Jak cena ropy naftowej wpływa na gospodarki narodowe?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jak cena ropy naftowej wpływa na gospodarki narodowe?"

Transkrypt

1 Jak cena ropy naftowej wpływa na gospodarki narodowe? Wysoka cena ropy naftowej rozprzestrzenia się w gospodarce państwa kilkoma kanałami: przez wyższą inflację, niższy wzrost gospodarczy, niekorzystny bilans handlu zagranicznego i rosnący deficyt budżetowy oraz jak twierdzi Bernanke przez najważniejszy kanał restrykcyjną politykę monetarną. Wyższe ceny ropy naftowej powodują wzrost ceny energii i żywności, mogący z kolei powodować wzrost inflacji, która zmniejsza realne dochody konsumentów i redukuje popyt na produkty przedsiębiorstw ponoszących wyższe koszty materiałów, usług, energii i płac. Przedsiębiorstwa znajdują się w sytuacji rosnących kosztów i malejącego popytu. Stają przed trudnym wyborem: zmniejszyć zyski czy przerzucić koszty na odbiorców, utrzymać bieżącą rentowność czy przeciwnie zrezygnować z bieżących zysków ekonomicznych na rzecz zachowania ciągłości działania i przyszłego wzrostu przychodów i rentowności. Spadek przychodów i zysków negatywnie wpływa na płynność finansową, co powoduje cięcia w planowanych nakładach inwestycyjnych. W skali makroekonomicznej wiąże się to ze spadkiem zagregowanego popytu i ogólnym spowolnieniem ekonomicznym kraju. Wzrost ceny ropy naftowej zwykle szybko staje się odczuwalny również dla zwykłych konsumentów kupujących paliwa w dystrybucji. Szokowy wzrost ceny ropy jest dla końcowych konsumentów dotkliwy, ponieważ działa szybko i analogicznie do dodatkowego podatku (i częściowo nim jest), który bezpośrednio obniża standardy życia. Wzrost cen towarów i usług zwykle może wiązać się z żądaniami płacowymi, co może być problemem w skali mikro (dla przedsiębiorstw) lub w skali makro, wzmagając dodatkowe oczekiwania inflacyjne, równie niebezpieczne jak sam wzrost inflacji, w konsekwencji dając argumenty władzom banku centralnego do podwyższenia stóp procentowych. 1 S t r o n a

2 Wpływ ceny ropy na PKB Cena ropy naftowej jest silnie skorelowana ze wzrostem PKB, przy czym relacje te są dwukierunkowe. Niskie i względnie stabilne ceny ropy w okresie (poza epizodami wzrostów ceny ropy i spadków PKB) stymulowały wzrost gospodarczy. Rosnące i wysokie tempo wzrostu gospodarczego, zwłaszcza nieprzewidziane, jak było w okresie 24-27, wywołuje wzrost zapotrzebowania przekraczającego podaż i w efekcie wzrost ceny ropy. W ostatniej fazie wzrostu gospodarczego często towarzyszy wzrost ceny ropy, jednak na podstawie analizy wskaźników ekonomicznych nie można przewidzieć zmiany cen ropy. Silny lub gwałtowny wzrost ceny równoznaczny z destabilizacją równowagi podaży i popytu na rynku ropy może przyczynić się do załamania tempa wzrostu gospodarczego, jak było w 28 r. (rys. 1). Rysunek 1. Relacja między ceną ropy naftowej i wzrostem PKB dla krajów rozwiniętych, rozwijających się oraz świata w okresie Wzrost PKB (%) cena ropy (USD/boe) 12 PKB - kraje rozwinięte PKB - kraje rozwijające się PKB - świat Cena ropy naftowej Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Banku Światowego (http://data.worldbank.org/data-catalog) oraz BP (www.bp.com) Badania gospodarki Stanów Zjednoczonych sugerują, że przekroczenie granicznego udziału wydatków na energię lub ropę naftowa w PKB nieuchronnie prowadzi gospodarkę do recesji. Według Jamesa Hamiltona, amerykańskiego ekonomisty ten graniczny udział wydatków na energię w PKB Stanów Zjednoczonych wynosi 8%, a Deutsche Bank szacuje na 7,5%. Te ogólne relacje między wydatkami krajowymi na energię i ropę naftową a popytem i PKB dotyczą również innych gospodarek narodowych o zbliżonym poziomie rozwoju czy intensywności zużycia ropy. Dla Polski wskaźnik udziału kosztów zużycia ropy naftowej w PKB wynosi ok. 4,1% (212 r.) i jest porównywalny ze 2 S t r o n a

