SEPARACJA MAŁŻEŃSKA W POLSCE. ASPEKTY PRAWNE I ROZWÓJ ZJAWISKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SEPARACJA MAŁŻEŃSKA W POLSCE. ASPEKTY PRAWNE I ROZWÓJ ZJAWISKA"

Transkrypt

1 SEPARACJA MAŁŻEŃSKA W POLSCE. ASPEKTY PRAWNE I ROZWÓJ ZJAWISKA Magdalena Kowal Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu Streszczenie Separacja nie jest rozwiązaniem trwałym. Jest ona stanem przejściowym prowadzącym bądź do odbudowania małżeostwa, bądź do rozwodu. Założeniem pracy jest prezentacja istoty separacji a następnie pokazanie jak zmieniało się natężenie zjawiska separacji od chwili wejścia w życie zmian Kodeksu rodzinnego i opiekuoczego w Polsce. Skupia w sobie zarówno aspekty prawne, jak i społeczne uwarunkowania, którymi kierują się małżeostwa przy wyborze separacji. Aby móc zrealizowad powyższy cel potrzebne było zarysowanie dotyczące genezy separacji, przedstawienie istotnych zagadnieo, a także porównanie do instytucji pokrewnej, tj. rozwodu. Wykresy umieszczone w artykule pozwalają zobrazowad rozwój zjawiska, a także zmiany dotyczące liczby orzekanych małżeostw. Na koocu umieszczono rozważania na temat przyczyn iskutków wybierania separacji. Summary Separation is not a permanent solution. It is a transition leading either to rebuild a marriage, or divorce. Objective of this study is to present the essence of separation and then show how varied the intensity of the phenomenon of separation from the entry into force of amendments to the Family and Guardianship Code in Poland. Combines aspects of both legal and social conditions that guide the selection of a marriage separation. In order to achieve this objective it was necessary to scratch on the origins of separation, to present relevant issues, as well as a comparison to related institutions, ie. Divorce. Graphs illustrate the article allow growth of the phenomenon, as well as changes in the number of marriages pronounced. At the end of the discussion placed on the causes and consequences of choosing separation. 1

2 Wprowadzenie Rozwód jest najbardziej znaną i najczęstszą formą ustania małżeostwa w trybie orzekania sądowego. Jednak przez wiele lat był on sprzeczny z prawem kanonicznym, które nie dopuszcza sytuacji całkowitego rozpadu małżeostwa, a jedynie godzi się na rozłączenie małżonków w zakresie ich wspólnego pożycia bez likwidowania węzła małżeoskiego. Dopiero w latach , na gruncie prawa polskiego, zaczęto zastanawiad się nad wprowadzeniem przepisów, które byłyby zgodne z zapisami kanonicznymi. Ostatecznie po przeanalizowaniu różnych stanowisk, podjęto prace legislacyjne, które doprowadziły do powstania instytucji separacji wprowadzonej ustawą z dnia 21 maja 1999 roku o zmianie ustaw Kodeksu rodzinnego i opiekuoczego, Kodeksu postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (DZ.U.Nr.52 z dnia 15 czerwca 1999 r., poz.532). Należy podkreślid fakt, iż instytucja separacji małżeoskiej jest zjawiskiem znanym w wieluinnych krajach 1. Celem artykułu jest prezentacja istoty instytucji separacji a następnie pokazanie jak zmieniało się natężenie zjawiska separacji w od chwili wejścia w życie zmian Kodeksu rodzinnego i opiekuoczego w Polsce. 1. Geneza instytucji separacji małżeńskiej Pojęcie separacja wywodzi się z łacioskiego terminu separatio, co oznacza rozdzielenie, rozłączenie, odosobnienie. Możemy również używad stwierdzenia rozdział, jako zerwania lub zaniechania wspólnego pożycia małżonków mimo dalszego trwania ich węzła małżeoskiego 2. Zgodnie z zapisami prawa kanonicznego,które jako pierwsze uregulowało kwestię separacji małżeoskiej, małżonkowie mają obowiązek i prawo zachowania współżycia małżeoskiego, chyba że wystąpią inne okoliczności zgodne z prawem. Wspólnota małżeoska składa się zamieszkania, stołu i łoża. Separacja uzasadniona okolicznościami oraz usprawiedliwionymi przyczynami pozwala na zniesienie lub zaniechanie tej wspólnoty, zwalnia obowiązku wspólnego zamieszkania i oddawania małżeoskich powinności 3. Polska aż do 1945/46 roku nie posiadała uregulowao dotyczących prawa rodzinnego i opiekuoczego. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w orzekaniu spraw małżeoskich (także w sprawach o separację) stosowano prawa paostw zaborczych. Dopiero po II wojnie światowej uchwalono cztery dekrety z mocą ustawy, które po raz pierwszy zawierały zunifikowane polskie prawo małżeoskie. Jeden z dekretów (z 25 września 1945 r.) regulował sprawę separacji. Należy jednak podkreślid, iż były to zagadnienia leżące w sferze prawa kanonicznego, które miało chronid trwałośd związku małżeoskiego 4. W czasach tychukształtowały się dwa modele instytucji separacji. Pierwszy wzorowany na zasadach prawa 1 Dyrga T., P. Baranowski, Rozwód, separacja, podział majątku. Poradnik z wzorami pism procesowych, Wydawnictwo ZCO, Zielona Góra 2000, s Sondel J., Słownik łaciosko-polski dla prawników i historyków, Wydawnictwo Universitas, Kraków 1997, s Gajda P. M., Prawo małżeoskie Kościoła katolickiego, Biblos, Tarnów 2005, s Suchorabski M., Separacja: alternatywa dla rozwodu?, Gazeta Prawna, z dn r.,http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/729866,separacja-alternatywa-dla-rozwodu.html. 2

