STANOWISKO DO BADANIA I POMIARÓW PARAMETRÓW TRANSMISJI WEKTOROWEJ W SYSTEMIE ADSL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STANOWISKO DO BADANIA I POMIARÓW PARAMETRÓW TRANSMISJI WEKTOROWEJ W SYSTEMIE ADSL"

Transkrypt

1 Paweł Turcza Tomasz Zieliński 2 Marek Sikora 2 Zdzisław Papir 2 Akademia Górniczo Hutnicza, Katedra Metrologii, 2 Telekomunikacji Al. Mickiewicza 30, Kraków, Poznańskie Warsztaty Telekomunikacyjne Poznań 7-8 grudnia 2006 STANOWISKO DO BADANIA I POMIARÓW PARAMETRÓW TRANSMISJI WEKTOROWEJ W SYSTEMIE ADSL Streszczenie: Przeniki występujące w trakcie transmisji danych kablem wieloparowym stanowią główne ograniczenie w dalszym zwiększaniu przepustowości systemów ADSL i VDSL. W celu ich kompensacji jest stosowana transmisja wektorowa. Artykuł prezentuje wykonane stanowisko do badania i pomiaru parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL. Pozwala ono na sprzętową realizację transmisji wektorowej w kierunku od centrali do abonenta z użyciem 4 linii ADSL. Taka liczba linii wystarcza do oceny zysku wynikającego z użycia transmisji wektorowej oraz pozwala na realizację całości stanowiska w oparciu o jeden szybki procesor sygnałowy TMS320C646T firmy Texas Instruments.. WSTĘP Jednym z bardziej szkodliwych zjawisk występujących w wieloparowych, wieloużytkownikowych systemach transmisji typu ADSL/VDSL są przeniki między sąsiednimi parami skrętki w kablu. W klasycznej architekturze ADSL [, 2, 3] z wieloma użytkownikami problem przeników jest rozwiązywany poprzez stosowanie statycznych masek dopuszczalnych gęstości widmowych transmitowanych sygnałów. Takie podejście zakłada najgorszy przypadek sprzężenia elektromagnetycznego i choć nie jest najefektywniejsze to pozwala na ustalenie takiego rozkładu mocy nadajników w funkcji częstotliwości dla każdego z systemów transmisyjnych, który umożliwia ich współistnienie przy założonej szybkości transmisji. Znacznie efektywniejsze są systemy wyposażone w mechanizm dynamicznego zarządzania widmem mocy DSM (Dynamic Spectrum Management) [4]. Ponieważ mechanizm ten został wprowadzony dość późno występuje on w trzech wariantach różniących się stopniem skuteczności i wymaganej koordynacji pomiędzy modemami pracującymi w systemie. Algorytmy DSM o niskim stopniu koordynacji modemów opierają swoje działanie na ciągłej estymacji widma mocy zakłóceń (przeników) i charakterystyki tłumienia kanału. Na tej podstawie wyznaczany jest stosunek sygnał-szum dla poszczególnych kanałów i dokonywana jest optymalna alokacja mocy i bitów dla poszczególnych nośnych [5, 6]. Największy wzrost przepustowości można uzyskać stosując synchroniczną transmisję wektorową [7, 8], Praca naukowa finansowana ze środków budżetowych na naukę jako projekt badawczy nr: 3 TD wymagającą najwyższego poziomu DSM-3 koordynacji. W takich warunkach możliwa jest redukcja przeników zdalnych (FEXT) poprzez prekompensację [9, 0]. Podczas tej procedury cała wiązka przewodów traktowana jest jako jeden kanał typu MIMO (Multiple Inputs Multiple Outputs) i algorytm maksymalizuje łączną przepustowość całego toru. W niniejszej pracy przedstawiono opracowane i wykonane stanowisko do badania i pomiaru parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL. Pozwala ono na sprzętową realizację transmisji wektorowej w kierunku od centrali do abonenta z użyciem 4 linii ADSL. Taka liczba linii wystarcza do oceny zysku wynikającego z użycia transmisji wektorowej oraz pozwala na realizację całości stanowiska w oparciu o jeden szybki procesor sygnałowy TMS320C646T firmy Texas Instruments, taktowany zegarem GHz. Ponieważ kompensacja przeników wymaga synchronicznej pracy wszystkich nadajników ADSL oraz specjalnej, równoczesnej modyfikacji wszystkich transmitowanych sygnałów w oparciu o wyznaczoną transmitancję kanału wektorowego (MIMO). Realizacja tych zadań na przedstawionym w pracy stanowisku jednoprocesorowym jest o wiele łatwiejsza i atrakcyjniejsza niż implementacja wieloprocesorowa. W poszczególnych punktach artykułu kolejno omówiono: model systemu ADSL, model transmisji w kablu wieloparowym, liniową prekompensacji przeników FEXT, zaproponowaną architekturę systemu do badania i pomiaru parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL oraz działanie tego systemu, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania transferu EDMA. Artykuł zamykają wnioski końcowe. 2. MODEL SYSTEMU ADSL Miedziana skrętka telefoniczna wykorzystywana obecnie również do szybkiej transmisji danych charakteryzuje się bardzo długą odpowiedzią impulsową, znaczną zmiennością tłumienia w funkcji częstotliwości oraz możliwością występowania silnych interferencji wąskopasmowych. Efektywne wykorzystanie takiego medium do transmisji wymaga zastosowania tzw. modulacji wielonośnej. Taki typ modulacji poprzez podział całego pasma transmisyjnego na wiele równoległych subkanałów umożliwia osiągnięcie optymalnej przepustowości kanału

