i-tej nośnej przez k ty modem, a X ˆ k i, n symboli odebrany - odpowiadający k,m X i,nk. Macierz [H i ] k,m = H i jest macierzą wartości transmitancji kanału MIMO dla i-tej nośnej, [Λ i] k k = λ i jest macierzą współczynników korektora FEQ dla i-tej nośnej, a N i,n jest wektorem próbek szumu po FFT. 2 3 CO IFFT x 0,k x,k c + TEQ X N-,k x N-,k h(n) W - P P - W Λ - NEXT h 33 ν h h 2 h 22 FEXT h 2 h 3 CP Rys 2. Kanał transmisyjny MIMO-DS. CO centrala, CP - użytkownicy. CP3 CP2 4. LINIOWA KOMPENSACJI PRZENIKÓW W rzeczywistym kanale transmisyjnym poziom sygnału bezpośrednio odbieranego jest znacznie wyższy od poziomu przeników. Oznacza, to że macierz transmitancji kanału dla i-tej częstotliwości nośnej [H i ] k, m =H i k,m, i=,, M FFT FEQ X 0,k X,k X N-,k jest macierzą nieosobliwą o elementach dominujących umieszczonych na diagonali tj. k m H i k, k H i k, m (3)

3 Korzystając z tej własności można skonstruować prosty i efektywny prekompensator liniowy o macierzy [9, 0] P i = i H i diag H i (4) Łatwo sprawdzić, że taki sposób konstrukcji macierzy prekompensatora zapewnia całkowitą eliminację przeników FEXT czyniąc macierz kanału diagonalną H i P i = i diag H i Czynnik normalizujący β i dobrany jest tak, aby nie dopuścić do wzrostu transmitowanej mocy sygnału na skutek prekompensacji [9] tzn. i [P i X i ] row k 2 [X i ] row k 2 Ze względu na warunek (3) w praktyce β i. 5. ZAŁOŻENIA PROJEKTOWE I ARCHITEKTURA SYSTEMU Ponieważ nadrzędnym celem projektu było sprawdzenie działania opracowanych algorytmów estymacji kanału wektorowego [, 2] zdecydowano, że głównym kryterium wyboru architektury systemu powinna być łatwość ich implementacji i testowania. Wstępnie zdecydowano, że jednostką sterującą będzie pojedynczy układ TMS320C646. Wybór procesora TMS320C646 został podyktowany jego wysoką mocą obliczeniowa (8000 MIPS) znaczną ilością (8 Mbit) pamięci RAM umieszczonej na strukturze układu oraz architekturą zoptymalizowana pod katem cyfrowego przetwarzania sygnałów. Niewątpliwą zaletą tego procesora jest również 64 kanałowy kontroler EDMA (Enhanced Direct Memory Access) o rozbudowanych możliwościach konfiguracyjnych, zapewniający wydajna współpracę z urządzeniami peryferyjnymi. Aby upewnić się w słuszności wyboru w tabeli zestawiono szacunkowe dane dotyczące ilości cykli obliczeniowych dla poszczególnych operacji wykonywanych przez system. Ponieważ zdecydowano o przyjęciu wartości SNR w poszczególnych kanałach jako miary jakości transmisji, w obecnej wersji systemu algorytmy kodowania nadmiarowego nie zostały zaim- Tab. Zestawienie operacji wraz z ilością cykli zegarowych. MC/s milion cykli zegarowych na sekundę Operacja FFT (4x) DSP_fft6x6r IFFT (4x) DSP_ifft6x32 FEQ (4x) implementacja w C Prekompensacja (x) implementacja w C Równanie Cykle/ramka MC/s 2 4x ,8 2 4x ,8 2 4x024 6,3 4 x892 32,7 TEQ 6 taps (4x) 2 4x ,7 Razem 20 PLD (XCR 328) FIFO FIFO FIFO FIFO Przetwornik C/A DAC Przetwornik 435 C/A DAC Przetwornik 435 C/A Przetwornik DAC 435 C/A DAC 435 Nadajnik linii DSP (TMS 320C646T) Dekoder adresowy Współpraca z AFE AFE302 Multiplexer analogowy MAX 355 Odbiornik linii Rys 3. Schemat blokowy systemu wektorowej transmisji standardu ADSL. plementowane. Wymagana ilość MC/s jest 5 razy niższa od tej z jaką pracuje wybrany procesor (GHz). Schemat blokowy systemu przedstawiono na rys 3. Można w nim wyróżnić dwa istotne bloki funkcjonalne: cześć cyfrową w skład której wchodzi wspomniany procesor sygnałowy wraz z elementami koniecznymi do jego poprawnej pracy, oraz część analogowa przeznaczona do nadawania i odbioru sygnałów z linii telefonicznych wykonaną w oparciu o specjalizowane (dedykowane) układy scalone firm Texas Instruments i National Semiconductors. W części cyfrowej wykorzystano moduł uruchomieniowy procesora TMS320C646 oferowany przez producenta, zawierający oprócz procesora szereg narzędzi ułatwiających uruchamianie układu. Zastosowany moduł pozwala również na bezpośredni dostęp do magistral procesora DSP. Ponieważ układy wejścia/wyjścia umieszczone są w przestrzeni adresowej procesora, procesor DSP współpracuje z układami peryferyjnymi przez magistrale równoległą przeznaczoną do obsługi pamięci (EMIFA). Poprawną współpracę z układami peryferyjnymi uzyskano dzięki zastosowaniu układu PLD typu XCR328 firmy XILINX. Układ ten należy do grupy układów CPLD o niskim poborze mocy, posiada 28 programowalnych makrokomórek oraz interfejs JTAG pozwalający na szybkie dokonywanie zmian oprogramowania bez konieczności demontażu prototypu. W układzie tym zrealizowano dekoder adresowy, układ sterujący przetwornikami DAC oraz moduł odpowiedzialny za sterowanie torem odbiorczym opartym o układ AFE 302. Schemat blokowy ilustrujący współpracę układu XCR328 z układem AFE302 przedstawiono na rys 4. Pierwszy z układów dokonuje konwersji strumienia

