MIĘDZY ATRAKCJĄ A PUŁAPKĄ TURYSTYCZNĄ. DYLEMATY TURYSTYKI KULTUROWEJ XXI WIEKU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MIĘDZY ATRAKCJĄ A PUŁAPKĄ TURYSTYCZNĄ. DYLEMATY TURYSTYKI KULTUROWEJ XXI WIEKU"

Transkrypt

1 dr Zygmunt Kruczek Instytut Turystyki i Rekreacji AWF Kraków al. Jana Pawła II 78, Kraków MIĘDZY ATRAKCJĄ A PUŁAPKĄ TURYSTYCZNĄ. DYLEMATY TURYSTYKI KULTUROWEJ XXI WIEKU Artykuł opublikowany W: Kultura i turystyka, razem ale jak Praca zbiorowa pod red. A. Stasiaka. Wydawnictwo WSTH Łódź 2009, s Na przełomie XX i XXI w. odnotowad należy istotne zmiany w sferze turystyki. Wynikają one przede wszystkim z uwarunkowao zewnętrznych samej turystyki. Dotyczy to nieustannie zachodzących zmian społecznych, a obserwowane trendy czy to gospodarcze, społeczne, czy też związane ze stylem życia, mają duży wpływ na turystykę. Niezmierne ważne jest, aby sektor turystyczny zawczasu rozpoznawał te zmiany. Tworzone strategie związane z produktami turystycznymi, usługami, marketingiem i inwestycjami w turystyce wymagają odpowiednich korekt w przypadkach, gdy preferencje lub zachowania klientów rozwijają się inaczej niż dotychczas 1. Droga ewolucyjna następuje zmiana tradycyjnej, starej turystyki, określanej regułą 3xS (Sun, Sea, Sand słooce, morze, piasek) na formułę nowej turystyki, określonej reguła 3xE (Entertainment, Excitement, Education rozrywka, ekscytacja, kształcenie). W formułę nowej turystyki wpisuje się turystyka kulturowa. UN WTO podaje, że udział turystyki kulturowej w światowej turystyce wynosi 37% i ciągle szybko rośnie (Richards 2001). Możemy już mówid o fenomenie turystyki kulturowej (Rohrscheidt 2008). Wyjazd z miejsca zamieszkania staje się dla współczesnych turystów okazją do rozwoju zainteresowao, poznawania nowych ludzi, zwiedzania zabytków i muzeów, udziału w wydarzeniach 1 Europejska Komisja Turystyki, Przyszłe trendy w turystyce, patrz: 1

2 kultury. 2 Atrakcje turystyczne stanowią jeden z głównych celów podróży turystycznych. Według kulturalnych, festiwalach, koncertach, czyli jest okazją do podnoszenia poziomu własnej badao Instytutu Turystyki 3 są one najważniejszym celem przyjazdów turystów do Polski. Zwiedzanie, jako główny cel przyjazdu, deklaruje niemal połowa przyjezdnych (45,2%). Dopiero na drugim miejscu znajduje się cel wypoczynkowy, co sprawia, że zabytki i muzea, imprezy kulturalne mają coraz większe znaczenie w tworzeniu produktów turystyki kulturowej. 1. Atrakcje turystyczne przegląd definicji i podział atrakcji Pojęcie atrakcje turystyczne wprowadził do literatury fachowej Cohen w 1972 r. Od tego czasu powstało wiele definicji tego fenomenu 4. W lapidarny sposób ujmuje atrakcje Lundberg jako cokolwiek, co zaciekawia turystów" ( Lundberg 1985); takie rozumienie atrakcji podobne jest do naszego pojmowania waloru krajoznawczego. W opisowy sposób określa atrakcję również Goodall jako miejsce charakterystyczne, często unikalne, np. naturalne środowisko, zabytek historyczny, takie wydarzenia jak festiwale i imprezy sportowe (Goodall 1990). Pojęcie atrakcje turystyczne jest zatem siłą rzeczy szerokie, obejmuje ono nie tylko elementy przyrody i kultury, ale np. poziom cen, postawy ludności miejscowej wobec turystów i turystyki, urządzenia turystyczne wraz z całą infrastrukturą techniczną (Podemski 2004). Wiele nowego wnosi do dyskusji nad istotą atrakcji turystycznych systemowa definicja McCannella (MacCannel 2002). Jego zdaniem atrakcja turystyczna jest empiryczną relacją pomiędzy turystą, widokiem (sight), a oznacznikiem (marker) informacją dotyczącą 2 Kultura i turystyka razem czy osobno. Praca zbiorowa pod red. A. Stasiaka, Wydawnictwo WSTH, Łódź 2007, s. 5 i dalsze, 3 T. Dziedzic., Badania ankietowe profilu społecznego turystów odwiedzających Polskę (miasta i atrakcje turystyczne). Raport z badao, Instytut Turystyki, Warszawa 2005, 4 Atrakcje turystyczne przyjęły się w praktyce turystycznej; lawinowo przybywa na świecie atrakcji, popularna wyszukiwarka internetowa Google podaje ponad 12 mln stron www, zawierających anglojęzyczny termin tourist attraction, 2

3 miejsca. Empiryczny związek pomiędzy turystą, widokiem i oznacznikiem (informacją o widoku) można przedstawid następująco 5 : Turysta > Widok (Oznacznik) > ATRAKCJA Obiekt (widok) nabiera charakteru atrakcji dopiero poprzez dodanie oznacznika. Oznaczniki mogą mied zróżnicowaną formę generowania informacji, są to m.in. przewodniki, tabliczki informacyjne, slajdy, odczyty itp. Role oznacznika może pełnid promocja obiektu, zresztą promocja i reklama są czynnikami kreującymi ciągle nowe atrakcje. Oznacznik odgrywa bardzo istotną rolę atrakcji często nie dałoby się odróżnid od ich mniej sławnych obiektów, gdyby ich nie oznaczono; laik nie dostrzegłby różnicy jedynie na podstawie wyglądu między skałą z Księżyca przywiezioną przez kosmonautów a zwykłym kamieniem umieszczonym w gablocie. Bardziej rozbudowaną formą oznacznika są różnorodne formy interpretacji dziedzictwa, ułatwiające odbiór danej atrakcji. J. Swarbrooke (1995) proponuje podział atrakcji na cztery grupy: naturalne atrakcje turystyczne, dzieła stworzone przez człowieka, ale w innym celu niż przyciąganie turystów, które z czasem stały się atrakcjami samymi w sobie, miejsca zaprojektowane i zbudowane od podstaw jako atrakcje. Przykładem tego są parki rozrywki. W 2007 r. odwiedziło je ponad 180 mln gości 6. imprezy kulturalne, sportowe, religijne, festiwale, igrzyska olimpijskie itp. Inna klasyfikacja, zaproponowana również przez Swarbrooke a, to podział na atrakcje podstawowe (główny powód, dla którego odbywamy podróż i gdzie spędzamy większośd czasu) oraz drugorzędne te tak zwane atrakcje po drodze. Atrakcje mogą byd różnicowane również ze względu na właściciela, zasięg, liczbę odwiedzających, położenie, wielkośd, a także to, kto będzie potencjalnym odwiedzającym i jakie są jego oczekiwania. 5 więcej na ten temat W: Kruczek Z., Methods for Studying Tourist Attractions, Tourism in Scientific Research, Kraków Rzeszów, Ranking parków rozrywki. W: Atrakcje. Magazyn czasu wolnego. Nr 3/2008 s