3 wskaźnikiem dla USA wynoszącym 3,8%. Ekonomiści szacują, że 1% wzrost ceny ropy przy 4-procentowym udziale ropy w PKB spowodowałby zmniejszenie PKB USA o,4%. Efekt ten wystąpiłby w ciągu kilkunastu miesięcy po szoku cenowym. Zważywszy na zbliżony udział procentowy kosztów zużycia ropy naftowej w PKB, efekt szoku cenowego dla gospodarki Polski byłby zbliżony (teoretycznie). Spadek PKB Polski na skutek wzrostu ceny ropy (a właściwie cen paliw w Polsce) o 2% można szacować w przedziale,4-,5%, ale efekt większego szoku cenowego byłby dla gospodarki polskiej prawdopodobnie nieproporcjonalnie większy z powodu trudności absorpcji przez przedsiębiorstwa takiego wzrostu, jednak po gwałtownym wzroście nastąpiłby równie gwałtowny spadek ceny na skutek spadku popytu. Rzeczywiście takie zdarzenia miały miejsce w gospodarce polskiej w latach Silny wzrost cen paliw od 21 r. spowodował wzrost inflacji od 211 r. i spadek PKB od 212 r. oraz spadek zapotrzebowania na ropę w okresie Wpływ ceny ropy na inflację Wzrost ceny ropy naftowej wpływa bezpośrednio i szybko na wzrost ceny paliw, energii, żywności oraz wszelkich produktów i usług (poprzez wzrost kosztów produkcji) oraz pośrednio i w dłuższym okresie na wzrost cen innych produktów i usług w łańcuchu dostaw, powodując wzrost inflacji, spadek popytu i wolniejszy wzrost gospodarczy. Analiza historycznych danych wyraźnie wskazuje jednak na słabnący w czasie wpływ ceny ropy naftowej na inflację lata to okres malejącej i względnie niskiej inflacji. Potwierdza to tezę sformułowaną przez O.J. Blancharda i J. Gali ego o malejących w czasie skutkach makroekonomicznych szoków cenowych ropy naftowej. Relacja przyczynowo-skutkowa między szokowym wzrostem średniorocznej ceny ropy naftowej i inflacją jest dostatecznie czytelna, ale też nie wszystkim wzrostom ceny ropy towarzyszył wzrost inflacji. Wzrosty inflacji nastąpiły po silnych wzrostach ceny ropy naftowej w roku 199, 1996, 2, 25 i 27. W całym prawie okresie 2 27 gospodarki bardzo dobrze radziły sobie z wysoką i rosnącą ceną ropy naftowej inflacja pozostawała na relatywnie niskim poziomie, a polityka monetarna banków centralnych wspierała wysoki wzrost gospodarczy. Nie zmienia to faktu silnej korelacji ceny ropy naftowej i inflacji widocznej w przypadku gospodarki Wielkiej Brytanii, Japonii, Niemiec i USA (rys.2). Również w przypadku polskiej gospodarki inflacja jest podatna na wzrost cen paliw spowodowany wzrostem światowej ceny ropy i osłabieniem złotówki, co uwidoczniło się w okresie S t r o n a

