Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru"

Transkrypt

1 Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Seminarium IETU, Katowice, 18 wrzesień 2008

2 National Inventory of Potential Sources of Soil Contamination in Cyprus Projekt realizowany na zlecenie rządu cypryjskiego w latach Cel: Opracowanie systemu krajowej inwentaryzacji terenów w zanieczyszczonych na Cyprze w ramach programu rządowego dla zarządzania terenami zanieczyszczonymi, w tym rekultywacji gleb

3 Uczestnicy Institute of Geology and Mineral Exploration, Ateny, Grecja (koordynator projektu - A.Demetriades) Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, Katowice, Polska Geoinvest Ltd,, Nikozja,, Cypr współpraca - Cyprus Geological Survey Department (Ministry of Agriculture Natural Resources and Environment)

4 Raporty IETU Part 5: Guidance on contaminated site risk assessment in Cyprus. 1. Site-specific human health risk assessment (HRA). 2. Risk-based guideline values for soil contaminants (RBSGVs) E. Wcislo,, M. Korcz Part 7: Human health risk assessment on the Hellenic Chemical Industries Ltd. Property at Vassiliko,, Cyprus - E. Wcislo,, M. Korcz,, J. Dlugosz Part 10: : Human health risk assessment for the Moni Industrial Area,, Cyprus - E. Wcislo,, M. Korcz, J. Dlugosz,, I. Owczarska

5 Wskazówki metodyczne do oceny ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych na Cyprze sposób włączenia oceny ryzyka zdrowotnego do systemus badania, oceny i rekultywacji terenów zanieczyszczonych metoda oceny ryzyka zdrowotnego metoda wyznaczania dopuszczalnych wartości stężeń substancji zanieczyszczających w glebie dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w glebie dla różnych sposobów użytkowania terenu

6 Cechy charakterystyczne oceny zanieczyszczenia gleb dwu-etapowy proces oceny receptory ludzie; poziom ryzyka zdrowotnego głównym kryterium oceny terenów zanieczyszczonych uwzględnia trzy sposoby użytkowania terenu przemysłowy, mieszkaniowy, rekreacyjny odnosi się do obecnego lub przyszłego sposobu użytkowania terenu zaadaptowano podstawy metodologiczne US EPA (US EPA 1989, 1991, 1996, 2000, 2001, 2002,, 2004)

7 Dwu-etapowy proces oceny zanieczyszczenia gleb Etap 1: Wstępne badanie terenu Wstępna ocena terenu Czy stężenia substancji w glebie przekraczają wartości dopuszczalne dla danego sposobu użytkowania terenu? Nie Koniec oceny Tak

8 Etap 2: Szczegółowa ocena ryzyka zdrowotnego Podstawowa ocena ryzyka zdrowotnego Opracowanie zestawu danych Ocena narażenia Scenariusze użytkowania terenu (przemysłowy, mieszkaniowy, rekreacyjny) Ocena toksyczności Charakterystyka ryzyka Czy ryzyko zdrowotne przekracza dopuszczalny poziom ryzyka? Tak Nie Brak działań Wyznaczenie lokalnych, bezpiecznych dla zdrowia zawartości substancji (RBRLs) Ocena alternatywnych sposobów rekultywacji Wybór optymalnego sposobu rekultywacji

9 Opracowanie zestawu danych wstępna identyfikacja szlaków narażenia ludzi (zgodnie z określonym sposobem użytkowania terenu) zgromadzenie i ocena istniejących danych o zanieczyszczonym terenie (źródła i rodzaj zanieczyszczenia) określenie brakujących danych; zaprojektowanie i przeprowadzenie badań uzupełniających określenie wymagań analitycznych zgromadzenie i ocena jakości nowych danych pomiarowych

10 Opracowanie zestawu danych (c.d.) pogrupowanie wartości stężeń według głębokości poboru próbek (w zależności od sposobu użytkowania terenu i rodzaju substancji chemicznych ( (substancje nielotne - warstwa wierzchnia; lotne podglebie i ziemia) wydzielenie podobszarów i pogrupowanie danych według tych podobszarów (przy znacznym zróżnicowaniu cech charakteryzujących dany teren) zebranie aktualnych danych o właściwościach fizykochemicznych i toksykologicznych substancji statystyczne opracowanie danych pomiarowych odnośnie każdej substancji zanieczyszczającej

11 Ocena narażenia identyfikacja potencjalnych receptorów (dzieci, dorośli) i rodzajów ich aktywności identyfikacja szlaków narażenia incydentalne pobranie cząstek zanieczyszczonej gleby i kurzu drogą pokarmową kontakt z zanieczyszczoną glebą przez skórę wdychanie cząstek gleby i kurzu wdychanie par substancji lotnych zawartych w glebie oszacowanie wielkości narażenia (dawek substancji chemicznych pobranych różnymi szlakami narażenia)

12 Ocena narażenia (c.d.) Scenariusze narażenia mieszkaniowy przemysłowy/handlowy rekreacyjny

13 Ocena narażenia (c.d.) Obliczanie dawki pobranej CR EF ED CDI = C BW 1 AT CDI - dawka pobrana (mg/kg masy ciała/dzie a/dzień) C - średnie stęż ężenie substancji w glebie w okresie narażenia (mg/kg) CR - wskaźnik kontaktu; ilość zanieczyszczonej gleby w jednostce czasu (mg/dzień) EF - często stotliwość tliwość narażenia (dni/rok) ED - okres trwania narażenia (lata) BW - masa ciała; a; średnia masa ciała a w okresie narażenia (kg) AT - czas uśredniania; u czas dla którego narażenie jest uśredniane (dni); dla substancji niekancerogennych: : AT = ED x 365 dni/rok, dla substancji kancerogennych: AT T = 70 lat x 365 dni/rok