3 kanonicznego polega na tym, że zastępuje on instytucje rozwodu. Za przykład można podad rozłączenie od stołu i łoża znane z zapisów prawa małżeoskiego z 1836 roku na obszarze Polski centralnej. Polegało ono na separacji małżonków, orzeczonej przez zwierzchnośd kościelną. W tej sytuacji należało przedstawid szczegółowe powody rozpadu małżeostwa. Drugim modelem było zestawienie obok siebie dwóch instytucji: rozwodu i separacji. Wybór w pierwszym etapie postępowania, czyli przy wnoszeniu do pozwu, należał do stron 5. Ideologia ta nie pasowała do socjalistycznych założeo w PRL, które uznawały rozwód za jedyne rozwiązanie konfliktów małżeoskich. Uważano, że separacja niczemu nie służy i nie rozwiązuje żadnych problemów. Zatem instytucja separacji nie pojawiła się w kolejnych regulacjach prawnych. Przywrócono ją po długich debatach dopiero w wolnej Polsce nowelą do Kodeksu z dnia 21 maja 1999 roku Istota separacji małżeńskiej Obecnie w Polsce kwestie separacji reguluje Kodeks rodzinny i opiekuoczy (Ustawa z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuoczy. Dz. U. Nr.9, poz. 59 ze zm.: z 1999 r. Nr 52, poz.532), zgodnie z którym jeżeli między małżonkami nastąpi zupełny rozkład pożycia, każdy z nich może żądad, aby sąd orzekł separację. Separacja oznacza więc uchylenie, lecz nie rozwiązanie małżeostwa. Na separację małżonkowie często decydują się z pobudek religijnych, nie chcąc zdecydowad się na rozwód. W przypadku poprawy relacji między małżonkami orzeczenie o separacji może zostad cofnięte 7. Zgodnie z ustawa z 1999 r., między instytucją separacji i rozwodu istnieje pełna równorzędnośd. Decyzja o skorzystaniu z jednej czy drugiej z form jest uzależniona od wyznania stron 8. W przypadku istnienia całkowitego i trwałego rozkładu pożycia, małżonkowie mogą zdecydowad się na jeden z dwóch wariantów prawnych. Pomiędzy rozwodem a separacją istnieje wiele zasadniczych różnic, lecz mają one również dużo wspólnego. Przede wszystkim przyczynami orzekania obu form jest rozpad małżeostwa. Należy jednak podkreślid iż w sytuacji wyboru separacji małżonkowie decydują się na nie ostateczne rozłączenie, lecz chwilowe zawieszenie małżeostwa. Separacja reguluje, niektóre sporne kwestie miedzy nimi, pozwala również na przemyślenie relacji miedzy małżonkami. Później mogą oni zdecydowad się na zniesienie skutków separacyjnych oraz powrót do związku. Dodatkowo ustawodawca przy orzekaniu separacji stosuje przepisy dotyczące skutków rozwiązania małżeostwa przez rozwód 9. Oznacza to, że prawa i obowiązki małżonków, wobec których orzeczono separację, tworzą się w zasadzie tak samo, jak prawa i obowiązki osób rozwiedzionych. Znacząca różnica w tym zakresie polega na tym, iż osoba pozostająca w separacji nie może zawrzed nowego związku małżeoskiego, a także zobowiązana jest do wzajemnej pomocy małżonkowi. W przypadku rozwodu zasadne jest nieokreślenie takich skutków, gdyż po orzeczeniu rozwodu dochodzi do trwałego zerwania więzi miedzy małżonkami. W odróżnieniu od 5 Krzemioski Z., Separacja. Komentarz do przepisów, piśmiennictwo, orzecznictwo, wzory pism, Wydawnictwo Ministerstwo Sprawiedliwości Departament Kadr i Szkolenia, Warszawa 2000, s Suchorabski M., Separacja: alternatywa, dz. cyt. 7 Tamże. 8 Art.61 ust.2 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuoczy. 9 Bielioski A. K., Pannert M. Prawo rodzinne. Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s

4 rozwodu, w trakcie trwania separacji małżonkowie nie mogą powrócid do nazwiska, jakie nosili przed zawarciem małżeostwa, gdyż formalnie ich małżeostwo trwa nadal, jednak w konsekwencji orzeczenia separacji ustały niektóre z ich wzajemnych praw i obowiązków 10. Sprzeczności widad również w przypadku przesłanek orzekania separacji, należy wskazad, że nie są one tożsame z przesłankami rozwodu. Ustawodawca wyróżnia pozytywne i negatywne przyczyny separacji. Uzasadnienie rządowego projektu ustawy, wskazuje główną różnice miedzy przesłankami rozwodu i separacji, gdyż dla separacji przewiduje się przesłankę zupełnego rozkładu pożycia, nie jest natomiast konieczne, aby rozkład był także trwały. Ustawodawca wprowadzając instytucję separacji pozwala stronom na uporządkowanie poszczególnych spraw w rodzinie 11. Ważne znaczenie ma tutaj określenie pojęcia wspólnego pożycia oraz zupełności jego rozkładu. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sposób jednoznaczny uznają wspólne pożycie, jako swoistą wspólnotę małżeoską, ogół więzi miedzy małżonkami w sferze duchowej, fizycznej i gospodarczej. Polega ona natworzeniu pozytywnych emocji i odczud, a także istnieniu współżycia fizycznego, w sprawach gospodarczych odnosi się do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, w zamieszkiwaniu razem, niekiedy prowadzeniu wspólnej działalności zarobkowej. Wspólne pożycie jako najistotniejszy obowiązek małżeoski stwarza możliwości realizacji ważnych funkcji w rodzinie, tj. emocjonalna, ekonomiczna. Z kolei znaczenie zupełnego rozkładu pożycia można odnieśd do sytuacji polegającej na ustaleniu między małżonkami więzi w sferze duchowej, fizycznej i gospodarczej. Jest to zaprzeczenie szczególnej wspólnoty pożycia małżonków. Należy podkreślid iż mimo braku jednego z elementów wspólnota pożycia małżeoskiego może zostad utrzymana. Należy jedynie wskazad wystarczające składniki, dzięki którym małżonkowie będą mogli kontynuowad wspólne pożycie 12. Dodatkowo ustawa określa negatywne przesłanki separacji, czyli okoliczności wyłączające separację. Jeżeli na skutek orzeczenia separacji miałoby ucierpied dobro wspólnych małoletnich dzieci, bądź wystąpiły by inne przyczyny sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, Sąd nie orzeknie separacji 13. Pojęcie dobra wspólnych małoletnich dzieci jest trudne do określenia i nie posiada definicji ustawowej. Istnieje wiele doktrynalnych definicji tego pojęcia. Według J. Marciniaka przez pojęcie dobro dziecka należy rozumied przede wszystkim jego interesy osobiste, a więc troskę o jego rozwój fizyczny i duchowy oraz należyte przygotowanie do pracy odpowiednio do jego uzdolnieo i zgodnie z interesem społecznym, jak również interesy majątkowe małoletniego, przejawiające się w prawidłowym zarządzaniu jego majątkiem, właściwym przeznaczeniu płynących z jego dochodów oraz pozostawieniem w miarę możliwości nienaruszonej substancji jego majątku 14 Sądy powszechne przy orzekaniu w sprawach małżeoskich i rodzinnych, wynikających z zasad zawartych w Konstytucji, szczególnie uważnie zwracają uwagę na dobro dzieci. Analizując środki dowodowe oraz okoliczności faktyczne sprawy, w szczególności skupiają się na sytuacji dziecka, na zestawianiu ze sobą jego obecnej sytuacji, a sytuacjami ewentualnymi 10 Gajda J., Pietrzykowski K., Pietrzykowski J., Winiarz J. Kodeks rodzinny i opiekuoczy. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa Dyrga T., P. Baranowski, Rozwód, separacja, dz. cyt., s Czech B., Ustanie małżeostwa, [w:] Piasecki K. (red.), Komentarz do Kodeksu Rodzinnego i Opiekuoczego, Warszawa 2009, s Art.61 ust.2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuoczy. 14 Marciniak J., Treśd i sprawowanie opieki nad małoletnim, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1975, s