2 P/S+CP S/P CP transmisyjnego poprzez alokację stosownej ilości bitów do poszczególnych nośnych w zależności od ich stosunku sygnał/szum (SNR). Najczęściej stosowaną obecnie modulacją wielonośną jest modulacja wielotonowa DMT (Discrete MultiTone), w której operacja modulacji i demodulacji realizowana jest przy pomocy pary szybkich transformacji Fouriera (IFFT/FFT). Ten typ modulacji znany jest ze standardów ADSL i VDSL oraz OFDM [, 2]. Wielką zaletą modulacji DMT jest efektywny algorytm korekcji kanału bazujący na twierdzeniu o splocie dla dyskretnej transformaty Fouriera. Twierdzenie to dotyczy jednak splotu kołowego, a nie liniowego. Dlatego do transmitowanego sygnału dodaje się cykliczny prefiksu [] (patrz CP i CP na rys. ), co umożliwia symulację splotu kołowego przez splot liniowy, faktycznie realizowany przez kanał transmisyjny. System DMT działający zgodnie z powyższym opisem przedstawia rys. Równanie opisujące jego działanie ma postać X= W P h P W X n () gdzie (x y) oznacza splot x z y, tzn wektor, którego i- ty element jest równy j x(j)y(i-j), W jest macierzą dyskretnej transformacji Fouriera, a P= [ 0 P N P I P I N ] i P =[ 0 N P I N ] są macierzami odpowiedzialnymi za wprowadzenie i usunięcie cyklicznego prefiksu CP do/z transmitowanych danych. Macierz Λ - jest diagonalną macierz korektora FEQ, X jest wektorem transmitowanych symboli, n jest wektorem szumu. Jeśli długość odpowiedzi impulsowej kanału transmisyjnego h(n) nie przekracza długości cyklicznego prefiksu wprowadzanego przez układ serializatora (P/S) do transmitowanego sygnału, to na długości transmitowanego bloku, splot sygnału z odpowiedzią impulsową kanału h(n) jest splotem kołowym. Oznacza to, że macierz H tego splotu jest macierzą cyrkulacyjną i jako taka ma postać diagonalną w bazie Fouriera (H=W - ΛW). W takim przypadku równanie () można zapisać w formie X= W W W W X n Dodatkowy filtr korektora czasowego TEQ (rys. ), dokonuje skrócenia efektywnej odpowiedzi impulsowej linii c(n), co pozwala na używanie krótszego prefiksu i tym samym na zwiększenie przepustowości [, 2]. 3. MODEL TRANSMISJI W KABLU WIELOPAROWYM W przypadku transmisji wielu użytkowników w kablu wieloparowym, wektor szumu n występujący w równaniu () zawiera dodatkowo składowe pochodzące od przeników pomiędzy sąsiednimi parami przewodów w kablu. Składowa ta często jest składową dominującą. W systemie, w którym ramki danych poszczególnych użytkowników (K) transmitowane są synchronicznie, równanie opisujące n-tą odebraną ramkę przez k-tego X 0,k X,k Rys. Schemat blokowy modemu ADSL. użytkownika (z uwzględnieniem przeników FEXT od pozostałych K- użytkowników) może być zapisane w formie X n k = k W P K m= h k,m P W X n m n k (2) gdzie h k,m = [h k,m (0),, h k,m (L h )] T jest odpowiedzią impulsową kanału łączącego m ty nadajnik z k tym odbiornikiem (rys. 2). Jeśli dodatkowo długości odpowiedzi impulsowych h k,m nie przekraczają długości cyklicznego prefiksu, to przeniki od różnych częstotliwości nośnych są do siebie ortogonalne podobnie jak same nośne. Pozwala to na analizę równania (2) niezależnie dla poszczególnych nośnych. Z tego powodu wartości symboli odebranych przez użytkowników na i-tej nośnej są równe gdzie X i,n =[ X i, n X i, n = i H i X i,n N i, n 2 X i, n X K i,n ] T, X i,n =[ X i, n X 2 i, n X K i, n ] T k X i,n oznacza symbol transmitowany na i-tej nośnej przez k ty modem, a X ˆ k i, n symboli odebrany - odpowiadający k,m X i,nk. Macierz [H i ] k,m = H i jest macierzą wartości transmitancji kanału MIMO dla i-tej nośnej, [Λ i] k k = λ i jest macierzą współczynników korektora FEQ dla i-tej nośnej, a N i,n jest wektorem próbek szumu po FFT. 2 3 CO IFFT x 0,k x,k c + TEQ X N-,k x N-,k h(n) W - P P - W Λ - NEXT h 33 ν h h 2 h 22 FEXT h 2 h 3 CP Rys 2. Kanał transmisyjny MIMO-DS. CO centrala, CP - użytkownicy. CP3 CP2 4. LINIOWA KOMPENSACJI PRZENIKÓW W rzeczywistym kanale transmisyjnym poziom sygnału bezpośrednio odbieranego jest znacznie wyższy od poziomu przeników. Oznacza, to że macierz transmitancji kanału dla i-tej częstotliwości nośnej [H i ] k, m =H i k,m, i=,, M FFT FEQ X 0,k X,k X N-,k jest macierzą nieosobliwą o elementach dominujących umieszczonych na diagonali tj. k m H i k, k H i k, m (3)

3 Korzystając z tej własności można skonstruować prosty i efektywny prekompensator liniowy o macierzy [9, 0] P i = i H i diag H i (4) Łatwo sprawdzić, że taki sposób konstrukcji macierzy prekompensatora zapewnia całkowitą eliminację przeników FEXT czyniąc macierz kanału diagonalną H i P i = i diag H i Czynnik normalizujący β i dobrany jest tak, aby nie dopuścić do wzrostu transmitowanej mocy sygnału na skutek prekompensacji [9] tzn. i [P i X i ] row k 2 [X i ] row k 2 Ze względu na warunek (3) w praktyce β i. 5. ZAŁOŻENIA PROJEKTOWE I ARCHITEKTURA SYSTEMU Ponieważ nadrzędnym celem projektu było sprawdzenie działania opracowanych algorytmów estymacji kanału wektorowego [, 2] zdecydowano, że głównym kryterium wyboru architektury systemu powinna być łatwość ich implementacji i testowania. Wstępnie zdecydowano, że jednostką sterującą będzie pojedynczy układ TMS320C646. Wybór procesora TMS320C646 został podyktowany jego wysoką mocą obliczeniowa (8000 MIPS) znaczną ilością (8 Mbit) pamięci RAM umieszczonej na strukturze układu oraz architekturą zoptymalizowana pod katem cyfrowego przetwarzania sygnałów. Niewątpliwą zaletą tego procesora jest również 64 kanałowy kontroler EDMA (Enhanced Direct Memory Access) o rozbudowanych możliwościach konfiguracyjnych, zapewniający wydajna współpracę z urządzeniami peryferyjnymi. Aby upewnić się w słuszności wyboru w tabeli zestawiono szacunkowe dane dotyczące ilości cykli obliczeniowych dla poszczególnych operacji wykonywanych przez system. Ponieważ zdecydowano o przyjęciu wartości SNR w poszczególnych kanałach jako miary jakości transmisji, w obecnej wersji systemu algorytmy kodowania nadmiarowego nie zostały zaim- Tab. Zestawienie operacji wraz z ilością cykli zegarowych. MC/s milion cykli zegarowych na sekundę Operacja FFT (4x) DSP_fft6x6r IFFT (4x) DSP_ifft6x32 FEQ (4x) implementacja w C Prekompensacja (x) implementacja w C Równanie Cykle/ramka MC/s 2 4x ,8 2 4x ,8 2 4x024 6,3 4 x892 32,7 TEQ 6 taps (4x) 2 4x ,7 Razem 20 PLD (XCR 328) FIFO FIFO FIFO FIFO Przetwornik C/A DAC Przetwornik 435 C/A DAC Przetwornik 435 C/A Przetwornik DAC 435 C/A DAC 435 Nadajnik linii DSP (TMS 320C646T) Dekoder adresowy Współpraca z AFE AFE302 Multiplexer analogowy MAX 355 Odbiornik linii Rys 3. Schemat blokowy systemu wektorowej transmisji standardu ADSL. plementowane. Wymagana ilość MC/s jest 5 razy niższa od tej z jaką pracuje wybrany procesor (GHz). Schemat blokowy systemu przedstawiono na rys 3. Można w nim wyróżnić dwa istotne bloki funkcjonalne: cześć cyfrową w skład której wchodzi wspomniany procesor sygnałowy wraz z elementami koniecznymi do jego poprawnej pracy, oraz część analogowa przeznaczona do nadawania i odbioru sygnałów z linii telefonicznych wykonaną w oparciu o specjalizowane (dedykowane) układy scalone firm Texas Instruments i National Semiconductors. W części cyfrowej wykorzystano moduł uruchomieniowy procesora TMS320C646 oferowany przez producenta, zawierający oprócz procesora szereg narzędzi ułatwiających uruchamianie układu. Zastosowany moduł pozwala również na bezpośredni dostęp do magistral procesora DSP. Ponieważ układy wejścia/wyjścia umieszczone są w przestrzeni adresowej procesora, procesor DSP współpracuje z układami peryferyjnymi przez magistrale równoległą przeznaczoną do obsługi pamięci (EMIFA). Poprawną współpracę z układami peryferyjnymi uzyskano dzięki zastosowaniu układu PLD typu XCR328 firmy XILINX. Układ ten należy do grupy układów CPLD o niskim poborze mocy, posiada 28 programowalnych makrokomórek oraz interfejs JTAG pozwalający na szybkie dokonywanie zmian oprogramowania bez konieczności demontażu prototypu. W układzie tym zrealizowano dekoder adresowy, układ sterujący przetwornikami DAC oraz moduł odpowiedzialny za sterowanie torem odbiorczym opartym o układ AFE 302. Schemat blokowy ilustrujący współpracę układu XCR328 z układem AFE302 przedstawiono na rys 4. Pierwszy z układów dokonuje konwersji strumienia