4 Popularna, tworzona przez społecznośd internautów encyklopedia Wikipedia definiuje tourist attraction jako miejsca, które odwiedzają turyści krajowi i zagraniczni dodając określenia jakie to miejsca. Oprócz wymienionych wcześniej atrakcji związanych z dziedzictwem kulturowym i cudami natury wskazano na niezwykłe miejsca (np drapacze chmur), niesamowite zdarzenia (np. UFO, Loch Ness, duchy) i wiele innych. Używa się również terminu visitor attraction określając, że adresowane są one do odwiedzających, czyli szerszej kategorii czasowych migracji niż turyści. Na uwagę zasługuje proces powstawania wokół atrakcji tzw. tourist trap czyli pułapek turystycznych obiektów i działao mającym wyciągnąd od turystów pieniądze (Kruczek 2009). Obok uznanych atrakcji jak. np. Wodospad Niagara czy Park Narodowy Monument Valley powstaje mnóstwo kiczowatych obiektów - muzeów figur woskowych, domów wypełnionych duchami ze znanych horrorów, pełne wątpliwych pamiątek np. po Elvisie Presley u czy postaciach z bajek. Atrakcje mają zazwyczaj oprawę komercyjną od usług hotelarskich i gastronomicznych po rozbudowany monstrualnie handel pamiątkami. Największa koncentracja pułapek turystycznych ma miejsce w światowej stolicy hazardu Las Vegas. Na naszych oczach powstaje współcześnie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich nowe światowe centrum turystyki - Dubaj, naszpikowane licznymi pułapkami. Las Vegas wnętrze hotelu Wenecjanin (foto Z. Kruczek) 4

5 Co odróżnia atrakcję turystyczną od pułapki. Istotą pułapek turystycznych są następujące cechy: mają przyciągnąd turystów za wszelka cenę, bazują na niewybrednych gustach, pułapka turystyczna to kicz, obiekt, wydarzenie, rzecz bez wartości kulturowych, albo lokowanej w niskiej kulturze, celem pułapki jest wyciągnięcie od turystów pieniędzy, produkty oparte na pułapkach są zaprzeczeniem idei turystyki kulturowej Uosobieniem kiczu i gry na specyficznych emocjach odbiorców są Haunted attractions czyli straszące atrakcje. Jako przykład można podad takie oferty rozrywki jak Haunted Hauses - wizyty w nawiedzonych domach, dark ride - jazda w ciemnościach czy shooting dark rides (taka sama jazda ale połączona ze strzelaniem). Właściciele mrożących krew w żyłach atrakcji prześcigają się w wymyślaniu coraz bardziej strasznych i odrażających scen, których zadaniem jest nastraszenie gości w jak największym stopniu. Wykorzystuje się w tym celu najnowsze zdobycze techniki z użyciem animacji komputerowych, animatroniczych, sterowanych komputerowo figur i scen. Efekty świetlno-dźwiękowe są nieodłącznym elementem trasy przejścia, a w wielu obiektach rolę duchów, wampirów i pokrwawionych ofiar, demonów i potworów grają wynajęci aktorzy. Gośd jest często uczestnikiem przedstawienia. Na czym polega fenomen popularności takich okropnych, kiczowatych atrakcji. Wyjaśnid to można na podłożu analizy reakcji psychologicznych człowieka. Otóż strach to reakcja emocjonalna o charakterze wrodzonym pojawiająca się w sytuacji realnego, rozpoznawalnego zagrożenia, której towarzyszą objawy określone fizjologiczne. Inny jest wpływ strachu na nasz organizm w chwili pojawienia się nieprzewidzianego zagrożenia, a zupełnie inny, kiedy świadomie chcemy doznad tego uczucia. W przypadku "straszących atrakcji" przewidujemy, że będzie strasznie i wiemy też, że straszności nie będą trwały długo, i nam na pewno nic się nie stanie. Jest to szczególny rodzaj rozrywki, który - podobnie jak sporty ekstremalne czy jazda kolejką roller-coaster - wyzwala adrenalinę, a bez niej, dozowanej w umiarkowanych ilościach - jak niektórzy sądzą - nie można normalnie funkcjonowad, podobnie jak bez stresu. 5

6 Tworzenia pułapki wymaga wielu zabiegów organizacyjnych, kreatywnego programu i technicznego wsparcia. To cały ciąg działao do których zaliczyd można: tworzenie animacji, scen, postaci animatronicznych 7, uszycie kostiumów, aranżacja wnętrz, przypisanie ról aktorom, zapewnienie bezpieczeostwa gościom i personelowi, promocja, organizacja sprzedaży biletów, aktualizacja lub budowa strony internetowej, instalacje przeciwpożarowe i oświetleniowe, itp. Jako domy strachów wykorzystuje się czasem stare ruiny, budowle, więzienia, w których urządza się polowanie na duchy i makabryczne sceny. W Ameryce zauważono, że skoro ludzie płacą za to, aby przeżyd emocje strachu, to można zarobid na nich pieniądze. Typowy dom strachów nastawiony na zysk to zazwyczaj przedsięwzięcie rodzinne, ze średnią frekwencją ok gości, którzy płacą średnio 13 dolarów za bilet i wydają dużo więcej na słodycze, kostiumy i straszące akcesoria. Ocenia się, że Amerykanie wydają na słodkości i gadżety w okresie Halloween ok. 7 miliardów dolarów. Dla wielu przedsiębiorców tydzieo pracy w domu strachów w okresie Halloween zapewnia im dochody na cały rok. Pierwsze "jazdy w ciemnościach" wymyślono w Ameryce i były to w klasycznych parkach rozrywki tzw. tunele miłości. Określenie "ciemnośd" pochodzi stąd, że atrakcje te zawsze znajdowały się wewnątrz budynków. Bardzo często wnętrza oświetlone były także tzw. światłem czarnym, W praktyce nie ma dzisiaj dużego parku rozrywki w USA i w Europie, w którym nie byłoby atrakcji o nazwie "dark ride. Większośd pierwszych atrakcji w Disneylandzie to były właśnie "jazdy w ciemnościach", do których zaliczało się m.in. "Piratów 7 pojęcie z zakresu kinematografii, oznaczające tworzenie efektów specjalnych, w oparciu o sterowanie kukiełkami i innymi nieistniejącymi istotami za pomocą urządzeo elektronicznych. 6