5 po rozwodzie czy separacji. Sąd stara się wybrad środek najbardziej korzystny dla dziecka w wyniku przeprowadzonej analizy czynników determinujących jego dobro w ujęciu wieloaspektowym. Drugą negatywną przesłanką jest naruszenie zasad współżycia społecznego. Jest to klauzula generalna, zgodnie z którą przepisy prawa muszą byd tak dobrane, aby były zgodne z nakazami moralności i obyczajami 15. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego dotyczącego reguł rozwodowych (orzeczenie z dnia 18 marca 1968 r., sygn. akt. III CZP 70/66 i z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt. III CZP 46/75), które mają również użycie w sprawach separacyjnych, stwierdził: Artykuł 56 2 ma na uwadze sytuacje szczególne, w których mimo całkowitej i nieodwracalnej martwoty związku małżeoskiego oraz mimo braku innych przesłanek negatywnych zasady współżycia społecznego przemawiają przeciwko rozwodowi. Sytuacje takie mogą zwłaszcza wchodzid w rachubę wtedy, gdy z zasadami tymi nie dałoby się pogodzid rażącej krzywdy, jakiej doznałby małżonek sprzeciwiający się żądaniu rozwodu, albo gdy przeciw rozwodowi przemawiają poważne względy natury społeczno-wychowawczej, które nie pozwalają na to, by orzeczenie rozwodu sankcjonowało stan faktyczny powstały na tle złego traktowania i złośliwego stosunku do współmałżonka lub dzieci albo innych przejawów lekceważenia instytucji małżeostwa i rodziny i obowiązków rodzinnych. Podczas orzekania separacji w trybie procesowym, na wniosek jednego z małżonków, Sąd może ustalid winnego rozpadu pożycia małżeoskiego. Ustalenie winy ma znaczenie, jeśli w przyszłości któraś ze stron będzie chciała uzyskad alimenty od drugiego małżonka 16. Jak wspomniano wcześniej, orzeczenie separacji ma takie same skutki, jak orzeczenie rozwodu, przy czym dopuszczalne są wyjątki od tej zasady, o ile mają oparcie w ustawie. W wyroku orzekającym separację sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziedmi. Orzeka o kosztach ich utrzymania i wychowania. Sąd może powierzyd wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnieo w stosunku do osoby dziecka. Możliwe jest także uregulowanie kontaktów z dzieckiem 17. Obowiązkiem rodziców, niezależnie od stanu prawnego jest dbanie o dobro dziecka. Związane jest to z opieka i wychowaniem, ale również z zapewnieniem środków materialnych. Dziecko musi znajdowad się w sytuacji finansowej odpowiedniej dla swoich rodziców. Dlatego zazwyczaj w przypadku orzeczenia separacji, jak i rozwodu na jedno z rodziców nakładany jest obowiązek alimentacyjny wobec dziecka. Jeżeli sprawy te nie zostaną uregulowane podczas rozprawy separacyjnej, wtedy rodzic sprawujący bezpośrednią opiekę nad dzieckiem może w imieniu dziecka złożyd wniosek o przyznanie alimentów 18. Prawomocne orzeczenie separacji powoduje powstanie rozdzielności majątkowej między małżonkami z mocy prawa. Ma to oczywiście miejsce, jeśli małżonków łączyła wspólnośd majątkowa. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym separację podzielid majątek wspólny, jeżeli nie 15 Holewioska-Łapioska E., Orzekanie separacji, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2006, s Dyrga T., P. Baranowski, Rozwód, separacja, dz. cyt., s Strzebioczyk J. Prawo rodzinne, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2010, s Sylwestrzak A., Skutki prawne separacji małżonków, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2007, s

6 spowodowałoby to nadmiernej zwłoki w postępowaniu 19. W innym wypadku małżonkowie po orzeczeniu separacji muszą złożyd osobny wniosek o podział majątku. Sąd biorąc pod uwagę szczególną sytuację w jakiej znajdują się małżonkowie, może orzec rozdzielnośd majątkową z mocą wsteczną. Jednak zgodnie z przyjętym orzecznictwem Sądu Najwyższego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1991 r., III CZP 96/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 91) za wyjątkowe wypadki dopuszczające ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną przyjmuje się między innymi długotrwałą separację faktyczną małżonków, a nadto gdy jedno z nich nie przyczynia się do pomnażania majątku wspólnego i swoim postępowaniem zagraża utrzymaniu jego substancji. Praktyka znoszenia wspólnoty majątkowej z mocą wsteczną często bywa poddawana krytyce, gdyż uważa się, że zagraża to prawidłowemu zarządzaniu majątkiem. Przede wszystkim mogło mied niekorzystne konsekwencje dla wierzycieli. Powstanie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oznacza, że od momentu orzeczenia separacji każdy z małżonków zarabia tylko na swój majątek osobisty 20. Małżonek w separacji, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądad od drugiego małżonka dostarczania środków utrzymania. W przypadku, jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, małżonek niewinny może żądad, aby ten przyczyniał się do zaspokajania jego potrzeb życiowych. Nawiązując do stosunku między rozwodem, a separacją należy zaznaczyd fakt, że małżonkowie nie dziedziczą po sobie w porządku ustawowym. Dokładny zapis tego przepisu znajdziemy w kodeksie cywilnym, zgodnie z którym przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji 21. Sprawami postępowania przy separacji zajmuje się właściwy sąd okręgowy, który może rozpatrzed sprawę w trybie procesowym lub nieprocesowym. Wybór jednej z dwóch możliwości zależy od sytuacji w jakiej znajdują się małżonkowie. Zarówno w jednym jak i w drugim wypadku małżonkowie muszą udowodnid rozpad pożycia małżeoskiego na płaszczyźnie uczuciowej, fizycznej i ekonomicznej. Orzeczenie separacji w trybie nieprocesowym jest właściwie formalnością, polega to na złożeniu wniosku przez jednego z małżonków, ale za zgodą drugiego. Dochodzi tutaj do wyrażenia woli małżonków. Jednak przepisy Kodeksu opiekuoczego i rodzinnego wyraźnie wskazują, iż trybu nieprocesowego nie stosuje się wtedy, gdy małżonkowie posiadają małoletnie dzieci 22. Warto wskazad, że tryb nieprocesowy nie może byd zakooczony orzeczeniem ze wskazaniem winnego rozpadu. Z kolei w trybie procesowym orzeczenie takie jest możliwe, jeżeli wnioskuje o to jedna ze stron. Zwykle sprawa w trybie nieprocesowym ogranicza się zwykle do jednej rozprawy, bez posiedzenia pojednawczego. Może byd nawet przeprowadzona zaocznie, czyli pod nieobecnośd jednej ze stron. Natomiast jeśli jeden z małżonków domaga się separacji a drugi rozwodu Sąd na posiedzeniu pojednawczym rozstrzyga, czy istnieje szansa na uratowanie związku i jeżeli stwierdzi, że tak, orzeka separację. W przeciwnym razie orzeka rozwód Tamże, s Art. 54 ust. 1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuoczy. 21 Art Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. 22 Art Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuoczy. 23 Suchorabski M., Separacja: alternatywa, dz. cyt. 6