4 danych generowanych przez układ przetwornika do formatu akceptowalnego przez magistrale pamięci zewnętrznej procesora DSP, oraz odpowiada za zaprogramowanie rejestru sterującego układu, umożliwiając m.in. sterowanie wzmocnieniem toru odbiorczego i przełączaniem wzmacniaczy odbiorczych linii. Do zadań układu PLD należy również sterowanie multiplekserami analogowymi służącymi do przełączania torów odbiorczych. Do współpracy z przetwornikami DAC użyto rejestrów zatrzaskowych (zrealizowanych w układzie XCR328), które wraz z rejestrami wbudowanymi w przetworniki tworzą dwupozycyjną kolejkę FIFO kompensującą opóźnienia jakie występują pomiędzy zgłoszeniem żądania wykonania transferu do układu DMA, a faktycznym czasem jego realizacji. CLKNIB CLKNIB CLK MUX Magistrala danych D6 4 rejestr danych 6 4Ν Ν 6 D6 rejestr sterujący AFE302 XCR328 Rys 4. Współpraca układów AFE302 i XCR328. Cześć analogową systemu zbudowano w oparciu o zestaw specjalizowanych układów scalonych firm Texas Instruments oraz National Semiconductors. W części nadawczej zastosowano 4-bitowe przetworniki analogowo-cyfrowe DAC435 o prędkości próbkowania do 35 MHz. Tak wysoka częstotliwość próbkowania pozwala na zastosowanie operacji nadpróbkowania i w ten sposób uzyskania redukcji wymagań co do analogowych filtrów rekonstruujących. Sygnały wyjściowe przetworników poddawane są filtracji w dolnoprzepustowych filtrach aktywnych w układzie Butterwortha o częstotliwości granicznej, MHz. Filtry zbudowano w oparciu o szybkie wzmacniacze operacyjne LMH6643. Przyjeto założenie, że projektowany system do transmisji wektorowej powinien pracować w pasmie od 28 khz do, MHz dla linii transmisyjnych o impedancji 00 Ω. Ponieważ sygnały przesyłane z modulacją wielotonową charakteryzują się wysokim współczynnikiem szczytu o wartościach rzędu 5,5 6 dlatego w opisywanym projekcie przyjęto jego wartość na poziomie 5,3. Założono również widmową gęstość mocy sygnału na poziomie 40 dbm/hz. Poprawna transmisja sygnału o założonych parametrach wymaga zastosowania wzmacniaczy operacyjnych o wysokim napięciu zasilania. W związku z tym powszechną praktyką jest budowanie wzmacniaczy linii w oparciu o układ mostkowy, obciążony transformatorem podwyższającym napięcie. W projekcie zastosowano wzmacniacze operacyjne THS 6092 firmy Texas Instruments, współpracujące z transformatorem centralowym ADSL X8502 firmy Coilcraft. Tor odbiorczy systemu składa się z zespołu wzmacniaczy wstępnych, zbudowanych na układzie THS6062, multipleksera analogowego 4x typu MAX355 oraz specjalizowanego układu scalonego AFE302. Układ ten łączy w sobie funkcjonalność wzmacniacza o regulowanym wzmocnieniu, 4 bitowego przetwornika analogowo-cyfrowego i układu odtwarzania przebiegu zegarowego. Re{DAC 0 (0)} Im{DAC 0 (0)} Re{DAC 0 ()} Im{DAC 0 ()} Re{DAC (0)} Im{DAC (0)} Re{DAC ()} Im{DAC ()} Re{DAC 3 (0)} Im{DAC 3 (0)} Re{DAC 3 ()} Im{DAC 3 ()} FRMIDX ELEIDX = 2N Rys 5. Bufor pierścieniowy toru nadawczego. 6. OPIS PRACY SYSTEMU Opisany system do transmisji wektorowej został zaprojektowany tak, aby zminimalizować zaangażowanie procesora DSP w proces nadawania i odbioru danych. W tym celu wykorzystano wbudowany w procesor kontroler EDMA. Kontroler ten dzięki zaawansowanym możliwościom konfiguracyjnym pozwala na realizacje nawet bardzo skomplikowanych zadań transmisyjnych. W przedstawionym systemie wszystkie żądania transferów danych realizowane przez układ EDMA zgłaszane są sygnałem zegarowym generowanym w układzie AFE 302 (patrz rys 4). Do transmisji danych pomiędzy pamięcią procesora DSP a każdym z czterech kanałów przetworników DAC wykorzystano 4 bufory pierścieniowe o długości 2N każdy, gdzie N=52 jest długością ramki ADSL. Bufory te umieszczone są w pamięci tak jak przedstawia to rys. 5. Bufory nadajników zawierają sygnały otrzymane w