4 Rysunek 2. Relacja między ceną ropy naftowej i inflacją w okresie Cena ropy (USD/boe) Inflacja (%) 5, średnie ceny ropy Infacja Niemcy Inflacja Wielka Brytania Inflacja USA Inflacja Japonia Inflacja Polska Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Banku Światowego (http://data.worldbank.org/data-catalog) oraz BP (www.bp.com) 4, 3, 2, 1,, -1, -2, Wpływ ten jest tym silniejszy, im bardziej energochłonna jest gospodarka i im więcej zużywa (importuje) ropy naftowej. W szerszym kontekście wpływ ceny ropy na inflację zależy od środowiska makroekonomicznego, tzn. od fazy cyklu koniunkturalnego, aktualnej polityki monetarnej, bilansu rachunku bieżącego, stabilności kursu wymiany waluty, cen aktywów. Zarówno intensywność energetyczna gospodarek rozwiniętych, jak i intensywność zużycia ropy naftowej maleje w czasie na skutek postępu technicznego i technologicznego oraz rozwoju sektorów o niskim zużyciu energii. W Polsce natomiast mimo malejącej intensywności energetycznej, bezwzględne zużycie ropy rośnie relatywnie szybko od kilku dekad (za wyjątkiem lat ). Efekt inflacyjny cenowego szoku naftowego wynika z udziału paliw w koszyku inflacyjnym, który w 211 r. dla UE wynosił średnio ok. 4%, a dla Polski ok. 4,5% (rys. 3). Udział nośników energii (prądu elektrycznego, gazu ziemnego i paliw stałych) i paliw (oleju napędowego i benzyny) w koszyku inflacyjnym wynosił dla UE średnio ok. 1%, a dla Polski ok. 14,5%. Tak znaczny udział energii i paliw w polskim koszyku inflacyjnym oznacza dużą wrażliwość naszej gospodarki (podobnie jak gospodarki węgierskiej czy czeskiej) na szoki cenowe z rynku paliw i energii. 4 S t r o n a

5 Rysunek 3. Udział procentowy nośników energii i paliw w koszyku inflacyjnym w 211 r UE Niemcy Polska Czechy Węgry Nośniki energii Paliwa Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostat. Szokowy wzrost światowej ceny ropy naftowej o 2% (ceteris paribus) spowodowałby (teoretycznie) bezpośredni wzrost inflacji w Polsce o ok.,9% w ciągu kilku kilkunastu miesięcy. Większy wzrost ceny ropy mógłby wywołać nieproporcjonalnie silniejszy efekt inflacyjny. Później, po kilku-kilkunastu miesiącach, inflacja w Polsce mogłaby doznać dodatkowego impulsu wzrostu na skutek wzrostu ceny zakupu gazu ziemnego, która jest powiązana z ceną ropy naftowej. Pośredni efekt inflacyjny (tzw. efekt drugiej rundy, przez wzrost kosztów produkcji i transportu) w Polsce ze względu na słaby popyt konsumpcyjny i wysokie bezrobocie byłby w dużej części zaabsorbowany przez przedsiębiorstwa (spadek rentowności), a zatem raczej znikomy. Wyższe koszty produkcji oznaczają pogorszenie sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstw, zwłaszcza spadek ich konkurencyjności i rentowności. Reakcje banków centralnych na wzrost cen i inflacji Z obserwacji historycznych relacji między ceną ropy naftowej oraz stopami procentowymi (rys. 4) wynika, że w dłuższym okresie, tj. od 198 r., poza epizodami rosnących cen ropy i rosnącej inflacji, stopy procentowe wykazują tendencję malejącą. Rysunek 4. Relacja między ceną ropy naftowej i przeciętną 6m. stopą LIBOR w okresie S t r o n a

