Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru"

Transkrypt

1 Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Seminarium IETU, Katowice, 18 wrzesień 2008

2 National Inventory of Potential Sources of Soil Contamination in Cyprus Projekt realizowany na zlecenie rządu cypryjskiego w latach Cel: Opracowanie systemu krajowej inwentaryzacji terenów w zanieczyszczonych na Cyprze w ramach programu rządowego dla zarządzania terenami zanieczyszczonymi, w tym rekultywacji gleb

3 Uczestnicy Institute of Geology and Mineral Exploration, Ateny, Grecja (koordynator projektu - A.Demetriades) Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, Katowice, Polska Geoinvest Ltd,, Nikozja,, Cypr współpraca - Cyprus Geological Survey Department (Ministry of Agriculture Natural Resources and Environment)

4 Raporty IETU Part 5: Guidance on contaminated site risk assessment in Cyprus. 1. Site-specific human health risk assessment (HRA). 2. Risk-based guideline values for soil contaminants (RBSGVs) E. Wcislo,, M. Korcz Part 7: Human health risk assessment on the Hellenic Chemical Industries Ltd. Property at Vassiliko,, Cyprus - E. Wcislo,, M. Korcz,, J. Dlugosz Part 10: : Human health risk assessment for the Moni Industrial Area,, Cyprus - E. Wcislo,, M. Korcz, J. Dlugosz,, I. Owczarska

5 Wskazówki metodyczne do oceny ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych na Cyprze sposób włączenia oceny ryzyka zdrowotnego do systemus badania, oceny i rekultywacji terenów zanieczyszczonych metoda oceny ryzyka zdrowotnego metoda wyznaczania dopuszczalnych wartości stężeń substancji zanieczyszczających w glebie dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w glebie dla różnych sposobów użytkowania terenu

6 Cechy charakterystyczne oceny zanieczyszczenia gleb dwu-etapowy proces oceny receptory ludzie; poziom ryzyka zdrowotnego głównym kryterium oceny terenów zanieczyszczonych uwzględnia trzy sposoby użytkowania terenu przemysłowy, mieszkaniowy, rekreacyjny odnosi się do obecnego lub przyszłego sposobu użytkowania terenu zaadaptowano podstawy metodologiczne US EPA (US EPA 1989, 1991, 1996, 2000, 2001, 2002,, 2004)

7 Dwu-etapowy proces oceny zanieczyszczenia gleb Etap 1: Wstępne badanie terenu Wstępna ocena terenu Czy stężenia substancji w glebie przekraczają wartości dopuszczalne dla danego sposobu użytkowania terenu? Nie Koniec oceny Tak

8 Etap 2: Szczegółowa ocena ryzyka zdrowotnego Podstawowa ocena ryzyka zdrowotnego Opracowanie zestawu danych Ocena narażenia Scenariusze użytkowania terenu (przemysłowy, mieszkaniowy, rekreacyjny) Ocena toksyczności Charakterystyka ryzyka Czy ryzyko zdrowotne przekracza dopuszczalny poziom ryzyka? Tak Nie Brak działań Wyznaczenie lokalnych, bezpiecznych dla zdrowia zawartości substancji (RBRLs) Ocena alternatywnych sposobów rekultywacji Wybór optymalnego sposobu rekultywacji

9 Opracowanie zestawu danych wstępna identyfikacja szlaków narażenia ludzi (zgodnie z określonym sposobem użytkowania terenu) zgromadzenie i ocena istniejących danych o zanieczyszczonym terenie (źródła i rodzaj zanieczyszczenia) określenie brakujących danych; zaprojektowanie i przeprowadzenie badań uzupełniających określenie wymagań analitycznych zgromadzenie i ocena jakości nowych danych pomiarowych

10 Opracowanie zestawu danych (c.d.) pogrupowanie wartości stężeń według głębokości poboru próbek (w zależności od sposobu użytkowania terenu i rodzaju substancji chemicznych ( (substancje nielotne - warstwa wierzchnia; lotne podglebie i ziemia) wydzielenie podobszarów i pogrupowanie danych według tych podobszarów (przy znacznym zróżnicowaniu cech charakteryzujących dany teren) zebranie aktualnych danych o właściwościach fizykochemicznych i toksykologicznych substancji statystyczne opracowanie danych pomiarowych odnośnie każdej substancji zanieczyszczającej

11 Ocena narażenia identyfikacja potencjalnych receptorów (dzieci, dorośli) i rodzajów ich aktywności identyfikacja szlaków narażenia incydentalne pobranie cząstek zanieczyszczonej gleby i kurzu drogą pokarmową kontakt z zanieczyszczoną glebą przez skórę wdychanie cząstek gleby i kurzu wdychanie par substancji lotnych zawartych w glebie oszacowanie wielkości narażenia (dawek substancji chemicznych pobranych różnymi szlakami narażenia)