7 z Karaibów", "To jest mały świat", "Podróż Piotrusia Pana. W USA ojczyźnie pułapek znajduje się ponad 1200 "nawiedzonych domów" (Haunted Houses), zorganizowanych w formie centrów rodzinnej rozrywki, istnieje 300 straszących atrakcji w parkach rozrywki i ponad 3000 podobnych obiektów w organizacjach charytatywnych. W straszeniu w czasie Halloween amerykaoskie firmy są nie do pokonania, a takie parki rozrywki jak Universal w Orlando z Nocą Horroru czy Disney z Magical Halloween są najlepszymi przykładami takiej rozrywki. To prawdziwe uosobienie terminu pułapka turystyczna. Nie inaczej jest na Wyspach Brytyjskich. Czołowe przedsięwzięcia biznesu rekreacyjnego reprezentujące ten rodzaj rozrywki to: Piąty Wymiar" (5th Dimension) w parku Chessington World of Adventures, "Haunted House" w Alton Towers, "Ghost Train" (Pociąg Duchów) w Blackpool Pleasure Beach Producenci z branży "Haunted attractions" wytwarzają niezliczone ilości przerażających, zakrwawionych masek, gadżetów i kostiumów. To olbrzymi rynek przedsiębiorców i konsumentów, a popyt na tego typu usługi wzrasta. Istnieją już plany budowy tematycznego parku rozrywki w Rumunii w całości poświęconemu znanemu wampirowi, hrabiemu Draculi. Pułapki turystyczne to instytucje wyspecjalizowane w wyciąganie pieniędzy od turystów. Zaliczyd można do nich też: Kasyna gry, Parki Miniatur, Sztuczne atrakcje, Kopie uznanych obiektów podniesione na ołtarze atrakcji na zasadzie ich wizerunku (ostatni etap sakralizacja wg MacCanella). Mając na uwadze to, że turystyka kulturowa bazuje na oryginalnych, autentycznych obiektach i walorach również proces powstawania parków miniatur można zaliczyd do 7

8 tworzenia pułapek turystycznych. Zamiast oglądad autentyczny obiekt podziwiamy jego wizerunek, oderwany od otoczenia geograficznego i kulturowego. Historia parków miniatur sięga początku XX, kiedy to na terenie prywatnych posesji zaczęły pojawiad się pojedyncze miniatury obiektów architektonicznych oraz modele pociągów. W 1929 roku powstał pierwszy park miniatur Bekonscot Model Village w Wielkiej Brytanii, prezentujący piękno oraz klimat angielskich wiosek. W 1952 roku powstał drugi komercyjny park miniatur Madurodam czyli Holandia w miniaturze. Park ten skoncentrował się głównie na najatrakcyjniejszych budowlach Holandii. W następnych latach praktycznie we wszystkich paostwach europejskich powstają nowe publiczne parki miniatur. Najbardziej znane to: Italia w Miniaturze koło Rimini, a w Polsce Pobiedziska (Wielkopolska), Kowary (Dolny Śląsk), Park Jurajski w Bałtowie i Inwałd koło Wadowic w którym ostatnio powstał park miniatur Świat Marzeo 8. Park Miniatur w Inwałdzie (www.parkminiatur.com) 8 G. Micuła, Park miniatur w Inwałdzie. Atrakcje. Magazyn Czasu Wolnego, nr 3/2008 s. 16 8

9 Podobny charakter mają powstające miasteczka westernowe w Polsce. Znajdziemy je obecnie w Karpaczu, Kosinie w woj. lubuskim, Łebie, Sosnowej Górze koło Płooska i Warszawy, Tuszynie koło Łodzi i w miejscowości Rudnik koło Grudziądza. Są one zupełnie obcym wtrętem kulturowym, pozbawionej smaku rozrywce przeniesionej wprost z amerykaoskich westernów. W tych samych kategoriach pułapek turystycznych traktowad można tworzenie kopii uznanych światowych dzieł sztuki, pomników, budowli. Szejk w Dubaju stworzył kopię słynnej chioskiej armii terakotowej, a w Świebodzinie powstaje kopia słynnego pomnika Chrystusa Zbawiciela z Rio de Janeiro 9. Kopia pomnika w Świebodzinie będzie miał 33 m wysokości i będzie wyższa od pierwowzoru. Dlaczego właśnie 33 m? Chodzi o to, aby pomnik nawiązywał do długości życia Chrystusa. Gdy doliczymy nasyp wówczas jego wielkośd przekroczy 50 m. Korona na skroni będzie miała 3 m średnicy. Zostanie w całości pozłocona. Pomnik będzie widziany z kilkudziesięciu kilometrów a przy dobrej pogodzie nawet z Zielonej Góry, czyli z 42 km Podobną pułapką jest znajdywanie (na siłę miejsc) wyjątkowych na Ziemi. Nie wystarczą już bieguny, zwrotniki, równik, najbardziej skrajne punkty kontynentów czy ich najwyższe kulminacje (Korona Ziemi). W USA wymyślono osobliwą atrakcje pułapkę jakiem jest jedyne miejsce, gdzie stykają się granice czterech stanów - Utah, Nowego Meksyku, Kolorado i Arizony. To miejsce nazwane Four Corner zostało oczywiście specjalnie oznaczone i wyeksponowane, stając na specjalnym kole należy przyjąd taką pozycję, aby każdą rękę i nogę umieścid do pamiątkowej fotografii w innym stanie (najlepiej wychodzi to młodym dzieciom murzyoskim czy indiaoskim). Powstało centrum biznesu, (sprzedaży pamiątek i usług, kasyno gry, ośrodek rekreacji), zarządzane przez Indian z plemienia Navaho, którzy z tej pułapki czerpią olbrzymie korzyści. 9 Pomnik z Rio de Janeiro oceniany jako wątpliwej wartości dzieło sztuki został nawet wpisany na listę nowych, 7 cudów świata po apelu prezydenta Brazylii do narodu, zachęcającego aby gremialnie głosowali na ten obiekt smsami i mailami w tworzonym ta droga rankingu. 9