6 Cena ropy (USD/boe) 6m.LIbor (%) średnie ceny ropy 6m.Libor dla świata, przec. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Banku Światowego (http://data.worldbank.org/data-catalog) oraz BP (www.bp.com) W 198 r. stopy procentowe były ekstremalnie wysokie po cenowym szoku naftowym spowodowanym irańską rewolucją w 1979 r. Ceny ropy naftowej (średnioroczne) wzrosły w ciągu roku o ok. 125%, oprocentowanie trzymiesięcznych bonów skarbowych (USA) wzrosło w tym czasie z 6,7% w czerwcu 1978 r. do 15,3% w marcu 198 r., a PKB USA w II kwartale 198 r. spadł o 7,8% (kwartał do kwartału). W okresie dekoniunktury na świecie stopy procentowe w USA i strefie euro pozostawały na bardzo niskim poziomie (rys. 5), ponieważ pobudzanie gospodarki wymagało więcej paliwa pieniędzy i ropy naftowej. Rynek ropy w 25 r. charakteryzował się wysoką zmiennością i rosnącymi cenami na skutek rosnącego światowego zapotrzebowania na ropę naftową stymulowanego wyjątkowo niskimi stopami procentowymi i nierosnącymi dostawami ropy. W celu ograniczenia zmienności i tempa wzrostu cen ropy oraz zmniejszenia nieelastycznego cenowo popytu przez schłodzenie aktywności gospodarczej banki centralne znacznie zwiększyły stopy procentowe. Krok ten uspokoił cenę ropy w latach 25 26, która poruszała się we względnie wąskim korytarzu 5 75 USD/boe i charakteryzowała się względnie niską zmiennością, ale po przekroczeniu poziomu 8 USD/boe (luty 28 r.) zmienność znowu wzrosła. Wzrost stóp procentowych stłumił również działalność gospodarczą i tym samym na kilka lat zmniejszył tempo wzrostu globalnego popytu (o ok. 2 p.p.), zwłaszcza w krajach OECD, w których wystąpił spadek zużycia ropy, ale miał krótkotrwały i mały wpływ na zmniejszenie tempa wzrostu popytu ze strony rosnących krajów Azji, Bliskiego Wschodu i Ameryki Łacińskiej, których łączny udział w światowym zużyciu ropy przekroczył 5%. 6 S t r o n a

7 Rysunek 5. Relacja między ceną ropy naftowej i przeciętną 6m. stopą Libor w okresie Cena ropy (USD/boe) 6m.LIbor, świat (%) 4,5 4, 3,5 3, 2,5 2, 1,5 1,,5, średnie ceny ropy 6m.Libor dla świata, przec. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Banku Światowego (http://data.worldbank.org/data-catalog) oraz BP (www.bp.com) Relacje między cenami ropy naftowej i stopami procentowymi (abstrahując od wpływu światowych cykli gospodarczych na stopy procentowe) są dwutorowe. W czasie szoku podażowego charakteryzującego się perturbacjami w dostawach ropy, w warunkach stabilnego popytu, ceny ropy naftowej wyprzedzają stopy procentowe. W sytuacji zakłóceń podaży polityka monetarna jest wykorzystywana do zbicia cen przez zredukowanie popytu na ropę. Korekta taka jest dokonywana przez znaczne zwiększenie realnych stóp procentowych. W czasie szoku popytowego charakteryzującego się dużymi zmianami w popycie na ropę, w warunkach stabilnych dostaw, stopy procentowe wyprzedzają ceny ropy naftowej. Banki centralne muszą zatem ważyć argumenty dotyczące najważniejszego dylematu, tzn. zmiany stóp procentowych, mając na względzie osiągnięcie celu inflacyjnego i wzrost gospodarczy kraju w specyficznych dla rynku ropy warunkach: braku możliwości łatwego zastąpienia w krótkim terminie ropy innym nośnikiem energii, braku dostępnych instrumentów fiskalnych dla zneutralizowania efektów w konkurencyjnej gospodarce oraz faktu, że ropa jest surowcem i nośnikiem energii oddziałującym na ceny paliw, gazu ziemnego, ciepła i energii elektrycznej. Wpływ ceny ropy na bilans handlu zagranicznego Cena ropy naftowej jest istotnym czynnikiem wpływającym na bilans handlu zagranicznego. W przypadku krajów eksportujących ropę z jej ceną silnie dodatnio są skorelowane wpływy, wydatki, import, dodatnie i wysokie saldo handlu zagranicznego oraz bardzo wysokie rezerwy walutowe i złota. Rezerwy walutowe i złota 11 krajów, największych eksporterów ropy wzrosły 12-krotnie 7 S t r o n a