7 Jeżeli między małżonkami nie ma zgodności co do orzeczenia separacji, na wniosek jednego z nich Sąd może orzec separację w trybie procesowym. Postępowanie to stosuje się również w przypadku, gdy małżonkowie posiadają małoletnie dzieci. Sprawa separacyjna prowadzona w trybie procesowym kooczy się wyrokiem, a w nieprocesowym Sąd wydaje postanowienie. Koszty postępowania przy orzekaniu separacji są stosunkowo niskie. W przypadku pozwu o separację wnoszonego, bez zgody drugiego małżonka na jej orzeczenie, bądź jeżeli małżonkowie posiadają małoletnie dzieci pobiera się wpis stały w kwocie 600 zł. Z kolei w sytuacji gdy wniosek o separację jest wnoszony na zgodne żądanie małżonków pobiera się wpis stały w kwocie 100 zł 24. Od orzeczenia o separacji, niezależnie od trybu orzekania, istnieje możliwośd apelacji. Sprawę rozpatruje sąd apelacyjny. Prawo nie przewiduje kasacji wyroku w sprawach o separację. Zgodnie z ustawą możliwe jest zlikwidowanie separacji w trybie sądowego zniesienia w postępowaniu nieprocesowym. Wymagana jest jednak zgodne oświadczenie woli obydwu małżonków w innym przypadku, wyklucza się możliwośd prowadzenia procesu w zakresie zniesienia separacji. Separacja ustaje na skutek śmierci jednego z małżonków, ponieważ ustaje wtedy też małżeostwo. Orzeczenie zniesienia separacji powoduje usunięcie wyżej wymienionych skutków prawnych. Jednak na zgodne żądanie małżonków, sąd może wstrzymad decyzję o rozdzielności majątkowej. Opłata sądowa w sprawie zniesienia separacji wynosi 100zł Zmiany liczby separacji małżeńskich w Polsce Instytucja separacji została unormowana w przepisach polskich, dopiero w 1999 r., więc do tego czasu jedynym rozwiązaniem przy rozpadzie małżeostwa była instytucja rozwodu. Analizując zmiany liczby separacji małżeoskich konieczne jest ich porównanie z zmianami dwóch innych, bezpośrednio związanych separacją instytucji prawnych i procesów demograficznych: zawierania związków małżeoskich oraz rozwodów. 24 Leszczyk A., Rozwód z separacją, z dn r. 25 Bondar A., Dąbrowska U., Ignaszewski J., Maciejowska J., Śledzioska- Simon A., Stempniak A., Sądowe komentarze tematyczne. Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s

8 Wykres 1. Zmiany liczby zawieranych związków małżeoskich w latach Źródło: Liczba zawieranych małżeostw w Polsce w latach , z dn r. Wykres 2. Zmiany liczby orzekanych rozwodów w latach Źródło: Liczba orzekanych rozwodów w Polsce w latach , z dn r. 8

9 Wykres 3. Zmiany liczby orzekanych separacji w latach Źródło: Liczba orzekanych separacji małżeoskich w Polsce w latach , z dn r. Pierwszych 5 separacji przeprowadzono w 1999 roku. W kolejnych sześciu latach liczba orzekanych separacji rosła bardzo szybko, by osiągnąd w 2005 roku największą w analizowanym okresie wartośd (13,9 tys. orzeczeo). W kolejnych latach następował szybki spadek liczby orzeczonych separacji. W ostatnich latach wnioski o postępowanie separacyjne wnosiły doświadczone, wieloletnie małżeostwa, będące w związku małżeoskich powyżej 20 lat 26. Na separację decydują się przede wszystkim osoby wierzące, które nie chcą uchybid zasadom. Zmiany liczb orzekanych separacji małżeoskich w analizowanym okresie nie wykazywały żadnej zależności ze zmianami liczby zawieranych związków małżeoskich. Wydaje się to o tyle oczywiste, że liczby zawieranych związków małżeoskich oprócz skłonności do zawierania małżeostw zależą również od struktury wiekowo płciowej ludności 27 a ta w Polsce podlega swoistemu falowaniu wynikającego z powojennych niżów i wyży demograficznych. Inaczej przedstawiała się w analizowanym okresie współzależnośd liczb orzekanych separacji i rozwodów. W Polsce, podobnie jak w niemal wszystkich paostwach europejskich obserwuje się systematyczny wzrost liczby rozwodów. W 1995 roku rozwiązano 41,0 tys. związków małżeoskich, co odpowiadało 19,8% zawartych w tym roku związków małżeoskich. Przez kolejne lata można zauważyd nieprzerwany wzrost orzekanych rozwodów. Najwyższą liczbę rozwodów zanotowano w 2005 roku (77,7 tys. wzrost 26 Szukalski P. Separacje w Polsce, [w:] Warzywoda-Kruszyoska W., Szukalski P. (red.), Rodzina w zmieniającym się społeczeostwie polskim, Wyd. Uniwersytet Łódzki, Łódź 2004, s Okólski M., Fihel A., Demografia. Współczesne zjawiska i teorie, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012, s