14 Ocena toksyczności ocena jakościowa miary toksyczności dawki referencyjne - RfD (substancje niekancerogenne) współczynniki nachylenia CSF (substancje kancerogenne) współczynniki absorpcji żołądkowo-jelitowej (ABS GI ); współczynniki absorpcji dermalnej (ABS d,) klasy kancerogenności efekty krytyczne/narządy lub układy krytyczne (substancje o działaniu systemowym)

15 Ocena toksyczności (c.d.) Źródła informacji IRIS Integrated Risk Information System (preferowane źródło informacji toksykologicznej) US EPA, Region III miary toksyczności substancji RAIS Risk Assessment Information System ATSDR Agency for Toxic Substances and Disease Registry (toksykologiczne charakterystyki substancji chemicznych)

16 Charakterystyka ryzyka Ryzyko niekancerogenne obliczanie ilorazów zagrożenia HQ (substancja/droga narażenia - oddzielnie dla każdego receptora dziecko, osoba dorosła) HQ = CDI/RfD obliczanie całkowitego HI (sumowanie HQ obliczonych dla poszczególnych substancji i dróg narażenia - oddzielnie dla każdego receptora)

17 Charakterystyka ryzyka (c.d.) Ryzyko niekancerogenne porównanie całkowitego HI z niekancerogennym ryzykiem docelowym (HI =1) jeżeli HI >1, grupowanie substancji według tych samych narządów/układów krytycznych; obliczanie grupowych indeksów zagrożenia (HI( krytyczny ) HI narząd/układ

18 Charakterystyka ryzyka (c.d.) Ryzyko kancerogenne obliczanie ryzyka kancerogennego CR (substancja/droga narażenia - oddzielnie dla każdego receptora dziecko, osoba dorosła) CR = CDI x CSF obliczanie całkowitego CR (sumowanie CR obliczonych dla poszczególnych substancji i dróg narażenia - oddzielnie dla każdego receptora)

19 Charakterystyka ryzyka (c.d.) Ryzyko kancerogenne obliczanie ryzyka zagregowanego (mieszkaniowy i rekreacyjny scenariusz narażenia) porównanie całkowitego CR z docelowym ryzykiem kancerogennym (CTR= 1x )

20 Charakterystyka ryzyka (c.d.) prezentacja wyników podstawowej oceny ryzyka zdrowotnego charakterystyka i prezentacja niepewności

21 Niepewności związane z oceną ryzyka Zebranie i analiza danych (np. niepewności związane ze sposobem wyboru substancji wskaźnikowych lub z niewystarczającą jakością danych) Ocena toksyczności (związane z pochodzeniem miar toksyczności) Ocena narażenia (brak danych o rzeczywistych warunkach narażenia, przyjęcie założeń odnośnie wartości parametrów narażenia) Charakterystyka ryzyka (założenie addytywności efektów, sumowanie ryzyka kancerogennego i ilorazów zagrożenia dla substancji i szlaków narażenia)

22 Lokalne, bezpieczne dla zdrowia zawartości substancji zanieczyszczających w glebie (RBRL) Stężenia substancji zanieczyszczających w glebie obliczone w oparciu o ustaloną wartość ryzyka docelowego ( (TR), przy uwzględnieniu lokalnych uwarunkowań, w ramach określonego scenariusza narażenia (poziomy rekultywacyjne) dla substancji kancerogennych CTR=np dla substancji niekancerogennych NTR (HI) < lub = 1

23 Wyznaczanie lokalnych RBRL RBRL RL = C TR/ryzyko obliczone C stęż ężenie substancji zanieczyszczającej cej w glebie (mg/kg) TR ryzyko docelowe (kancerogenne lub niekancerogenne) RBRL RL lokalne, bezpieczne dla zdrowia stężenie substancji zanieczyszczającej w glebie dla narażenia drogą pokarmową/absorpcji przez skórę i/lub drogą inhalacyjną

24 Wyznaczanie lokalnych RBRL (c.d. c.d.) obliczanie lokalnego, bezpiecznego dla zdrowia stężenia substancji niekancerogennej, skorygowanego ze względu na toksyczne działanie kilku substancji na ten sam narząd/układ krytyczny (ARBRL) ARBRL RL = RBRL RL/n RBRL RL n lokalne, bezpieczne dla zdrowia stężenie substancji zanieczyszczającej w glebie dla narażenia drogą pokarmową/absorpcji przez skórę lub drogą inhalacyjną liczba substancji działających toksycznie na ten sam narząd/układ krytyczny

25 Wyznaczanie lokalnych RBRL (c.d. c.d.) obliczanie stężenia nasycenia (C sat ) dla substancji lotnych, występujących w fazie ciekłej w normalnej temperaturze gleby jeżeli obliczone RBRL dla narażenia drogą inhalacyjną > C sat, w dalszej ocenie przyjmuje się RBRL inh równe C sat