4 danych generowanych przez układ przetwornika do formatu akceptowalnego przez magistrale pamięci zewnętrznej procesora DSP, oraz odpowiada za zaprogramowanie rejestru sterującego układu, umożliwiając m.in. sterowanie wzmocnieniem toru odbiorczego i przełączaniem wzmacniaczy odbiorczych linii. Do zadań układu PLD należy również sterowanie multiplekserami analogowymi służącymi do przełączania torów odbiorczych. Do współpracy z przetwornikami DAC użyto rejestrów zatrzaskowych (zrealizowanych w układzie XCR328), które wraz z rejestrami wbudowanymi w przetworniki tworzą dwupozycyjną kolejkę FIFO kompensującą opóźnienia jakie występują pomiędzy zgłoszeniem żądania wykonania transferu do układu DMA, a faktycznym czasem jego realizacji. CLKNIB CLKNIB CLK MUX Magistrala danych D6 4 rejestr danych 6 4Ν Ν 6 D6 rejestr sterujący AFE302 XCR328 Rys 4. Współpraca układów AFE302 i XCR328. Cześć analogową systemu zbudowano w oparciu o zestaw specjalizowanych układów scalonych firm Texas Instruments oraz National Semiconductors. W części nadawczej zastosowano 4-bitowe przetworniki analogowo-cyfrowe DAC435 o prędkości próbkowania do 35 MHz. Tak wysoka częstotliwość próbkowania pozwala na zastosowanie operacji nadpróbkowania i w ten sposób uzyskania redukcji wymagań co do analogowych filtrów rekonstruujących. Sygnały wyjściowe przetworników poddawane są filtracji w dolnoprzepustowych filtrach aktywnych w układzie Butterwortha o częstotliwości granicznej, MHz. Filtry zbudowano w oparciu o szybkie wzmacniacze operacyjne LMH6643. Przyjeto założenie, że projektowany system do transmisji wektorowej powinien pracować w pasmie od 28 khz do, MHz dla linii transmisyjnych o impedancji 00 Ω. Ponieważ sygnały przesyłane z modulacją wielotonową charakteryzują się wysokim współczynnikiem szczytu o wartościach rzędu 5,5 6 dlatego w opisywanym projekcie przyjęto jego wartość na poziomie 5,3. Założono również widmową gęstość mocy sygnału na poziomie 40 dbm/hz. Poprawna transmisja sygnału o założonych parametrach wymaga zastosowania wzmacniaczy operacyjnych o wysokim napięciu zasilania. W związku z tym powszechną praktyką jest budowanie wzmacniaczy linii w oparciu o układ mostkowy, obciążony transformatorem podwyższającym napięcie. W projekcie zastosowano wzmacniacze operacyjne THS 6092 firmy Texas Instruments, współpracujące z transformatorem centralowym ADSL X8502 firmy Coilcraft. Tor odbiorczy systemu składa się z zespołu wzmacniaczy wstępnych, zbudowanych na układzie THS6062, multipleksera analogowego 4x typu MAX355 oraz specjalizowanego układu scalonego AFE302. Układ ten łączy w sobie funkcjonalność wzmacniacza o regulowanym wzmocnieniu, 4 bitowego przetwornika analogowo-cyfrowego i układu odtwarzania przebiegu zegarowego. Re{DAC 0 (0)} Im{DAC 0 (0)} Re{DAC 0 ()} Im{DAC 0 ()} Re{DAC (0)} Im{DAC (0)} Re{DAC ()} Im{DAC ()} Re{DAC 3 (0)} Im{DAC 3 (0)} Re{DAC 3 ()} Im{DAC 3 ()} FRMIDX ELEIDX = 2N Rys 5. Bufor pierścieniowy toru nadawczego. 6. OPIS PRACY SYSTEMU Opisany system do transmisji wektorowej został zaprojektowany tak, aby zminimalizować zaangażowanie procesora DSP w proces nadawania i odbioru danych. W tym celu wykorzystano wbudowany w procesor kontroler EDMA. Kontroler ten dzięki zaawansowanym możliwościom konfiguracyjnym pozwala na realizacje nawet bardzo skomplikowanych zadań transmisyjnych. W przedstawionym systemie wszystkie żądania transferów danych realizowane przez układ EDMA zgłaszane są sygnałem zegarowym generowanym w układzie AFE 302 (patrz rys 4). Do transmisji danych pomiędzy pamięcią procesora DSP a każdym z czterech kanałów przetworników DAC wykorzystano 4 bufory pierścieniowe o długości 2N każdy, gdzie N=52 jest długością ramki ADSL. Bufory te umieszczone są w pamięci tak jak przedstawia to rys. 5. Bufory nadajników zawierają sygnały otrzymane w