10 w stosunku do 1995 roku o 89,5% ) 28, co odpowiadało 37,5% zawartych związków małżeoskich. W roku 2012 rozwiązano 63,9 tys. związków małżeoskich tj. o 55,8% więcej niż w 1995 roku. Instytucja separacji zgodnie ze swoimi założeniami, może prowadzid do zniesienia separacji, jednak ilośd takich orzeczeo jest bardzo niska. Zdecydowana większośd pozostających w prawnej separacji małżeostw wnosi o rozwód. Od wejścia w życie unormowao w zakresie separacji wydano 1748 orzeczeo znoszących separację, a więc czasowa separacja uratowała zaledwie 2,8% związków małżeoskich przechodzących problemy. Zważywszy na to, że przynajmniej z religijnego punktu widzenia miał to byd sposób na przeciwdziałanie rozpadu małżeostw odsetek ten nie jest zadowalający. Podsumowanie Instytucja separacji małżeoskiej miała stad się, zwłaszcza dla katolików, alternatywą rozwodu. Polski ustawodawca paostwowy ceniąc instytucję formalnego małżeostwa, poprzez orzeczenie separacji zapewnia możliwośd podjęcia terapii małżeoskiej i promuje trwałośd małżeostwa. Dla małżonków, którzy ze względów światopoglądowych nie tolerują instytucji rozwodów, separacja daje możliwośd uregulowania swojej sytuacji osobistej zgodnie z wewnętrznym przekonaniem i zapewnia w tej kwestii ochronę wolności wyznania i swobodę sumienia. Dlatego też separacja spełnia rolę ochrony treści rodziny i małżeostwa. Dodatkowo wybór separacji, zamiast pokrewnej instytucji rozwodu, zapewnia zabezpieczenie spokoju psychicznego dzieci, poczucie bezpieczeostwa, ustabilizowany poziom ekonomiczny rodziny oraz zgodę z własnymi przekonaniami religijnymi. Mimo wszystkich zalet tej formy rozpadu małżeostwa, w Polsce po dośd szybkim przyroście na początku XXI wieku liczba orzeczonych separacji zaczęła się zmniejszad i obecnie ich roczna liczba jest równa 5% separacji. Bibliografia 1. Bielioski A. K., Pannert M. Prawo rodzinne. Wyd. C.H. Beck, Warszawa Bondar A., Dąbrowska U., Ignaszewski J., Maciejowska J., Śledzioska-Simon A., Stempniak A., Sądowe komentarze tematyczne. Wyd. C.H. Beck, Warszawa Czech B., Ustanie małżeostwa, [w:] Piasecki K. (red.), Komentarz do Kodeksu Rodzinnego i Opiekuoczego, Warszawa Dyrga T., P. Baranowski, Rozwód, separacja, podział majątku. Poradnik z wzorami pism procesowych, Wydawnictwo ZCO, Zielona Góra Gajda P. M., Prawo małżeoskie Kościoła katolickiego, Biblos, Tarnów Gajda J., Pietrzykowski K., Pietrzykowski J., Winiarz J. Kodeks rodzinny i opiekuoczy. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa Holewioska- Łapioska E., Orzekanie separacji, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa Krzemioski Z., Separacja. Komentarz do przepisów, piśmiennictwo, orzecznictwo, wzory pism, Wydawnictwo Ministerstwo Sprawiedliwości Departament Kadr i Szkolenia, Warszawa Leszczyk A., Rozwód z separacją, 28 Warto zauważyd, że również w 2005 roku orzeczono najwięcej separacji. 10

11 10. Marciniak J., Treśd i sprawowanie opieki nad małoletnim, Wyd. Prawnicze, Warszawa Okólski M., Fihel A., Demografia. Współczesne zjawiska i teorie, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, Sondel J., Słownik łaciosko-polski dla prawników i historyków, Wydawnictwo Universitas, Kraków Strzebioczyk J. Prawo rodzinne, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa Suchorabski M., Separacja: alternatywa dla rozwodu?, Gazeta Prawna, z dn r.,http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/729866,separacja-alternatywa-dla-rozwodu.html 15. Szukalski P. Separacje w Polsce, [w:] Warzywoda-Kruszyoska W., Szukalski P. (red.), Rodzina w zmieniającym się społeczeostwie polskim, Wyd. Uniwersytet Łódzki, Łódź Sylwestrzak A., Skutki prawne separacji małżonków. Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa Leszczyk A., Rozwód z separacją. z dn r Akty prawne: 1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964r., Kodeks rodzinny i opiekuoczy. Dz. U. Nr.9, poz. 59 z późn. zm. 2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r., Kodeks cywilny. Dz. U. Nr 16 poz. 93 z późn. zm. 3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964r., Kodeks postępowania cywilnego. Dz. U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm. 11

Spis treści. Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów...

Spis treści. Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów... Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów... Zagadnienie 1. Zawarcie małżeństwa... 1 1.1. Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC... 2 1.1.1. Przesłanki zawarcia małżeństwa... 2 1.1.2. Dokumenty

Bardziej szczegółowo

Wszystko o rozwodzie - małe kompendium

Wszystko o rozwodzie - małe kompendium (function(d, s, id) { var js, fjs = d.getelementsbytagname(s)[0]; if (d.getelementbyid(id)) return; js = d.createelement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/pl_pl/all.js#xfbml=1"; fjs.parentnode.insertbefore(js,

Bardziej szczegółowo

ROZWÓD I JEGO KONSEKWENCJE PRAWNE - PRZEWODNIK STRONY POSTĘPOWANIA

ROZWÓD I JEGO KONSEKWENCJE PRAWNE - PRZEWODNIK STRONY POSTĘPOWANIA Gdańsk, październik 2011 r. ROZWÓD I JEGO KONSEKWENCJE PRAWNE - PRZEWODNIK STRONY POSTĘPOWANIA Niniejsze opracowanie porusza temat postępowania rozwodowego, jego podstaw prawnych oraz związanych z nim

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... Wstęp... XXII

Spis treści. Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... Wstęp... XXII Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... XI XIII XV Wstęp... XXII Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne... 1 1. Rodzina i powiązania rodzinne... 1 2. Prawo rodzinne i źródła prawa rodzinnego...