26 Wyznaczanie lokalnych RBRL (c.d. c.d.) porównanie wszystkich rodzajów RBRL obliczonych dla danej substancji wybór najniższego stężenia RBRL jako poziomu rekultywacyjnego porównanie najniższej wartości RBRL ze stężeniami tłowymi (BC) jeżeli RBRL<BC, wtedy BC uznaje się jako poziom rekultywacyjny

27 Dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w glebie RBSGV Wartości stężeń substancji chemicznych w glebie, poniżej których nie należy oczekiwać nadmiernego ryzyka zdrowotnego przy narażeniu chronicznym

28 RBSGVs (c.d.) przeznaczone dla ochrony zdrowia ludzi opracowane dla 102 substancji chemicznych potencjalnie zanieczyszczających glebę, wybranych na podstawie rodzajów działalności gospodarczej na Cyprze

29 RBSGVs (c.d.) opracowane dla trzech sposobów użytkowania terenu przemysłowy mieszkaniowy rekreacyjny wyznaczone z wykorzystaniem standardowych równań i ogólnokrajowych wartości parametrów narażenia

30 RBSGVs (c.d.) Receptory teren przemysłowy pracownik teren mieszkaniowy i rekreacyjny dziecko efekty niekancerogenne zagregowany receptor (mieszkaniec/użytkownik terenu rekreacyjnego) efekty kancerogenne

31 Symbol RBSGVs (c.d.) Ogólnokrajowe wartości parametrów narażenia Scenariusz przemysłowy Dzieci Dorośli Dorośli Dzieci Dorośli EF Częstotlowość narażenia dni/rok * 150* ED Czas trwania narażenia lata FC Udział zanieczyszczonej gleby w całkowitym jej pobraniu bezwymiarowy ** 0.08** BW Masa ciała kg IR o Wskaźnik pobrania gleby drogą pokarmową mg/day SA Narażona powierzchnia skóry cm AF Parametr Współczynnik przyczepności gleby do skóry Jednostka Scenariusz mieszkaniowy Scenariusz rekreacyjny mg/cm 2 /dzień 0,2 0, ,2 0,07 IR i Wskaźnik oddychania m 3 /dzień AT (substancje Czas uśredniania dni niekancerogenne) AT=ED*365dni/rok AT (substancje Czas uśredniania dni kancerogenne)

32 RBSGVs (c.d.) Docelowe/dopuszczalne poziomy ryzyka Ryzyko niekancerogenne NTR(HQ) = 1 Ryzyko kancerogenne TCR = 10-6

33 RBSGVs (c.d.) Metoda Rodzaje RBSGVs obliczane w ramach określonego scenariusza narażenia/określonego receptora połączone RBSGV dla narażenia drogą pokarmową i absorpcji przez skórę inhalacyjne RBSGVs (substancje zawarte w pyle zawieszonym lub substancje lotne) RBSGVs dla efektów kancerogennych i niekancerogennych stężenie nasycenia (C sat ) dla substancji lotnych, występujących w fazie ciekłej w normalnej temperaturze gleby

34 RBSGVs (c.d.) Metoda porównanie wszystkich rodzajów RBSGVs najniższa wartość stężenia wybrana jako dopuszczalna wartość stężenia (stężenie najbardziej konserwatywne)

35 RBSGVs (c.d.) Rodzaje substancji nieorganiczne (np. As, Cd, Cr, Hg, Ni, Zn) węglowodory aromatyczne (np. benzen, etylobenzen, toluen, ksyleny) WWA (np. antracen, benzo(a)antracen, benzo(b)fluoranten, benzo(a)piren, chryzen, fluoranten, indeno(1,2,3-cd)piren, naftalen)

36 RBSGVs (c.d.) Rodzaje substancji chlorowane węglowodory alifatyczne (np. chlorometane, 1,1-dichloroetan, 1,1- dichloroeten, trichloroeten, tetrachloroeten) chlorobenzeny fenole i chlorofenole

37 RBSGVs (c.d.) Rodzaje substancji pestycydy (np. aldrin, DDT) dioksyny i dioksynopodobne PCB inne substancje (np. ftalan butylu, glikol etylenowy)

38 RBSGVs (c.d.) Zalecenie Opracowane RBSGVs R poddawać rewizji i regularnie uaktualniać (np. co 5 lat)

39 Znaczenie oceny ryzyka zdrowotnego podstawa do określania potrzebnych działań eliminujących lub zmniejszających ryzyko zdrowotne na zanieczyszczonym i ustalanie priorytetów w tym zakresie podstawa do określania alternatywnych działań naprawczych/rekultywacyjnych rekultywacyjnych podstawa do wyboru optymalnego sposobu rekultywacji terenu poprzemysłowego,, w którym bierze się pod uwagę lokalne warunki środowiskowe

40 Znaczenie oceny ryzyka zdrowotnego (c.d.) do projektowania i prowadzenia rekultywacji gleby w celu ochrony zdrowia ludzi do ułatwienia podejmowania innych decyzji z zakresu zarządzania terenami zanieczyszczonymi (np. zmiana sposobu użytkowania terenu)

Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach

Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach Katowice, 24 czerwca 2015 Rozbudowa infrastruktury informatycznej gromadzenia, przetwarzania i analizy danych środowiskowych Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Otwarte seminaria 2015 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Katowice, 21 maja 2015 www.ietu.katowice.pl System Zarządzania Ryzykiem Zdrowotnym HRA2 Eleonora Wcisło, Maciej Rzychoń Instytut

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA OCENY TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH RYZYKO ZDROWOTNE. dr inż. Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach

NARZĘDZIA OCENY TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH RYZYKO ZDROWOTNE. dr inż. Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach NARZĘDZIA OCENY TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH RYZYKO ZDROWOTNE dr inż. Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach 1. Wstęp Najczęściej stosowany w praktyce sposób oceny terenów

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 5 września 2011 r. Nazwa i adres: AB 646 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

RAPORT 0630/2010_LAF. Kanał Elbląski. ECOWAVE BoŜena Skoblińska ul. Kasprzaka 6/ Szczecin. Pierwiastki

RAPORT 0630/2010_LAF. Kanał Elbląski. ECOWAVE BoŜena Skoblińska ul. Kasprzaka 6/ Szczecin. Pierwiastki Wessling Polska sp. z o.o. ul. Prof. Michała Bobrzyńskiego 14, 30-348 Kraków ECOWAVE BoŜena Skoblińska ul. Kasprzaka 6/10 71-074 Szczecin Kontakt: Numer tel. e-mail: Ewelina Rydzik +48 (0)12 2 974-660

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Raport początkowy w aspekcie nowych uregulowań prawnych na przykładzie Wałbrzyskich Zakładów Koksowniczych Victoria S.A.

Raport początkowy w aspekcie nowych uregulowań prawnych na przykładzie Wałbrzyskich Zakładów Koksowniczych Victoria S.A. Raport początkowy w aspekcie nowych uregulowań prawnych na przykładzie Wałbrzyskich Zakładów Koksowniczych Victoria S.A. Irena Lis Wałbrzyskie Zakłady Koksownicze Victoria S.A. Jolanta Telenga-Kopyczyńska

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r.

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r. ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 12 marca 1996 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 21 września 2012 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski SEMINARIA Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski IETU dr inż. Eleonora Wcisło Zespół Analiz Ryzyka Środowiskowego/ Zakład Zarządzania Środowiskowego Projekt Europejskie

Bardziej szczegółowo

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA Zestawienie standardów jakości środowiska oraz standardów emisyjnych Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA STANDARDY JAKOŚCI ŚRODOWISKA (IMISYJNE) [wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez

Bardziej szczegółowo

Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego

Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego Jacek Goszczyński Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy Przysiek, 10 października

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia chemiczne

Zanieczyszczenia chemiczne Zanieczyszczenia chemiczne Zanieczyszczenia w środkach spożywczych Podstawa prawna: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r.

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM-10-126-13 Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. Szanowna Pani Marszałek Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

9.4. Scenariusz narażenia 4 : Zastosowanie jako substancja wspomagająca przetwarzanie (oczyszczanie wody)

9.4. Scenariusz narażenia 4 : Zastosowanie jako substancja wspomagająca przetwarzanie (oczyszczanie wody) 9.4. Scenariusz narażenia 4 : Zastosowanie jako substancja wspomagająca przetwarzanie (oczyszczanie wody) Scenariusze cząstkowe dla środowiska: Zastosowanie jako substancja wspomagająca przetwarzanie ERC

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1031 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych 2) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14, Data wydania: 24 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres: AB 325

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO

PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO Dr Marek Biesiada, dr Anicenta Bubak Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Sosnowiec Wstęp Adekwatnych metod opisu częstości występowania chorób

Bardziej szczegółowo

Instrukcja postępowania krok po kroku podczas korzystania z programu

Instrukcja postępowania krok po kroku podczas korzystania z programu Instrukcja postępowania krok po kroku podczas korzystania z programu Program opracowano w CIOP-PIB na bazie COSHH Essentials, tj. Podstawy kontroli substancji niebezpiecznych dla zdrowia, przygotowanego

Bardziej szczegółowo

Ocena metodyki pobierania i preparatyki próbek do badań

Ocena metodyki pobierania i preparatyki próbek do badań Ocena metodyki pobierania i preparatyki próbek do badań Projekt nr CZ.3.22/1.2.00/12.03398 Ocena stężeń PAH i metali ciężkich na powierzchni hałdi obiektów przemysłowych Hodnocení koncentrací PAU a těžkých

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZDROWOTNEGO ZWIĄZANEGO Z NARAŻENIEM INHALACYJNYM NA BENZO(A)PIREN W WYBRANYCH MIASTACH DOLNEGO ŚLĄSKA

OCENA RYZYKA ZDROWOTNEGO ZWIĄZANEGO Z NARAŻENIEM INHALACYJNYM NA BENZO(A)PIREN W WYBRANYCH MIASTACH DOLNEGO ŚLĄSKA zdrowie, zanieczyszczenie powietrza, Wrocław Łukasz PACHURKA, Izabela SÓWKA, Magdalena FORTUNA* OCENA RYZYKA ZDROWOTNEGO ZWIĄZANEGO Z NARAŻENIEM INHALACYJNYM NA BENZO(A)PIREN W WYBRANYCH MIASTACH DOLNEGO

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina Strona 1 z 5 Wersja 1.03 Data sporządzenia karty: 26.04.2005 Data aktualizacji: 21.03.2006 1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU I PRODUCENTA, DYSTRYBUTORA NAZWA HANDLOWA ZASTOSOWANIE PRODUKTU PRODUCENT

Bardziej szczegółowo

Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem

Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem Eliminacja smogu przez zastosowanie kotłów i pieców bezpyłowych zintegrowanych z elektrofiltrem A. Krupa D. Kardaś, M. Klein, M. Lackowski, T. Czech Instytut Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku Stan powietrza

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia..2008 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia i elementy wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Inhalacyjne narażenie środowiskowe mieszkańców miast Polski na metale ciężkie kadm i nikiel oraz arsen

Inhalacyjne narażenie środowiskowe mieszkańców miast Polski na metale ciężkie kadm i nikiel oraz arsen Inhalacyjne narażenie środowiskowe mieszkańców miast Polski na metale ciężkie kadm i nikiel oraz arsen Heavy metals cadmium, nickel and arsenic environmental inhalation hazard of residents of Polish cities

Bardziej szczegółowo

WYNIKI POMIARÓW W ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W OTOCZENIU STACJI TECHNICZNO-POSTOJOWEJ KABATY

WYNIKI POMIARÓW W ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W OTOCZENIU STACJI TECHNICZNO-POSTOJOWEJ KABATY WYNIKI POMIARÓW W ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W OTOCZENIU STACJI TECHNICZNO-POSTOJOWEJ KABATY POMIARY WYKONANE NA KABATACH 1. POMIARY PASYWNE FENOLI WYKONANE ZA POMOCĄ PRÓBNIKÓW RADIELLO ROZMIESZCZONYCH

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia IChPW w badaniach energetyczno-emisyjnych kotłów c.o. według normy PN-EN 303-5:2012

Doświadczenia IChPW w badaniach energetyczno-emisyjnych kotłów c.o. według normy PN-EN 303-5:2012 Spotkanie Członków Zespołu Roboczego ds. ograniczania niskiej emisji Katowice, 24 października 2016 r. Doświadczenia IChPW w badaniach energetyczno-emisyjnych kotłów c.o. według normy PN-EN 303-5:2012

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1 Dopuszczanie odpadów do składowania na składowiskach. Dz.U.2015.1277 z dnia 2015.09.01 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 1 września 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1 z dnia 16 lipca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SUBSTANCJACH CHEMICZNYCH, ICH MIESZANIANACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM

INFORMACJA O SUBSTANCJACH CHEMICZNYCH, ICH MIESZANIANACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM INFORMACJA O SUBSTANCJACH CHEMICZNYCH, ICH MIESZANIANACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM I. CZĘŚĆ OGÓLNA A. DANE IDENTYFIKACYJNE 1. Nazwa pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

BADANIE I OCENA STANU ZANIECZYSZCZENIA GRUNTU

BADANIE I OCENA STANU ZANIECZYSZCZENIA GRUNTU GEOTEST Sp. z o.o. ul. Wita Stwosza 23 02-661 Warszawa tel. 22 844 39 66 e-mail: geotest@geotest.pl www.geotest.pl Nr dokumentacji: 6150 BADANIE I OCENA STANU ZANIECZYSZCZENIA GRUNTU NA TERENIE ZLOKALIZOWANYM

Bardziej szczegółowo

WZÓR 01. Patrz rozporządzenie 1272/2008 CLP tab. 3.1 https://clp.gov.pl/clp/pl/akty-prawne/

WZÓR 01. Patrz rozporządzenie 1272/2008 CLP tab. 3.1 https://clp.gov.pl/clp/pl/akty-prawne/ WZÓR 01 Jako przykład wybrano Galwanizernię. Firma zatrudnia łącznie 10 ludzi, ale kontakt z czynnikiem rakotwórczym / mutagennym ma tylko 2 pracowników (2 panów). Są oni zatrudnieni na stanowiskach pracy

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK Renata Pałyska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie 1. 2. 3. 4. 5.

Bardziej szczegółowo

WZÓR INFORMACJA O SUBSTANCJACH CHEMICZNYCH, ICH MIESZANINACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM

WZÓR INFORMACJA O SUBSTANCJACH CHEMICZNYCH, ICH MIESZANINACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM WZÓR INFORMACJA O SUBSTANCJACH CHEMICZNYCH, ICH MIESZANINACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM I CZĘŚĆ OGÓLNA A. DANE IDENTYFIKACYJNE 1. Nazwa pracodawcy:.........

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283 + PCA Zakres akredytacji Nr AB 283 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15 Data wydania: 5 lutego

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY OPRACOWYWANIA RAPORTÓW POCZĄTKOWYCH

PRAKTYCZNE ASPEKTY OPRACOWYWANIA RAPORTÓW POCZĄTKOWYCH PRAKTYCZNE ASPEKTY OPRACOWYWANIA RAPORTÓW POCZĄTKOWYCH WARSZAWA, 31 MARCA 2015 1 Agenda Poszczególne etapy przygotowania raportu początkowego Analiza konieczności sporządzenia raportu początkowego Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka IOŚ PIB Raport U Thanta potoczna nazwa dokumentu Rady Ekonomiczno-Społecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych pt. The problems of human environment

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 336

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 336 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 336 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15 Data wydania: 25 lutego 2016 r. Nazwa i adres AB 336 Kod

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Dr Anicenta Bubak, Dr Grażyna Płaza, Dr Jadwiga Gzyl Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Dr Edoardo Puglisi, Università Cattolica del

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r.