5 wyniku odwrotnej transformacji Fouriera transmitowanych konstelacji, a więc sygnały zespolone. Jednak nadajniki sterowane są tylko składowymi rzeczywistymi tych sygnałów. Możliwości zaprogramowania sposobu generowania adresu kolejnego elementu w ramce EDMA (ELEIDX) i adresów kolejnych ramek (FRMIDX) pozwoliła na uniknięcie operacji rozdzielania tych sygnałów na poszczególne składowe. Dodatkowo umożliwiła użycie tylko jednego kanału EDMA do obsługi czterech buforów, tak że pojedyncze żądanie transferu powoduje wysłanie czterech słów oznaczonych na rys 5 jako DAC 0 (n),,dac 3 (n) (tworzących tzw. ramkę EDMA) do kolejki przetworników DAC. Po zakończeniu transferu bieżącej ramki układ EDMA zwiększa wartość rejestru adresowego o FRMIDX, przygotowując się tym samym do obsłużenia kolejnego żądania, oraz generuje zdarzenie, które może uruchomić inny, wybrany kanał EDMA. W opisywanym systemie możliwość ta została wykorzystana do odczytu danych pochodzących z toru odbiorczego (AFE302). W ten sposób uzyskano synchroniczność pracy toru nadawczego i odbiorczego. Długość każdego z buforów pierścieniowych wynosi 2N, co pozwala na bezpieczne wykonywanie operacji przetwarzania na jednej części bufora podczas gdy układ EDMA zajęty jest kopiowaniem z/do drugiej części bufora. WNIOSKI KOŃCOWE W artykule przedstawiono zbudowane stanowisko do badania i pomiarów parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL, z zastosowaniem tylko jednego ale za to bardzo szybkiego, stałoprzecinkowego procesora sygnałowego TMS320C646T firmy Texas Instruments (taktowanego zegarem GHz). Umożliwia ono synchroniczne nadawanie oraz odbiór danych w czterech kanałach równocześnie. Przeprowadzone wstępne testy poprawności jego działania potwierdzają poprawność przyjętych założeń projektowych, trafności doboru poszczególnych elementów oraz ich wzajemnej konfiguracji i współdziałania. W chwili obecnej na ukończeniu jest tworzenie oprogramowania w języku C do wektorowego, adaptacyjnego nadawania i odbioru danych. Przyszłe prace będą dotyczyły praktycznego testowania koncepcji dynamicznego zarządzania widmem mocy nadawanych sygnałów w stworzonym stanowisku oraz poszukiwania optymalnych wartości parametrów DSM. SPIS LITERATURY [] J. A. Bingham, "ADSL, VDSL, and Multicarrier Modulation", John Wiley & Sons: New York, [2] D. J. Rauschmayer, "ADSL/VDSL Principles: A Practical and Precise Study of Asymmetric Digital Subscriber Lines and Very High Speed Digital Subscriber Lines," Macmillan Technology Series, 999. [3] Asymmetrical digital subscriber line (ADSL) transceivers, ITU Std. G.992., 999. [4] Spectrum Management for Loop Transmission Systems, ANSI Std. T.47, Issue 2, [5] R. Cendrillon, M. Moonen, J. Verliden, T. Bostoen, W. Yu, "Optimal Multi-user Spectrum Management for Digital Subscriber Lines", IEEE Int. Conference on Communications, Paris [6] E. Bogaert, T. Bostoen, J. Elsen, R. Cendrillon, M. Moonen, "DSM in practice: Iterative Water-Filling implemented on ADSL modems", IEEE Int. Conference on Acoustics, Speech and Signal Processing, Montreal [7] G. Ginis, J. Cioffi, "Vectored Transmission for Digital Subscriber Line Systems, " IEEE Journal on Selected Areas in Communications, vol. 20, no. 5, pp , June [8] J.M. Cioffi, "DSL Advances, "Dynamic Spectrum Management, Prentice Hall, [9] R. Cendrillon, M. Moonen, J. Verlinden, T. Bostoen G. Ginis, "Improved Linear Crosstalk Precompensation For DSL", IEEE Int. Conf. on Acoustics, Speech and Signal Processing, ICASSP- 2004, Montreal. [0] R. Cendrillon, G. Ginis, M. Moonen, K. Van Acker, T. Bostoen, P. Vandaele, "Partial Crosstalk Precompensation in Downstream VDSL", Signal Processing 84(), [] P. Turcza, T. Twardowski, "RLS based MIMO channel identification for FEXT compensation in vectored xdsl system ", European Conference on Circuits Theory and Design ECCTD-2005, Cork, Ireland, [2] P. Turcza, "Low Complexity MIMO Channel Estimation for FEXT Precompensation in Vectored xdsl Systems", 4 th European Signal Processing Conference, Eusipco 06, Florence, Italy, 2006.

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 3 Media transmisyjne część 1 Program wykładu transmisja światłowodowa transmisja za pomocą kabli telekomunikacyjnych (DSL) transmisja przez sieć energetyczną transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów 1. Sygnały i ich parametry 1 1.1. Pojęcia podstawowe 1 1.2. Klasyfikacja sygnałów 2 1.3.

Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów 1. Sygnały i ich parametry 1 1.1. Pojęcia podstawowe 1 1.2. Klasyfikacja sygnałów 2 1.3. Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów 1. Sygnały i ich parametry 1 1.1. Pojęcia podstawowe 1 1.2. Klasyfikacja sygnałów 2 1.3. Sygnały deterministyczne 4 1.3.1. Parametry 4 1.3.2. Przykłady 7 1.3.3. Sygnały

Bardziej szczegółowo

DSL (od ang. Digital Subscriber Line)

DSL (od ang. Digital Subscriber Line) MODEMY xdsl DSL (od ang. Digital Subscriber Line) cyfrowa linia abonencka, popularna technologia szerokopasmowego dostępu do internetu. Często określa się ją jako xdsl. Wynalazcą modemów DSL był Joseph

Bardziej szczegółowo

Laboratorium TRP. Charakterystyki częstotliwościowe pętli abonenckich oraz symulacja modulacji wielotonowych (ADSL)