5 wyniku odwrotnej transformacji Fouriera transmitowanych konstelacji, a więc sygnały zespolone. Jednak nadajniki sterowane są tylko składowymi rzeczywistymi tych sygnałów. Możliwości zaprogramowania sposobu generowania adresu kolejnego elementu w ramce EDMA (ELEIDX) i adresów kolejnych ramek (FRMIDX) pozwoliła na uniknięcie operacji rozdzielania tych sygnałów na poszczególne składowe. Dodatkowo umożliwiła użycie tylko jednego kanału EDMA do obsługi czterech buforów, tak że pojedyncze żądanie transferu powoduje wysłanie czterech słów oznaczonych na rys 5 jako DAC 0 (n),,dac 3 (n) (tworzących tzw. ramkę EDMA) do kolejki przetworników DAC. Po zakończeniu transferu bieżącej ramki układ EDMA zwiększa wartość rejestru adresowego o FRMIDX, przygotowując się tym samym do obsłużenia kolejnego żądania, oraz generuje zdarzenie, które może uruchomić inny, wybrany kanał EDMA. W opisywanym systemie możliwość ta została wykorzystana do odczytu danych pochodzących z toru odbiorczego (AFE302). W ten sposób uzyskano synchroniczność pracy toru nadawczego i odbiorczego. Długość każdego z buforów pierścieniowych wynosi 2N, co pozwala na bezpieczne wykonywanie operacji przetwarzania na jednej części bufora podczas gdy układ EDMA zajęty jest kopiowaniem z/do drugiej części bufora. WNIOSKI KOŃCOWE W artykule przedstawiono zbudowane stanowisko do badania i pomiarów parametrów transmisji wektorowej w systemie ADSL, z zastosowaniem tylko jednego ale za to bardzo szybkiego, stałoprzecinkowego procesora sygnałowego TMS320C646T firmy Texas Instruments (taktowanego zegarem GHz). Umożliwia ono synchroniczne nadawanie oraz odbiór danych w czterech kanałach równocześnie. Przeprowadzone wstępne testy poprawności jego działania potwierdzają poprawność przyjętych założeń projektowych, trafności doboru poszczególnych elementów oraz ich wzajemnej konfiguracji i współdziałania. W chwili obecnej na ukończeniu jest tworzenie oprogramowania w języku C do wektorowego, adaptacyjnego nadawania i odbioru danych. Przyszłe prace będą dotyczyły praktycznego testowania koncepcji dynamicznego zarządzania widmem mocy nadawanych sygnałów w stworzonym stanowisku oraz poszukiwania optymalnych wartości parametrów DSM. SPIS LITERATURY [] J. A. Bingham, "ADSL, VDSL, and Multicarrier Modulation", John Wiley & Sons: New York, [2] D. J. Rauschmayer, "ADSL/VDSL Principles: A Practical and Precise Study of Asymmetric Digital Subscriber Lines and Very High Speed Digital Subscriber Lines," Macmillan Technology Series, 999. [3] Asymmetrical digital subscriber line (ADSL) transceivers, ITU Std. G.992., 999. [4] Spectrum Management for Loop Transmission Systems, ANSI Std. T.47, Issue 2, [5] R. Cendrillon, M. Moonen, J. Verliden, T. Bostoen, W. Yu, "Optimal Multi-user Spectrum Management for Digital Subscriber Lines", IEEE Int. Conference on Communications, Paris [6] E. Bogaert, T. Bostoen, J. Elsen, R. Cendrillon, M. Moonen, "DSM in practice: Iterative Water-Filling implemented on ADSL modems", IEEE Int. Conference on Acoustics, Speech and Signal Processing, Montreal [7] G. Ginis, J. Cioffi, "Vectored Transmission for Digital Subscriber Line Systems, " IEEE Journal on Selected Areas in Communications, vol. 20, no. 5, pp , June [8] J.M. Cioffi, "DSL Advances, "Dynamic Spectrum Management, Prentice Hall, [9] R. Cendrillon, M. Moonen, J. Verlinden, T. Bostoen G. Ginis, "Improved Linear Crosstalk Precompensation For DSL", IEEE Int. Conf. on Acoustics, Speech and Signal Processing, ICASSP- 2004, Montreal. [0] R. Cendrillon, G. Ginis, M. Moonen, K. Van Acker, T. Bostoen, P. Vandaele, "Partial Crosstalk Precompensation in Downstream VDSL", Signal Processing 84(), [] P. Turcza, T. Twardowski, "RLS based MIMO channel identification for FEXT compensation in vectored xdsl system ", European Conference on Circuits Theory and Design ECCTD-2005, Cork, Ireland, [2] P. Turcza, "Low Complexity MIMO Channel Estimation for FEXT Precompensation in Vectored xdsl Systems", 4 th European Signal Processing Conference, Eusipco 06, Florence, Italy, 2006.

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 3 Media transmisyjne część 1 Program wykładu transmisja światłowodowa transmisja za pomocą kabli telekomunikacyjnych (DSL) transmisja przez sieć energetyczną transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów 1. Sygnały i ich parametry 1 1.1. Pojęcia podstawowe 1 1.2. Klasyfikacja sygnałów 2 1.3.

Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów 1. Sygnały i ich parametry 1 1.1. Pojęcia podstawowe 1 1.2. Klasyfikacja sygnałów 2 1.3. Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów 1. Sygnały i ich parametry 1 1.1. Pojęcia podstawowe 1 1.2. Klasyfikacja sygnałów 2 1.3. Sygnały deterministyczne 4 1.3.1. Parametry 4 1.3.2. Przykłady 7 1.3.3. Sygnały

Bardziej szczegółowo

DSL (od ang. Digital Subscriber Line)

DSL (od ang. Digital Subscriber Line) MODEMY xdsl DSL (od ang. Digital Subscriber Line) cyfrowa linia abonencka, popularna technologia szerokopasmowego dostępu do internetu. Często określa się ją jako xdsl. Wynalazcą modemów DSL był Joseph

Bardziej szczegółowo

Laboratorium TRP. Charakterystyki częstotliwościowe pętli abonenckich oraz symulacja modulacji wielotonowych (ADSL)

Laboratorium TRP. Charakterystyki częstotliwościowe pętli abonenckich oraz symulacja modulacji wielotonowych (ADSL) Laboratorium TRP Charakterystyki częstotliwościowe pętli abonenckich oraz symulacja modulacji wielotonowych (ADSL) 1. Wstęp Jeżeli w systemie z modulacją jednej nośnej szybkość symboli danych jest porównywalna

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access dr inż. Stanisław Wszelak Rodzaje dostępu szerokopasmowego Technologia xdsl Technologie łączami kablowymi Kablówka Technologia poprzez siec

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych PLAN KONSPEKT do przeprowadzenia zajęć z przedmiotu Bezprzewodowe sieci dostępowe TEMAT: Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych CEL: Zapoznanie uczniów z podstawami

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych

ĆWICZENIE nr 3. Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników analogowo-cyfrowych Politechnika Łódzka Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych WWW.DSOD.PL LABORATORIUM METROLOGII ELEKTRONICZNEJ ĆWICZENIE nr 3 Badanie podstawowych parametrów metrologicznych przetworników

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Konstrukcje i Technologie w Aparaturze Elektronicznej.