10 Four Corners w USA (foto Z. Kruczek) Podstawowy dylematy turystyki kulturowej (wynikający z powyższych przykładów masowego już powstawania i funkcjonowania pułapek turystycznych ) to odpowiedź na pytanie czy twórcy atrakcji i ofert turystycznych mają hołdowad tandecie, kiczowi i niskiej kulturze - bo to się sprzeda i na tym można zarobid, czy też turystyka kulturowa powinna prowadzid do kreowanie wartościowych produktów turystyki powstałych na bazie autentycznych atrakcji, adresowanych do odbiorców wysokiej kultury. Prawdopodobnie nie da się uniknąd dalszego rozwoju pułapek turystycznych, równocześnie jednak wspierad należy kreacje wartościowych, autentycznych produktów turystyki kulturowej. Ogromna w tym rola zarówno organizatorów turystyki, zainteresowanych tworzeniem nowych atrakcji i nowych produktów, lokalnych samorządów zarabiających na tych nowościach a przede wszystkim instytucji odpowiedzialnych za politykę tak kulturalną jak i turystyczną poszczególnych krajów i regionów. 10

11 Bibliografia Cohen E.. Towards a Sociology of International Tourism. Social Research, 39, Dziedzic T., Badania ankietowe profilu społecznego turystów odwiedzających Polskę (miasta i atrakcje turystyczne). Raport z badao, Instytut Turystyki, Warszawa 2005 Goodall B., The Dynamics of Tourism Place Marketing. [w:] G. Ashworth, B. Goodall (red): Marketing Tourism Places, Routledge, London Kruczek Z., Methods for Studying Tourist Attractions, Tourism in Scientific Research, Kraków Rzeszów, Kruczek Z., Polska. Geografia atrakcji turystycznych. Proksenia, Kraków, Kultura i turystyka razem czy osobno. Praca zbiorowa pod red. A. Stasiaka, Wydawnictwo WSTH, Łódź Lundberg D., The Tourist Business. Van Nostrand Reinhold, New York McCannel D., Turysta. Nowa teoria klasy próżniaczej. Wyd. Literackie Muza S.A. Warszawa, Micuła G., Park miniatur w Inwałdzie. Atrakcje. Magazyn czasu wolnego, nr 3/2008 s. 16 Nowacki M.. Rola interpretacji dziedzictwa w zarządzania atrakcjami turystycznymi. Problemy Turystyki, t. XXIII, 3 4, Podemski K., Socjologia podróży. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznao Ranking parków rozrywki. W: Atrakcje. Magazyn czasu wolnego. nr 3/2008 s Richards G., Marketing atrakcji turystycznych. Pearson Longan. Polska Organizacja Turystyczna, Richards G, Cultural Attractions and European Tourism. CABI Publishing, Wallingford Rohrscheidt A., Turystyka Kulturowa wokół definicji.. W: Turystyka kulturowa nr 1. Internetowe czasopismo turystyczne, nr 1/2008 Rohrscheidt A, Turystyka kulturowa. Fenomen, potencjał, perspektywy, GWSHM Milenium, Gniezno Stasiak A., Kultura i turystyka wzajemne relacje. W: Kultura i turystyka razem czy osobno. Praca zbiorowa pod red. A. Stasiaka, Wydawnictwo WSTH, Łódź 2007, Swarbrooke J.. The development and management of visitors attractions, Butterworth Heinemann, Oxford,

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Sztuka zarabiania na wypoczynku Aleksandra Ruta Uniwersytet w Białymstoku 8 października 2015 r. Sztuka. zarabiania Sztuka (łac.ars, grec. techne) w starożytności i średniowieczu

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA Osoba kontaktowa: dr Ewa Markiewicz e.markiewicz@ue.poznan.pl Gospodarka Turystyczna to międzynarodowy biznes turystyczny Branża turystyczna w Polsce i na świecie Wpływy

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: 5 Forma studiów: Nazwa przedmiotu: stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Katedra Zarządzania i Marketingu

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Katedra Zarządzania i Marketingu Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: ogólnoakademicki Stopień studiów: II Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011 ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI Jawor, 17 września 2011 Marka jako pojęcie nazwa pojęcie znak symbol rysunek Kombinacja cech materialnych (funkcjonalnych) i niematerialnych, generowanych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Tworzenie produktu turystycznego dr Agnieszka Pobłocka Uniwersytet Gdański 17 listopada 2015 roku Organizatorzy EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja II stopień

Turystyka i Rekreacja II stopień Wydział Nauk o Zdrowiu i Nauk Społecznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Turystyka i Rekreacja II stopień PYTANIA

Bardziej szczegółowo

Portal odkryjmalopolske.pl to funkcjonujący już od ponad roku serwis informacyjno turystyczny, ukazujący bogactwo kulturowe i przyrodnicze Małopolski.

Portal odkryjmalopolske.pl to funkcjonujący już od ponad roku serwis informacyjno turystyczny, ukazujący bogactwo kulturowe i przyrodnicze Małopolski. Portal odkryjmalopolske.pl to funkcjonujący już od ponad roku serwis informacyjno turystyczny, ukazujący bogactwo kulturowe i przyrodnicze Małopolski. Działalność portalu koncentruje się na: upowszechnianiu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o.

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. CZĘŚĆ OGÓLNA SZKOLENIA Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 6 Kształtowanie produktu turystycznego dr Edyta Gołąb-Andrzejak MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Najważniejsze składniki produktu turystycznego

Bardziej szczegółowo

NOWE TRENDY REKLAMY ONLINE. - Allbiz Międzynarodowe Centrum E-commerce

NOWE TRENDY REKLAMY ONLINE. - Allbiz Międzynarodowe Centrum E-commerce NOWE TRENDY REKLAMY ONLINE - Allbiz Międzynarodowe Centrum E-commerce PODZIAŁ PREZENTACJI: 1 Potencjał sieci Internet dla rozwoju biznesu. 2 Aktualne sposoby przyciągania klientów przy użyciu globalnej

Bardziej szczegółowo

Egzamin teoretyczny na uprawnienia pilotów wycieczek część ustna 19.01.2010

Egzamin teoretyczny na uprawnienia pilotów wycieczek część ustna 19.01.2010 Egzamin teoretyczny na uprawnienia pilotów wycieczek część ustna 19.01.2010 Zestaw 1. 1. Straż Graniczna - cofa" autokar z grupą uczestników na granicy Ukraińskiej z powodu - niekulturalnego zachowywania

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA a NATURA 2000

TURYSTYKA a NATURA 2000 TURYSTYKA a NATURA 2000 Jolanta Kamieniecka KONFERENCJA PRASOWA Projekt: Szerokie wody Natury 2000 15.02.2011. Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Żółw morski