Laboratorium TRP. Charakterystyki częstotliwościowe pętli abonenckich oraz symulacja modulacji wielotonowych (ADSL) Laboratorium TRP Charakterystyki częstotliwościowe pętli abonenckich oraz symulacja modulacji wielotonowych (ADSL) 1. Wstęp Jeżeli w systemie z modulacją jednej nośnej szybkość symboli danych jest porównywalna

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1 Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu R. Krenz 1 Wstęp Celem projektu było opracowanie cyfrowego system łączności dla bezzałogowych statków latających średniego

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access dr inż. Stanisław Wszelak Rodzaje dostępu szerokopasmowego Technologia xdsl Technologie łączami kablowymi Kablówka Technologia poprzez siec

Bardziej szczegółowo

FDM - transmisja z podziałem częstotliwości

FDM - transmisja z podziałem częstotliwości FDM - transmisja z podziałem częstotliwości Model ten pozwala na demonstrację transmisji jednoczesnej dwóch kanałów po jednym światłowodzie z wykorzystaniem metody podziału częstotliwości FDM (frequency

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z przedmiotu: Przetwarzanie i obróbka sygnałów

Rozkład materiału z przedmiotu: Przetwarzanie i obróbka sygnałów Rozkład materiału z przedmiotu: Przetwarzanie i obróbka sygnałów Dla klasy 3 i 4 technikum 1. Klasa 3 34 tyg. x 3 godz. = 102 godz. Szczegółowy rozkład materiału: I. Definicje sygnału: 1. Interpretacja

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych PLAN KONSPEKT do przeprowadzenia zajęć z przedmiotu Bezprzewodowe sieci dostępowe TEMAT: Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych CEL: Zapoznanie uczniów z podstawami

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych

Architektura Systemów Komputerowych. Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych Architektura Systemów Komputerowych Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych 1 Bezpośredni dostęp do pamięci Bezpośredni dostęp do pamięci (ang: direct memory access - DMA) to transfer

Bardziej szczegółowo

8 kanałowy przedłużacz analogowy z RS485

8 kanałowy przedłużacz analogowy z RS485 P R O J E K T Y 8 kanałowy przedłużacz analogowy z RS485 AVT 439 Przesyłanie sygnału analogowego na większe odległości narażone jest na powstanie dużych zakłóceń, a jeśli ma być przesyłanych kilka sygnałów,

Bardziej szczegółowo

Teoria sygnałów Signal Theory. Elektrotechnika I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Teoria sygnałów Signal Theory. Elektrotechnika I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) . KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Teoria sygnałów Signal Theory A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Konstrukcje i Technologie w Aparaturze Elektronicznej.

Wydział Elektryczny. Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Konstrukcje i Technologie w Aparaturze Elektronicznej. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Konstrukcje i Technologie w Aparaturze Elektronicznej Ćwiczenie nr 5 Temat: Przetwarzanie A/C. Implementacja

Bardziej szczegółowo

Technika audio część 2

Technika audio część 2 Technika audio część 2 Wykład 12 Projektowanie cyfrowych układów elektronicznych Mgr inż. Łukasz Kirchner lukasz.kirchner@cs.put.poznan.pl http://www.cs.put.poznan.pl/lkirchner Wprowadzenie do filtracji

Bardziej szczegółowo

Filtry cyfrowe procesory sygnałowe

Filtry cyfrowe procesory sygnałowe Filtry cyfrowe procesory sygnałowe Rozwój wirtualnych przyrządów pomiarowych Algorytmy CPS działające na platformie TMX 320C5515e ZDSP USB STICK realizowane w laboratorium FCiPS Rozszerzenie ćwiczeń o

Bardziej szczegółowo

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO Temat ćwiczenia: BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO 1. Wprowadzenie Ultradźwiękowy bezdotykowy czujnik położenia liniowego działa na zasadzie pomiaru czasu powrotu impulsu ultradźwiękowego,

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Przetwarzanie Sygnałów Kod: TS1A400027 Temat ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Podstawy Transmisji Cyfrowej

Podstawy Transmisji Cyfrowej Politechnika Warszawska Wydział Elektroniki I Technik Informacyjnych Instytut Telekomunikacji Podstawy Transmisji Cyfrowej laboratorium Ćwiczenie 4 Modulacje Cyfrowe semestr zimowy 2006/7 W ramach ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny modem radiowy UMR433-S2/UK

Uniwersalny modem radiowy UMR433-S2/UK Uniwersalny modem radiowy UMR433-S2/UK Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja pomoże państwu w prawidłowym podłączeniu urządzenia, uruchomieniu, oraz umożliwi prawidłowe z niego korzystanie.

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy rejestrator parametrów lotu dla bezzałogowych statków powietrznych. Autor: Tomasz Gluziński

Cyfrowy rejestrator parametrów lotu dla bezzałogowych statków powietrznych. Autor: Tomasz Gluziński Cyfrowy rejestrator parametrów lotu dla bezzałogowych statków powietrznych Autor: Tomasz Gluziński Bezzałogowe Statki Powietrzne W dzisiejszych czasach jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się

Bardziej szczegółowo

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701.