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Zespół usług Geologicznych i Ochrony Środowiska ul. Siarczanogórska 26j, 30-698 Kraków nr tel./fax. +48 12 654 76 49; +48 603 39 99 21 RAPORT Badania jakości gleby i ziemi na terenie byłego Przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 336

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 336 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 336 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 16 Data wydania: 4 sierpnia 2016 r. Nazwa i adres AB 336 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012

Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012 ZANIECZYSZCZENIE SUBSTANCJAMI WĘGLOWODOROWYMI WÓD MINERALNYCH I GLEB W IWONICZU-ZDROJU THE HYDROCARBON IMPURITY OF MINERAL WATERS AND SOILS IN IWONICZ-ZDRÓJ Ewa J. LIPIŃSKA Wojewódzki Inspektor Ochrony

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU OCENA WSTĘPNA JAKOŚĆI POWIETRZA POD KĄTEM ZAWARTOŚCI ARSENU, KADMU, NIKLU I BENZO(A)PIRENU W PYLE PM10 ORAZ DOSTOSOWANIA SYSTEMU OCENY DO WYMAGAŃ DYREKTYWY

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Szczecińska: Miasto Koszalin:

Aglomeracja Szczecińska: Miasto Koszalin: ZAŁĄCZNIK NR 3 DOKUMENTACJA WYNIKÓW OBLICZEŃ MODELOWYCH IMISJI NA POTRZEBY ROCZNEJ OCENY JAKOŚCI POWIETRZA DLA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO - RAPORT ZA 2010 ROK Aglomeracja Szczecińska: Mapa 1 Aglomeracja

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1010

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1010 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1010 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11, Data wydania: 18 stycznia 2016 r. Nazwa i adres: AB 1010

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 1.6.2016 L 144/27 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2016/863 z dnia 31 maja 2016 r. zmieniające załączniki VII i VIII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji,

Bardziej szczegółowo

Studia Pilotowe dla Oslo i Katowic

Studia Pilotowe dla Oslo i Katowic Warsztaty demonstracyjne,haifa, 5 września, 2005 Studia Pilotowe dla Oslo i Katowic Janina Fudala Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych (IETU) Susanne Lützenkirchen City of Oslo - Health and Welfare

Bardziej szczegółowo

Troska o powietrze atmosferyczne

Troska o powietrze atmosferyczne Troska o powietrze atmosferyczne Stacja monitoringu PKN ORLEN S.A. Płock Gimnazjum nr 5 Płock, 2014 ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. AGENDA 1. PKN ORLEN a środowisko 2. Monitoring powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550

Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550 Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550 ZESPÓŁ LABORATORIÓW ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Wydanie nr 2 Imię i nazwisko Podpis Data Weryfikował Damian Adrjan 27.04.2016 Zatwierdził Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Ochrona wód podziemnych na terenach zanieczyszczonych przez przemysł projekt MAGIC. Jadwiga Gzyl

Ochrona wód podziemnych na terenach zanieczyszczonych przez przemysł projekt MAGIC. Jadwiga Gzyl Ochrona wód podziemnych na terenach zanieczyszczonych przez przemysł projekt MAGIC Jadwiga Gzyl Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, Katowice Zespół wykonawców projektu MAGIC w IETU: Brol Jolanta,

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY).

BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY). BADANIE ZAWARTOŚCI WIELOPIERŚCIENIOWYCH WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH (OZNACZANIE ANTRACENU W PRÓBKACH GLEBY). Wprowadzenie: Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) to grupa związków zawierających

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż.

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż. Pestycydy i problemy związane z ich produkcja i stosowaniem - problemy i zagrożenia związane z występowaniem pozostałości pestycydów w środowisku; Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją - problem

Bardziej szczegółowo

W Z Ó R. lub. wpisać tylko tego adresata, do którego kierowane jest pismo, 2. pracodawca sam decyduje, czy pismu nadaje znak, 3

W Z Ó R. lub. wpisać tylko tego adresata, do którego kierowane jest pismo, 2. pracodawca sam decyduje, czy pismu nadaje znak, 3 W Z Ó R., dnia.. Miejscowość. Pieczęć nagłówkowa z nr Regon Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna ul. Mickiewicza 1 45-367 Opole lub Państwowa Inspekcja Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w Opolu

Bardziej szczegółowo

II 0,9%; III 20,8% Tabela V.1. Struktura użytków rolnych w województwie zachodniopomorskim (wg stanu na r.)

II 0,9%; III 20,8% Tabela V.1. Struktura użytków rolnych w województwie zachodniopomorskim (wg stanu na r.) V. JAKOŚĆ GLEB Soil quality Ochrona zasobów i jakości gleb, a w szczególności gleb użytkowanych rolniczo, stanowi istotny element działań w zakresie polityki środowiskowej oraz rolnej. Rodzaj gleb, ich

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM Wzór druku INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM A. DANE IDENTYFIKACYJNE 1. Nazwa jednostki organizacyjnej:... 4. Adres

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ZAKŁAD INŻYNIERII ŚRODOWISKA

UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ZAKŁAD INŻYNIERII ŚRODOWISKA UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ZAKŁAD INŻYNIERII ŚRODOWISKA INŻYNIERIA ŚRODOWISKA REMEDIACJA ZAOLEJONYCH GLEB I GRUNTÓW Wstęp Skażenie środowiska substancjami ropopochodnymi jest jednym z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

Rozpoznanie stanu zanieczyszczenia oraz podejmowanie decyzji remediacyjnych w kontekście przyszłego zagospodarowania terenu

Rozpoznanie stanu zanieczyszczenia oraz podejmowanie decyzji remediacyjnych w kontekście przyszłego zagospodarowania terenu Rozpoznanie stanu zanieczyszczenia oraz podejmowanie decyzji remediacyjnych w kontekście przyszłego zagospodarowania terenu 24/01/2013 Seminarium IETU dr Janusz Krupanek, mgr Mariusz Kalisz, dr Beata Michaliszyn,

Bardziej szczegółowo

Faza inwentaryzacji projektu GEF w Polsce MATERIAŁY ROBOCZE DO SPORZĄDZENIA PROFILU TZO W POLSCE (do ograniczonego korzystania)

Faza inwentaryzacji projektu GEF w Polsce MATERIAŁY ROBOCZE DO SPORZĄDZENIA PROFILU TZO W POLSCE (do ograniczonego korzystania) Faza inwentaryzacji projektu GEF w Polsce MATERIAŁY ROBOCZE DO SPORZĄDZENIA PROFILU TZO W POLSCE (do ograniczonego korzystania) GF/POL/INV/R.16 OCENA RYZYKA ZAGROŻEŃ DLA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA ZWIĄZANEGO

Bardziej szczegółowo

Wstępna ocena jakości powietrza pod kątem As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w woj. pomorskim

Wstępna ocena jakości powietrza pod kątem As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w woj. pomorskim WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU Wstępna ocena jakości powietrza pod kątem arsenu (As), kadmu (Cd), niklu (Ni) i benzo-a-pirenu (B(a)P) w pyle zawieszonym PM 10 w województwie pomorskim

Bardziej szczegółowo

Modelowanie przestrzennych rozkładów stężeń zanieczyszczeń powietrza wykonywane w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Warszawie w ramach

Modelowanie przestrzennych rozkładów stężeń zanieczyszczeń powietrza wykonywane w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Warszawie w ramach Modelowanie przestrzennych rozkładów stężeń zanieczyszczeń powietrza wykonywane w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Warszawie w ramach rocznych ocen jakości powietrza Informacje o modelu CALMET/CALPUFF

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Dr hab. Tomasz Stuczyński, SGS Eko-Projekt Założenia

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP) zagrożenia dla zdrowia

Klasyfikacja i oznakowanie zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP) zagrożenia dla zdrowia Klasyfikacja i oznakowanie zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP) zagrożenia dla zdrowia Dr inż. Dorota Dominiak Sosnowiec, 17 listopada 2010 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

Bardziej szczegółowo

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Substancje niepożądane w żywności i paszach Substancje anaboliczne hormonalne

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia r. Na podstawie art. 117 ustawy z dnia.r. o odpadach (Dz. U. Nr., poz...) zarządza się, co następuje:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia r. Na podstawie art. 117 ustawy z dnia.r. o odpadach (Dz. U. Nr., poz...) zarządza się, co następuje: Projekt z dnia 27-3-2012 Wersja nr 0.3 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia r. w sprawie dopuszczania odpadów do składowania na składowisku odpadów danego typu 2) Na podstawie art. 117 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych. Katowice, , godz. 13:00

SEMINARIUM Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych. Katowice, , godz. 13:00 SEMINARIUM Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice, 13.09.2012, godz. 13:00 http://projectfoks.eu/ Identyfikacja, ocena i minimalizacja zagrożeń środowiskowych dla wód rezultaty projektu

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. Czynniki środowiskowe a endemie raka płuca

Zadanie 3. Czynniki środowiskowe a endemie raka płuca . Czynniki środowiskowe a endemie raka płuca Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach (IETU), Główny Instytut Górnictwa w Katowicach (GIG) Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1144

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1144 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1144 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 3 grudnia 2013 r. Nazwa i adres AB 1144 EKOLOGIS

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści Anna Kulaszewicz Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy lp. Dział Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania i wymaganiami edukacyjnymi z

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 września 2012 r.

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 września 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1032 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 13 września 2012 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu zanieczyszczenia środowiska na terenie byłej bazy JAR w Szprotawie

Diagnoza stanu zanieczyszczenia środowiska na terenie byłej bazy JAR w Szprotawie Diagnoza stanu zanieczyszczenia środowiska na terenie byłej bazy JAR w Szprotawie Mariusz Kalisz, Janusz Krupanek Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice Konferencja Zagospodarowanie terenu

Bardziej szczegółowo

Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06

Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06 Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06 Granulowany Węgiel Aktywny GAC (GAC - ang. Granular Activated Carbon) jest wysoce wydajnym medium filtracyjnym.

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI STRONA 1

KARTA CHARAKTERYSTYKI STRONA 1 KARTA CHARAKTERYSTYKI STRONA 1 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU, PRODUCENT Nazwa produktu: PRF STRIPPER Data sporządzenia: 17.4.2006 Producent: TAEROSOL Oy Aakkulantie 21, FIN-36220 Kangasala Finland Tel: +358

Bardziej szczegółowo

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Program Wieloletni Zadanie Opracowanie i Wdrożenie Modelowego Lokalnego Planu Działań na Rzecz Środowiska i Zdrowia Podzadanie Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Dr Elżbieta Kulka,

Bardziej szczegółowo

Ochrona środowiska. Ochrona środowiska

Ochrona środowiska.  Ochrona środowiska www.pgi.gov.pl ZAGROŻENIA NATURALNE Ekspertyzy stopnia zagrożenia osuwiskami, obrywami, osypiskami, krasem, podtopieniami, powodzią, erozją morską Mapy osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi Karty

Bardziej szczegółowo

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment)

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment) Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium zgodnie z systemem QSHE (Quality, Safety, Health, Environment QSHE System QSHE (Quality, Safety, Health, Environment to zintegrowane

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Pana mgr inż. MICHAŁA KUBECKIEGO. formierskich z żywicami furanowymi"

RECENZJA. rozprawy doktorskiej Pana mgr inż. MICHAŁA KUBECKIEGO. formierskich z żywicami furanowymi Prof. dr hab. inż. Andrzej Baliński Kraków, 16.05.2016 Instytut Odlewnictwa 30-418 Kraków ul. Zakopiańska 73 1 RECENZJA rozprawy doktorskiej Pana mgr inż. MICHAŁA KUBECKIEGO pt.: Oznaczenie wybranych niebezpiecznych

Bardziej szczegółowo

BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05)

BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05) BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05) Magdalena Retkiewicz 26.03.2014 ZANIECZYSZCZENIA WÓD Zanieczyszczenie wód niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE Joanna Kwapisz Główny specjalista Tel. 22 57 92 274 Departament Gospodarki Odpadami Obowiązujące Ochrona powierzchni regulacje ziemi prawne Poziom UE: Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA i STAN PRAC W PROJEKCIE SANAERO. Dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas

ZAŁOŻENIA i STAN PRAC W PROJEKCIE SANAERO. Dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas ZAŁOŻENIA i STAN PRAC W PROJEKCIE SANAERO Dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas Warsztaty Międzynarodowe 13.03. 2013 r. WCTT, Wrocław Działania projektu SANAERO skierowane są na monitoring i przetwarzania

Bardziej szczegółowo

43/27 ZNACZENIE DOPUSZCZALNYCH STĘŻEŃ I WYCZUWALNOŚCI SUBSTANCJI SZKODLIWYCH DLA WARUNKÓW PRACY I ŚRODOWISKA NATURALNEGO. l.

43/27 ZNACZENIE DOPUSZCZALNYCH STĘŻEŃ I WYCZUWALNOŚCI SUBSTANCJI SZKODLIWYCH DLA WARUNKÓW PRACY I ŚRODOWISKA NATURALNEGO. l. 43/27 Solidification of Metais and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No. 43 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2. Nr 43 PAN- Katowice PL ISSN 0208-9386 ZNACZENIE DOPUSZCZALNYCH STĘŻEŃ I WYCZUWALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Narażenie ludności miejskiej na powietrze zanieczyszczone ozonem

Narażenie ludności miejskiej na powietrze zanieczyszczone ozonem GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego

Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego J.Fijał **, A. Jamrozik *, A. Gonet *, St. Stryczek *, L. Czekaj * AGH Akademia Górniczo-Hutnicza * Wydział Wiertnictwa,

Bardziej szczegółowo

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r.

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r. Wpływ na środowisko wysokiego stężenia odprowadzanych do rzek substancji oraz zawartości tlenu w wodzie przy obecnej sytuacji hydrologicznej Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

I. METODY POBIERANIA PRÓBEK DO CELÓW URZĘDOWEJ KONTROLI ZAWARTOŚCI CYNY W ŚRODKACH SPOŻYWCZYCH W OPAKOWANIACH METALOWYCH

I. METODY POBIERANIA PRÓBEK DO CELÓW URZĘDOWEJ KONTROLI ZAWARTOŚCI CYNY W ŚRODKACH SPOŻYWCZYCH W OPAKOWANIACH METALOWYCH ZAŁĄCZNIK Nr 5 METODY POBIERANIA PRÓBEK DO CELÓW URZĘDOWEJ KONTROLI ZAWARTOŚCI CYNY W ŚRODKACH SPOŻYWCZYCH W OPAKOWANIACH METALOWYCH ORAZ PRZYGOTOWYWANIE PRÓBEK I KRYTERIA WYBORU METOD ANALITYCZNYCH STOSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA POLITECHNIKA WROCŁAWSKA Prace wykonane w ramach projektu: Opracowanie i atestacja nowych typów materiałów odniesienia niezbędnych do uzyskania akredytacji europejskiej przez polskie laboratoria zajmujące

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM Załącznik nr 2 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 01.12.2004r. (Dz. U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.) INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r. Dz.U.10.137.924 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.) Na podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Jerzy Oszczudłowski Instytut Chemii UJK Kielce e-mail: josz@ujk.edu.pl Alternatywne metody unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów, 07-10-2010 r. 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 13 stycznia 2016 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 13 stycznia 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 13 stycznia 2016 r. (OR. en) 5215/16 ADD 1 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 12 stycznia 2016 r. Do: Sekretariat Generalny Rady COMPET 8 ENV 11 CHIMIE

Bardziej szczegółowo