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo proponuję

I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo proponuję 1 W odniesieniu do zagadnień omówionych w podręczniku Elementy Prawa w dziale Prawo Rodzinne proponuję do wykorzystania następującą dodatkową tematykę: I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów Wykaz ważniejszych skrótów... 11 1. Czasopisma... 11 2. Piśmiennictwo... 12 Wprowadzenie... 13 Rozdział I Regulacja skutków prawnych separacji w prawie obcym i kanonicznym oraz w prawie polskim w ujęciu

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp PRAWO RODZINNE Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne 1.Rodzina i powiązania rodzinne 2.Prawo

Bardziej szczegółowo

Pisanie prac magisterskich SPIS TREŚCI informacji i materiałów dydaktycznych na temat pisania prac magisterskich i licencjackich

Pisanie prac magisterskich SPIS TREŚCI informacji i materiałów dydaktycznych na temat pisania prac magisterskich i licencjackich Pisanie prac magisterskich - pomoc w pisaniu prac licencjackich i prac magisterskich dla studentów i firm. Więcej prac magisterskich na stronie www.pisanie-prac.info.pl. Niniejszy fragment pracy może być

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa.................................................... Wykaz skrótów................................................. str. V XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające........................... 1

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 48/07 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2007 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Marian Kocon Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... V Wstęp... Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII

Spis treści. Przedmowa... V Wstęp... Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII Spis treści Przedmowa... V Wstęp... VII Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII Rozdział I. Rodzina i prawo rodzinne... 1 1. Rodzina i powiązania rodzinne... 1

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Jan Górowski Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie ze skarg dłużniczki Beaty

Bardziej szczegółowo

Pozew o rozwód. Informacje ogólne. Rozwód. Rozwodem określa się rozwiązanie małŝeństwa przez sąd, wówczas gdy między małŝonkami

Pozew o rozwód. Informacje ogólne. Rozwód. Rozwodem określa się rozwiązanie małŝeństwa przez sąd, wówczas gdy między małŝonkami Pozew o rozwód Informacje ogólne Rozwód Rozwodem określa się rozwiązanie małŝeństwa przez sąd, wówczas gdy między małŝonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład poŝycia. Za trwały rozkład poŝycia uwaŝa się

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 19 stycznia 2005 r., V CK 364/04

Wyrok z dnia 19 stycznia 2005 r., V CK 364/04 Wyrok z dnia 19 stycznia 2005 r., V CK 364/04 W razie wniesienia apelacji od wyroku orzekającego rozwód w części dotyczącej winy rozkładu pożycia małżeńskiego tylko przez jednego małżonka, sąd drugiej

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06 Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POZEW o rozwód. 4. Zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadnienie

POZEW o rozwód. 4. Zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadnienie ...,... miejscowość data W Z Ó R Sąd Okręgowy w...miejscowość... Wydział Cywilny. Powód: imię i nazwisko, zawód zam. miejscowość, ulica numer domu, lokalu Pozwany: imię i nazwisko, zawód zam. miejscowość,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.............................................. 13 Wstęp..................................................... 15 1. Uwagi ogólne materialne i procesowe.........................

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny Powódka: Pozwany: POZEW O SEPARACJĘ Uzasadnienie Dowód: Dowód:

PRZYKŁAD Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny Powódka: Pozwany: POZEW O SEPARACJĘ Uzasadnienie Dowód: Dowód: PRZYKŁAD Głuchołazy, dnia.. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny Powódka:... Imię i nazwisko adres.. Pozwany: Imię i nazwisko adres... POZEW O SEPARACJĘ Wnoszę o: 1. orzeczenie separacji małżonków...

Bardziej szczegółowo

Rozdział II Umowne ustroje majątkowe

Rozdział II Umowne ustroje majątkowe TYTUŁ I MAŁŻEŃSTWO 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego. Art. 46. [Stosowanie odpowiednich przepisów ustawy] W sprawach

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód Marlena Gilewicz Naczelnik Wydziału Statystyki w Departamencie Organizacyjnym w Ministerstwie Sprawiedliwości Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód W latach 2000

Bardziej szczegółowo

Renta alimentacyjna - Obowiązek alimentacyjny

Renta alimentacyjna - Obowiązek alimentacyjny Renta alimentacyjna - Obowiązek alimentacyjny Marcin Gwizd, 5.10.2011 Każdy człowiek żyjący w społeczeństwie ma określone indywidualnie potrzeby. Nie każdy jednak posiada własne środki na zaspokojenie

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Tadeusz Smyczyński

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Tadeusz Smyczyński PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE Autor: Tadeusz Smyczyński Wprowadzenie ő 1. Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne rodziny i jej funkcje 2. Funkcje rodziny II. Powstanie rodziny III. Skład rodziny IV. Więzi

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Warchałowski "Separacja w prawie polskim", Kazimierz Piasecki, Warszawa 2000 : [recenzja] Ius Matrimoniale 6 (12),

Krzysztof Warchałowski Separacja w prawie polskim, Kazimierz Piasecki, Warszawa 2000 : [recenzja] Ius Matrimoniale 6 (12), Krzysztof Warchałowski "Separacja w prawie polskim", Kazimierz Piasecki, Warszawa 2000 : [recenzja] Ius Matrimoniale 6 (12), 241-244 2001 Ius M atrim oniale 6 (12) 2001 Kazimierz Piasecki, Separacja w

Bardziej szczegółowo

ROZWÓD, A OPIEKA NAD DZIECKIEM. Czym jest władza rodzicielska?

ROZWÓD, A OPIEKA NAD DZIECKIEM. Czym jest władza rodzicielska? Marlena Dawidowicz, Robert Cisek Recenzja: dr Grzegorz Trojanowski ROZWÓD, A OPIEKA NAD DZIECKIEM Rozwód jako trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego skutkuje nie tylko zmianą sytuacji między samymi

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 39/11

Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 39/11 Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 39/11 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Krzysztof Strzelczyk Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 920)

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 920) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk

Bardziej szczegółowo

Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Łukasz Sobiech DTP: Joanna Archacka Biuro

Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Łukasz Sobiech DTP: Joanna Archacka Biuro Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Łukasz Sobiech DTP: Joanna Archacka Biuro Obsługi Klienta: 05-270 Marki, ul. Okólna 40 tel. (22) 761

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07

Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07 Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07 Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Joanny

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 28 września 2000 r., IV CKN 112/00

Wyrok z dnia 28 września 2000 r., IV CKN 112/00 Wyrok z dnia 28 września 2000 r., IV CKN 112/00 Związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, nie

Bardziej szczegółowo

Rozwód. nie stanowi więc przeszkody w uzyskaniu rozwodu. W przypadku gdy jeden z małżonków

Rozwód. nie stanowi więc przeszkody w uzyskaniu rozwodu. W przypadku gdy jeden z małżonków Rozwód Polskie prawo nie wymienia przyczyn, których zaistnienie oznacza automatyczne uzyskanie rozwodu. O uzyskaniu rozwodu nie przesądza ani alkoholizm, ani przemoc i zdrada małżeńska. Zgodnie z rozwiązaniem

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Marek Andrzejewski

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Marek Andrzejewski PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE Autor: Marek Andrzejewski Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1.Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa I. Pojęcie prawa rodzinnego II. Prawo opiekuńcze III. Prawo

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II. SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa do wydania Piątego... XI XIII XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa... 3 I. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 283/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 marca 2015 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) SSN Halina Kiryło SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 35/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 czerwca 2008 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) w sprawie z urzędu J.