12 Ocena narażenia (c.d.) Scenariusze narażenia mieszkaniowy przemysłowy/handlowy rekreacyjny

13 Ocena narażenia (c.d.) Obliczanie dawki pobranej CR EF ED CDI = C BW 1 AT CDI - dawka pobrana (mg/kg masy ciała/dzie a/dzień) C - średnie stęż ężenie substancji w glebie w okresie narażenia (mg/kg) CR - wskaźnik kontaktu; ilość zanieczyszczonej gleby w jednostce czasu (mg/dzień) EF - często stotliwość tliwość narażenia (dni/rok) ED - okres trwania narażenia (lata) BW - masa ciała; a; średnia masa ciała a w okresie narażenia (kg) AT - czas uśredniania; u czas dla którego narażenie jest uśredniane (dni); dla substancji niekancerogennych: : AT = ED x 365 dni/rok, dla substancji kancerogennych: AT T = 70 lat x 365 dni/rok

14 Ocena toksyczności ocena jakościowa miary toksyczności dawki referencyjne - RfD (substancje niekancerogenne) współczynniki nachylenia CSF (substancje kancerogenne) współczynniki absorpcji żołądkowo-jelitowej (ABS GI ); współczynniki absorpcji dermalnej (ABS d,) klasy kancerogenności efekty krytyczne/narządy lub układy krytyczne (substancje o działaniu systemowym)

15 Ocena toksyczności (c.d.) Źródła informacji IRIS Integrated Risk Information System (preferowane źródło informacji toksykologicznej) US EPA, Region III miary toksyczności substancji RAIS Risk Assessment Information System ATSDR Agency for Toxic Substances and Disease Registry (toksykologiczne charakterystyki substancji chemicznych)

16 Charakterystyka ryzyka Ryzyko niekancerogenne obliczanie ilorazów zagrożenia HQ (substancja/droga narażenia - oddzielnie dla każdego receptora dziecko, osoba dorosła) HQ = CDI/RfD obliczanie całkowitego HI (sumowanie HQ obliczonych dla poszczególnych substancji i dróg narażenia - oddzielnie dla każdego receptora)

17 Charakterystyka ryzyka (c.d.) Ryzyko niekancerogenne porównanie całkowitego HI z niekancerogennym ryzykiem docelowym (HI =1) jeżeli HI >1, grupowanie substancji według tych samych narządów/układów krytycznych; obliczanie grupowych indeksów zagrożenia (HI( krytyczny ) HI narząd/układ

18 Charakterystyka ryzyka (c.d.) Ryzyko kancerogenne obliczanie ryzyka kancerogennego CR (substancja/droga narażenia - oddzielnie dla każdego receptora dziecko, osoba dorosła) CR = CDI x CSF obliczanie całkowitego CR (sumowanie CR obliczonych dla poszczególnych substancji i dróg narażenia - oddzielnie dla każdego receptora)

19 Charakterystyka ryzyka (c.d.) Ryzyko kancerogenne obliczanie ryzyka zagregowanego (mieszkaniowy i rekreacyjny scenariusz narażenia) porównanie całkowitego CR z docelowym ryzykiem kancerogennym (CTR= 1x )

20 Charakterystyka ryzyka (c.d.) prezentacja wyników podstawowej oceny ryzyka zdrowotnego charakterystyka i prezentacja niepewności

21 Niepewności związane z oceną ryzyka Zebranie i analiza danych (np. niepewności związane ze sposobem wyboru substancji wskaźnikowych lub z niewystarczającą jakością danych) Ocena toksyczności (związane z pochodzeniem miar toksyczności) Ocena narażenia (brak danych o rzeczywistych warunkach narażenia, przyjęcie założeń odnośnie wartości parametrów narażenia) Charakterystyka ryzyka (założenie addytywności efektów, sumowanie ryzyka kancerogennego i ilorazów zagrożenia dla substancji i szlaków narażenia)

22 Lokalne, bezpieczne dla zdrowia zawartości substancji zanieczyszczających w glebie (RBRL) Stężenia substancji zanieczyszczających w glebie obliczone w oparciu o ustaloną wartość ryzyka docelowego ( (TR), przy uwzględnieniu lokalnych uwarunkowań, w ramach określonego scenariusza narażenia (poziomy rekultywacyjne) dla substancji kancerogennych CTR=np dla substancji niekancerogennych NTR (HI) < lub = 1

23 Wyznaczanie lokalnych RBRL RBRL RL = C TR/ryzyko obliczone C stęż ężenie substancji zanieczyszczającej cej w glebie (mg/kg) TR ryzyko docelowe (kancerogenne lub niekancerogenne) RBRL RL lokalne, bezpieczne dla zdrowia stężenie substancji zanieczyszczającej w glebie dla narażenia drogą pokarmową/absorpcji przez skórę i/lub drogą inhalacyjną

24 Wyznaczanie lokalnych RBRL (c.d. c.d.) obliczanie lokalnego, bezpiecznego dla zdrowia stężenia substancji niekancerogennej, skorygowanego ze względu na toksyczne działanie kilku substancji na ten sam narząd/układ krytyczny (ARBRL) ARBRL RL = RBRL RL/n RBRL RL n lokalne, bezpieczne dla zdrowia stężenie substancji zanieczyszczającej w glebie dla narażenia drogą pokarmową/absorpcji przez skórę lub drogą inhalacyjną liczba substancji działających toksycznie na ten sam narząd/układ krytyczny

25 Wyznaczanie lokalnych RBRL (c.d. c.d.) obliczanie stężenia nasycenia (C sat ) dla substancji lotnych, występujących w fazie ciekłej w normalnej temperaturze gleby jeżeli obliczone RBRL dla narażenia drogą inhalacyjną > C sat, w dalszej ocenie przyjmuje się RBRL inh równe C sat

26 Wyznaczanie lokalnych RBRL (c.d. c.d.) porównanie wszystkich rodzajów RBRL obliczonych dla danej substancji wybór najniższego stężenia RBRL jako poziomu rekultywacyjnego porównanie najniższej wartości RBRL ze stężeniami tłowymi (BC) jeżeli RBRL<BC, wtedy BC uznaje się jako poziom rekultywacyjny

27 Dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w glebie RBSGV Wartości stężeń substancji chemicznych w glebie, poniżej których nie należy oczekiwać nadmiernego ryzyka zdrowotnego przy narażeniu chronicznym

28 RBSGVs (c.d.) przeznaczone dla ochrony zdrowia ludzi opracowane dla 102 substancji chemicznych potencjalnie zanieczyszczających glebę, wybranych na podstawie rodzajów działalności gospodarczej na Cyprze

29 RBSGVs (c.d.) opracowane dla trzech sposobów użytkowania terenu przemysłowy mieszkaniowy rekreacyjny wyznaczone z wykorzystaniem standardowych równań i ogólnokrajowych wartości parametrów narażenia

30 RBSGVs (c.d.) Receptory teren przemysłowy pracownik teren mieszkaniowy i rekreacyjny dziecko efekty niekancerogenne zagregowany receptor (mieszkaniec/użytkownik terenu rekreacyjnego) efekty kancerogenne

31 Symbol RBSGVs (c.d.) Ogólnokrajowe wartości parametrów narażenia Scenariusz przemysłowy Dzieci Dorośli Dorośli Dzieci Dorośli EF Częstotlowość narażenia dni/rok * 150* ED Czas trwania narażenia lata FC Udział zanieczyszczonej gleby w całkowitym jej pobraniu bezwymiarowy ** 0.08** BW Masa ciała kg IR o Wskaźnik pobrania gleby drogą pokarmową mg/day SA Narażona powierzchnia skóry cm AF Parametr Współczynnik przyczepności gleby do skóry Jednostka Scenariusz mieszkaniowy Scenariusz rekreacyjny mg/cm 2 /dzień 0,2 0, ,2 0,07 IR i Wskaźnik oddychania m 3 /dzień AT (substancje Czas uśredniania dni niekancerogenne) AT=ED*365dni/rok AT (substancje Czas uśredniania dni kancerogenne)

32 RBSGVs (c.d.) Docelowe/dopuszczalne poziomy ryzyka Ryzyko niekancerogenne NTR(HQ) = 1 Ryzyko kancerogenne TCR = 10-6

33 RBSGVs (c.d.) Metoda Rodzaje RBSGVs obliczane w ramach określonego scenariusza narażenia/określonego receptora połączone RBSGV dla narażenia drogą pokarmową i absorpcji przez skórę inhalacyjne RBSGVs (substancje zawarte w pyle zawieszonym lub substancje lotne) RBSGVs dla efektów kancerogennych i niekancerogennych stężenie nasycenia (C sat ) dla substancji lotnych, występujących w fazie ciekłej w normalnej temperaturze gleby

34 RBSGVs (c.d.) Metoda porównanie wszystkich rodzajów RBSGVs najniższa wartość stężenia wybrana jako dopuszczalna wartość stężenia (stężenie najbardziej konserwatywne)

35 RBSGVs (c.d.) Rodzaje substancji nieorganiczne (np. As, Cd, Cr, Hg, Ni, Zn) węglowodory aromatyczne (np. benzen, etylobenzen, toluen, ksyleny) WWA (np. antracen, benzo(a)antracen, benzo(b)fluoranten, benzo(a)piren, chryzen, fluoranten, indeno(1,2,3-cd)piren, naftalen)

36 RBSGVs (c.d.) Rodzaje substancji chlorowane węglowodory alifatyczne (np. chlorometane, 1,1-dichloroetan, 1,1- dichloroeten, trichloroeten, tetrachloroeten) chlorobenzeny fenole i chlorofenole

37 RBSGVs (c.d.) Rodzaje substancji pestycydy (np. aldrin, DDT) dioksyny i dioksynopodobne PCB inne substancje (np. ftalan butylu, glikol etylenowy)