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing http://www.varbak.com/fotografia/olbrzym-zdj%c4%99%c4%87-sie%c4%87-paj%c4%85ka; 15.10.2012 Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing dr Anna Jęczmyk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Czas w las edukacja w Lasach Państwowych Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Polskie Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Organizacja, która od niemal 90 lat chroni, użytkuje i kształtuje lasy w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010 Innowacyjność a potencjał dziedzictwa Warszawa, 16.09.2010 NARODOWY INSTYTUT DZIEDZICTWA Nasza misja: Narodowy Instytut Dziedzictwa to narodowa instytucja kultury, która tworzy podstawy dla zrównoważonej

Bardziej szczegółowo

KURS PILOTA WYCIECZEK. OFERTA DLA OSÓB, KTÓRE PRAGNĄ ZDOBYĆ NOWY ZAWÓD i POZNAĆ ŚWIAT. lub 900 zl przy min. 15 osobach

KURS PILOTA WYCIECZEK. OFERTA DLA OSÓB, KTÓRE PRAGNĄ ZDOBYĆ NOWY ZAWÓD i POZNAĆ ŚWIAT. lub 900 zl przy min. 15 osobach KURS PILOTA WYCIECZEK OFERTA DLA OSÓB, KTÓRE PRAGNĄ ZDOBYĆ NOWY ZAWÓD i POZNAĆ ŚWIAT Zasady przyjęcia: min. średnie wykształcenie, zainteresowanie podróżami, miła aparycja, dobra kondycja fizyczna i psychiczna,

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

DOBRA STRONA HANDLU RADOM

DOBRA STRONA HANDLU RADOM DOBRA STRONA HANDLU Street Mall Vis a Vis, to wyjątkowa propozycja dla obszarów miejskich oparta na idei dostępności (convenience). Street Mall Vis a Vis dobrze wpisuje się w zurbanizowaną przestrzeń,

Bardziej szczegółowo

Tabela wskaźników produktu i rezultatu dla Działania 6.2 Turystyka

Tabela wskaźników produktu i rezultatu dla Działania 6.2 Turystyka Tabela wskaźników produktu i rezultatu dla Działania 6.2 Turystyka L.p. Numer priorytetu RPO WM Typ wskaźnika Działanie Nazwa wskaźnika Jedn. Miary Numer KSI 1. Priorytet VI Produkt 6.2. Liczba wybudowanych

Bardziej szczegółowo

Przedmioty realizowane w roku akademickim 2013/2014 (nowy program od 2 semestru)

Przedmioty realizowane w roku akademickim 2013/2014 (nowy program od 2 semestru) Przedmioty realizowane w roku akademickim 2013/2014 (nowy program od 2 semestru) Wydział : Wychowania fizycznego Kierunek : Turystyka i Rekreacja Studia drugiego stopnia Specjalność: HOTELARSTWO 6. Doradztwo

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI www.bilgoraj21.pl MIASTO NA SZLAKU KULTUR KRESOWYCH KRESOWYCH 2 KIM JESTEŚMY? lipca 2005 roku ustanowiona została aktem notarialnym Fundacja Obywatelska Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: Turystyka 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do wzięcia udziału w Pawilonie Szwajcarskim

Zaproszenie do wzięcia udziału w Pawilonie Szwajcarskim Zaproszenie do wzięcia udziału w Pawilonie Szwajcarskim Wspólne stoisko firm szwajcarskich Organizatorzy: Polsko-Szwajcarska Izba Gospodarcza Swiss Business Hub Polska Partner projektu: SWISSMEM Dostęp

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ ATRAKCJI TURYSTYCZNYCH

METODY BADAŃ ATRAKCJI TURYSTYCZNYCH Zygmunt Kruczek METODY BADAŃ ATRAKCJI TURYSTYCZNYCH Wśród różnorodnych uwarunkowań rozwoju współczesnej turystyki kluczową rolę odgrywają atrakcje turystyczne; są one jednym z ważniejszych elementów składowych

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

I. Ramowy program szkolenia pilotów wycieczek PTTK

I. Ramowy program szkolenia pilotów wycieczek PTTK Załącznik nr 1 do Regulaminu szkolenia i egzaminowania kandydatów na pilotów wycieczek oraz nadawania uprawnień pilota wycieczek PTTK I. Ramowy program szkolenia pilotów wycieczek PTTK Lp. Przedmiot Zakres

Bardziej szczegółowo

BADANIE RUCHU TURYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2014 ROKU

BADANIE RUCHU TURYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2014 ROKU BADANIE RUCHU TURYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2014 ROKU METODOLOGIA BADANIA Metoda badania: kwestionariuszowy wywiad bezpośredni (PAPI) analiza źródeł zastanych (desk research) Etapy badania:

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYSTAWIENNICZA DLA CZŁONKÓW DOLNOŚLĄSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ

OFERTA WYSTAWIENNICZA DLA CZŁONKÓW DOLNOŚLĄSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ MIĘDZYNARODOWE TARGI TURYSTYCZNE 27 LUTEGO -01 MARCA 2015 WROCŁAW HALA STULECIA OFERTA WYSTAWIENNICZA DLA CZŁONKÓW DOLNOŚLĄSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ Szanowni Paostwo, Zapraszamy do udziału w VII edycji

Bardziej szczegółowo

Systematyka pojęć oraz działań niezbędnych przy tworzeniu strategii rozwoju turystyki w NASZYM MIEŚCIE Zagadnienia na potrzeby użytku kameralnego

Systematyka pojęć oraz działań niezbędnych przy tworzeniu strategii rozwoju turystyki w NASZYM MIEŚCIE Zagadnienia na potrzeby użytku kameralnego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim Systematyka pojęć oraz działań niezbędnych przy tworzeniu strategii rozwoju turystyki w NASZYM MIEŚCIE Zagadnienia na potrzeby użytku kameralnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa 5 listopada 2009 roku

Warszawa 5 listopada 2009 roku Warszawa 5 listopada 2009 roku na (im)pulsie rozwoju produktu turystyki biznesowej Katowic i Śląska Krzysztof Cieślikowski ciesliko@wp.pl Projekt Przeprowadzenie kampanii promocyjnej produktu turystyki

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe

Wymagania programowe Wymagania programowe w klasie III wg nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego Lp Wymagania programowe Europa. elacje: człowiek przyroda gospodarka. kategoria celu poziom wymagań 1. Wskazać na mapie

Bardziej szczegółowo

Nowe akweny wodne nowe rynki

Nowe akweny wodne nowe rynki Nowe akweny wodne nowe rynki Rewitalizacja terenów w okolicach Lipska i Łużyc objętych przed laty wydobyciem węgla brunatnego umożliwiła powstanie rozległych akwenów wodnych, dzięki którym w rejonach tych

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO I. Zdający zna: 1) proste struktury leksykalno- -gramatyczne umożliwiające formułowanie wypowiedzi poprawnych pod względem fonetycznym, ortograficznym,

Bardziej szczegółowo

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali:

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali: Na www.lca.pl napisali: Gminy łączą siły 2008-05-09 12:05:47 Podlegnickie gminy chcą wspólnie sięgnąć po unijne pieniądze. Wójtowie czterech gmin podpisali w piątek deklarację współpracy. Deklaracje współpracy

Bardziej szczegółowo

Znaczenie walorów turystycznych w regionie. produktu turystycznego

Znaczenie walorów turystycznych w regionie. produktu turystycznego Znaczenie walorów turystycznych w regionie Europy środkowozachodniej w tworzeniu produktu turystycznego Spis treści Wstęp... 2 Uwarunkowania rozmieszczenia usług turystycznych w Europie... 2 Obszary chronione

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 1. Czynniki i uwarunkowania rozwoju turystyki. 2. Rodzaje turystyki i kryteria ich

Bardziej szczegółowo

Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego

Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego Paweł Mierniczak Dyrektor Małopolskiej Organizacji Turystycznej Polsko-Szwajcarskie Forum Turystyki Ekologicznej Kraków, 6 lutego

Bardziej szczegółowo

Hotele. Polscy hotelarze uwierzyli w sieci rynek franczyzy hotelowej bije rekordy. Janusz Mitulski. Partner, Horwath HTL Poland

Hotele. Polscy hotelarze uwierzyli w sieci rynek franczyzy hotelowej bije rekordy. Janusz Mitulski. Partner, Horwath HTL Poland Hotele. Polscy hotelarze uwierzyli w sieci rynek franczyzy hotelowej bije rekordy Janusz Mitulski Partner, Horwath HTL Poland Agenda I. Obraz sektora hotelowego w Polsce szanse, zagrożenia oraz perspektywy

Bardziej szczegółowo

X Gdańskie Targi Turystyczne GTT 2007 Juz po raz dziesiąty odbyły się w dniach 13-15.04.2007 r. Gdańskie Targi Turystyczne GTT. Z roku na rok wzrasta

X Gdańskie Targi Turystyczne GTT 2007 Juz po raz dziesiąty odbyły się w dniach 13-15.04.2007 r. Gdańskie Targi Turystyczne GTT. Z roku na rok wzrasta Targi 2007 Międzynarodowy Salon Turystyczny TOUR SALON 2007 W dniach 24 27.10.2007 r. w Poznaniu, odbyły się prestiżowe Targi Regionów i Produktów Turystycznych - Tour Salon. Stowarzyszenie Turystyczne

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz 2011 Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych Maciej Bieokiewicz Koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Społeczna Odpowiedzialnośd Biznesu (z ang. Corporate Social Responsibility,

Bardziej szczegółowo

Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl

Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl Data utworzenia: luty 2011 Liczba stron: 8 Rodzaj dokumentu: dokument zewnętrzny Adres:, Al. Stanów Zjednoczonych 26/143, 03-964 Warszawa Strona:

Bardziej szczegółowo

Produkt turystyczny. Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku. Katedra: Zarządzania Turystyką i Rekreacją Zakład: Hotelarstwa

Produkt turystyczny. Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku. Katedra: Zarządzania Turystyką i Rekreacją Zakład: Hotelarstwa Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Zarządzania Turystyką i Rekreacją Zakład: Hotelarstwa Produkt turystyczny Osoby prowadzące przedmiot: 1. Julia Ziółkowska, juliag@awf.gda.pl Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Sukces w turystyce. Marek W. Kozak. Seminarium EUROREG 23 października 2008

Sukces w turystyce. Marek W. Kozak. Seminarium EUROREG 23 października 2008 Sukces w turystyce Marek W. Kozak Seminarium EUROREG 23 października 2008 Rozwój turystyki: świat Źródło: Tourism Highlights 2008 edition,unwto 2008 Przychody z turystyki, Polska Źródło: Inst. Turystyki

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU

REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU 1 Zgodnie ze wskazaniami Światowej Organizacji Turystyki hasło przewodnie imprezy brzmieć będzie: Turystyka i woda, ochrona naszej wspólnej przyszłości.

Bardziej szczegółowo

Z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012. Opracowały: mgr Katarzyna Kłunduk mgr Monika Konieczna

Z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012. Opracowały: mgr Katarzyna Kłunduk mgr Monika Konieczna Z języka obcego nowożytnego od roku szkolnego 2011/2012 Opracowały: mgr Katarzyna Kłunduk mgr Monika Konieczna Część pisemna poziom podstawowy Część ustna bez określania poziomu egzaminu Część pisemna

Bardziej szczegółowo

Chcesz zaprosić swojego kolegę na koncert w twoim mieście. Rozmawiasz z nim na ten temat. W rozmowie z egzaminującym porusz poniższe cztery kwestie :

Chcesz zaprosić swojego kolegę na koncert w twoim mieście. Rozmawiasz z nim na ten temat. W rozmowie z egzaminującym porusz poniższe cztery kwestie : Chcesz zaprosić swojego kolegę na koncert w twoim mieście. Rozmawiasz z nim na ten temat. rodzaj koncertu i wykonawca zakup biletów dojazd plany po koncercie Twoja znajoma zamierza odwiedzić twoją miejscowość

Bardziej szczegółowo

Nazwa wskaźnika Skala Źródło danych Uwagi. - R-3 Zwiększenie oferty związanej z produktami regionalnymi 10,00% Ankieta - CEL SZCZEGÓŁOWY I.2.

Nazwa wskaźnika Skala Źródło danych Uwagi. - R-3 Zwiększenie oferty związanej z produktami regionalnymi 10,00% Ankieta - CEL SZCZEGÓŁOWY I.2. Wykaz wskaźników Nr wskaźnika Nazwa wskaźnika Skala Źródło danych Uwagi WSKAŹNIKI ODDZIAŁYWANIA CEL OGÓLNY I O1 Wzrost dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą na obszarze PBN 5,00% Dane statystyczne

Bardziej szczegółowo

SILESIA EVENTS MARKETING MIEJSC POZYTYWNYCH. Case studies z województwa śląskiego

SILESIA EVENTS MARKETING MIEJSC POZYTYWNYCH. Case studies z województwa śląskiego SILESIA EVENTS MARKETING MIEJSC POZYTYWNYCH Case studies z województwa śląskiego PSZCZYNA 23 MAJA 2009 ROKU OTWARTA GRA FABULARNA GDZIE UKRYTO PERŁY DAISY?" MAKSYMALNY MOśLIWY LIMIT UCZESTNIKÓW! Z inicjatywy

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ 1) Wprowadzenie 2) Spostrzeżenia 3) Szanse 4) Cele 5) Narzędzia 6) Propozycje 7) 2011, 2012,

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Infrastruktura turystyczna Rok akademicki: 2012/2013 Kod: ZZP-2-201-ZT-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zarządzanie w Turystyce Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck Konsument na rynku usług Redakcja naukowa Grażyna Rosa Wydawnictwo C.H.Beck KONSUMENT NA RYNKU USŁUG Autorzy Anna Bera Urszula Chrąchol-Barczyk Magdalena Małachowska Łukasz Marzantowicz Beata Meyer Izabela

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANALIZA POTRZEB REGIONU. - skierowana do mieszkaoców regionu

ANKIETA ANALIZA POTRZEB REGIONU. - skierowana do mieszkaoców regionu ANKIETA ANALIZA POTRZEB REGIONU - skierowana do mieszkaoców regionu Szanowni Paostwo, W związku z prowadzonymi przez Stowarzyszenie Wdzydzko-Charzykowska Lokalna Grupa Rybacka Mòrénka pracami związanymi

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYSTAWIENNICZA

OFERTA WYSTAWIENNICZA MIĘDZYNARODOWE TARGI TURYSTYCZNE 27 LUTEGO 01 MARCA 2015 WROCŁAW HALA STULECIA OFERTA WYSTAWIENNICZA Szanowni Paostwo, Zapraszamy do udziału w VII edycji Międzynarodowych Targów Turystycznych we Wrocławiu.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN TEORETYCZNY CZĘŚĆ USTNA ZESTAWY PYTAŃ

EGZAMIN TEORETYCZNY CZĘŚĆ USTNA ZESTAWY PYTAŃ EGZAMIN TEORETYCZNY CZĘŚĆ USTNA ZESTAWY PYTAŃ ZESTAW nr 1. 1. Zasady powstawania imprezy turystycznej. 2. Podstawowe akty prawne normujące turystykę w Polsce. 3. Styl romański w architekturze- charakterystyka,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ODZNAK TURYSTYKI MOTOROWEJ PTTK (TM & MOT)

REGULAMIN ODZNAK TURYSTYKI MOTOROWEJ PTTK (TM & MOT) REGULAMIN ODZNAK TURYSTYKI MOTOROWEJ PTTK (TM & MOT) I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Komisja Turystyki Motorowej ZG PTTK (KTM ZG PTTK) ustanawia: Młodzieżową Odznakę Turysta Motorowy (TM), Motorową Odznakę Turystyczną

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Szczecin 20 grudnia 2011 r. Bożena Wołowczyk Plan prezentacji 1. Idea europejskich szlaków

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku RAPORT BADANIA OPINII TURYSTÓW ODWIEDZAJĄCYCH CENTRUM INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W GIŻYCKU W SEZONIE LETNIM 2011 ROKU Metodologia badania 2011. Liczebność

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 5 Podstawowe i komplementarne dobra turystyczne dr inż. Jerzy Koszałka MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Dobro turystyczne Dobro lub zespół dóbr

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOT: Specjalizacja - pilotaŝ wycieczek KOD TiR/II/st/28

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOT: Specjalizacja - pilotaŝ wycieczek KOD TiR/II/st/28 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOT: Specjalizacja - pilotaŝ wycieczek KOD TiR/II/st/28 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Tworzenie produktu turystycznego Sztuka zarabiania na wypoczynku dr Marcin Haberla Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 2 grudnia 2013 r. Historia turystyki STAROŻYTNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA Projektu planowanego do realizacji z programu LEADER w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju

KARTA INFORMACYJNA Projektu planowanego do realizacji z programu LEADER w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalna Grupa Działania Bądźmy Razem 07-130 Łochów, Al. Pokoju 75 lgdbadzmyrazem@gmail.com KARTA INFORMACYJNA Projektu planowanego do realizacji z programu LEADER w ramach Lokalnej Strategii Rozwoju Dane

Bardziej szczegółowo

IX OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA KULTURA I TURYSTYKA WOKÓŁ WSPÓLNEGO STOŁU

IX OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA KULTURA I TURYSTYKA WOKÓŁ WSPÓLNEGO STOŁU IX OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA KULTURA I TURYSTYKA WOKÓŁ WSPÓLNEGO STOŁU 4-5 listopada 2015r. w Łódzkim Domu Kultury W imieniu Organizatorów: Regionalnej Organizacji Turystycznej Województwa Łódzkiego, Instytutu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie w kulturze, sztuce i turystyce kulturowej

Zarządzanie w kulturze, sztuce i turystyce kulturowej Zarządzanie w kulturze, sztuce i turystyce kulturowej Autorzy: Jerzy Gołuchowski, Zbigniew Spyra (red.) ( ) Wokół relacji pomiędzy kulturą a mechanizmami rynkowymi narosło wiele mitów. Najogólniej rzecz

Bardziej szczegółowo

PRIORYTET 6 WYKORZYSTANIE I PROMOCJA POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO I KULTUROWEGO DOLNEGO ŚLASKA ( TURYSTYKA I KULTURA )

PRIORYTET 6 WYKORZYSTANIE I PROMOCJA POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO I KULTUROWEGO DOLNEGO ŚLASKA ( TURYSTYKA I KULTURA ) INFORMACJA DOTYCZĄCA POZYSKANIA SRODKÓW UNIJNYCH W RAMACH RPO WD ( DZIAŁANIA 6. 4) PRIORYTET 6 WYKORZYSTANIE I PROMOCJA POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO I KULTUROWEGO DOLNEGO ŚLASKA ( TURYSTYKA I KULTURA ) DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek. Zestaw nr 1

Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek. Zestaw nr 1 Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek Zestaw nr 1 1. Scharakteryzuj podstawowe słabości polskiej turystyki (min 3 elementy). 2. Omów prawa i obowiązki pilota wg obowiązujących

Bardziej szczegółowo

Ankieta. 1. Proszę za znaczyd krzyżykiem w wolnej kratce nazwę sołectwa:

Ankieta. 1. Proszę za znaczyd krzyżykiem w wolnej kratce nazwę sołectwa: Ankieta dotycząca planowania strategicznego w zakresie identyfikacji potrzeb i oczekiwao społecznych mieszkaoców gminy Chmielno Szanowni mieszkaocy Gminy Chmielno! W związku z rozpoczęciem prac nad Strategią

Bardziej szczegółowo

Diagnoza najważniejszych aspektów funkcjonowania kultury w gminie Biały Dunajec

Diagnoza najważniejszych aspektów funkcjonowania kultury w gminie Biały Dunajec Diagnoza najważniejszych aspektów funkcjonowania kultury w gminie Biały Dunajec Czy istnieją w Gminie dokumenty kształtujące jej politykę kulturalną? Czy Gmina stworzyła warunki dla rozwoju kultury oraz