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/08

Wyrok z dnia 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/08 Wyrok z dnia 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/08 Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności ustawowej lub umownej, z dniem wcześniejszym niż dzień

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 41/08 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 12 czerwca 2008 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Katarzyna Tyczka-Rote Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

ROZSTRZYGNIĘCIA SĄDÓW W ZAKRESIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ I KONTAKTÓW SYTUACJI KONFLIKTÓW MIĘDZY RODZICAMI. SSO Maria Prusinowska

ROZSTRZYGNIĘCIA SĄDÓW W ZAKRESIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ I KONTAKTÓW SYTUACJI KONFLIKTÓW MIĘDZY RODZICAMI. SSO Maria Prusinowska ROZSTRZYGNIĘCIA SĄDÓW W ZAKRESIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ I KONTAKTÓW SYTUACJI KONFLIKTÓW MIĘDZY RODZICAMI SSO Maria Prusinowska WŁADZA RODZICIELSKA WEDŁUG KODEKSU RODZINNEGO I OPIEKUŃCZEGO Art. 93 1. Kro

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... XI XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Kazimierz Zawada

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Kazimierz Zawada Sygn. akt III CZP 62/05 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 września 2005 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Kazimierz Zawada w sprawie

Bardziej szczegółowo

Przesłanki. Wniesienie pozwu

Przesłanki. Wniesienie pozwu Przesłanki orzeczenia rozwodu i treść wyroku Przesłanki... 1 Wniesienie pozwu... 1 Przebieg postępowania sądowego... 2 Wyrokowanie... 2 Skutki orzeczenia winy... 3 Władza rodzicielska... 3 Mieszkanie...

Bardziej szczegółowo

ROZWÓD aspekty proceduralne i materialnoprawne.

ROZWÓD aspekty proceduralne i materialnoprawne. Marta Witoszyńska Sędzia Sądu Okręgowego w Łodzi KONSPEKT WYKŁADU Z ZAKRESU PRAWA RODZINNEGO NA SZKOLENIE ORGANIZOWANE W SŁOKU W DNIACH 27-29 LISTOPADA 2009r. PRZEZ OKRĘGOWĄ IZBĘ RADCÓW PRAWNYCH W ŁODZI

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2010 r., III CZP 59/10

Uchwała z dnia 20 października 2010 r., III CZP 59/10 Uchwała z dnia 20 października 2010 r., III CZP 59/10 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Hubert Wrzeszcz Sędzia SN Dariusz Zawistowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Andrzeja

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt IV CSK 653/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 23 lipca 2008 r., III CZP 73/08

Uchwała z dnia 23 lipca 2008 r., III CZP 73/08 Uchwała z dnia 23 lipca 2008 r., III CZP 73/08 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian Sędzia SN Jan Górowski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Sylwii

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt. V RC 803/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku V Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie: Przewodniczący : Dorota Gąsowska Protokolant:

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 21/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 października 2013 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Jan Górowski (sprawozdawca) Protokolant Iwona Budzik

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Jan Górowski (sprawozdawca) Protokolant Iwona Budzik Sygn. akt III CZP 73/08 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 lipca 2008 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Jan Górowski (sprawozdawca) Protokolant Iwona Budzik

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. 2006. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. ISBN: 83-7444-421-5. Stan prawny na 1 sierpnia 2006 r.

Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. 2006. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. ISBN: 83-7444-421-5. Stan prawny na 1 sierpnia 2006 r. Stan prawny na 1 sierpnia 2006 r. Redakcja: Ewa Fonkowicz Redakcja serii: Alicja Pollesch Wydawca: Justyna Kossak Sk³ad, ³amanie: Krystyna Lisiowska Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. 2006 Wolters

Bardziej szczegółowo

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Rozwód po nowelizacji

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Rozwód po nowelizacji KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Rozwód po nowelizacji Polecamy nasze publikacje z serii Krótkie Komentarze Becka: J. Ignaczewski OBOWIĄZEK ALIMENTACYJNY PO NOWELIZACJI. ART. 128 144 1 KRO J. Ignaczewski MAŁŻEŃSKIE

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CNP 32/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 marca 2014 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Iwona Koper

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD Głuchołazy, dnia.. Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej

PRZYKŁAD Głuchołazy, dnia.. Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej PRZYKŁAD Głuchołazy, dnia.. Sąd Rejonowy W Prudniku III Wydział Rodzinny i Nieletnich Powódka: Maria N, zam. (adres) Pozwany: Wiktor N, zam. (adres).. Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej Wnoszę

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Dnia 6 maja 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Dnia 6 maja 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt II CSK 410/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 21 października 2005 r., III CZP 75/05

Uchwała z dnia 21 października 2005 r., III CZP 75/05 Uchwała z dnia 21 października 2005 r., III CZP 75/05 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca) Sędzia SN Tadeusz Żyznowski Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Aktywni obywatele świadome społeczeństwo. Ustanie małżeństwa. poprzez rozwód lub separację

Aktywni obywatele świadome społeczeństwo. Ustanie małżeństwa. poprzez rozwód lub separację Aktywni obywatele świadome społeczeństwo Ustanie małżeństwa poprzez rozwód lub separację Rzeszów 2012 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58 35-959 Rzeszów tel/fax (0-17)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.............................................. 13 Słowo wstępne.............................................. 15 Wprowadzenie..............................................