8 w ciągu 1 lat od 155 mld USD w 22 r. do 1,8 bln USD w 212 r. natomiast import wzrósł prawie 5-krotnie od 26 mld USD w 22 r. do 1,2 bln USD w 212 r. (rys. 6). Rysunek 6. Relacja między ceną ropy naftowej i importem krajów eksporterów ropy naftowej w okresie Import cena ropy (USD/boe) Arabia Saudyjska Rosja Import 11 krajów eksportujących ropę śr. cena ropy Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Banku Światowego (http://data.worldbank.org/data-catalog) oraz BP (www.bp.com) Podobna relacja silna dodatnia korelacja zachodzi między ceną ropy i wydatkami narodowymi w wyrażeniu dolarowym Polski oraz Niemiec oraz między ceną ropy naftowej oraz eksportem Polski i Niemiec (rys. 7), która pozytywnie wpływa na saldo bilansu handlu zagranicznego i jest źródłem odporności gospodarki Polski i Niemiec na rosnące i wysokie ceny ropy naftowej. Właściwość ta wynika z silnej dodatniej korelacji importu krajów eksportujących ropę naftową rosnącej wraz z ceną ropy chłonności importowej krajów eksporterów ropy i tym samym wynika z bardzo silnej dodatniej korelacji między importem krajów eksporterów a eksportem Polski. 8 S t r o n a

9 Rysunek 7. Relacja między ceną ropy naftowej oraz eksportem Polski i Niemiec w okresie Eksport cena ropy (USD/boe) Eksport Polski śr. cena ropy Eksport cena ropy (USD/boe) Eksport Niemiec śr. cena ropy Źródło: opracowanie własne, dane statystyczne według Silną dodatnią korelację między ceną ropy naftowej, eksportem Niemiec i Polski oraz importem krajów eksportujących ropę (rys. 8) można wyjaśnić tym, że kraje eksportujące ropę szybko i efektywnie konwertują rosnące przychody w zapotrzebowanie na dobra i usługi (oraz inwestycje) zaspokajane przez eksport krajów konsumenckich. Rosnące wpływy z eksportu generują popyt importowy na rynkach polskich partnerów handlowych. Zjawisko to zwane recyklingiem przychodów ze sprzedaży ropy naftowej ma zasięg globalny i ożywczy, bezpośredni wpływ na gospodarki głównych partnerów handlowych krajów eksportujących ropę naftową (i gaz ziemny) oraz pośredni wpływ na gospodarki krajów, które nie eksportują do krajów eksportujących ropę, ale do ich głównych dostawców. Takie ożywienie gospodarek głównych partnerów handlowych polskich przedsiębiorstw (tj. krajów UE, w tym Niemiec, Francji, Włoch i Wielkiej Brytanii) jest jednym z najistotniejszych czynników wzrostu popytu importowego zaspokajanego przez polskich eksporterów maszyn, chemikaliów i artykułów rolno-spożywczych. 9 S t r o n a

10 Rysunek 8. Relacja między importem 11 krajów eksporterów ropy naftowej oraz eksportem Polski w okresie 2 21 Import Eksport Import 11 krajów eksportujących ropę Eksport Polski Źródło: opracowanie własne, dane statystyczne według Korzystny efekt zjawiska recyklingu przychodów ze sprzedaży ropy naftowej dla gospodarki Polski wynika ze struktury polskiego handlu, pomimo niekorzystnego bilansu handlowego z Rosją (wysoki deficyt). Istotne zmiany strukturalne, jakie zaobserwowano w polskiej wymianie handlowej w latach 2 29 tłumaczą znaczną odporność gospodarki polskiej na szokowy wzrost ceny ropy naftowej. Rosnący eksport do krajów eksportujących ropę dodatkowo wzmacnia odporność gospodarki polskiej na szoki cenowe, pozytywnie wpływa na saldo bilansu zagranicznego oraz zmniejsza negatywny wpływ szoku na PKB, jednak nie eliminuje negatywnych efektów możliwego cenowego szoku naftowego, wynikających z ciągle wysokiej intensywności zużycia ropy w Polsce. Udział wydatków Polski na import ropy naftowej stanowił w 212 r. 4,8% PKB (znacznie wyższy niż w Niemczech, Francji, Włoszech czy Wielkiej Brytanii), co jest efektem znikomego wydobycia własnego ropy i wysokiego udziału importu, niskiego PKB (i niskiego tempa wzrostu PKB) oraz dodatniego tempa wzrostu zużycia ropy (w krajach zachodnich od kilkunastu lat zużycie ropy zmniejsza się średnio o 1-3% rocznie). Wysoki udział wydatków na import ropy w PKB jest źródłem relatywnie dużej wrażliwości naszej gospodarki na cenę ropy naftowej ponad pięciokrotnie większej niż gospodarki brytyjskiej, trzykrotnie większej niż gospodarki francuskiej i dwukrotnie większej niż gospodarki niemieckiej i francuskiej. 1 S t r o n a