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje PAN IRWiR Program działania 2014-2016

Rekomendacje PAN IRWiR Program działania 2014-2016 CENTRUM WDRAŻANIA PROJEKTÓW PRZY BPN Rekomendacje PAN IRWiR Program działania 2014-2016 ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Usługi informacyjne i doradcze Opracowanie i wydanie Poradnika dla inwestora Usługi doradcze

Bardziej szczegółowo

Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO)

Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO) 2011 2011 Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO) Streszczenie Jadwiga Berbeka Krzysztof Borodako (Kierownik Zespołu) Katarzyna Klimek Agata Niemczyk

Bardziej szczegółowo

Gdańsk Convention Bureau GOT

Gdańsk Convention Bureau GOT GOT Konferencja Bursztyn złoto Bałtyku kultura turystyka rekreacja w ramach VII Forum Europa Nostra Bursztyn jako wyróżnik turystyczny i biznesowy Gdańska i Regionu Anna Górska Prezes Zarządu Gdańska Organizacja

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE

WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE 1 Turystyka Sport i zdrowie Edukacja Produkty lokalne Ekologia Tradycja Lider projektu Partnerzy Obszar Okres realizacji Budżet Lokalna Grupa Działania Zakole Dolnej Wisły

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Obsługa ruchu turystycznego. 2. KIERUNEK: Turystyka i Rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Obsługa ruchu turystycznego. 2. KIERUNEK: Turystyka i Rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Obsługa ruchu turystycznego 2. KIERUNEK: Turystyka i Rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/ii semestr 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 4 6.

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkiej liczy się pomysł

Przede wszystkiej liczy się pomysł Przede wszystkiej liczy się pomysł ciekawy, nowatorski możliwy do realizacji i odpowiadający oczekiwaniom społeczności lokalnej nt.: - organizacja szkoleń w zakresie prowadzenia działalności turystycznej

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R.

TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R. TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R. Informacje o stanie i wykorzystaniu bazy noclegowej turystyki pochodzą ze stałych badań statystycznych GUS. Dane dotyczące liczby obiektów

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA I REKREACJA

TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W SULECHOWIE INSTYTUT ADMINISTRACJI I TURYSTYKI Zaprasza do studiowania kierunku TURYSTYKA I REKREACJA www.pwsz.sulechow.pl e-mail: sek-ipia@pwsz.sulechow.pl Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Podstawy balonowych kreacji

Podstawy balonowych kreacji Strona1 Jakub B. Bączek Podstawy balonowych kreacji Wydawnictwo: STAGEMAN POLSKA Copyright: Jakub B. Bączek Warszawa 2011 www.stageman.pl Strona2 WPROWADZENIE Animacja czasu wolnego to jeszcze słabo rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia Trener: Bogusław Pyzocha Temat: Ekoturystyka jako preferowana forma turystyki Część I. Ekoturystyka - wstęp do zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja funkcjonowania Parowozowni Wolsztyn

Koncepcja funkcjonowania Parowozowni Wolsztyn Koncepcja funkcjonowania Parowozowni Wolsztyn Podstawa prawna Zgodnie z treścią art. 13 ustawy o samorządzie województwa w sferze użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

Bardziej szczegółowo

Geografia - KLASA III. Dział I

Geografia - KLASA III. Dział I Geografia - KLASA III Dział I Dział II 1. Rodzaje i rozwój usług w Polsce - klasyfikuję usługi - określam rolę usług jako III sektora gospodarki - opisuję znaczenie usług we współczesnej gospodarce - wykazuję

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze w Polsce zawody w skokach przez przeszkody Impreza posiadająca status kwalifikacji do Mistrzostw Świata Transmisja z zawodów

Najważniejsze w Polsce zawody w skokach przez przeszkody Impreza posiadająca status kwalifikacji do Mistrzostw Świata Transmisja z zawodów Najważniejsze w Polsce zawody w skokach przez przeszkody Impreza posiadająca status kwalifikacji do Mistrzostw Świata Transmisja z zawodów przeprowadzana przez TVP 1 i TVP Sport Pierwsze w historii Polskiego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego.

Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. Sprawozdanie z wycieczki do Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. W ramach realizacji projektu Dolnośląska szkoła liderem projakościowych zmian w polskim systemie edukacji, do którego przystąpiła nasza szkoła,

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Norwegia - w krainie fiordów

Norwegia - w krainie fiordów Norwegia - w krainie fiordów Opis Cena od: 5000 PLN Liczba dni: 8 dni Kraj: Norwegia Norwegia jest miejscem niezwykłym, w którym przyroda urzeka swoją nieskazitelnością i czystością. Wiele tam miejsc w

Bardziej szczegółowo

magazyn centrum handlu sztuki i biznesu

magazyn centrum handlu sztuki i biznesu MAGAZYN STAREGO BROWARU MISJA MAGAZYNU Na 3. urodziny Starego Browaru powstał magazyn BR& w nadziei, że (...) będzie brandem wyjątkowym, że bedzie inspirował do nowych odkryć, do niekonwencjonalnych wyborów,

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju ofert specjalistycznych dla turystów 50+ na przykładzie turystyki przyrodniczej w Bieszczadach

Szanse rozwoju ofert specjalistycznych dla turystów 50+ na przykładzie turystyki przyrodniczej w Bieszczadach Szanse rozwoju ofert specjalistycznych dla turystów 50+ na przykładzie turystyki przyrodniczej w Bieszczadach Rzeszów 15.03.2013 Grzegorz Sitko Fundacja Przyroda Karpat Trendy w turystyce europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Wydział odpowiedzialny Nazwa zadania priorytetowego/konkursu Termin ogłoszenia konkursu Termin realizacji zadania

Bardziej szczegółowo

Przystanek Nowoczesny Dubaj i Abu Dhabi 5 dni/4 noce

Przystanek Nowoczesny Dubaj i Abu Dhabi 5 dni/4 noce Przystanek Nowoczesny Dubaj i Abu Dhabi 5 dni/4 noce Program DZIEŃ 1, PRZYLOT DO DUBAJU Przylot do Dubaju (DXB), transfer do hotelu i zakwaterowanie DZIEŃ 2, NOWOCZESNY DUBAJ & BURJ KHALIFA (Ś) Architektoniczne

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA I REKREACJA

TURYSTYKA I REKREACJA TURYSTYKA I REKREACJA Nowy kierunek kształcenia na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Wydział Geologii, Gofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Geologii Ogólnej, Ochrony Środowiska i Geoturystyki

Bardziej szczegółowo