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Sygn. akt II CZ 138/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 grudnia 2011 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) Sygn. akt I CZ 89/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 listopada 2014 r. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 52/05

Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 52/05 Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 52/05 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Józef Frąckowiak Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Jolanty G. o wznowienie

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJA SEPARACJI W PRAWIE EUROPEJSKIM

INSTYTUCJA SEPARACJI W PRAWIE EUROPEJSKIM 13(2011), s. 81 95 Ks. Janusz Gręźlikowski INSTYTUCJA SEPARACJI W PRAWIE EUROPEJSKIM Skoro Polska jest członkiem Wspólnoty Europejskiej, warto przyjrzeć się, jak do instytucji separacji podchodzi ustawodawstwo

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 177/12. Dnia 5 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 177/12. Dnia 5 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 177/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 5 grudnia 2012 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Rozwód, podział majątku, alimenty. po zmianach. e-poradnik

Rozwód, podział majątku, alimenty. po zmianach. e-poradnik e-poradnik Prawo Prawo Prawo Prawo Prawo Rozwód, podział majątku, alimenty po zmianach Przesłanki i przyczyny rozwodu Przebieg sprawy o rozwód i separację Sprawy alimentacyjne Eksmisja w wyroku sądowym

Bardziej szczegółowo

SEPARACJA KOMENTARZ WZORY PISM KOMENTARZE PROBLEMOWE LEX MARCIN BIAŁECKI. Warszawa 2014

SEPARACJA KOMENTARZ WZORY PISM KOMENTARZE PROBLEMOWE LEX MARCIN BIAŁECKI. Warszawa 2014 SEPARACJA KOMENTARZ WZORY PISM MARCIN BIAŁECKI Warszawa 2014 KOMENTARZE PROBLEMOWE LEX Stan prawny na 1 września 2013 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Marzena Molatta Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2011 r., IV CSK 460/10

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2011 r., IV CSK 460/10 Wyrok z dnia 14 kwietnia 2011 r., IV CSK 460/10 Zawarcie przez małżonków umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej nie powoduje utraty uprawnienia, stanowiącego podstawę uprzednio wniesionego powództwa

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 września 2004 r. III PO 60/04

Wyrok z dnia 16 września 2004 r. III PO 60/04 Wyrok z dnia 16 września 2004 r. III PO 60/04 Rozpoznając odwołanie od decyzji Prokuratora Generalnego o odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury...

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa................................................ Wykaz skrótów............................................. Wykaz literatury............................................ XIII XV XIX Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 1. 2. Prawne definicje rodziny Wspieranie rodziny w świetle ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej Prawne definicje

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 115/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 6 marca 2015 r. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10

Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 Statut spółki wodnej nie może ograniczać uprawnienia członka do wystąpienia ze spółki również wtedy, gdy jego członkostwo powstało ex lege na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSA Władysław Pawlak. Protokolant Iwona Budzik

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSA Władysław Pawlak. Protokolant Iwona Budzik Sygn. akt III CZP 77/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 listopada 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSA Władysław Pawlak Protokolant Iwona Budzik w sprawie

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04. Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04. Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04 Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 85/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 6 września 2011 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Iwulski SSA Jolanta Frańczak

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 107/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 listopada 2005 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów str. 9. Wprowadzenie str. 11. Rozdział pierwszy Postępowanie cywilne w praktyce sądowej str Uwagi ogólne str.

Wykaz skrótów str. 9. Wprowadzenie str. 11. Rozdział pierwszy Postępowanie cywilne w praktyce sądowej str Uwagi ogólne str. Podstawowym warunkiem sprawności i efektywności czynności sądowych jest wykonywanie ich metodycznie, a więc planowo i systematycznie oraz racjonalnie i skutecznie - z uwzględnieniem pryncypialnych zadań

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CZ 47/12. Dnia 5 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CZ 47/12. Dnia 5 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt IV CZ 47/12 POSTANOWIENIE Dnia 5 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05

Postanowienie z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05 Postanowienie z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego przed dniem 1 września 2004 r. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu

Bardziej szczegółowo

Separacje w Polsce w latach 2000-2012

Separacje w Polsce w latach 2000-2012 Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 213, Nr 7 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Separacje w Polsce w latach 2-212 Separacja to instytucja prawa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca) Sygn. akt III KO 112/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 kwietnia 2013 r. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

ROZWÓD I ALIMENTY. Stan prawny na dzień 1.03.2007 r. Dariusz Kostyra

ROZWÓD I ALIMENTY. Stan prawny na dzień 1.03.2007 r. Dariusz Kostyra ROZWÓD I ALIMENTY Stan prawny na dzień 1.03.2007 r. Dariusz Kostyra Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 449/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 kwietnia 2012 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 469/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 lutego 2009 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 marca 2011 r. III UK 84/10

Wyrok z dnia 9 marca 2011 r. III UK 84/10 Wyrok z dnia 9 marca 2011 r. III UK 84/10 Małżonka rozwiedziona nabywa prawo do renty rodzinnej wówczas, gdy w dniu śmierci męża miała wyrokiem lub ugodą sądową ustalone prawo do alimentów na podstawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sygn. akt I PK 47/03 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2003 r. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz w sprawie z powództwa S. C. przeciwko Centrum Języków Obcych spółce cywilnej w B. J. M.,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów Wykaz skrótów XI Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział 1. Spadki 1 Pytanie 1 41 16 Pytanie 42 257 Część B. Kazusy Kazus 1. Zmiana postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku 183 Kazus 2.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 84/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2014 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r. III CZP 128/13

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r. III CZP 128/13 Id: 20382 [S]posób doręczenia określony w art. 1160 k.p.c., należy stosować także do wyroków sądów polubownych. ( ) [B]rak dostatecznych podstaw, aby przez pisemne zawiadomienie, o którym mowa w art. 1160

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt II CZ 57/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2013 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski ze skargi Z.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UZ 18/12. Dnia 1 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UZ 18/12. Dnia 1 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt II UZ 18/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 1 czerwca 2012 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Maciej Pacuda w sprawie z wniosku M. R.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 330/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Bogumiła Ustjanicz

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 28 października 2004 r., III CZP 56/04

Uchwała z dnia 28 października 2004 r., III CZP 56/04 Uchwała z dnia 28 października 2004 r., III CZP 56/04 Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Antoni Górski Sędzia SN Kazimierz Zawada Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Brygidy

Bardziej szczegółowo

20. godz. wykład; 10. godz. - ćwiczenia

20. godz. wykład; 10. godz. - ćwiczenia I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Prawo rodzinne i opiekuńcze 2. Kod modułu 12-DDS12 3. Rodzaj modułu : wykład obowiązkowy, ćwiczenia obowiązkowe 4. Kierunek studiów: Dialog i Doradztwo Społeczne

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r.) Tytuł I. MAŁŻEŃSTWO DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA.

USTAWA z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r.) Tytuł I. MAŁŻEŃSTWO DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA. USTAWA z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r.) Tytuł I. MAŁŻEŃSTWO DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA. Art. 1. (1) 1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 278/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 kwietnia 2011 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Irena

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt Sygn. akt III UK 95/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 września 2010 r. SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania P. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Kodeks rodzinny i opiekuńczy USTAWA z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r.) Tytuł I. MAŁŻEŃSTWO DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA. Art. 1. (1) 1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 296/14. Dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 296/14. Dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt IV CSK 296/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 października 2014 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSA Elżbieta Fijałkowska w sprawie z

Bardziej szczegółowo