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy. SigmaDSP jest niedrogim zestawem uruchomieniowym dla procesora DSP ADAU1701 z rodziny SigmaDSP firmy Analog Devices, który wraz z programatorem USBi i darmowym środowiskiem

Bardziej szczegółowo

(57) Tester dynamiczny współpracujący z jednej strony (13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1. (54) Tester dynamiczny

(57) Tester dynamiczny współpracujący z jednej strony (13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1. (54) Tester dynamiczny RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 166151 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 2 9 0 5 8 3 (22) Data zgłoszenia: 06.06.1991 (51) IntCl5: G01R 31/28

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

System mikroprocesorowy i peryferia. Dariusz Chaberski

System mikroprocesorowy i peryferia. Dariusz Chaberski System mikroprocesorowy i peryferia Dariusz Chaberski System mikroprocesorowy mikroprocesor pamięć kontroler przerwań układy wejścia wyjścia kontroler DMA 2 Pamięć rodzaje (podział ze względu na sposób

Bardziej szczegółowo

Transceiver do szybkiej komunikacji szeregowej i pętla fazowa do ogólnych zastosowań

Transceiver do szybkiej komunikacji szeregowej i pętla fazowa do ogólnych zastosowań Transceiver do szybkiej komunikacji szeregowej i pętla fazowa do ogólnych zastosowań Mirosław Firlej Opiekun: dr hab. inż. Marek Idzik Faculty of Physics and Applied Computer Science AGH University of

Bardziej szczegółowo

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (17) nr 1, 2003 Sławomir WINIARCZYK Emil MICHTA CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Streszczenie: Kompleksowa diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu:

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Architektura i Programowanie Procesorów Sygnałowych Numer

Bardziej szczegółowo

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication)

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Politechnika Śląska Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Opracował:

Bardziej szczegółowo

PL B1 H04L 17/00. Fig2. Instytut Łączności, Warszawa, PL. Józef Odrobiński, Warszawa, PL Zbigniew Główka, Warszawa, PL

PL B1 H04L 17/00. Fig2. Instytut Łączności, Warszawa, PL. Józef Odrobiński, Warszawa, PL Zbigniew Główka, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej ( 1 2 ) OPIS PATENTOWY ( 1 9 ) PL (11) 187506 ( 1 3 ) B1 (21) Numer zgłoszenia 324539 ( 5 1 ) IntCl7 H04L 17/00 (22) Data zgłoszenia 28.01.1998

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik telekomunikacji Symbol cyfrowy zawodu: 311 [37] Numer zadania: 2 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 311[37]-02-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut

Bardziej szczegółowo

PAMIĘCI. Część 1. Przygotował: Ryszard Kijanka

PAMIĘCI. Część 1. Przygotował: Ryszard Kijanka PAMIĘCI Część 1 Przygotował: Ryszard Kijanka WSTĘP Pamięci półprzewodnikowe są jednym z kluczowych elementów systemów cyfrowych. Służą do przechowywania informacji w postaci cyfrowej. Liczba informacji,

Bardziej szczegółowo

Część 5. Mieszane analogowo-cyfrowe układy sterowania

Część 5. Mieszane analogowo-cyfrowe układy sterowania Część 5 Mieszane analogowo-cyfrowe układy sterowania Korzyści z cyfrowego sterowania przekształtników Zmniejszenie liczby elementów i wymiarów układu obwody sterowania, zabezpieczeń, pomiaru, kompensacji

Bardziej szczegółowo

2. Próbkowanie Sygnały okresowe (16). Trygonometryczny szereg Fouriera (17). Częstotliwość Nyquista (20).

2. Próbkowanie Sygnały okresowe (16). Trygonometryczny szereg Fouriera (17). Częstotliwość Nyquista (20). SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I SYGNAŁY CYFROWE 9 1. Pojęcia wstępne Wiadomości, informacje, dane, sygnały (9). Sygnał jako nośnik informacji (11). Sygnał jako funkcja (12). Sygnał analogowy (13). Sygnał cyfrowy

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób i układ pomiaru całkowitego współczynnika odkształcenia THD sygnałów elektrycznych w systemach zasilających

PL B1. Sposób i układ pomiaru całkowitego współczynnika odkształcenia THD sygnałów elektrycznych w systemach zasilających RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210969 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 383047 (51) Int.Cl. G01R 23/16 (2006.01) G01R 23/20 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie sygnałów z zastosowaniem procesorów sygnałowych - opis przedmiotu

Przetwarzanie sygnałów z zastosowaniem procesorów sygnałowych - opis przedmiotu Przetwarzanie sygnałów z zastosowaniem procesorów sygnałowych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Przetwarzanie sygnałów z zastosowaniem procesorów sygnałowych Kod przedmiotu 06.5-WE-EP-PSzZPS

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY AUTOMATYKI PRACA W PROGRAMIE SIMULINK 2013

ELEMENTY AUTOMATYKI PRACA W PROGRAMIE SIMULINK 2013 SIMULINK część pakietu numerycznego MATLAB (firmy MathWorks) służąca do przeprowadzania symulacji komputerowych. Atutem programu jest interfejs graficzny (budowanie układów na bazie logicznie połączonych

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów PCI EXPRESS Rozwój technologii magistrali Architektura Komputerów 2 Architektura Komputerów 2006 1 Przegląd wersji PCI Wersja PCI PCI 2.0 PCI 2.1/2.2 PCI 2.3 PCI-X 1.0 PCI-X 2.0

Bardziej szczegółowo

Przykładowe rozwiązanie zadania dla zawodu technik telekomunikacji

Przykładowe rozwiązanie zadania dla zawodu technik telekomunikacji PROJEKT REALIZACJI PRAC ZWIĄZANYCH Z URUCHOMIENIEM I TESTOWANIEM KODERA I DEKODERA PCM ORAZ WYKONANIE PRAC OBEJMUJĄCYCH OPRACOWANIE WYNIKÓW POMIARÓW Z URUCHOMIENIA I SPRAWDZENIA DZIAŁANIA JEGO CZĘŚCI CYFROWEJ

Bardziej szczegółowo

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Pomiary przemysłowe Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Efekty kształcenia: Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu metod pomiarów wielkości fizycznych w przemyśle. Zna

Bardziej szczegółowo

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Grzegorz Stępniak Instytut Telekomunikacji, PW 24 lutego 2012 Instytut Telekomunikacji, PW 1 / 26 1 Informacje praktyczne 2 Wstęp do transmisji przewodowej 3 Multipleksacja

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Temat pracy: Temat Gdańsk Autor: Łukasz Olejarz

Praca dyplomowa. Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Temat pracy: Temat Gdańsk Autor: Łukasz Olejarz Temat Gdańsk 30.06.2006 1 Praca dyplomowa Temat pracy: Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Autor: Łukasz Olejarz Opiekun: dr inż. M. Porzeziński Recenzent: dr inż. J. Zawalich Gdańsk

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika II Stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Elektrotechnika II Stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 11 Wejście - wyjście Urządzenia zewnętrzne Wyjściowe monitor drukarka Wejściowe klawiatura, mysz dyski, skanery Komunikacyjne karta sieciowa, modem Urządzenie zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Informatyka I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Informatyka I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci Układ Podstawy Informatyki - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu Układ 1 Układ Wymiana informacji Idea Zasady pracy maszyny W Architektura

Bardziej szczegółowo

Rejestratory Sił, Naprężeń.

Rejestratory Sił, Naprężeń. JAS Projektowanie Systemów Komputerowych Rejestratory Sił, Naprężeń. 2012-01-04 2 Zawartość Typy rejestratorów.... 4 Tryby pracy.... 4 Obsługa programu.... 5 Menu główne programu.... 7 Pliki.... 7 Typ

Bardziej szczegółowo

Teoria przetwarzania A/C i C/A.

Teoria przetwarzania A/C i C/A. Teoria przetwarzania A/C i C/A. Autor: Bartłomiej Gorczyński Cyfrowe metody przetwarzania sygnałów polegają na przetworzeniu badanego sygnału analogowego w sygnał cyfrowy reprezentowany ciągiem słów binarnych

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki ĆWICZENIE Nr 10 (3h) Implementacja interfejsu SPI w strukturze programowalnej Instrukcja pomocnicza do laboratorium z przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Technika mikroprocesorowa. W. Daca, Politechnika Szczecińska, Wydział Elektryczny, 2007/08

Technika mikroprocesorowa. W. Daca, Politechnika Szczecińska, Wydział Elektryczny, 2007/08 Mikrokontrolery 16-bitowe Oferowane obecnie na rynku mikrokontrolery 16-bitowe opracowane zostały pomiędzy połowa lat 80-tych a początkiem lat 90-tych. Ich powstanie było naturalną konsekwencją ograniczeń

Bardziej szczegółowo

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne.

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. 1. Pamięci są układami służącymi do przechowywania informacji w postaci ciągu słów bitowych. Wykonuje się jako układy o bardzo dużym stopniu scalenia w

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i metrologii

Podstawy elektroniki i metrologii Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Metrologii i Optoelektroniki Podstawy elektroniki i metrologii Studia I stopnia kier. Informatyka semestr 2 Ilustracje do

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I

Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I ... nazwisko i imię ucznia Sprawdzian test egzaminacyjny GRUPA I 1. Na rys. 1 procesor oznaczony jest numerem A. 2 B. 3 C. 5 D. 8 2. Na rys. 1 karta rozszerzeń oznaczona jest numerem A. 1 B. 4 C. 6 D.

Bardziej szczegółowo

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym kanał transmisyjny w paśmie podstawowym Układ do transmisji binarnej w paśmie podstawowym jest przedstawiony na rys.1. Medium transmisyjne stanowi światłowód gradientowy o długości 3 km. Źródłem światła

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 2 Wprowadzenie część 2 Treść wykładu modulacje cyfrowe kodowanie głosu i video sieci - wiadomości ogólne podstawowe techniki komutacyjne 1 Schemat blokowy Źródło informacji

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie układów FPGA w implementacji systemów bezpieczeństwa sieciowego typu Firewall

Wykorzystanie układów FPGA w implementacji systemów bezpieczeństwa sieciowego typu Firewall Grzegorz Sułkowski, Maciej Twardy, Kazimierz Wiatr Wykorzystanie układów FPGA w implementacji systemów bezpieczeństwa sieciowego typu Firewall Plan prezentacji 1. Architektura Firewall a załoŝenia 2. Punktu

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób i układ do modyfikacji widma sygnału ultraszerokopasmowego radia impulsowego. POLITECHNIKA GDAŃSKA, Gdańsk, PL

PL B1. Sposób i układ do modyfikacji widma sygnału ultraszerokopasmowego radia impulsowego. POLITECHNIKA GDAŃSKA, Gdańsk, PL PL 219313 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 219313 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 391153 (51) Int.Cl. H04B 7/00 (2006.01) H04B 7/005 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Zadanie egzaminacyjne

Zadanie egzaminacyjne Zadanie egzaminacyjne Jesteś pracownikiem firmy PITEL, która otrzymała zlecenie zainstalowania u abonenta, na jednej z dwóch sprawnych linii abonenckich (linia 1 lub linia 2), usługi xdsl4000. Kryterium

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów)

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) 1. Dla ciągu danych: 1 1 0 1 0 narysuj przebiegi na wyjściu koderów kodów transmisyjnych: bipolarnego NRZ, unipolarnego RZ,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne ELEKTRONIKA I TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się przed r.

Zagadnienia egzaminacyjne ELEKTRONIKA I TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się przed r. (EAE) Aparatura elektroniczna 1. Podstawowe statyczne i dynamiczne właściwości czujników. 2. Prawa gazów doskonałych i ich zastosowania w pomiarze ciśnienia. 3. Jakie właściwości mikrokontrolerów rodziny

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32

PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32 Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Katedra Inżynierii Systemów, Sygnałów i Elektroniki LABORATORIUM TECHNIKA MIKROPROCESOROWA PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy tester telekomunikacyjny MT3000e

Szerokopasmowy tester telekomunikacyjny MT3000e Szerokopasmowy tester telekomunikacyjny MT3000e Tester MT3000e należy do nowej generacji szerokopasmowych testerów telekomunikacyjnych. Jest on idealnie przystosowany do odbiorów i badań sygnałami analogowymi

Bardziej szczegółowo

Procesory Blackfin. Część 1

Procesory Blackfin. Część 1 Procesory Blackfin. Część 1 Wykład 7 Projektowanie cyfrowych układów elektronicznych Mgr inż. Łukasz Kirchner lukasz.kirchner@cs.put.poznan.pl http://www.cs.put.poznan.pl/lkirchner Charakterystyka rodziny

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian wiadomości z jednostki szkoleniowej M3.JM1.JS3 Użytkowanie kart dźwiękowych, głośników i mikrofonów

Sprawdzian wiadomości z jednostki szkoleniowej M3.JM1.JS3 Użytkowanie kart dźwiękowych, głośników i mikrofonów Sprawdzian wiadomości z jednostki szkoleniowej M3.JM1.JS3 Użytkowanie kart dźwiękowych, głośników i mikrofonów 1. Przekształcenie sygnału analogowego na postać cyfrową określamy mianem: a. digitalizacji

Bardziej szczegółowo

Przekształcenia sygnałów losowych w układach

Przekształcenia sygnałów losowych w układach INSTYTUT TELEKOMUNIKACJI ZAKŁAD RADIOKOMUNIKACJI Instrukcja laboratoryjna z przedmiotu Sygnały i kodowanie Przekształcenia sygnałów losowych w układach Warszawa 010r. 1. Cel ćwiczenia: Ocena wpływu charakterystyk

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I ... nazwisko i imię ucznia Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I 1. Na rys. 1 procesor oznaczony jest numerem A. 2 B. 3 C. 5 D. 8 2. Na rys. 1 karta rozszerzeń oznaczona jest numerem A. 1 B. 4 C. 6 D.

Bardziej szczegółowo

Filtry cyfrowe i procesory sygnałowe

Filtry cyfrowe i procesory sygnałowe Filtry cyfrowe i procesory sygnałowe Prezentacja nowego sprzętu do cyfrowego przetwarzania sygnałów w czasie rzeczywistym platformy TMX320C5515 ezdsp USB STICK Porównanie przydatności nowego sprzętu ze

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1624662 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 06.08.04 042904.1 (13) T3 (1) Int. Cl. H04M11/06 H04L27/26 (06.01)

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Jednostki obliczeniowe w zastosowaniach mechatronicznych Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: dla specjalności Systemy Sterowania Rodzaj zajęć: Wykład, laboratorium Computational

Bardziej szczegółowo

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe)

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe) 1. Deinicja systemu szerokopasmowego z celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) 2. Ogólne schematy nadajników i odbiorników 3. Najważniejsze modulacje (DS, FH, TH) 4. Najważniejsze własności

Bardziej szczegółowo

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności.

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1 Organizacja pamięci Organizacja pamięci współczesnych systemów komputerowych

Bardziej szczegółowo

3. Przetwarzanie analogowo-cyfrowe i cyfrowo-analogowe... 43

3. Przetwarzanie analogowo-cyfrowe i cyfrowo-analogowe... 43 Spis treści 3 Przedmowa... 9 Cele książki i sposoby ich realizacji...9 Podziękowania...10 1. Rozległość zastosowań i głębia problematyki DSP... 11 Korzenie DSP...12 Telekomunikacja...14 Przetwarzanie sygnału

Bardziej szczegółowo

Przetwornica SEPIC. Single-Ended Primary Inductance Converter z przełączanym jednym końcem cewki pierwotnej Zalety. Wady

Przetwornica SEPIC. Single-Ended Primary Inductance Converter z przełączanym jednym końcem cewki pierwotnej Zalety. Wady Przetwornica SEPIC Single-Ended Primary Inductance Converter z przełączanym jednym końcem cewki pierwotnej Zalety Wady 2 C, 2 L niższa sprawność przerywane dostarczanie prądu na wyjście duże vo, icout

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA HDSL AUTOR: DARIUSZ MŁYNARSKI IVFDS

TECHNOLOGIA HDSL AUTOR: DARIUSZ MŁYNARSKI IVFDS TECHNOLOGIA HDSL AUTOR: DARIUSZ MŁYNARSKI IVFDS 2 SPIS TREŚCI 1. Ogólne informacje o technologii HDSL....3 2. Idea stosowania technologii HDSL.....3 3. Zasada działania łącza HDSL....4 4. Kody liniowe.....5

Bardziej szczegółowo

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium Komputerowe systemy pomiarowe Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium 1 - Cel zajęć - Orientacyjny plan wykładu - Zasady zaliczania przedmiotu - Literatura Klasyfikacja systemów pomiarowych

Bardziej szczegółowo

Generator przebiegów pomiarowych Ex-GPP2

Generator przebiegów pomiarowych Ex-GPP2 Generator przebiegów pomiarowych Ex-GPP2 Przeznaczenie Generator przebiegów pomiarowych GPP2 jest programowalnym sześciokanałowym generatorem napięć i prądów, przeznaczonym do celów pomiarowych i diagnostycznych.

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych 2

Architektura Systemów Komputerowych 2 Architektura Systemów Komputerowych 2 Pytania egzaminacyjne z części pisemnej mgr inż. Leszek Ciopiński Wykład I 1. Historia i ewolucja architektur komputerowych 1.1. Czy komputer Z3 jest zgodny z maszyną

Bardziej szczegółowo

interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC

interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC LDN SBCD interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC SEM 08.2003 Str. 1/5 SBCD interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC INSTRUKCJA OBSŁUGI Charakterystyka Interfejs SBCD w wyświetlaczach cyfrowych

Bardziej szczegółowo

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Dziś bardziej niż kiedykolwiek narzędzia używane przez

Bardziej szczegółowo

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie)

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych

Bardziej szczegółowo

RS485 MODBUS Module 6RO

RS485 MODBUS Module 6RO Wersja 2.0 19.12.2012 Dystrybutor Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja ułatwi Państwu prawidłową obsługę i poprawną eksploatację opisywanego urządzenia. Informacje zawarte w niniejszej

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI MULTIMEDIALNE

TECHNIKI MULTIMEDIALNE Studia Podyplomowe INFORMATYKA TECHNIKI MULTIMEDIALNE dr Artur Bartoszewski Karty dźwiękowe Karta dźwiękowa Rozwój kart dźwiękowych Covox Rozwój kart dźwiękowych AdLib Rozwój kart dźwiękowych Gravis Ultrasound

Bardziej szczegółowo

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym).

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Sieci komputerowe Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Zadania sieci - wspólne korzystanie z plików i programów - współdzielenie

Bardziej szczegółowo

Stan normalizacji technik xdsl

Stan normalizacji technik xdsl Teresa Dubilis Wskazano podstawowe standardy międzynarodowe (normy ETSI oraz zalecenia ITU-T) i wymagania krajowe dotyczące systemów xdsl. Przedstawiono wybrane wymagania szczegółowe, mające istotny wpływ

Bardziej szczegółowo

Regulacja adaptacyjna w anemometrze stałotemperaturowym

Regulacja adaptacyjna w anemometrze stałotemperaturowym 3 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 8, nr 1-4, (2006), s. 3-7 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Regulacja adaptacyjna w anemometrze stałotemperaturowym PAWEŁ LIGĘZA Instytut Mechaniki Górotworu

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych.

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Zamień swoje analogowe przetworniki wagi na cyfrowe. AED sprawia, że wdrażanie systemów sterowania procesami jest łatwe i wygodne. AED przetwarza

Bardziej szczegółowo

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON014 Wersja na szynę 35mm RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na

Bardziej szczegółowo

Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV

Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV (Światłowodowe systemy szerokopasmowe) (c) Sergiusz Patela 1998-2002 Sieci optyczne - Parametry i technologia systemu CTV 1 Podstawy optyki swiatlowodowej:

Bardziej szczegółowo

Katedra Systemów Automatyki Automatyka i Robotyka. Obszary kształcenia. Nauki techniczne

Katedra Systemów Automatyki Automatyka i Robotyka. Obszary kształcenia. Nauki techniczne Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Jednostka Kierunek Obszary kształcenia KOMPUTEROWE SYSTEMY AUTOMATYKI I E:05131W0 Katedra Systemów Automatyki Automatyka i Robotyka Nauki techniczne Profil kształcenia ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych Architektura Systemów Komputerowych Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych 1 Transmisja szeregowa Idea transmisji szeregowej synchronicznej DOUT Rejestr przesuwny DIN CLK DIN Rejestr

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. Warszawa, 27 stycznia 2014 r.

Zapytanie ofertowe. Warszawa, 27 stycznia 2014 r. ZAMAWIAJĄCY EBS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Bronisława Czecha 59 04-555 Warszawa TRYB ZAPYTANIA OFERTOWEGO Zapytanie ofertowe Warszawa, 27 stycznia 2014 r. 1. Postępowanie nie podlega przepisom

Bardziej szczegółowo

12. Demodulatory synchroniczne z fazową pętlą sprzężenia zwrotnego

12. Demodulatory synchroniczne z fazową pętlą sprzężenia zwrotnego 94 12. Demodulatory synchroniczne z fazową pętlą sprzężenia zwrotnego Cele ćwiczenia Badanie właściwości pętli fazowej. Badanie układu Costasa do odtwarzania nośnej sygnału AM-SC. Badanie układu Costasa

Bardziej szczegółowo

Podział układów cyfrowych. rkijanka

Podział układów cyfrowych. rkijanka Podział układów cyfrowych rkijanka W zależności od przyjętego kryterium możemy wyróżnić kilka sposobów podziału układów cyfrowych. Poniżej podam dwa z nich związane ze sposobem funkcjonowania układów cyfrowych

Bardziej szczegółowo

MONITORING PRZESTRZENI ELEKTROMAGNETYCZNEJ

MONITORING PRZESTRZENI ELEKTROMAGNETYCZNEJ MONITORING PRZESTRZENI ELEKTROMAGNETYCZNEJ (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Adam Konrad Rutkowski 1 Monitorowanie przestrzeni elektromagnetycznej Celem procesu monitorowania przestrzeni elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r.

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r. (TEM) Telekomunikacja mobilna 1. Pasmo zajmowane przez transmisję cyfrową, a szybkość transmisji i przepustowość łącza radiowego. 2. Kodowanie informacji transmitowanej w cyfrowych systemach wizyjnych.

Bardziej szczegółowo