11 Rysunek 9. Wartość importu netto ropy naftowej i jako udział w PKB w 212 r ,% 2,9% 3,3% 2,8% 2,4% 1,8% 4,8%,9% USA Chiny Japonia Niemcy Włochy Francja Polska Wielka Brytania Źródło: opracowanie własne, dane Banku Światowego. Efekt netto 2% szoku cenowego, tzn. uwzględniający zwiększone wpływy z tytułu wzrostu eksportu (wywołanego wzrostem importu krajów eksportujących ropę na skutek wzrostu ceny ropy), wyniósłby ok.,6% PKB Polski. Tak niski wzrost deficytu handlu zagranicznego na skutek wzrostu ceny ropy naftowej o 2% można uznać za niemający istotnego znaczenia i świadczy o odporności gospodarki Polski na wzrost ceny ropy w zakresie bilansu handlowego., autor książki pt. Ropa naftowa a wzrost gospodarczy. Tekst artykułu pochodzi z książki. 11 S t r o n a

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 26 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015 KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016 Warszawa, lipiec 2015 Produkt krajowy brutto oraz popyt krajowy (tempo wzrostu w stosunku do analogicznego

Bardziej szczegółowo

O tym jak ropa naftowa przestała zasilać gospodarkę

O tym jak ropa naftowa przestała zasilać gospodarkę O tym jak ropa naftowa przestała zasilać gospodarkę Michał Tuszyński Podsumowanie: W ostatnim czasie zauważa się, że zmiany cen ropy są silnie pozytywnie skorelowane ze zmianami cen na rynku akcji. Takie

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009)

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009) MINISTERSTWO GOSPODARKI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 8 oraz I półrocze 9) DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, październik 9

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r.

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. 1. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Wzrost PKB w 2011r. wyniósł 4,3%. Uwarunkowany

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013 Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji Czerwiec 2013 Wzrost PKB mniejszy niż w 2011 Wzrost PKB jest obecnie o połowę mniejszy niż przed początkiem światowego kryzysu w 2008 roku (+8,5% w 2007

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

światowe ceny surowców, w tym ropy naftowej i żywności, co przyczyniło się do przyspieszenia inflacji w większości krajów. - źródło: www.nbp.

światowe ceny surowców, w tym ropy naftowej i żywności, co przyczyniło się do przyspieszenia inflacji w większości krajów. - źródło: www.nbp. Niniejszy materiał został opracowany wyłącznie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako oferta lub rekomendacja do zawierania jakichkolwiek transakcji. Informacje zawarte w materiale pochodzą

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO Rola i wpływ auto-moto na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym auto-moto tworzy 7,8% wartości dodanej (104 mld PLN w 2012 r.); wpływ bezpośredni części produkcyjnej jest

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015

Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015 Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Obroty w handlu zagranicznym - GUS Według danych GUS, pomimo trudności w handlu z krajami Europy Wschodniej (w I-X 2015 r. wartość polskiego

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 2 Branża łodzi rekreacyjnych stanowi mocną stronę francuskiego handlu zagranicznego. Od roku 2011 sektor ten osiąga regularne nadwyżki, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df nstytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia sześćdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (V kwartał 2009 r.) oraz prognozy na lata 2010 2011 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 2 Wielka Brytania jest wciąż ekonomiczną potęgą. Według Banku Światowego to 6. gospodarka świata z PKB przekraczającym 2,5 bln dolarów, co stanowi ok.