Wydział Elektryczny. Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Konstrukcje i Technologie w Aparaturze Elektronicznej. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Konstrukcje i Technologie w Aparaturze Elektronicznej Ćwiczenie nr 5 Temat: Przetwarzanie A/C. Implementacja

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych

Architektura Systemów Komputerowych. Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych Architektura Systemów Komputerowych Bezpośredni dostęp do pamięci Realizacja zależności czasowych 1 Bezpośredni dostęp do pamięci Bezpośredni dostęp do pamięci (ang: direct memory access - DMA) to transfer

Bardziej szczegółowo

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (17) nr 1, 2003 Sławomir WINIARCZYK Emil MICHTA CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Streszczenie: Kompleksowa diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny modem radiowy UMR433-S2/UK

Uniwersalny modem radiowy UMR433-S2/UK Uniwersalny modem radiowy UMR433-S2/UK Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja pomoże państwu w prawidłowym podłączeniu urządzenia, uruchomieniu, oraz umożliwi prawidłowe z niego korzystanie.

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy rejestrator parametrów lotu dla bezzałogowych statków powietrznych. Autor: Tomasz Gluziński

Cyfrowy rejestrator parametrów lotu dla bezzałogowych statków powietrznych. Autor: Tomasz Gluziński Cyfrowy rejestrator parametrów lotu dla bezzałogowych statków powietrznych Autor: Tomasz Gluziński Bezzałogowe Statki Powietrzne W dzisiejszych czasach jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701.

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy. SigmaDSP jest niedrogim zestawem uruchomieniowym dla procesora DSP ADAU1701 z rodziny SigmaDSP firmy Analog Devices, który wraz z programatorem USBi i darmowym środowiskiem

Bardziej szczegółowo

Transceiver do szybkiej komunikacji szeregowej i pętla fazowa do ogólnych zastosowań

Transceiver do szybkiej komunikacji szeregowej i pętla fazowa do ogólnych zastosowań Transceiver do szybkiej komunikacji szeregowej i pętla fazowa do ogólnych zastosowań Mirosław Firlej Opiekun: dr hab. inż. Marek Idzik Faculty of Physics and Applied Computer Science AGH University of

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu:

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Architektura i Programowanie Procesorów Sygnałowych Numer

Bardziej szczegółowo

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication)

Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Politechnika Śląska Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa Systemy plezjochroniczne (PDH) synchroniczne (SDH), Transmisja w sieci elektroenergetycznej (PLC Power Line Communication) Opracował:

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik telekomunikacji Symbol cyfrowy zawodu: 311 [37] Numer zadania: 2 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 311[37]-02-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut

Bardziej szczegółowo

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Pomiary przemysłowe Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Efekty kształcenia: Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu metod pomiarów wielkości fizycznych w przemyśle. Zna

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów PCI EXPRESS Rozwój technologii magistrali Architektura Komputerów 2 Architektura Komputerów 2006 1 Przegląd wersji PCI Wersja PCI PCI 2.0 PCI 2.1/2.2 PCI 2.3 PCI-X 1.0 PCI-X 2.0

Bardziej szczegółowo

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1

Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Podstawy Transmisji Przewodowej Wykład 1 Grzegorz Stępniak Instytut Telekomunikacji, PW 24 lutego 2012 Instytut Telekomunikacji, PW 1 / 26 1 Informacje praktyczne 2 Wstęp do transmisji przewodowej 3 Multipleksacja

Bardziej szczegółowo

Rejestratory Sił, Naprężeń.

Rejestratory Sił, Naprężeń. JAS Projektowanie Systemów Komputerowych Rejestratory Sił, Naprężeń. 2012-01-04 2 Zawartość Typy rejestratorów.... 4 Tryby pracy.... 4 Obsługa programu.... 5 Menu główne programu.... 7 Pliki.... 7 Typ

Bardziej szczegółowo

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym kanał transmisyjny w paśmie podstawowym Układ do transmisji binarnej w paśmie podstawowym jest przedstawiony na rys.1. Medium transmisyjne stanowi światłowód gradientowy o długości 3 km. Źródłem światła

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika II Stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Elektrotechnika II Stopień (I stopień / II stopień) Ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i metrologii

Podstawy elektroniki i metrologii Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Metrologii i Optoelektroniki Podstawy elektroniki i metrologii Studia I stopnia kier. Informatyka semestr 2 Ilustracje do

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 2 Wprowadzenie część 2 Treść wykładu modulacje cyfrowe kodowanie głosu i video sieci - wiadomości ogólne podstawowe techniki komutacyjne 1 Schemat blokowy Źródło informacji

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32

PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32 Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Katedra Inżynierii Systemów, Sygnałów i Elektroniki LABORATORIUM TECHNIKA MIKROPROCESOROWA PRZETWORNIK ADC w mikrokontrolerach Atmega16-32

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie układów FPGA w implementacji systemów bezpieczeństwa sieciowego typu Firewall

Wykorzystanie układów FPGA w implementacji systemów bezpieczeństwa sieciowego typu Firewall Grzegorz Sułkowski, Maciej Twardy, Kazimierz Wiatr Wykorzystanie układów FPGA w implementacji systemów bezpieczeństwa sieciowego typu Firewall Plan prezentacji 1. Architektura Firewall a załoŝenia 2. Punktu

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. Warszawa, 27 stycznia 2014 r.

Zapytanie ofertowe. Warszawa, 27 stycznia 2014 r. ZAMAWIAJĄCY EBS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Bronisława Czecha 59 04-555 Warszawa TRYB ZAPYTANIA OFERTOWEGO Zapytanie ofertowe Warszawa, 27 stycznia 2014 r. 1. Postępowanie nie podlega przepisom

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów)

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) 1. Dla ciągu danych: 1 1 0 1 0 narysuj przebiegi na wyjściu koderów kodów transmisyjnych: bipolarnego NRZ, unipolarnego RZ,

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI MULTIMEDIALNE

TECHNIKI MULTIMEDIALNE Studia Podyplomowe INFORMATYKA TECHNIKI MULTIMEDIALNE dr Artur Bartoszewski Karty dźwiękowe Karta dźwiękowa Rozwój kart dźwiękowych Covox Rozwój kart dźwiękowych AdLib Rozwój kart dźwiękowych Gravis Ultrasound

Bardziej szczegółowo

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe)

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe) 1. Deinicja systemu szerokopasmowego z celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) 2. Ogólne schematy nadajników i odbiorników 3. Najważniejsze modulacje (DS, FH, TH) 4. Najważniejsze własności

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I

Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I ... nazwisko i imię ucznia Sprawdzian test egzaminacyjny 2 GRUPA I 1. Na rys. 1 procesor oznaczony jest numerem A. 2 B. 3 C. 5 D. 8 2. Na rys. 1 karta rozszerzeń oznaczona jest numerem A. 1 B. 4 C. 6 D.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci

Podstawy Informatyki DMA - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci Układ Podstawy Informatyki - Układ bezpośredniego dostępu do pamięci alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu Układ 1 Układ Wymiana informacji Idea Zasady pracy maszyny W Architektura

Bardziej szczegółowo

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności.

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1 Organizacja pamięci Organizacja pamięci współczesnych systemów komputerowych

Bardziej szczegółowo

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne.

Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. Temat: Pamięci. Programowalne struktury logiczne. 1. Pamięci są układami służącymi do przechowywania informacji w postaci ciągu słów bitowych. Wykonuje się jako układy o bardzo dużym stopniu scalenia w

Bardziej szczegółowo

Stan normalizacji technik xdsl

Stan normalizacji technik xdsl Teresa Dubilis Wskazano podstawowe standardy międzynarodowe (normy ETSI oraz zalecenia ITU-T) i wymagania krajowe dotyczące systemów xdsl. Przedstawiono wybrane wymagania szczegółowe, mające istotny wpływ

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11

Spis treúci. Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1. Przedmowa... 9. Wstęp... 11 Księgarnia PWN: Krzysztof Wojtuszkiewicz - Urządzenia techniki komputerowej. Cz. 1 Spis treúci Przedmowa... 9 Wstęp... 11 1. Komputer PC od zewnątrz... 13 1.1. Elementy zestawu komputerowego... 13 1.2.

Bardziej szczegółowo

Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV

Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV (Światłowodowe systemy szerokopasmowe) (c) Sergiusz Patela 1998-2002 Sieci optyczne - Parametry i technologia systemu CTV 1 Podstawy optyki swiatlowodowej:

Bardziej szczegółowo

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON014 Wersja na szynę 35mm RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Jednostki obliczeniowe w zastosowaniach mechatronicznych Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: dla specjalności Systemy Sterowania Rodzaj zajęć: Wykład, laboratorium Computational

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA HDSL AUTOR: DARIUSZ MŁYNARSKI IVFDS

TECHNOLOGIA HDSL AUTOR: DARIUSZ MŁYNARSKI IVFDS TECHNOLOGIA HDSL AUTOR: DARIUSZ MŁYNARSKI IVFDS 2 SPIS TREŚCI 1. Ogólne informacje o technologii HDSL....3 2. Idea stosowania technologii HDSL.....3 3. Zasada działania łącza HDSL....4 4. Kody liniowe.....5

Bardziej szczegółowo

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie)

Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) Zasada działania pamięci RAM Pamięć operacyjna (robocza) komputera - zwana pamięcią RAM (ang. Random Access Memory - pamięć o swobodnym dostępie) służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych

Bardziej szczegółowo

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium Komputerowe systemy pomiarowe Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium 1 - Cel zajęć - Orientacyjny plan wykładu - Zasady zaliczania przedmiotu - Literatura Klasyfikacja systemów pomiarowych

Bardziej szczegółowo

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym).

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Sieci komputerowe Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Zadania sieci - wspólne korzystanie z plików i programów - współdzielenie

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych Architektura Systemów Komputerowych Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych 1 Transmisja szeregowa Idea transmisji szeregowej synchronicznej DOUT Rejestr przesuwny DIN CLK DIN Rejestr

Bardziej szczegółowo

Modemy. M@rek Pudełko Urządzenia Techniki Komputerowej

Modemy. M@rek Pudełko Urządzenia Techniki Komputerowej Modemy M@rek Pudełko Urządzenia Techniki Komputerowej Modem Urządzenie do wysyłania informacji cyfrowej przez zwykłą linię telefoniczną. Interfejs między linią telefoniczną a PC, służący do tworzenia chwilowych

Bardziej szczegółowo

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Dziś bardziej niż kiedykolwiek narzędzia używane przez

Bardziej szczegółowo

Łącza WAN. Piotr Steć. 28 listopada 2002 roku. P.Stec@issi.uz.zgora.pl. Rodzaje Łącz Linie Telefoniczne DSL Modemy kablowe Łącza Satelitarne

Łącza WAN. Piotr Steć. 28 listopada 2002 roku. P.Stec@issi.uz.zgora.pl. Rodzaje Łącz Linie Telefoniczne DSL Modemy kablowe Łącza Satelitarne Łącza WAN Piotr Steć P.Stec@issi.uz.zgora.pl 28 listopada 2002 roku Strona 1 z 18 1. Nośniki transmisyjne pozwalające łączyć sieci lokalne na większe odległości: Linie telefoniczne Sieci światłowodowe

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r.

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r. (TEM) Telekomunikacja mobilna 1. Pasmo zajmowane przez transmisję cyfrową, a szybkość transmisji i przepustowość łącza radiowego. 2. Kodowanie informacji transmitowanej w cyfrowych systemach wizyjnych.

Bardziej szczegółowo

Systemy Teletransmisji I Transmisji Danych cz.2

Systemy Teletransmisji I Transmisji Danych cz.2 Systemy Teletransmisji I Transmisji Danych cz.2 Tomasz Ruść 1 1 Łączenie i Sygnalizacja 2 Numeracja Telefoniczna 3 Wznaczanie trasy 4 Lokalny dostęp do sieci 5 Ruch telekomunikacyjny 6 Modulacja PCM 7

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1. Wstęp 2. Ćwiczenia laboratoryjne LPM

Spis treści 1. Wstęp 2. Ćwiczenia laboratoryjne LPM Spis treści 1. Wstęp... 9 2. Ćwiczenia laboratoryjne... 12 2.1. Środowisko projektowania Quartus II dla układów FPGA Altera... 12 2.1.1. Cel ćwiczenia... 12 2.1.2. Wprowadzenie... 12 2.1.3. Przebieg ćwiczenia...

Bardziej szczegółowo

Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia

Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia Evatronix S.A. 6 maja 2013 Tematyka wykładów Wprowadzenie Tor odbiorczy i nadawczy, funkcje, spotykane rozwiazania wady i zalety,

Bardziej szczegółowo

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com ARS3-RA v.1.0 mikro kod sterownika 8 Linii I/O ze zdalną transmisją kanałem radiowym lub poprzez port UART. Kod przeznaczony dla sprzętu opartego o projekt referencyjny DOK 01-05-12. Opis programowania

Bardziej szczegółowo

interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC

interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC LDN SBCD interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC SEM 08.2003 Str. 1/5 SBCD interfejs szeregowy wyświetlaczy do systemów PLC INSTRUKCJA OBSŁUGI Charakterystyka Interfejs SBCD w wyświetlaczach cyfrowych

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych.

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Zamień swoje analogowe przetworniki wagi na cyfrowe. AED sprawia, że wdrażanie systemów sterowania procesami jest łatwe i wygodne. AED przetwarza

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej Nr 19

Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej Nr 19 Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej Nr 19 XIII Seminarium ZASTOSOWANIE KOMPUTERÓW W NAUCE I TECHNICE 2003 Oddział Gdański PTETiS PRZYKŁADY ZASTOSOWANIA ZESTAWU

Bardziej szczegółowo

2. Zawartość dokumentacji. 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3.

2. Zawartość dokumentacji. 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3. 2. Zawartość dokumentacji 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3. Spis rysunków Rys nr 1 schemat instalacji KD Piwnica Rys nr 2 schemat

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych

Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Automatyki Elektroniki i Informatyki Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych Promotor dr inż. Jacek Loska Wojciech Klimeczko

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny Konwerter Protokołów

Uniwersalny Konwerter Protokołów Uniwersalny Konwerter Protokołów Autor Robert Szolc Promotor dr inż. Tomasz Szczygieł Uniwersalny Konwerter Protokołów Szybki rozwój technologii jaki obserwujemy w ostatnich latach, spowodował że systemy

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Bezprzewodowa sieć 2,4 GHz, optymalizowana dla transferu danych z małą prędkością, z małymi opóźnieniami danych pomiędzy wieloma węzłami ANT Sieć PAN (ang. Personal

Bardziej szczegółowo

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu.

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Maciek Słomka 4 czerwca 2006 1 Celprojektu. Celem projektu było zbudowanie modułu umożliwiającego wizualizację stanu czujników

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA UKŁADÓW FPGA W ALGORYTMACH WYLICZENIOWYCH APPLICATIONS OF FPGAS IN ENUMERATION ALGORITHMS

ZASTOSOWANIA UKŁADÓW FPGA W ALGORYTMACH WYLICZENIOWYCH APPLICATIONS OF FPGAS IN ENUMERATION ALGORITHMS inż. Michał HALEŃSKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia ZASTOSOWANIA UKŁADÓW FPGA W ALGORYTMACH WYLICZENIOWYCH Streszczenie: W artykule przedstawiono budowę oraz zasadę działania układów FPGA oraz

Bardziej szczegółowo

ARS3-MODEM dokumentacja modemu radiowego do lokalnej transmisji danych w wolnych pasmach 433MHz i 868MHz

ARS3-MODEM dokumentacja modemu radiowego do lokalnej transmisji danych w wolnych pasmach 433MHz i 868MHz ARS3-MODEM dokumentacja modemu radiowego do lokalnej transmisji danych w wolnych pasmach 433MHz i 868MHz dokument DOK 04-05-12 wersja 1.0 arskam.com www.arskam.com 1 firma ARIES Warszawa Polska 1. Zastosowania

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Medium transmisyjne Kabel miedziany Światłowód Fale radiowe Kabel miedziany 8 żyłowa skrętka telefoniczna Może być w wersji nieekranowanej (UTP Unshielded

Bardziej szczegółowo

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON012. Wersja biurkowa. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON012 Wersja biurkowa RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na płycie

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa magisterska

Praca dyplomowa magisterska Praca dyplomowa magisterska Implementacja algorytmów filtracji adaptacyjnej o strukturze transwersalnej na platformie CUDA Dyplomant: Jakub Kołakowski Opiekun pracy: dr inż. Michał Meller Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1641173 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 23.09.04 04292292.2 (13) T3 (1) Int. Cl. H04L/14 H04L27/26 (06.01)

Bardziej szczegółowo

2. PORTY WEJŚCIA/WYJŚCIA (I/O)

2. PORTY WEJŚCIA/WYJŚCIA (I/O) 2. PORTY WEJŚCIA/WYJŚCIA (I/O) 2.1 WPROWADZENIE Porty I/O mogą pracować w kilku trybach: - przesyłanie cyfrowych danych wejściowych i wyjściowych a także dla wybrane wyprowadzenia: - generacja przerwania

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim CYFROWE PRZETWARZANIE SYGNAŁÓW Nazwa w języku angielskim DIGITAL SIGNAL PROCESSING Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

ARCHI 9000 CYFROWY SYSTEM REJESTRACJI

ARCHI 9000 CYFROWY SYSTEM REJESTRACJI ARCHI 9000 CYFROWY SYSTEM REJESTRACJI ARCHI 9000 to: SAZ 2000 jednolity program do obsługi, komunikacji, analizy, raportowania, edycji itp. COMTRADE funkcje importu i eksportu plików obsługa portami szeregowymi

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Na podstawie: Albert Lozano-Nieto: RFID Design Fundamentals and Applications, CRC Press, Taylor & Francis Group, London New York, 2011 RFID RadioFrequency

Bardziej szczegółowo

Technika Cyfrowa. Badanie pamięci

Technika Cyfrowa. Badanie pamięci LABORATORIUM Technika Cyfrowa Badanie pamięci Opracował: mgr inż. Andrzej Biedka CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się studentów z budową i zasadą działania scalonych liczników asynchronicznych

Bardziej szczegółowo

(54) Sposób i urządzenie do adaptacyjnego przetwarzania sygnału wizyjnego kodowanego

(54) Sposób i urządzenie do adaptacyjnego przetwarzania sygnału wizyjnego kodowanego RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180857 (13) B1 (21 ) Numer zgłoszenia: 325871 (22) Data zgłoszenia: 28.06.1996 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Na płycie głównej znajduje się szereg różnych typów złączy opracowanych według określonego standardu gwarantującego że wszystkie urządzenia

Na płycie głównej znajduje się szereg różnych typów złączy opracowanych według określonego standardu gwarantującego że wszystkie urządzenia Magistrale PC Na płycie głównej znajduje się szereg różnych typów złączy opracowanych według określonego standardu gwarantującego że wszystkie urządzenia pochodzące od różnych producentów (zgodne ze standardem

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie sygnałów w telekomunikacji

Przetwarzanie sygnałów w telekomunikacji Przetwarzanie sygnałów w telekomunikacji Prowadzący: Przemysław Dymarski, Inst. Telekomunikacji PW, gm. Elektroniki, pok. 461 dymarski@tele.pw.edu.pl Wykład: Wstęp: transmisja analogowa i cyfrowa, modulacja

Bardziej szczegółowo

Regulator PID w sterownikach programowalnych GE Fanuc

Regulator PID w sterownikach programowalnych GE Fanuc Regulator PID w sterownikach programowalnych GE Fanuc Wykład w ramach przedmiotu: Sterowniki programowalne Opracował na podstawie dokumentacji GE Fanuc dr inż. Jarosław Tarnawski Cel wykładu Przypomnienie

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane technologie w nowoczesnych układach sterowania

Zaawansowane technologie w nowoczesnych układach sterowania Zaawansowane technologie w nowoczesnych układach sterowania Leszek A. Szałek Cito Systems, Inc. 3940 Freedom Circle, Santa Clara, CA 95054, USA leszeks@citosys.com 1. Wstęp Postępujący rozwój technologii

Bardziej szczegółowo

Kurs Projektowanie i programowanie z Distributed Safety. Spis treści. Dzień 1. I Bezpieczeństwo funkcjonalne - wprowadzenie (wersja 1212)

Kurs Projektowanie i programowanie z Distributed Safety. Spis treści. Dzień 1. I Bezpieczeństwo funkcjonalne - wprowadzenie (wersja 1212) Spis treści Dzień 1 I Bezpieczeństwo funkcjonalne - wprowadzenie (wersja 1212) I-3 Cel stosowania bezpieczeństwa funkcjonalnego I-4 Bezpieczeństwo funkcjonalne I-5 Zakres aplikacji I-6 Standardy w zakresie

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (21) Numer zgłoszenia: 324380 (22) Data zgłoszenia: 28.06.1996 (86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego:

Bardziej szczegółowo

Programowalne Układy Cyfrowe Laboratorium

Programowalne Układy Cyfrowe Laboratorium Zdjęcie opracowanej na potrzeby prowadzenia laboratorium płytki przedstawiono na Rys.1. i oznaczono na nim najważniejsze elementy: 1) Zasilacz i programator. 2) Układ logiki programowalnej firmy XILINX

Bardziej szczegółowo

BMC Control-M Wybrane przypadki zastosowania

BMC Control-M Wybrane przypadki zastosowania Piotr Orlański Mariusz Gajewski CompFort Meridian Polska & BMC Software BMC Control-M Wybrane przypadki zastosowania Warszawa, 11 czerwca 2015 DISASTER RECOVERY Środowisko bankowe Problem: Zorganizowanie

Bardziej szczegółowo

RS485 MODBUS Module 8AI

RS485 MODBUS Module 8AI Wersja 1.4 15.04.2013 wyprodukowano dla Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja ułatwi Państwu prawidłową obsługę i poprawną eksploatację opisywanego urządzenia. Informacje zawarte w

Bardziej szczegółowo

Realizacja w układzie FPGA algorytmu pomiaru prędko kompensowanym enkoderze inkrementalnym

Realizacja w układzie FPGA algorytmu pomiaru prędko kompensowanym enkoderze inkrementalnym Realizacja w układzie FPGA algorytmu pomiaru prędko dkości, bazującego na kompensowanym enkoderze inkrementalnym realizowany w ramach projektu badawczego rozwojowego Metody inteligentnego przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1 1. Rodzaje ruchu punktu materialnego i metody ich opisu. 2. Mikrokontrolery architektura, zastosowania. 3. Silniki krokowe budowa, zasada działania, sterowanie pracą. Zestaw 2 1. Na czym polega

Bardziej szczegółowo

INFOSYSTEMY ELEKTRONICZNE. RFID Radio Frequency IDentification Identyfikacja radiowa

INFOSYSTEMY ELEKTRONICZNE. RFID Radio Frequency IDentification Identyfikacja radiowa INFOSYSTEMY ELEKTRONICZNE RFID Radio Frequency IDentification Identyfikacja radiowa Radio Frequency IDentification (RFID) jest ogólnym terminem używanym do określania systemów, w których dane identyfikacyjne

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE xdsl. 1. Wstęp. xdsl TECHNOLOGIES. 2000 Nr kol. 1492. ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Seria: ELEKTRONIKA z. 12

TECHNOLOGIE xdsl. 1. Wstęp. xdsl TECHNOLOGIES. 2000 Nr kol. 1492. ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Seria: ELEKTRONIKA z. 12 ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Seria: ELEKTRONIKA z. 12 2000 Nr kol. 1492 Grzegorz DZIWOKI Politechnika Śląska, Instytut Elektroniki TECHNOLOGIE xdsl Streszczenie. W artykule przedstawiono przegląd

Bardziej szczegółowo

STM32Butterfly2. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107

STM32Butterfly2. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 STM32Butterfly2 Zestaw STM32Butterfly2 jest platformą sprzętową pozwalającą poznać i przetestować możliwości mikrokontrolerów z rodziny STM32 Connectivity

Bardziej szczegółowo

DTR PICIO v1.0. 1. Przeznaczenie. 2. Gabaryty. 3. Układ złącz

DTR PICIO v1.0. 1. Przeznaczenie. 2. Gabaryty. 3. Układ złącz DTR PICIO v1.0 1. Przeznaczenie Moduł PICIO jest uniwersalnym modułem 8 wejść cyfrowych, 8 wyjść cyfrowych i 8 wejść analogowych. Głównym elementem modułu jest procesor PIC18F4680. Izolowane galwanicznie

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Artykuł ten koncentruje się na zagadnieniu projektowania systemów mikroprocesorowych

Streszczenie. Artykuł ten koncentruje się na zagadnieniu projektowania systemów mikroprocesorowych PROJEKTOWANIE CYFROWYCH SYSTEMÓW PRZETWARZANIA SYGNAŁU AUDIO W CZASIE RZECZYWISTYM Tomasz Wroniak Instytut Informatyki, Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych, Politechnika Warszawska, ul. Nowowiejska

Bardziej szczegółowo

MODUŁ 3. WYMAGANIA EGZAMINACYJNE Z PRZYKŁADAMI ZADAŃ

MODUŁ 3. WYMAGANIA EGZAMINACYJNE Z PRZYKŁADAMI ZADAŃ MODUŁ 3. WYMAGANIA EGZAMINACYJNE Z PRZYKŁADAMI ZADAŃ E.16. Montaż i eksploatacja sieci rozległych 1. Przykłady zadań do części pisemnej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji E.16. Montaż i

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1.

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1 PAMIĘCI SZEREGOWE EEPROM Ćwiczenie 3 Opracował: dr inŝ.

Bardziej szczegółowo

POMIARY JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ Z WYKORZYSTANIEM TECHNIKI

POMIARY JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ Z WYKORZYSTANIEM TECHNIKI POMIARY JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ Z WYKORZYSTANIEM TECHNIKI MIKROPROCESOROWEJ Krzysztof Urbański Instytut Informatyki i Elektroniki, Uniwersytet Zielonogórski 65-246 Zielona Góra, ul. Podgórna 50 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych ZP/UR/46/203 Zał. nr a do siwz Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych Przedmiot zamówienia obejmuje następujące elementy: L.p. Nazwa Ilość. Zestawienie komputera

Bardziej szczegółowo