38 RBSGVs (c.d.) Zalecenie Opracowane RBSGVs R poddawać rewizji i regularnie uaktualniać (np. co 5 lat)

39 Znaczenie oceny ryzyka zdrowotnego podstawa do określania potrzebnych działań eliminujących lub zmniejszających ryzyko zdrowotne na zanieczyszczonym i ustalanie priorytetów w tym zakresie podstawa do określania alternatywnych działań naprawczych/rekultywacyjnych rekultywacyjnych podstawa do wyboru optymalnego sposobu rekultywacji terenu poprzemysłowego,, w którym bierze się pod uwagę lokalne warunki środowiskowe

40 Znaczenie oceny ryzyka zdrowotnego (c.d.) do projektowania i prowadzenia rekultywacji gleby w celu ochrony zdrowia ludzi do ułatwienia podejmowania innych decyzji z zakresu zarządzania terenami zanieczyszczonymi (np. zmiana sposobu użytkowania terenu)

Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach

Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach Katowice, 24 czerwca 2015 Rozbudowa infrastruktury informatycznej gromadzenia, przetwarzania i analizy danych środowiskowych Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Otwarte seminaria 2015 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Katowice, 21 maja 2015 www.ietu.katowice.pl System Zarządzania Ryzykiem Zdrowotnym HRA2 Eleonora Wcisło, Maciej Rzychoń Instytut

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA OCENY TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH RYZYKO ZDROWOTNE. dr inż. Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach

NARZĘDZIA OCENY TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH RYZYKO ZDROWOTNE. dr inż. Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach NARZĘDZIA OCENY TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH RYZYKO ZDROWOTNE dr inż. Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach 1. Wstęp Najczęściej stosowany w praktyce sposób oceny terenów

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 5 września 2011 r. Nazwa i adres: AB 646 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 21 września 2012 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski

IETU SEMINARIA. Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski SEMINARIA Kompleksowa ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia na obszarach aglomeracji Polski IETU dr inż. Eleonora Wcisło Zespół Analiz Ryzyka Środowiskowego/ Zakład Zarządzania Środowiskowego Projekt Europejskie

Bardziej szczegółowo

Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego

Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego Monitoring środowiska w rejonie zrekultywowanych mogilników na terenie województwa kujawsko-pomorskiego Jacek Goszczyński Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy Przysiek, 10 października

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZDROWOTNEGO ZWIĄZANEGO Z NARAŻENIEM INHALACYJNYM NA BENZO(A)PIREN W WYBRANYCH MIASTACH DOLNEGO ŚLĄSKA

OCENA RYZYKA ZDROWOTNEGO ZWIĄZANEGO Z NARAŻENIEM INHALACYJNYM NA BENZO(A)PIREN W WYBRANYCH MIASTACH DOLNEGO ŚLĄSKA zdrowie, zanieczyszczenie powietrza, Wrocław Łukasz PACHURKA, Izabela SÓWKA, Magdalena FORTUNA* OCENA RYZYKA ZDROWOTNEGO ZWIĄZANEGO Z NARAŻENIEM INHALACYJNYM NA BENZO(A)PIREN W WYBRANYCH MIASTACH DOLNEGO

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO

PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO Dr Marek Biesiada, dr Anicenta Bubak Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Sosnowiec Wstęp Adekwatnych metod opisu częstości występowania chorób

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r.

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM-10-126-13 Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. Szanowna Pani Marszałek Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14, Data wydania: 24 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres: AB 325

Bardziej szczegółowo

Ocena metodyki pobierania i preparatyki próbek do badań

Ocena metodyki pobierania i preparatyki próbek do badań Ocena metodyki pobierania i preparatyki próbek do badań Projekt nr CZ.3.22/1.2.00/12.03398 Ocena stężeń PAH i metali ciężkich na powierzchni hałdi obiektów przemysłowych Hodnocení koncentrací PAU a těžkých

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina Strona 1 z 5 Wersja 1.03 Data sporządzenia karty: 26.04.2005 Data aktualizacji: 21.03.2006 1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU I PRODUCENTA, DYSTRYBUTORA NAZWA HANDLOWA ZASTOSOWANIE PRODUKTU PRODUCENT

Bardziej szczegółowo

Inhalacyjne narażenie środowiskowe mieszkańców miast Polski na metale ciężkie kadm i nikiel oraz arsen

Inhalacyjne narażenie środowiskowe mieszkańców miast Polski na metale ciężkie kadm i nikiel oraz arsen Inhalacyjne narażenie środowiskowe mieszkańców miast Polski na metale ciężkie kadm i nikiel oraz arsen Heavy metals cadmium, nickel and arsenic environmental inhalation hazard of residents of Polish cities

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Dr Anicenta Bubak, Dr Grażyna Płaza, Dr Jadwiga Gzyl Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Dr Edoardo Puglisi, Università Cattolica del

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283 + PCA Zakres akredytacji Nr AB 283 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15 Data wydania: 5 lutego

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU OCENA WSTĘPNA JAKOŚĆI POWIETRZA POD KĄTEM ZAWARTOŚCI ARSENU, KADMU, NIKLU I BENZO(A)PIRENU W PYLE PM10 ORAZ DOSTOSOWANIA SYSTEMU OCENY DO WYMAGAŃ DYREKTYWY

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY OPRACOWYWANIA RAPORTÓW POCZĄTKOWYCH

PRAKTYCZNE ASPEKTY OPRACOWYWANIA RAPORTÓW POCZĄTKOWYCH PRAKTYCZNE ASPEKTY OPRACOWYWANIA RAPORTÓW POCZĄTKOWYCH WARSZAWA, 31 MARCA 2015 1 Agenda Poszczególne etapy przygotowania raportu początkowego Analiza konieczności sporządzenia raportu początkowego Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka IOŚ PIB Raport U Thanta potoczna nazwa dokumentu Rady Ekonomiczno-Społecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych pt. The problems of human environment

Bardziej szczegółowo

Zespół usług Geologicznych i Ochrony Środowiska ul. Siarczanogórska 26j, 30-698 Kraków nr tel./fax. +48 12 654 76 49; +48 603 39 99 21 RAPORT Badania jakości gleby i ziemi na terenie byłego Przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012

Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012 ZANIECZYSZCZENIE SUBSTANCJAMI WĘGLOWODOROWYMI WÓD MINERALNYCH I GLEB W IWONICZU-ZDROJU THE HYDROCARBON IMPURITY OF MINERAL WATERS AND SOILS IN IWONICZ-ZDRÓJ Ewa J. LIPIŃSKA Wojewódzki Inspektor Ochrony

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 sierpnia 2014 r. Poz. 648 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r.

Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 września 2015 r. Poz. 904 OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 września 2015 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Troska o powietrze atmosferyczne

Troska o powietrze atmosferyczne Troska o powietrze atmosferyczne Stacja monitoringu PKN ORLEN S.A. Płock Gimnazjum nr 5 Płock, 2014 ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. AGENDA 1. PKN ORLEN a środowisko 2. Monitoring powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 1.6.2016 L 144/27 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2016/863 z dnia 31 maja 2016 r. zmieniające załączniki VII i VIII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji,

Bardziej szczegółowo

Ochrona wód podziemnych na terenach zanieczyszczonych przez przemysł projekt MAGIC. Jadwiga Gzyl

Ochrona wód podziemnych na terenach zanieczyszczonych przez przemysł projekt MAGIC. Jadwiga Gzyl Ochrona wód podziemnych na terenach zanieczyszczonych przez przemysł projekt MAGIC Jadwiga Gzyl Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, Katowice Zespół wykonawców projektu MAGIC w IETU: Brol Jolanta,

Bardziej szczegółowo

Faza inwentaryzacji projektu GEF w Polsce MATERIAŁY ROBOCZE DO SPORZĄDZENIA PROFILU TZO W POLSCE (do ograniczonego korzystania)

Faza inwentaryzacji projektu GEF w Polsce MATERIAŁY ROBOCZE DO SPORZĄDZENIA PROFILU TZO W POLSCE (do ograniczonego korzystania) Faza inwentaryzacji projektu GEF w Polsce MATERIAŁY ROBOCZE DO SPORZĄDZENIA PROFILU TZO W POLSCE (do ograniczonego korzystania) GF/POL/INV/R.16 OCENA RYZYKA ZAGROŻEŃ DLA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA ZWIĄZANEGO

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu zanieczyszczenia środowiska na terenie byłej bazy JAR w Szprotawie

Diagnoza stanu zanieczyszczenia środowiska na terenie byłej bazy JAR w Szprotawie Diagnoza stanu zanieczyszczenia środowiska na terenie byłej bazy JAR w Szprotawie Mariusz Kalisz, Janusz Krupanek Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice Konferencja Zagospodarowanie terenu

Bardziej szczegółowo

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia

Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Narzędzia badawcze stosowane w pomiarach środowiska - możliwości wykorzystania w procesie nauczania metodą projektu na różnych poziomach kształcenia Dr hab. Tomasz Stuczyński, SGS Eko-Projekt Założenia

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment)

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment) Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium zgodnie z systemem QSHE (Quality, Safety, Health, Environment QSHE System QSHE (Quality, Safety, Health, Environment to zintegrowane

Bardziej szczegółowo

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy

Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń. Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Pozostałości substancji niepożądanych w żywności i paszach - ocena zagrożeń Andrzej Posyniak, Krzysztof Niemczuk PIWet-PIB Puławy Substancje niepożądane w żywności i paszach Substancje anaboliczne hormonalne

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego

Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego J.Fijał **, A. Jamrozik *, A. Gonet *, St. Stryczek *, L. Czekaj * AGH Akademia Górniczo-Hutnicza * Wydział Wiertnictwa,

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA POLITECHNIKA WROCŁAWSKA Prace wykonane w ramach projektu: Opracowanie i atestacja nowych typów materiałów odniesienia niezbędnych do uzyskania akredytacji europejskiej przez polskie laboratoria zajmujące

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r. Dz.U.10.137.924 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.) Na podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W OPOLU OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 wykonana zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów

Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Program Wieloletni Zadanie Opracowanie i Wdrożenie Modelowego Lokalnego Planu Działań na Rzecz Środowiska i Zdrowia Podzadanie Ocena narażenia dzieci w wieku przedszkolnym na kadm i ołów Dr Elżbieta Kulka,

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE Joanna Kwapisz Główny specjalista Tel. 22 57 92 274 Departament Gospodarki Odpadami Obowiązujące Ochrona powierzchni regulacje ziemi prawne Poziom UE: Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. Czynniki środowiskowe a endemie raka płuca

Zadanie 3. Czynniki środowiskowe a endemie raka płuca . Czynniki środowiskowe a endemie raka płuca Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach (IETU), Główny Instytut Górnictwa w Katowicach (GIG) Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU ŚRODOWISKA GRUNTOWEGO ZAGOSPODAROWANIE REJONU NABRZEŻA BUŁGARSKIEGO W PORCIE GDYNIA

OCENA STANU ŚRODOWISKA GRUNTOWEGO ZAGOSPODAROWANIE REJONU NABRZEŻA BUŁGARSKIEGO W PORCIE GDYNIA OCENA STANU ŚRODOWISKA GRUNTOWEGO ZAGOSPODAROWANIE REJONU NABRZEŻA BUŁGARSKIEGO W PORCIE GDYNIA OPRACOWANIE: SGS EKO-PROJEKT Sp. z o.o. UL. Cieszyńska 52 a 43-200 Pszczyna mgr Kamila Gubas Pszczyna, listopad

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT OCEANOLOGII POLSKIEJ AKADEMII NAUK. Realizacja projektu

INSTYTUT OCEANOLOGII POLSKIEJ AKADEMII NAUK. Realizacja projektu INSTYTUT OCEANOLOGII POLSKIEJ AKADEMII NAUK Realizacja projektu Opracowanie metody doboru typu konstrukcji wsporczej morskiej turbiny wiatrowej w polskich obszarach morskich Seminarium CTO 28_05_2014 Zespół

Bardziej szczegółowo

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r.

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r. Wpływ na środowisko wysokiego stężenia odprowadzanych do rzek substancji oraz zawartości tlenu w wodzie przy obecnej sytuacji hydrologicznej Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 257 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych

Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 257 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 257 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lutego 2015 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Jerzy Oszczudłowski Instytut Chemii UJK Kielce e-mail: josz@ujk.edu.pl Alternatywne metody unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów, 07-10-2010 r. 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i wielkości zanieczyszczeń lotniska powojskowego w miejscowości Krzywa. Prowadzona w południowej części lotniska gospodarka paliwami płynnymi

Rodzaje i wielkości zanieczyszczeń lotniska powojskowego w miejscowości Krzywa. Prowadzona w południowej części lotniska gospodarka paliwami płynnymi Rodzaje i wielkości zanieczyszczeń lotniska powojskowego w miejscowości Krzywa. Prowadzona w południowej części lotniska gospodarka paliwami płynnymi spowodowała znaczne skażenie gleb i wód podziemnych,

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wyników porównania międzylaboratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008

Opracowanie wyników porównania międzylaboratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008 Opracowanie wyników porównania międzyoratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008 Wstęp W dniach 16.06.2008 17.06.2008 roku przeprowadzone zostało porównanie międzyoratoryjne

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne)

Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) Laboratorium Utylizacji Odpadów (Laboratorium Badawcze Biologiczno Chemiczne) mgr inż. Maria Sadowska mgr Katarzyna Furmanek mgr inż. Marcin Młodawski Laboratorium prowadzi prace badawcze w zakresie: Utylizacji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1183

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1183 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1183 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 19 marca 2012 r. Nazwa i adres AB 1183 LUBELSKA

Bardziej szczegółowo

Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej

Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej Sylwester Huszał Wydział Oceny Dokumentacji Produktów Biobójczych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA i STAN PRAC W PROJEKCIE SANAERO. Dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas

ZAŁOŻENIA i STAN PRAC W PROJEKCIE SANAERO. Dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas ZAŁOŻENIA i STAN PRAC W PROJEKCIE SANAERO Dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas Warsztaty Międzynarodowe 13.03. 2013 r. WCTT, Wrocław Działania projektu SANAERO skierowane są na monitoring i przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Mapa obszarów zdegradowanych i podwyższonego zagrożenia naturalnego

Mapa obszarów zdegradowanych i podwyższonego zagrożenia naturalnego V Ogólnopolska konferencja samorządowa SAMORZĄD I GEOLOGIA WARSZAWA 26 LUTY 2008 Mapa obszarów zdegradowanych i podwyższonego zagrożenia naturalnego w skali 1:10 000 Państwowy Instytut Geologiczny Mapa

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro

Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro Barbara Toczko Departament Monitoringu, Ocen i Prognoz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Białystok, 5 grudnia 2006 r. System oceny jakosci powietrza w

Bardziej szczegółowo

Najwyższa jakość i szeroki zakres badań

Najwyższa jakość i szeroki zakres badań Delegatura w Płocku LABORATORIUM Najwyższa jakość i szeroki zakres badań Ślesin 15-17 maja 2006 Struktura organizacyjna WIOŚ Zadania Laboratorium WIOŚ Badania stanu środowiska Pomiary kontrolne jednostek

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE RODZAJU PRÓBNIKÓW I WARUNKÓW TRANSPORTU PRÓBEK GAZÓW ODLOTOWYCH

ZESTAWIENIE RODZAJU PRÓBNIKÓW I WARUNKÓW TRANSPORTU PRÓBEK GAZÓW ODLOTOWYCH Laboratorium Badań 1/7 Środowiskowych Śląskiego Centrum Ochrony Pracy Sp. z o.o. w Czeladzi ZESTAWIENIE RODZAJU PRÓBNIKÓW I WARUNKÓW TRANSPORTU PRÓBEK GAZÓW ODLOTOWYCH 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 12 lipca 2012 r. Nazwa i adres AB 799 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC Aneks II Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC 70 Wnioski naukowe CMDh rozpatrzył poniższe zalecenia PRAC

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/105/WE

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/105/WE L 348/84 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 24.12.2008 DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/105/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci Strona 1/5 1. Identyfikacja preparatu, Identyfikacja dystrybutora Nazwa preparatu: - 300g, 500g. Zastosowanie preparatu: Utrzymuje optymalny dla zdrowia poziom wilgoci, absorbuje nadmierną wilgoć z powietrza

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent:

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent: IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA Telefon alarmowy: Periodic Acid Shiff (PAS) zestaw do barwienia laboratoryjnego Straż Pożarna 998 (112 z telefonu komórkowego), Pogotowie Ratunkowe

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Identyfikacja przedsiębiorstwa: Zakłady Chemiczne ANSER Sp. z o.o. Siedziba: Ul. J. Conrada 7, 01-922 Warszawa tel.: (022) 663 70 73 fax.: (022) 669 01 22

Bardziej szczegółowo

ZAKRESU AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1401

ZAKRESU AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1401 ZAKRESU AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1401 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 1, Data wydania: 1 lutego 2013 r. Nazwa i adres AB 1401 Kod

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM Załącznik nr 2 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 01.12.2004r. (Dz. U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.) INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki bezpieczeństwa wg 1907/2006/WE, artykuł 31

Karta charakterystyki bezpieczeństwa wg 1907/2006/WE, artykuł 31 aktualizowana dnia: 15.02.2012 Data druku: 21.05.2012 Strona: 1/6 Nazwa handlowa: 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Identyfikator produktu: Środek antyadhezyjny 950

Bardziej szczegółowo

EFEKT EKOLOGICZNY. Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska

EFEKT EKOLOGICZNY. Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Biuro: 51-18 Wrocław, Pełczyńska 11, tel./fax.:71-326-13-43, e-mail:cieplej@cieplej.pl, www.cieplej.pl EFEKT EKOLOGICZNY Obiekt: Przychodnia Zdrowia 52-3 Wołów,

Bardziej szczegółowo

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich dr inż. Grażyna Mitosek Instytut Ochrony Środowiska PIB IOŚ-PIB, Warszawa 21 marca 2011 1 Cele programu

Bardziej szczegółowo

ul. ILJI MIECZNIKOWA 1, 02-096 WARSZAWA e-mail: magdapop@biol.uw.edu.pl RAPORT

ul. ILJI MIECZNIKOWA 1, 02-096 WARSZAWA e-mail: magdapop@biol.uw.edu.pl RAPORT d r h a b. M a g d a l e n a P o p ow s k a, p r o f. U W U N I W E R S Y T E T W AR S Z AW S K I W Y D Z I AŁ B I O L O G I I ul. ILJI MIECZNIKOWA 1, 02-096 WARSZAWA TEL: (+22) 55-41-420, FAX: (+22) 55-41-402

Bardziej szczegółowo

Wyzwania skutecznej komunikacji na rzecz bezpieczeństwa i zdrowia pracy

Wyzwania skutecznej komunikacji na rzecz bezpieczeństwa i zdrowia pracy Wyzwania skutecznej komunikacji na rzecz bezpieczeństwa i zdrowia pracy Opracował: Piotr Skupień -materiał zastrzeżony prawem własności intelektualnej OXYLINE Sp. z o.o. www.oxyline.eu Proces. Usuwanie

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 201

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 201 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 201 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 16 Data wydania: 26 maja 2015 r. Nazwa i adres WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 13 stycznia 2016 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 13 stycznia 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 13 stycznia 2016 r. (OR. en) 5215/16 ADD 1 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 12 stycznia 2016 r. Do: Sekretariat Generalny Rady COMPET 8 ENV 11 CHIMIE

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 1 listopada 2014 r. Nazwa i adres: ORLEN EKO

Bardziej szczegółowo

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski Sterowanie procesem i jego zdolność Zbigniew Wiśniewski Wybór cech do kart kontrolnych Zaleca się aby w pierwszej kolejności były brane pod uwagę cechy dotyczące funkcjonowania wyrobu lub świadczenia usługi

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne ZŁĄCZNIK NR 1 LIST STCJI I STNOWISK ORZ WYNIKI POMIRÓW, WYKORZYSTNYCH N POTRZEBY ROCZNEJ OCENY JKOŚCI POWIETRZ W WOJEWÓDZTWIE ZCHODNIOPOMORSKIM Z 2012 ROK Tabela 1 Tabela 1a Tabela 2 Tabela 2a Tabela

Bardziej szczegółowo

I.1.1. Technik analityk 311[02]

I.1.1. Technik analityk 311[02] I.1.1. Technik analityk 311[02] Do egzaminu zostało zgłoszonych:378 Przystąpiło łącznie: 363 przystąpiło: 360 ETAP PISEMNY zdało: 315 (87,5%) DYPLOM POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE ZAWODOWE ETAP PRAKTYCZNY

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1169

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1169 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1169 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 13 stycznia 2015 r. Nazwa i adres AB 1169

Bardziej szczegółowo

Nazwa Laboratorium. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009. Metoda filtracji. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009.

Nazwa Laboratorium. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009. Metoda filtracji. PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009. 1. Dane Podwykonawcy Badań Nazwa Laboratorium. Akredytacja AB.. Wydana dnia. Wydanie.. Ważna do. Nazwa Laboratorium. Akredytacja AB.. Wydana dnia. Wydanie.. Ważna do. przed wypełnieniem formularza Kier.Lab.

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne

RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne S t r o n a 1 RATOWNICTWO MEDYCZNE 2014/2015 Toksykologia stacjonarne semestr letni Wykłady (5 x 3 godziny) PONIEDZIAŁEK godzina 10.00 12.15, ul. Żołnierska 14c, sala Katedry Farmakologii Lp. data temat

Bardziej szczegółowo

Niska emisja. co to takiego?

Niska emisja. co to takiego? Niska emisja co to takiego? Niska emisja to najprościej ujmując emisja szkodliwych pyłów i gazów na niskiej wysokości. W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O.

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. W 2000r. Katowicki Holding Węglowy i Katowicki Węgiel Sp. z o.o. rozpoczęli akcję informacyjną na temat nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r.

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r. Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, dr inż. Agnieszka Kolanek mgr inż. Barbara Marchlewska-Knych dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas Założenia projektu w zakresie

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ PYŁOWO-GAZOWYCH Z PROCESU WYPALANIA PÓŁPRODUKTÓW GRAFITOWYCH W PIECU TUNELOWYM

EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ PYŁOWO-GAZOWYCH Z PROCESU WYPALANIA PÓŁPRODUKTÓW GRAFITOWYCH W PIECU TUNELOWYM EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ PYŁOWO-GAZOWYCH Z PROCESU WYPALANIA PÓŁPRODUKTÓW GRAFITOWYCH W PIECU TUNELOWYM Marek BOGACKI, Robert OLENIACZ, Marian MAZUR, Przemysław SZCZYGŁOWSKI Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 869

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 869 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 869 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8, Data wydania: 20 lutego 2013 r. Nazwa i adres: EKOLAB Sp.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 stycznia 2013 r. Poz. 38 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 8 stycznia 2013 r.

Warszawa, dnia 10 stycznia 2013 r. Poz. 38 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 8 stycznia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 10 stycznia 2013 r. Poz. 38 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie kryteriów oraz procedur dopuszczania odpadów

Bardziej szczegółowo

Viessmann. Efekt ekologiczny. Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 52-300 Wołów. Janina Nowicka Kosmonałty 3a 52-300 Wołów

Viessmann. Efekt ekologiczny. Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 52-300 Wołów. Janina Nowicka Kosmonałty 3a 52-300 Wołów Viessmann Biuro: Karkonowska 1, 50-100 Wrocław, tel./fa.:13o41o4[p1o3, e-mail:a,'a,wd[l,qw[dq][wd, www.cieplej.pl Efekt ekologiczny Obiekt: Inwestor: Wykonawca: Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 5-300 Wołów

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki bezpieczeństwa wg 1907/2006/WE, artykuł 31

Karta charakterystyki bezpieczeństwa wg 1907/2006/WE, artykuł 31 aktualizowana dnia: 15.02.2012 Data druku: 09.03.2012 Strona: 1/6 Nazwa handlowa: 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Identyfikator produktu: Nr kat.: 42,0411,8041 Zastosowanie

Bardziej szczegółowo