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa / marca Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY Rubel pod presją ropy i dolara do końca 2016 roku

RAPORT SPECJALNY Rubel pod presją ropy i dolara do końca 2016 roku RUBEL POD PRESJĄ ROPY I DOLARA DO KOŃCA 2016 ROKU Rubel należy do koszyka walut rynków wschodzących przez co zmiany jego kursu w przeważającym stopniu zależą od tego w jakiej kondycji makroekonomicznej

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Sytuacja na rynku pracy a położenie krzywej AS Krótko-

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK Chorzów, 7 Kwiecień 2011 WIDZIMY WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK GLOBALNE CZYNNIKI RYZYKA Niestabilność polityczna w rejonie Afryki Północnej i krajów Bliskiego Wschodu Wzrost cen

Bardziej szczegółowo

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Po trudnym roku 2009 przemysł chemiczny stopniowo wychodzi z kryzysu Sytuacja gospodarki na świecie Z punktu widzenia efektów kryzysu w 2009 r. w globalnym przemyśle

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

OECD Economic Outlook: December No. 78 Volume 2005 Issue 2. Przegląd Gospodarczy OECD: grudzień, nr 78 rocznik 2005, wyd.

OECD Economic Outlook: December No. 78 Volume 2005 Issue 2. Przegląd Gospodarczy OECD: grudzień, nr 78 rocznik 2005, wyd. OECD Economic Outlook: December No. 78 Volume 2005 Issue 2 Summary in Polish Przegląd Gospodarczy OECD: grudzień, nr 78 rocznik 2005, wyd. 2 Podsumowanie w języku polskim ARTYKUŁ WSTĘPNY NIE TAK DOBRZE,

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 07-14.08.2015

Komentarz tygodniowy 07-14.08.2015 Komentarz tygodniowy 07-14.08.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Inflacja konsumentów Według danych GUS, wskaźnik inflacji konsumentów w lipcu br. ukształtował się na poziomie minus 0,7 % r/r (wobec

Bardziej szczegółowo

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Optymalny obszar walutowy Kiedy do euro? Danemu krajowi opłaca się przyjąć wspólną walutę wtedy, kiedy korzyści z tym

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Grupa Alumetal Wyniki za I kwartał 2015

Grupa Alumetal Wyniki za I kwartał 2015 Grupa Alumetal Wyniki za I kwartał 2015 12 maja 2015 I kwartał 2015 i LTM w skrócie Wolumen sprzedaży 45 tys. ton w 1Q 2015 i 162 tys. ton w LTM EBITDA 19 mln PLN w 1Q 2015 i 75 mln PLN w LTM Zysk netto

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej Biuletyn konomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej 30 Nr 6 / 2015 6 3,5 6 80 100% 53% 6 7,5 Od 2015 roku Biuletyn konomiczny zastąpił Biuletyn Miesięczny uropejskiego Banku Centralnego. Biuletyn

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Lista 5. Cykle koniunkturalne

Lista 5. Cykle koniunkturalne Zad. 1. Dopasuj definicję do podanych zdań: Lista 5 Cykle koniunkturalne 1. Cykl gospodarczy 2. Cykl koniunkturalny 3. Długość cyklu 4. Amplituda wahań 5. Trend 6. rodukt potencjalny 7. Luka KB 8. Cykl

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df nstytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia sześćdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2009 r.) oraz prognozy na lata 2009 2010 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Perspektywy polskiej gospodarki i rynków finansowych

Perspektywy polskiej gospodarki i rynków finansowych Trendy i wyzwania 211+ BZWBK Treasury Division Perspektywy polskiej gospodarki i rynków finansowych What New Energy means for our Division in 211 Maciej Reluga Główny Ekonomista Bank Zachodni WBK Poznań,

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy

Komentarz tygodniowy Komentarz tygodniowy DANE MAKROEKONOMICZNE Z POLSKI Wskaźnik II kw. 2012 I kw. 2013 II kw. 2013 PKB, zmiana r./r. 2,3 % 0,5 % 0,8 % Popyt krajowy, zmiana r./r. Produkt Krajowy Brutto -0,4 % -0,9 % -1,9

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo