Przewodnik Bezpieczne maszyny. Bezpieczna maszyna w sześciu krokach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przewodnik Bezpieczne maszyny. Bezpieczna maszyna w sześciu krokach"

Transkrypt

1 Przewodnik Bezpieczne maszyny Bezpieczna maszyna w sześciu krokach

2 Bezpieczna maszyna w sześciu krokach Spis treści Spis treści Bezpieczna maszyna w sześciu krokach Bezpieczna maszyna w sześciu krokach Ustawy, dyrektywy, normy -1 Dyrektywy europejskie -1 Obowiązki producenta maszyn -2 Normy -5 Różne typy norm -6 Jednostki kontrolne, ubezpieczenia i władze -7 1 Ocena ryzyka 1-1 Proces oceny ryzyka Funkcje maszyny Identyfikacja zagrożeń - 1- Oszacowanie i ocena ryzyka - 1- Dokumentacja - 1- Ocena ryzyka za pomocą Safexpert Zmniejszanie ryzyka Metoda trójstopniowa Bezpieczny projekt 2-1 Konstrukcja mechaniczna 2- Koncepcja obsługi i utrzymania ruchu 2-4 Wyposażenie elektryczne 2-4 Zatrzymanie 2-8 Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC) 2-9 Technika hydrauliczna i pneumatyczna 2-10 Zastosowanie w obszarach zagrożonych 2-11 Techniczne środki ochronne -1 a Zdefiniowanie funkcji bezpieczeństwa -2 b Określenie wymaganego poziomu bezpieczeństwa -7 Wdrożenie funkcji bezpieczeństwa e Walidacja wszystkich funkcji bezpieczeństwa -65 Informacja dla klienta dotycząca ryzyka resztkowego 4-1 c Projektowanie funkcji bezpieczeństwa Stworzenie koncepcji bezpieczeństwa -11 Wybór urządzeń ochronnych -16 Pozycjonowanie/wymiarowanie -29 urządzeń ochronnych Integracja urządzeń ochronnych -40 z układem sterowania Wybór produktu -47 d Weryfikacja funkcji bezpieczeństwa Walidacja całościowa maszyny Wprowadzenie V Odpowiedzialność maszyny do obrotu 6-1 użytkownika O-1 Załącznik Pomoc i wsparcie od firmy SICK i-1 Przegląd ważnych norm i-5 Przydatne linki i-8 Słowniczek i-10 Miejsce na notatki i-1 E - 2 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

3 Spis treści O podręczniku Bezpieczne maszyny stanowią podstawę bezpieczeństwa prawnego dla producenta i użytkownika. Użytkownicy maszyn spodziewają się, że oferowane są tylko bezpieczne maszyny i urządzenia. Jest to oczekiwanie na skalę światową. W związku z tym na całym świecie istnieją uregulowania dotyczące ochrony użytkownika maszyn. Posiadają one różne zakresy w zależności od regionu. Istnieje jednak szeroko zakrojona ugoda dotycząca stosowanego przez drugą stronę postępowania przy budowie i doposażaniu maszyn: Producent maszyn musi przy ich budowie rozpoznać i ocenić w procesie oceny ryzyka (określanym dawniej także mianem analizy zagrożeń) wszystkie możliwe zagrożenia i niebezpieczne miejsca. Odpowiednio do uzyskanej oceny ryzyka producent maszyny musi zlikwidować lub zmniejszyć ryzyko za pomocą odpowiednich środków. Jeśli ryzyka nie da się zlikwidować za pomocą odpowiednich środków konstrukcyjnych lub pozostałe ryzyko nie mieści się w granicach tolerancji, to producent maszyny musi wybrać i zastosować odpowiednie osłony i urządzenia ochronne, a w razie potrzeby poinformować o pozostałym ryzyku. W celu stwierdzenia, czy przewidziane środki działają prawidłowo, konieczne jest wykonanie walidacji całościowej. W procesie walidacji całościowej należy ocenić zarówno środki konstrukcyjne i techniczne, jak i związane z nimi środki organizacyjne. Pokażemy Państwu bezpieczną maszynę w sześciu krokach. Po lewej stronie przedstawiony jest sposób postępowania. O podręczniku Co? Przed Państwem znajduje się obszerny podręcznik, obejmujący podstawy prawne dotyczące maszyn oraz wyboru i stosowania osłon i urządzeń ochronnych. Przy uwzględnieniu obowiązujących dyrektyw, przepisów i norm europejskich przedstawiamy Państwu różne możliwości zabezpieczania maszyn i ochrony ludzi przed wypadkami. Podane tutaj przykłady i wypowiedzi są wynikiem naszych wieloletnich doświadczeń praktycznych należy je traktować jako typowe zastosowania. W podręczniku opisane są prawne zalecenia dotyczące maszyn we Wspólnocie Europejskiej i ich stosowanie. Zalecenia prawne dotyczące maszyn obowiązujące dla innych regionów (np. Ameryka Północna, Azja) przedstawione są w odpowiednich wersjach podręcznika. Na podstawie przedstawionych niżej wersji nie można wysuwać żadnych roszczeń, niezależnie od przyczyny prawnej, ponieważ na tle przepisów i norm krajowych i międzynarodowych każda maszyna wymaga specyficznego rozwiązania. Niniejszy podręcznik opiera się na stanie obowiązującym przy zamknięciu wydania nowej dyrektywy maszynowej (2006/42/EG), które będzie stosowana dopiero w przyszłości. Zasadniczo odsyłamy do aktualnych i opublikowanych norm obowiązujących dla daty edycji podręcznika. Jeżeli w przypadku nowych norm możliwe jest stosowanie w okresie przejściowym także poprzednich norm, to zostało to zaznaczone w odpowiednich rozdziałach podręcznika. Odsyłacze do innych norm i pomocy są zaznaczone w dalszej części podręcznika za pomocą niebieskiej strzałki. Dla kogo? Podręcznik jest przeznaczony dla producentów, użytkowników, konstruktorów, projektantów, a także dla wszystkich osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo maszyn. (Aby ułatwić czytanie, w dalszej części podręcznika stosujemy przeważnie męskie określenia). Zespół redakcyjny Od lewej do prawej: Otto Görnemann, Hans Simonyi, Rolf Schumacher, Doris Lilienthal, Jürgen Bukowski, Gerhard Dieterle, Carsten Gregorius O podręczniku Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. E -

4 Bezpieczeństwo ludzi dla ludzi Wstęp Wstęp Bezpieczeństwo ludzi dla ludzi Bezpieczeństwo ludzi dla ludzi Wymagania dotyczące zabezpieczenia maszyn coraz bardziej zmieniały się wraz z postępującą techniką automatyzacji. Dawniej zabezpieczenia procesu pracy raczej przeszkadzały, w związku z tym często całkowicie z nich rezygnowano. Dzięki innowacyjnej technice można obecnie zintegrować osłony i urządzenia ochronne w procesie pracy. Przez to nie stanowią już przeszkody, a często nawet wspomagają produktywność. Z tego powodu nie da się obecnie zrezygnować z niezawodnych i zintegrowanych w procesie pracy osłon i urządzeń ochronnych. Podstawowa potrzeba Bezpieczeństwo jest podstawową potrzebą Bezpieczeństwo jest podstawową potrzebą człowieka. Z badań wynika, że osoby stale wystawione na działanie sytuacji stresowych, są bardziej podatne na schorzenia psychosomatyczne. Człowiek jest w stanie przez długi czas działać w sytuacjach ekstremalnych, jednak powoduje to duże obciążenie indywidualne. W efekcie wynika z tego następujący cel: personel zajmujący się obsługą i konserwacją musi mieć pewność, że maszyna jest bezpieczna! Często panuje jednak pogląd, że większe bezpieczeństwo prowadzi do obniżenia produktywności nic bardziej błędnego. Większe bezpieczeństwo zwiększa motywację i zadowolenie, a w konsekwencji prowadzi do podniesienia produktywności. Podstawowe zadanie Bezpieczeństwo jest podstawowym zadaniem Osoby podejmujące decyzje w przemyśle ponoszą odpowiedzialność za swoich pracowników, a także za ekonomiczną i bezzakłóceniową produkcję. Tylko wtedy, gdy przy zarządzaniu codzienną pracą uwzględni się problem bezpieczeństwa, pracownicy nie będą też przymykać oczu na ten temat. W celu utrwalenia tego problemu eksperci proponują stworzenie szeroko pojętej kultury bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie. Nie bez powodu w końcu dziewięć na dziesięć wypadków zdarza się w wyniku nieprawidłowego zachowania się ludzi. Włączenie pracowników Włączenie pracowników prowadzi do akceptacji Bardzo ważne jest włączenie do planowania koncepcyjnego także potrzeb personelu zajmującego się obsługą i konserwacją. Tylko inteligentna, zorientowana na proces pracy i personel koncepcja bezpieczeństwa prowadzi do niezbędnej akceptacji. Wiedza ekspertów Niezbędna jest wiedza ekspertów Bezpieczeństwo ludzi zależy w dużej mierze od prawidłowego stosowania dyrektyw i norm. Krajowe przepisy prawne w obrębie państw europejskich są dostosowane do siebie poprzez dyrektywy europejskie, np. dyrektywa maszynowa. Wspomniane wyżej dyrektywy opisują wymagania ogólne, które są skonkretyzowane w normach. Normy europejskie są często akceptowane także poza Europą. Zastosowanie wszystkich tego typu wymagań w praktyce wymaga obszernej wiedzy ekspertów, znajomości aplikacji i posiadania wieloletniego doświadczenia. Dyrektywy i normy europejskie obowiązują producentów i dystrybutorów, dostarczających maszyny w europejskim obszarze gospodarczym. E - 4 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

5 Ustawy, dyrektywy, normy Dyrektywy europejskie Dyrektywy europejskie Jednym z podstawowym zamysłów Wspólnoty Europejskiej jest ochrona zdrowia obywateli, zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Drugim podstawowym zadaniem jest stworzenie wspólnego rynku ze swobodnym przepływem towarów. Aby móc równocześnie realizować cel swobodnego przepływu towarów i ochrony obywateli, Komisja Europejska, wzgl. Rada Unii Europejskiej, wydała różnego rodzaju dyrektywy, które muszą być przetransponowane przez kraje członkowskie do prawa krajowego. W dyrektywach zdefiniowane Producent są podstawowe cele i wymagania; dyrektywy posiadają w miarę możliwości charakter neutralny technologicznie. W dziedzinie bezpieczeństwa maszyn i ochrony pracy zostały wydane następujące dyrektywy: dyrektywa maszynowa, skierowana do producentów maszyn dyrektywa narzędziowa, skierowana do użytkowników maszyn dyrektywy dodatkowe, np. dyrektywa niskonapięciowa, dyrektywa EMC, dyrektywa ATEX Użytkownik Umowa UE Art. 95 Art. 17 Ustawy, dyrektywy, normy Dyrektywy europejskie Wymagania w zakresie bezpieczeństwa maszyn oraz stosowania urządzeń ochronnych określone są w poszczególnych krajach za pomocą różnych przepisów prawnych i norm technicznych. Likwidacja przeszkód w handlu na rynku wewnętrznym UE Współpraca państw EU w sprawach socjalnych Dyr. niskonap. 2006/95/ EG Dyr. masz. 2006/42/ EG Dyr. dot. bezp. prod. 2001/95/ EG Dyr. W spr. kompat. el.mag. 2004/108/ EG Dyrektywa o wprowadzeniu środków w celu zwiększania bezpieczeństwa i poprawy zdrowia pracowników podczas pracy 89/91/EWG 2001/45/EG zmieniająca dyr. 89/655 EWG Dyrektywa narzędziowa 89/655/EWG Dyr. 95/6/EG zmieniająca dyr. 89/655/ EWG Ustawa o bezpieczeństwie wyrobów i urządzeń GPSG Ustawa o EMC Ustawa o bezpieczeństwie pracy Zarządzenie o bezpieczeństwie w zakładzie pracy Mandat Komisji UE. Instytut Normalizacji zajmujący się opracowywaniem norm bezpieczeństwa przy CEN/CENELEC Można przypuszczać, że w przypadku stosowania norm zharmonizowanych, przestrzegane są przepisy podane w dyrektywach. Deklaracja zgodności Oznaczenie CE Przetranspono wanie norm EN bez zmian. Zharmonizowanie po opublikowaniu Dziennika Urzędowego UE Bezpieczna maszyna W Niemczech: uregulowania branżowe Przepisy Zasady Informacje Zamówienie wg obowiązujących uregulowań Użytkownik maszyny (przejęcie odpowiedzialności) Bezpieczna maszyna pracuje W tym rozdziale Dyrektywa maszynowa Dyrektywa narzędziowa Obowiązki producenta maszyn Normalizacja światowa Normalizacja europejska Strona Normalizacja krajowa -5 Dyrektywy są bezpłatnie dostępne dla każdego np. pod adresem Jednostki kontrolne -7 Ubezpieczenia -8 Nadzór rynku władze -8 Podsumowanie -8 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. - 1

6 Dyrektywy europejskie Ustawy, dyrektywy, normy Dyrektywa maszynowa Dyrektywa maszynowa Dyrektywa maszynowa 2006/42/EG skierowana jest do producentów i dystrybutorów maszyn i elementów bezpieczeństwa. Określa zadania prowadzące do spełnienia wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dla nowych maszyn, w celu zlikwidowania barier w handlu w obrębie Europy oraz w celu zagwarantowania użytkownikom i operatorom wysokiego poziomu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Obowiązuje w dziedzinie produkcji maszyn oraz pojedynczo wprowadzanych do obrotu elementów bezpieczeństwa, a także dla używanych maszyn i urządzeń z krajów trzecich, które są po raz pierwszy wprowadzane do europejskiego obszaru gospodarczego (np. z USA lub Japonii). W 1989 r. Rada Unii Europejskiej wydała dyrektywę w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych państw członkowskich dotyczących maszyn, która jest znana jako dyrektywa maszynowa (89/92/EWG). W 1995 r. dyrektywa musiała zostać zastosowana we wszystkich krajach członkowskich WE. W 1998 r. zostały zebrane i skonsolidowane wszystkie zmiany w obecnie obowiązującej dyrektywie maszynowej (98/7/EG). W 2006 r. została wydana Nowa dyrektywa maszynowa (2006/42/EG), która zastępuje poprzednią wersję, a której stosowanie będzie wymagane we wszystkich krajach członkowskich WE dopiero od Do dnia należy stosować tylko starą dyrektywę maszynową (98/7/EG)! Od tego dnia będzie należało stosować tylko nową dyrektywę maszynową (2006/42/EG)! Dyrektywa maszynowa została przetransponowana do krajów niemieckojęzycznych w następujący sposób: Niemcy: GPSG (Ustawa o Bezpieczeństwie Wyrobów i Urządzeń), rozporządzenie dziewiąte Szwajcaria: krajowa ustawa dotycząca bezpieczeństwa sprzętu i urządzeń technicznych z dnia 19 marca 1976 r. (STEG) ze zmianami z dnia 18 czerwca 199 r. Austria: Dz.U. nr 06/1994 Rozporządzenie o bezpieczeństwie maszyn MSV Polska: Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz.U. nr 259, poz. 2170) Kraje członkowskie nie mogą odmawiać, ograniczać ani utrudniać wprowadzania do obrotu oraz uruchamiania maszyn i elementów bezpieczeństwa, które spełniają wymagania dyrektywy maszynowej. Nie mogą także stawiać wyższych wymagań w zakresie ich właściwości poprzez ustawy, zarządzenia lub normy krajowe! Dyrektywa dotycząca minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny użytkowania sprzętu roboczego przez pracowników podczas pracy Dyrektywa narzędziowa Jest to dyrektywa, które reguluje obowiązki pracodawcy. Dotyczy ona stosowania maszyn i urządzeń w miejscu pracy. Jej zadaniem jest zapewnienie przestrzegania minimalnych przepisów podczas stosowania sprzętu roboczego, w celu poprawy bezpieczeństwa i zwiększenia ochrony zdrowia. Każdy kraj członkowski może dodać swoje własne wymagania krajowe: na przykład w zakresie kontroli sprzętu roboczego, serwisu i terminów konserwacji, stosowania osobistego wyposażenia ochronnego, urządzania miejsca pracy itp. Wymagania dyrektywy narzędziowej, a także wymagania krajowe i przepisy zakładowe są zebrane w ustawach krajowych. Niemcy: ustawa o bezpieczeństwie pracy (ArbSchGes), zarządzenie o bezpieczeństwie w zakładzie pracy (BetrSichV) Szwajcaria: ustawa krajowa dotycząca pracy w przemyśle, gospodarce i handlu (SR , ArG) Austria: ustawa o ochronie pracowników (ASchG) Dyrektywa narzędziowa 89/655/EWG: Polska: Rozporządzenie Ministra Gospodarni z dnia 0 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. nr 191 poz. 1596) Obowiązki producenta maszyn Jakie są obowiązki producenta maszyn? Zaprojektowanie bezpiecznych maszyn Producenci mają obowiązek budowania swoich maszyn w taki sposób, aby spełniały podstawowe wymagania dyrektywy maszynowej w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Producenci muszą uwzględnić integrację bezpieczeństwa już na etapie procesu planowania i konstrukcji. W praktyce oznacza to, że konstruktor maszyny musi dokonać oceny ryzyka już w fazie projektowania urządzenia. Opracowane na tej podstawie środki muszą zostać wprowadzone bezpośrednio do konstrukcji. Kroki od 1 do 5 niniejszego podręcznika opisują szczegółowy sposób postępowania. Przygotowanie instrukcji obsługi Producent maszyny musi przygotować instrukcję obsługi tak zwaną oryginalną instrukcję obsługi. Wraz z każdą maszyną należy dostarczyć instrukcję obsługi sporządzoną w języku urzędowym kraju, w którym będzie pracować maszyna. Dostarczona wraz z maszyną instrukcja obsługi musi być oryginalną instrukcją obsługi lub tłumaczeniem instrukcji oryginalnej. W tym ostatnim przypadku należy dodatkowo dołączyć instrukcję oryginalną. - 2 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

7 Ustawy, dyrektywy, normy Dyrektywy europejskie Przygotowanie dokumentacji technicznej Producent maszyny musi przygotować dokumentację techniczną. Dokumentacja techniczna powinna obejmować wszystkie plany, obliczenia, protokoły z kontroli i dokumenty, które mają istotne znaczenie dla spełnienia wymagań dyrektywy maszynowej w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. musi być przechowywana przez co najmniej 10 lat od ostatniego dnia produkcji maszyny (lub danego typu maszyny). musi być przedłożona na żądanie uprawnionych władz. Wskazówka: z dyrektywy maszynowej nie wynika obowiązek producenta do wydania dokumentacji technicznej kupującemu (użytkownikowi) maszynę. Wystawienie deklaracji zgodności Po zbudowaniu maszyny w odpowiedni sposób, jej producent musi w sposób wiążący prawnie potwierdzić dochowanie odpowiednich przepisów poprzez wystawienie deklaracji zgodności i oznakowanie maszyny (oznaczenie CE). Następnie można wprowadzić maszynę do obrotu w europejskim obszarze gospodarczym. W dyrektywie maszynowej znajduje się objaśnienie pełnego przebiegu procedury oceny zgodności. Rozróżnia się dwie procedury dla maszyn ( Procedura oceny zgodności WE dla maszyn i elementów bezpieczeństwa na stronie -4): Procedura standardowa: Maszyny, które nie zostały wyraźnie wymienione w załączniku IV, podlegają procedurze standardowej. Muszą być spełnione wymagania opisane w rozdziale Zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w załączniku dyrektywy maszynowej. Następnie producent umieszcza na własną odpowiedzialność oznaczenie CE, bez włączania w to jednostki kontrolnej lub władz ( certyfikacja własna ) Wcześniej musi jednak sporządzić dokumentację techniczną maszyny, aby móc przedłożyć ją na żądanie władz krajowych. Procedura dla maszyn, które są wymienione w załączniku IV: Maszyny, stanowiące duże zagrożenie, podlegają procesom specjalnym. Załącznik IV dyrektywy maszynowej zawiera listę odpowiednich maszyn i elementów bezpieczeństwa, do których należy także elektroczułe wyposażenie ochronne, takie jak bariery bezpieczeństwa i skanery laserowe. Następnie muszą być spełnione wymagania opisane w rozdziale Zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w załączniku i dyrektywy maszynowej. Jeśli dla maszyn lub elementów bezpieczeństwa istnieją zharmonizowane normy, obejmujące cały zakres wymagań, to świadectwo zgodności można uzyskać na trzy sposoby: certyfikacja własna badanie typu WE przez notyfikowaną jednostkę kontrolną zastosowanie sprawdzonego i pełnego systemu zarządzania jakością Jeśli dla danych maszyn nie istnieją zharmonizowane normy, ewentualnie gdy maszyna lub jej części nie zostały zbudo- wane zgodnie ze zharmonizowanymi normami, to świadectwo zgodności można uzyskać jedynie w następujący sposób: Badanie typu WE przez notyfikowaną jednostkę kontrolną: w przypadku kontroli przez notyfikowaną jednostkę kontrolną producent musi udostępnić swoją maszynę i przynależną do niej dokumentację techniczną, aby poprzez badanie typu WE można było stwierdzić, czy maszyna spełnia podstawowe wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Notyfikowana jednostka kontrolna sprawdza zgodność z dyrektywami i wydaje certyfikat badania typu WE, w którym przedstawione są wyniki badań. Zastosowanie sprawdzonego i pełnego systemu zarządzania jakością: Pełne zapewnienie jakości musi gwarantować zgodność z wymaganiami dyrektywy maszynowej i być sprawdzony przez notyfikowaną jednostkę kontrolną. Za skuteczne i prawidłowe zapewnienie jakości odpowiada przede wszystkim producent. Patrz też załącznik X dyrektywy maszynowej. Oznakowanie maszyny oznaczeniem CE Po spełnieniu wszystkich warunków należy oznakować maszynę oznaczeniem CE. Uwaga! Oznaczenie CE można umieścić na maszynie tylko wtedy, gdy spełnia ona wszystkie odnoszące się do niej dyrektywy europejskie. (Tylko wtedy można wprowadzić produkt do obrotu w europejskim obszarze gospodarczym.) Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. -

8 Dyrektywy europejskie Ustawy, dyrektywy, normy Przypadek specjalny: maszyna nieukończona W wielu przypadkach produkowane i dostarczane są części maszyn, podzespoły lub elementy składowe maszyn, które są bliskie definicji maszyny, ale w świetle dyrektywy maszynowej nie mogą być traktowane jako kompletna maszyna. W dyrektywie maszynowej zdefiniowano maszynę nieukończoną jako zespół, który jest prawie maszyną, ale nie może samodzielnie służyć do konkretnego zastosowania. Maszyną nieukończoną jest na przykład pojedynczy robot przemysłowy. Przeznaczeniem maszyny nieukończonej jest włączenie do lub połączenie z inną maszyną lub inną maszyną nieukończoną lub wyposażeniem, tworząc w ten sposób maszynę, do której ma zastosowanie niniejsza dyrektywa. Maszyny nieukończone nie mogą spełniać wszystkich wymagań dyrektywy maszynowej. Dyrektywa maszynowa reguluje ponadto ich swobodny obrót przy zastosowaniu specjalnej procedury: Producent musi spełnić wszystkie możliwe do spełnienia w rozsądny sposób podstawowe wymagania dyrektywy maszynowej. Producent musi wystawić deklarację włączenia. Zawiera ona podstawowe wymagania dyrektywy, które znajdują zastosowanie i które muszą być przestrzegane. Podobnie jak w przypadku maszyny należy sporządzić i przechowywać odpowiednią dokumentację techniczną. Zamiast instrukcji obsługi producent musi przygotować instrukcję montażu, którą ma obowiązek dołączyć do każdej nieukończonej maszyny. Język, w którym sporządzona jest instrukcja montażu, może zostać uzgodniony pomiędzy producentem a użytkownikiem (integratorem). Patrz też rozdział Jednostki kontrolne, ubezpieczenia i władze na stronie -7. Procedura oceny zgodności WE dla maszyn i elementów bezpieczeństwa Procedura oceny zgodności WE Czy maszyna/element bezpieczeństwa jest wymieniony w załączniku IV? Nie Tak Czy w pełni uwzględniono normy zharmonizowane? Tak Nie/brak Procedura standardowa wg załącznika VIII Badanie typu-we wg załącznika IX Pełne zapewnienie jakości wg załącznika X Wewnętrzna kontrola wytwarzania maszyny Deklaracja zgodności wg załącznika II oraz oznaczenie CE wg załącznika III (artykuł 16) - 4 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

9 Ustawy, dyrektywy, normy Normy Normy Normy to uzgodnienia, które zostały dokonane pomiędzy różnymi zainteresowanymi związkami (producenci, konsumenci, instytucje kontroli i rządy). Wbrew panującej ogólnie opinii normy nie są ustalane przez rządy ani władze. W normach opisano stan techniki w czasie ich tworzenia. W ciągu ostatniego stulecia normy krajowe rozwinęły się i przekształciły w standard obowiązujący na całym świecie. W zależności od miejsca zastosowania maszyny lub produktu mogą obowiązywać różne uregulowania ustawowe, które wymagają zastosowania różnych norm. Prawidłowy wybór odpowiednich norm jest dla producenta maszyny środkiem pomocniczym do spełnienia wymogów prawnych. Normy Organizacje i struktury normalizacji światowej ISO (International Standardization Organisation, Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna) ISO jest światową siecią złożoną z organizacji normalizacyjnych pochodzących z 157 państw. ISO opracowuje i publikuje międzynarodowe standardy ze szczególnym uwzględnieniem technologii nieelektrycznych. IEC (International Electrotechnical Commission, Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna) Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC) jest globalną organizacją, która zajmuje się opracowaniem i publikowaniem międzynarodowych standardów w dziedzinie elektrotechniki (np. elektroniki, telekomunikacji, kompatybilności elektromagnetycznej, wytwarzania energii) i technologii pokrewnych. Normalizacja światowa Organizacje i struktury normalizacji europejskiej CEN (Comité européen de normalisation/ Europejski Komitet Normalizacyjny) CEN jest grupą organizacji normalizacyjnych z państw członkowskich UE, krajów EFTA oraz przyszłych państw członkowskich UE. CEN tworzy normy europejskie (EN) w dziedzinach nieelektrycznych. CEN ściśle współpracuje z ISO w celu uniknięcia sytuacji, w której normy stanowią przeszkodę w handlu. Przy zastosowaniu procedury głosowania, CEN decyduje o przyjęciu norm ISO i publikuje je jako normy europejskie. CENELEC (Comité européen de normalisation electrotechnique/ Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki) CENELEC jest instytucją porównywalną do CEN, działającą na polu elektrotechniki, która opracowuje i publikuje normy europejskie (EN) w tej dziedzinie. CENELEC, podobnie jak w przypadku CEN i ISO, przejmuje w przeważającej mierze normy IEC oraz ich numerację. Normalizacja europejska Organizacje i struktury normalizacji krajowej Z reguły każdy kraj członkowski UE posiada własną organizację normalizacyjną, taką jak np. DIN, ON, BSI, AFNOR, PKN. Zajmują się one opracowaniem i publikowaniem norm krajowych na podstawie przepisów prawnych odpowiednich państw członkowskich. W celu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w Unii Europejskiej oraz likwidacji barier w handlu, normy europejskie są przejmowane przez krajowe organizacje normalizacyjne. W przypadku norm krajowych i europejskich obowiązują następujące zasady: Jeśli dla przejętych norm europejskich istnieją takie same normy krajowe, to należy je wycofać. Jeśli dla pewnych aspektów lub maszyn nie istnieją możliwe do zastosowania normy europejskie, to można stosować istniejące normy krajowe. Krajowa organizacja normalizacyjna może stworzyć nową normę krajową dopiero po zgłoszeniu takiego zamiaru, jeśli nie istnieje zainteresowanie na poziomie europejskim (np. W CEN lub CENELEC). Normalizacja krajowa Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. - 5

10 Normy Ustawy, dyrektywy, normy Normy europejskie dotyczące bezpieczeństwa maszyn Normy europejskie dotyczące bezpieczeństwa maszyn Aby móc jednakowo przełożyć w praktyce cele i wymagania zdefiniowane w dyrektywach europejskich, normy techniczne powinny szczegółowo opisywać i konkretyzować tego typu wymagania. Stan norm jest wskazywany za pomocą różnego rodzaju skrótów: Norma z prefiksem EN jest uznawana i stosowana we wszystkich krajach UE. Norma z prefiksem pren jest obecnie w opracowaniu. Norma z prefiksem HD posiada takie same właściwości jak EN, ale posiada różne dopasowania krajowe (dokument harmonizacyjny). Dokument posiadający dodatkowy prefiks TS jest specyfikacją techniczną i służy jako projekt normy (ang. prestandard). Rozróżnia się projekty CLC/TS lub CEN/TS. Dokument posiadający dodatkowy prefiks TR jest raportem o stanie techniki. Zharmonizowana norma europejska powstaje w opisany niżej sposób. 1. Komisja UE, jako organ wykonawczy UE, wystawia mandat dla CEN lub CENELEC w celu opracowania normy europejskiej, która konkretyzuje wymagania dyrektywy. 2. Opracowanie odbywa się w przeważającej mierze w gremiach międzynarodowych, w których określa się specyfikacje techniczne, pozwalające na spełnienie istotnych wymagań dyrektyw(-y) w zakresie bezpieczeństwa.. Po przyjęciu normy poprzez głosowanie zostaje ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE. Od tej pory obowiązuje ona jako zharmonizowana norma europejska i wspomaga odpowiednią dyrektywę. Zharmonizowana norma europejska służy jako referencja i zastępuje wszystkie normy krajowe dotyczące danego tematu. Zgodność elementu bezpieczeństwa lub maszyny z normą zharmonizowaną potwierdza przypuszczenie, że istnieje zgodność z podstawowymi wymaganiami w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, określonymi w dyrektywach, np. w dyrektywie maszynowej (domniemanie zgodności). Informacje dotyczące normalizacji: Wykaz norm posiadających domniemanie zgodności dla dyrektyw można znaleźć pod adresem Różne typy norm Różne typy norm Rozróżnia się trzy typy norm: Normy typu A (Podstawowe normy dotyczące bezpieczeństwa) zawierają podstawowe terminy, zasady projektowania oraz aspekty ogólne, mające zastosowanie dla wszystkich maszyn. Normy typu B (Grupowe normy bezpieczeństwa) dotyczą określonego aspektu bezpieczeństwa lub określonego rodzaju urządzeń służących bezpieczeństwu, które mogą być zastosowane w wielu różnych maszynach. Normy typu B można podzielić na: normy typu B1 dotyczące specjalnych aspektów bezpieczeństwa, np. bezpieczeństwa elektrycznego maszyn, obliczania odległości bezpieczeństwa, wymagań w odniesieniu do systemów sterowania) normy typu B2 dotyczące urządzeń służących bezpieczeństwu, np. urządzenia sterowania oburęcznego, osłony i elektroczułe wyposażenie ochronne Normy typu C Normy typu C zawierają wszystkie wymagania dotyczące bezpieczeństwa określonej maszyny lub typu maszyny. Jeśli taka norma istnieje, to jest ona ważniejsza niż norma typu A lub B. Mimo to norma typu C może odnosić się do normy typu A lub B. W każdym przypadku muszą być spełnione wymagania dyrektywy maszynowej. W chwili obecnej wiele norm typu A i B, a także ważne normy typu C, podlega ponownemu opracowaniu. Powoduje to zmianę numeracji w konwencji norm EN ISO. Z reguły istnieją jednak okresy przejściowe. W związku z tym faktyczne zastosowanie normy, która obecnie podlega ponownemu opracowaniu, może nastąpić dopiero po 5, a nawet 6 latach. Lista ważnych norm znajduje się w załączniku, w ustępie Przegląd ważnych norm na stronie i Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

11 Ustawy, dyrektywy, normy Jednostki kontrolne, ubezpieczenia i władze Możliwości wyboru urządzeń ochronnych i odpowiednich norm O O O Normy typu A Normy typu B Normy typu C Ocena ryzyka EN ISO (dawniej EN 1050) Techniczne urządzenia ochronne EN ISO (dawniej EN 292) Środki nietechniczne Osłony EN 95 Odległości bezpieczeństwa EN ISO Urządzenia ochronne inne niż osłony EN 999/EN ISO Stałe Ruchome Z funkcją zbliżeniową Stacjonarne Ruchome Ogrodzenia, bariery Możliwość usunięcia tylko za pomocą narzędzia lub blokowanych elektrycznie Klapy, bramy i drzwi Z elementem ryglującym Bez elementu ryglującego EN 999 Uruchamiane mechanicznie, dotykowe Ochraniacze Wyłączniki krańcowe Maty czułe na nacisk Elektroczułe wyposażenie ochronne (ESPE) Urządzenie sterowania oburęcznego Zatrzymanie awaryjne 1) Przycisk potwierdzający do specjalnych trybów pracy EN ISO EN 1088 EN ISO EN 1088 EN 1760 EN EN 574 EN ISO EN Np. EN ISO Roboty przemysłowe 1) Zatrzymanie awaryjne jest środkiem bezpieczeństwa, a nie urządzeniem ochronnym! Dyrektywa maszynowa nie wymaga stosowania norm, niezależnie od tego, czy są zharmonizowane, czy nie. Stosowanie norm zharmonizowanych uzasadnia jednak tak zwane domniemanie zgodności, że maszyna spełnia przepisy dyrektywy maszynowej. Jeśli dla danego typu maszyny istnieje norma typu C, to jest ona ważniejsza od wszystkich innych norm typu A i B oraz informacji podanych w tym podręczniku. W takim przypadku tylko norma typu C stanowi podstawę domniemania zgodności w celu spełnienia wymogów odpowiedniej dyrektywy. Jednostki kontrolne, ubezpieczenia i władze Jednostki kontrolne Jednostki kontrolne zajmujące się doradztwem w zakresie bezpieczeństwa Firmy, które chcą wiedzieć, czy ich maszyny są zgodne z aktualnie obowiązującymi dyrektywami i normami europejskimi, mogą zasięgnąć w jednostkach kontrolnych informacji dotyczących bezpieczeństwa technicznego. Akredytowane jednostki kontrolne Akredytowane jednostki kontrolne to instytucje kontroli, potwierdzające zgodność z procedurami i kryteriami kontroli uznanych instytucji krajowych. Są to m. in. branżowe jednostki kontrolne i zakłady ubezpieczeń od następstw nieszczęśliwych wypadków, które z reguły posiadają bardzo kompetentne specjalistyczne jednostki kontrolne. Notyfikowane jednostki kontrolne Każdy kraj członkowski WE jest zobowiązany do podania jednostki kontrolnej zgodnie z minimalnymi wymaganiami określonymi w dyrektywie maszynowej i zgłoszenia ich do Komisji Europejskiej w Brukseli. Tylko te jednostki kontrolne są uprawnione do wykonywania badań typu WE i wydawania certyfikatów badania typu WE dla maszyn i elementów bezpieczeństwa, podanych w załączniku IV dyrektywy. Nie każda notyfikowana jednostka kontrolna może kontrolować każdy rodzaj produktu. Wiele jednostek kontrolnych posiada notyfikację tylko dla specjalnych zakresów działań. Jednostki kontrolne, ubezpieczenia i władze Jednostki kontrolne Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. - 7

12 Podsumowanie Ustawy, dyrektywy, normy Ubezpieczenia Ubezpieczenia Instytucje branżowe W Niemczech ustawowy obowiązek ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków przejmują na siebie instytucje branżowe i inne podmioty. Instytucje branżowe skupiają się w związkach branżowych, co powala im ma lepsze spełnianie specyficznych wymagań w poszczególnych dziedzinach gospodarki. Towarzystwa ubezpieczeniowe Wiele towarzystw ubezpieczeniowych posiada placówki doradcze, oferujące kompletne doradztwo fachowe, szczególnie w zakresie unikania ryzyka związanego z odpowiedzialnością, wynikającego z nieznajomości lub nieprzestrzegania ustawowych wymagań. Nadzór rynku władze Nadzór rynku władze W krajach UE i EFTA ochrona pracy i nadzór rynku są w zakresie kompetencji władz krajowych. W Niemczech są to państwowe urzędy ochrony pracy w poszczególnych landach. Austria posiada szereg inspektoratów ochrony pracy. Do każdego z nich mogą zwracać się producenci maszyn, w celu uzyskania fachowych porad w przypadku pytań związanych z bezpieczeństwem maszyn i pracy. W Szwajcarii za nadzór rynku odpowiada Państwowy Sekretariat ds. Ekonomicznych (SECO). Sprawami wykonawczymi zajmuje się Szwajcarski Zakład Ubezpieczeń Wypadkowych (Schweizerische Unfallversicherungsanstalt, Suva), wyróżniający się też wysokimi kompetencjami technicznymi. W Polsce jest to Państwowa Inspekcja Pracy oraz Urząd Dozoru Technicznego. Wykaz ważnych adresów znajduje się w załączniku w rozdziale Przydatne linki na stronie i-8. Podsumowanie Podsumowanie: Ustawy, dyrektywy, normy Jako producenta maszyn obowiązuje Państwa między innymi dyrektywa maszynowa: Należy spełnić podstawowe wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zamieszczone w dyrektywie maszynowej. Należy zaplanować integrację bezpieczeństwa już na etapie procesu planowania i konstrukcji. Do deklaracji zgodności należy zastosować procedurę standardową lub procedurę dla maszyn opisaną w załączniku IV dyrektywy maszynowej. Należy przygotować dokumentację techniczną, a w szczególności wszystkie istotne dla bezpieczeństwa dokumenty dotyczące konstrukcji. Należy dostarczyć instrukcję obsługi sporządzoną w języku urzędowym kraju, w którym będzie pracować maszyna. Należy też dostarczyć wersję oryginalną. Wypełnić deklarację zgodności i oznakować maszynę lub element bezpieczeństwa oznaczeniem CE. Jako producenta maszyn obowiązuje Państwa między innymi dyrektywa narzędziowa: Należy spełnić wymagania podane w odnośnej dyrektywie. Zasięgnąć informacji, czy istnieją inne wymagania krajowe (np. kontrola sprzętu roboczego, terminy serwisowania i konserwacji itp.) i spełnić je. Normy Normy techniczne konkretyzują cele zdefiniowane w dyrektywach europejskich. Stosowanie norm zharmonizowanych uzasadnia tak zwane domniemanie zgodności, czyli przypuszczenie, że maszyna spełnia przepisy dyrektywy. Oznacza to, że w sytuacji, gdy dla maszyny lub urządzenia wybiorą Państwo i zastosują właściwe normy, można zakładać, że zostały spełnione wymagania ustawowe. Istnieją normy typu A (podstawowe normy dotyczące bezpieczeństwa), normy typu B (grupowe normy bezpieczeństwa) oraz normy typu C (normy dotyczące bezpieczeństwa maszyn). Jeśli istnieje norma typu C, to jest ona ważniejsza niż norma typu A lub B. - 8 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

13 Ocena ryzyka Proces oceny ryzyka Krok 1: Ocena ryzyka Ocena ryzyka W procesie planowania i konstruowania maszyny należy przeanalizować możliwe ryzyko i w razie potrzeby przewidzieć środki ochrony operatora przed istniejącymi zagrożeniami. Pomocą dla producenta maszyn przy wypełnianiu tego zadania są normy, które definiują i opisują proces oceny ryzyka. Ocena ryzyka jest efektem kroków logicznych, umożliwiających systematyczną analizę i ocenę ryzyka. Maszyna musi być zaprojektowana i wykonana przy uwzględnieniu wyników oceny ryzyka. Jeśli to konieczne, ocena ryzyka pociąga za sobą zmniejszenie ryzyka poprzez zastosowanie odpowiednich środków ochronnych. Zastosowanie środków ochronnych nie może spowodować powstania nowego ryzyka. Powtórzenie całej procedury, ocena i zmniejszenie ryzyka może być konieczne, w celu maksymalnego możliwego wyeliminowania zagrożeń i dostatecznego zmniejszenia rozpoznanego ryzyka. W wielu normach typu C podana jest ocena ryzyka w odniesieniu do maszyn i procesów. Jeśli nie ma możliwości zastosowania norm typu C lub są one niewystarczające, to można wykorzystać przepisy podane w normach typu A i B. 1 Ocena ryzyka norma typu A: EN ISO Zmniejszenie ryzyka norma typu A: EN ISO , EN ISO Proces oceny ryzyka Proces oceny ryzyka Początek Funkcje maszyny (określenie granic) 1-2 Identyfikacja zagrożeń 1- Ocena ryzyka wg normy EN ISO Oszacowanie ryzyka 1- Ocena ryzyka 1- Czy odpowiednio zmniejszono ryzyko? Tak Koniec Nie W tym rozdziale Strona Proces zmniejszania ryzyka 2-1 Proces oceny ryzyka 1-1 Funkcje maszyny 1-2 Identyfikacja zagrożeń 1- Procedurę należy wykonać dla wszystkich zagrożeń. Należy ją powtarzać (proces iteracyjny) tak długo, aż pozostałe ryzyko resztkowe będzie małe i możliwe do zaakceptowania. Uzyskane wyniki oceny ryzyka i zastosowaną procedurę należy udokumentować. Oszacowanie i ocena ryzyka 1- Dokumentacja 1- Safexpert 1-4 Podsumowanie 1-5 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. 1-1

14 Funkcje maszyny Ocena ryzyka Funkcje maszyny (określenie granic) 1 Funkcje maszyny Ocena ryzyka rozpoczyna się wraz z określeniem funkcji maszyny. Może to być: specyfikacja maszyny (co jest produkowane, maksymalna wydajność produkcji, przewidywane materiały) granice przestrzenne i przewidywane miejsce zastosowania planowany okres użytkowania planowane funkcje i tryby pracy spodziewane nieprawidłowe działania i awarie osoby uczestniczące w procesie związanym z maszyną produkty mające związek z maszyną zamierzone zastosowanie, a także niezamierzone działania personelu zajmującego się obsługą lub możliwe do przewidzenia w rozsądny sposób niewłaściwe użycie maszyny (nadużycia) Możliwe do przewidzenia niewłaściwe użycie Możliwymi do przyjęcia w rozsądny sposób, niezamierzonymi działaniami personelu zajmującego się obsługą lub możliwym do przewidzenia niewłaściwym użyciem maszyny może być między innymi: utrata kontroli nad maszyną przez operatora (przede wszystkim w przypadku maszyn trzymanych w rękach lub ruchomych) odruchowe działanie ludzi w przypadku nieprawidłowego działania, awarii lub uszkodzenia podczas używania maszyny nieprawidłowe zachowanie z powodu braku koncentracji lub nieuwagi nieprawidłowe zachowanie, które można określić jako działanie po najmniejszej linii oporu przy realizacji zadania działanie pod presją konieczności utrzymania pracującej maszyny w każdych warunkach zachowanie określonej grupy ludzi (np. dzieci, młodzieży, osób upośledzonych) Spodziewanie nieprawidłowe działanie i awarie Duży potencjał zagrożeniowy związany jest z nieprawidłowym działaniem i zakłóceniami w pracy elementów istotnych dla działania funkcji eksploatacyjnych maszyny (przede wszystkim sterowania). Przykłady: zmiana kierunku ruchu walców (możliwość wciągnięcia rąk) ruch robota poza jego normalnym obszarem pracy 1-2 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

15 Ocena ryzyka Identyfikacja zagrożeń Identyfikacja zagrożeń Po określeniu funkcji maszyny następuje najważniejszy krok przy ocenie związanego z nią ryzyka. Jest to systematyczna identyfikacja możliwych do przewidzenia zagrożeń, niebezpiecznych sytuacji i/lub niebezpiecznych zdarzeń. Identyfikacja zagrożeń Producent maszyny powinien uwzględnić przedstawione niżej zagrożenia zagrożenia mechaniczne zagrożenia elektryczne zagrożenia termiczne zagrożenia powodowane hałasem zagrożenia powodowane drganiami zagrożenia powodowane promieniowaniem zagrożenia powodowane przez materiały i substancje zagrożenia na skutek ominięcia zasad ergonomii podczas planowania i konstruowania maszyn zagrożenia na skutek poślizgnięcia, potknięcia lub upadku zagrożenia związane z otoczeniem roboczym maszyny zagrożenia powstające z połączenia w w. zagrożeń we wszystkich fazach okresu użytkowania maszyny. Transport, montaż i instalacja Uruchomienie Nastawy Normalna praca i usuwanie awarii Konserwacja i czyszczenie Wycofanie z eksploatacji, demontaż i utylizacja 1 Oszacowanie i ocena ryzyka Po zidentyfikowaniu zagrożeń należy przeprowadzić oszacowanie ryzyka dla każdej rozpatrywanej sytuacji niebezpiecznej. Ryzyko = Rozmiar szkód Prawdopodobieństwo wystąpienia Ryzyko związane z rozpatrywaną niebezpieczną sytuacją zależy od następujących elementów: rozmiaru szkód, jakie mogą być spowodowane przez dane zagrożenie (lekkie obrażenia, poważne obrażenia itp.) oraz Narzędzia i tabele: Raport techniczny ISO/TR prawdopodobieństwa wystąpienia danej szkody. Wynika ono z: ekspozycji na zagrożenie osoby/osób wystąpienia niebezpiecznego zdarzenia oraz technicznych i ludzkich możliwości uniknięcia lub ograniczenia szkody Istnieją różne narzędzia, służące od oszacowania ryzyka, np. tabele, grafy ryzyka, metody numeryczne itp. Podczas oceny ryzyka na podstawie wyników oszacowania ryzyka ustala się, czy konieczne jest zastosowanie środków ochronnych i kiedy uzyska się wymagane zmniejszenie ryzyka. Oszacowanie i ocena ryzyka Dokumentacja Dokumentacja dotycząca oceny ryzyka musi zawierać zastosowaną procedurę i uzyskane wyniki, a także następujące informacje: dane dotyczące maszyny, takie jak specyfikacje, granice, zamierzone zastosowanie itp. ważne założenia, które zostały dokonane, takie jak obciążenia, wytrzymałości, współczynniki bezpieczeństwa wszystkie zidentyfikowane zagrożenia i niebezpieczne sytuacje oraz brane pod uwagę niebezpieczne zdarzenia wykorzystywane dane i ich źródła, takie jak historie wypadków i doświadczenia związane ze zmniejszaniem ryzyka w porównywalnych maszynach opis zastosowanych środków ochronnych opis zadań związanych ze zmniejszeniem ryzyka, możliwych do zrealizowania z pomocą tych środków ochronnych ryzyko resztkowe mające jeszcze związek z maszyną wszystkie dokumenty opracowane podczas oceny ryzyka Dyrektywa maszynowa nie wymaga przekazywania dokumentacji dotyczącej oceny ryzyka wraz z maszyną! Dokumentacja Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. 1 -

16 Safexpert Ocena ryzyka 1 Safexpert Ocena ryzyka za pomocą Safexpert Proces oceny ryzyka jest przedstawiony w Safexpert, oprogramowaniu wspomagającym bezpieczeństwo maszyn i urządzeń. Jego wykonanie ułatwia przedstawiona w programie lista zagrożeń, drzewa do wyboru zestrukturyzowanej oceny ryzyka oraz schemat do oceny ryzyka i niezbędnego poziomu bezpieczeństwa przy środkach związanych z techniką sterowania. Użytkownik jest prowadzony poprzez przepisy ustawowe i normatywne. Manager norm pomaga utrzymać niezbędne normy zawsze w zgodzie z aktualnym stanem. Zagrożenia są pogrupowane odpowiednio do miejsc ich występowania i rozpatrywane w odpowiednich fazach eksploatacji maszyny. Ocena pojedynczych zagrożeń umożliwia optymalny wybór środków zmniejszających ryzyko. W programie Safexpert wykorzystuje się połączenie grafu ryzyka z macierzą (tabela). Oszacowanie jest wykonywane przed (IN) i po (OUT) zastosowaniu środka ochronnego (np. urządzenia ochronnego). Ryzyko jest klasyfikowane na skali od 0 (brak ryzyka) do 10 (największe ryzyko). Safexpert służy nie tylko do oceny ryzyka. Za pomocą programu Safexpert można efektywnie przeprowadzić i udokumentować całą procedurę zgodności wg dyrektywy maszynowej. W internecie dostępna jest wersja demo Safexpert (Guided Tour) 1-4 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

17 Ocena ryzyka Podsumowanie Podsumowanie: Ocena ryzyka Podsumowanie Informacje ogólne Należy wykonać ocenę ryzyka dla wszystkich zagrożeń. Taki proces iteracyjny musi uwzględniać wszystkie zagrożenia i ryzyko, tak aby nie pozostało żadne lub pozostało tylko możliwe do zaakceptowania niewielkie ryzyko resztkowe. Proces oceny ryzyka Ocenę ryzyka należy rozpocząć wraz z określeniem funkcji maszyny. Podczas oceny ryzyka należy uwzględnić przede wszystkim możliwe do przewidzenia niewłaściwe użycie maszyny i awarie. Następnie należy zidentyfikować zagrożenia (mechaniczne, elektryczne, termiczne itp.), pochodzące od maszyny. Takie zagrożenia należy uwzględnić we wszystkich fazach okresu użytkowania maszyny. Następnie należy oszacować związane z nimi ryzyko. Zależy ono od rozmiaru szkód oraz od prawdopodobieństwa wystąpienia szkody. Wyniki oceny ryzyka należy udokumentować. 1 Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. 1-5

18 Podsumowanie Ocena ryzyka Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

19 Zmniejszanie ryzyka Metoda trójstopniowa Kroki 2 do 4: Zmniejszanie ryzyka Zmniejszanie ryzyka Jeśli ocena ryzyka wykazała, że niezbędne są środki prowadzące do zminimalizowania ryzyka, to należy zastosować metodę trójstopniową. Metoda trójstopniowa Przy wyborze środków producent maszyny musi stosować następujące zasady w podanej kolejności: 1. Bezpieczny projekt: Wyeliminowanie lub zminimalizowanie ryzyka, tak dalece jak jest to możliwe (projektowanie i wykonywanie maszyn bezpiecznych z samego założenia) 2. Techniczne środki ochronne: Podjęcie koniecznych środków ochronnych przed ryzykiem, którego nie można wyeliminować w sposób konstrukcyjny. Informacja dla klienta dotycząca ryzyka resztkowego Początek Minimalizacja ryzyka poprzez bezpieczny projekt 2- Koniec/Następne zagrożenie Metoda trójstopniowa Proces zmniejszania ryzyka 2 Czy odpowiednio zmniejszono ryzyko? Tak Nie Minimalizacja ryzyka poprzez techniczne środki ochronne -1 Nie Czy odpowiednio zmniejszono ryzyko? Tak Czy pojawiły się nowe zagrożenia? Nie Zmniejszenie ryzyka poprzez informację dla użytkownika 4-1 Tak Czy odpowiednio zmniejszono ryzyko? Nie Tak Ponownie: Proces oceny ryzyka 1-1 Zasady dot. procesu zmniejszania ryzyka: EN ISO , -2 (normy typu A) Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone. 2-1

20 Metoda trójstopniowa Zmniejszanie ryzyka Wszelkie prawa oraz zmiany danych technicznych i informacji zastrzeżone.

Przewodnik Bezpieczne Maszyny BEZPIECZNA MASZYNA W SZEŚCIU KROKACH

Przewodnik Bezpieczne Maszyny BEZPIECZNA MASZYNA W SZEŚCIU KROKACH Przewodnik Bezpieczne Maszyny BEZPIECZNA MASZYNA W SZEŚCIU KROKACH Bezpieczna maszyna w sześciu krokach Spis treści Bezpieczna maszyna w sześciu krokach Ustawy, dyrektywy, normy, odpowiedzialność -1 Dyrektywy

Bardziej szczegółowo

Programy szkoleń otwartych

Programy szkoleń otwartych Programy szkoleń otwartych 1. Efektywna ocena zgodności maszyn i urządzeń z wymaganiami dyrektywy maszynowej oznakowanie CE". Seminarium poświęcone w całości dyrektywie maszynowej 98/37/WE (MD). Składa

Bardziej szczegółowo

Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT

Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT Marek Trajdos Klub Paragraf 34 SBT 1. Dyrektywa maszynowa, a inne dyrektywy Wymagania zasadnicze dotyczą maszyn wprowadzanych do obrotu po raz pierwszy na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Są

Bardziej szczegółowo

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć Znak CE dla akceleratorów medycznych Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Znaczenie znaku CE dla wyrobów medycznych Znak CE, który producent umieszcza na wyrobie medycznym oznacza spełnienie

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Bosch popiera nowe normy serii EN 50131podnoszące jakość produktów oraz badania produktów w niezależnych jednostkach badawczych.

Bosch popiera nowe normy serii EN 50131podnoszące jakość produktów oraz badania produktów w niezależnych jednostkach badawczych. Bosch popiera nowe normy serii EN 50131podnoszące jakość produktów oraz badania produktów w niezależnych jednostkach badawczych. Potwierdzając swoje zaangażowanie w nowe normy o zasięgu europejskim EN

Bardziej szczegółowo

Data aktualizacji: r.

Data aktualizacji: r. Nazwa ośrodka: Centrum Euro Info w Gdańsku Tytuł pakietu: Dyrektywa dotycząca kompatybilności elektromagnetycznej oznakowanie CE Grupa: Jakość - normalizacja - certyfikacja - standaryzacja Autor: Anna

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 Urządzenia techniczne Maszyny i inne urządzenia techniczne powinny być tak konstruowane

Bardziej szczegółowo

Praktyczny przykład oceny zgodności zautomatyzowanego sytemu wytwarzania dr inż. Marek Dźwiarek V Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 22-23.04.2009 r. Zautomatyzowana

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY SZKOLENIOWE

WARSZTATY SZKOLENIOWE WARSZTATY SZKOLENIOWE Z ZAKRESU EKSPLOATACJI MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ORAZ DYREKTYWY BUDOWLANEJ szk ol en ia wa rs ztat y ku r sy Oferta warsztatów szkoleniowo-doradczych z zakresu eksploatacji maszyn

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 28.5.2014 L 159/41 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 806 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU 1) z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla sprzętu elektrycznego 2) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Alicja Gach Dyrektor Wydziału Certyfikacji Polski Komitet Normalizacyjny 1 Normy zharmonizowane z dyrektywą 2006/42/WE W sektorze maszyn normy opracowują: - CEN

Bardziej szczegółowo

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania.

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Polskie przepisy wprowadzające uregulowania UE - OBSZAR REGULOWANY - budownictwo Ustawa Prawo Budowlane z dnia 7 lipca1994

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 158 ds. Bezpieczeństwa Maszyn i Urządzeń Technicznych oraz Ergonomii Zagadnienia Ogólne

PLAN DZIAŁANIA KT 158 ds. Bezpieczeństwa Maszyn i Urządzeń Technicznych oraz Ergonomii Zagadnienia Ogólne Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 158 ds. Bezpieczeństwa Maszyn i Urządzeń Technicznych oraz Ergonomii Zagadnienia Ogólne STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 158 ds. Bezpieczeństwa Maszyn i Urządzeń Technicznych

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI. Szlifierko-Polerka MAP-2 Art. 330/00. carlo de giorgi s.r.l.

INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI. Szlifierko-Polerka MAP-2 Art. 330/00. carlo de giorgi s.r.l. INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI Szlifierko-Polerka MAP-2 Art. 330/00 carlo de giorgi s.r.l. UWAGA: w przypadku uszkodzenia lub awarii urządzenia w celu naprawy należy skontaktować się z serwisem: Sanitex

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

SAFETY USAGE OF MACHINERY IN EUROPEAN UNION COUNTRIES

SAFETY USAGE OF MACHINERY IN EUROPEAN UNION COUNTRIES POLITECHNIKA ŚLĄSKA Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii Katedra Inżynierii Produkcji 10 th International Scientific Conference of PhD. Students and Young Scientists InvEnt 2015 SAFETY USAGE OF

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE 1. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Czas

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Szczecin 2013 1 Wprowadzenie Ryzyko zawodowe: prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE a. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady bezpieczeństwa i higieny pracy związane z obsługą urządzeń technicznych oraz transportem wewnątrzzakładowym.

Podstawowe zasady bezpieczeństwa i higieny pracy związane z obsługą urządzeń technicznych oraz transportem wewnątrzzakładowym. Podstawowe zasady bezpieczeństwa i higieny pracy związane z obsługą urządzeń technicznych oraz transportem wewnątrzzakładowym mgr Adam Błęka Maszyny i inne urządzenia techniczne powinny być tak konstruowane

Bardziej szczegółowo

Eksploatacja maszyn i urządzeń technicznych w środowisku pracy

Eksploatacja maszyn i urządzeń technicznych w środowisku pracy Eksploatacja maszyn i urządzeń technicznych w środowisku pracy Opis Eksploatacja maszyn i urządzeń technicznych w środowisku pracy wg wymagań dyrektyw 2006/42/WE oraz 2009/104/WE. Wymagania dyrektywy 2006/42/WE

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo maszyn i urządzeń wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej w kontekście obowiązującego prawa

Bezpieczeństwo maszyn i urządzeń wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej w kontekście obowiązującego prawa mgr inż. JACEK CUBER Centrum Transferu Technologii EMAG Sp. z o.o. Bezpieczeństwo maszyn i urządzeń wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej w kontekście obowiązującego prawa W artykule przedstawiono podstawy

Bardziej szczegółowo

Europejska zgodność CE wentylatorów. Autor: Stefan KOSZTOWSKI Wtorek, 22 Styczeń 2008 15:58

Europejska zgodność CE wentylatorów. Autor: Stefan KOSZTOWSKI Wtorek, 22 Styczeń 2008 15:58 W niniejszej publikacji omówione zostały zasady wprowadzania wentylatorów na rynek. Autor zwrócił szczególną uwagę, na fakt, że wprowadzany wyrób powinien spełniać wymagania wszystkich dyrektyw, które

Bardziej szczegółowo

Podręcznik. MOVIDRIVE MDX60B/61B Bezpieczne odłączanie Aplikacje. Wydanie 01/ / PL FA363000

Podręcznik. MOVIDRIVE MDX60B/61B Bezpieczne odłączanie Aplikacje. Wydanie 01/ / PL FA363000 Motoreduktory \ Przekładnie przemysłowe \ Elektronika napędowa \ Automatyka napędowa \ Serwisy MOVIDRIVE MDX60B/6B Bezpieczne odłączanie Aplikacje FA6000 Wydanie 0/005 60 / PL Podręcznik SEW-EURODRIVE

Bardziej szczegółowo

Lekcja Układy sieci niskiego napięcia

Lekcja Układy sieci niskiego napięcia Lekcja Układy sieci niskiego napięcia Obwody instalacji elektrycznych niskiego napięcia mogą być wykonane w różnych układach sieciowych. Mogą się różnić one systemem ochrony przeciwporażeniowej, sposobem

Bardziej szczegółowo

Seminarium Minimalne i zasadnicze wymagania dla maszyn i urządzeń. Okręgowy Inspektorat Pracy Kielce maj 2013 r.

Seminarium Minimalne i zasadnicze wymagania dla maszyn i urządzeń. Okręgowy Inspektorat Pracy Kielce maj 2013 r. Seminarium Minimalne i zasadnicze wymagania dla maszyn i urządzeń MASZYNY I URZĄDZENIA TECHNICZNE nabyte do 31.12.2002 r. udostępnione od 01.01.2003 r. wprowadzone do obrotu od 01.05.2004 r. - znak B (od

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 września 2016 r. Poz. 1488 OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 9 września 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

Idea Bezpiecznej Maszyny w prostym podejściu. użyj Safety Evaluation Tool. Safety Integrated. www.siemens.pl/safety-evaluation-tool

Idea Bezpiecznej Maszyny w prostym podejściu. użyj Safety Evaluation Tool. Safety Integrated. www.siemens.pl/safety-evaluation-tool Idea Bezpiecznej Maszyny w prostym podejściu użyj Safety Evaluation Tool Safety Integrated www.siemens.pl/safety-evaluation-tool Safety Evaluation Tool jest częścią programu Safety Integrated opracowanego

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

3 x 1W Lamp LED RJ 45

3 x 1W Lamp LED RJ 45 PX 185 3 x 1W Lamp LED RJ 45 INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny... 1. Warunki bezpieczeństwa... 1 3. Opis modelu... 4. Schemat podłączenia... 3 5. Opis przewodu RJ 45... 4 6. Dopuszczalna

Bardziej szczegółowo

Przekaźnik programowalny MSS

Przekaźnik programowalny MSS zgodności Prez es te Se ch kc n i je cz ne KL UB zgodności Władz e 12 Aktywni osób członkowie około 20 osób Komitet naukowy 9 osób Członkowie Klubu ponad 600 osób Cele działalności Klubu: zgodności budowa

Bardziej szczegółowo

Problem obchodzenia urządzeń ochronnych przy maszynach

Problem obchodzenia urządzeń ochronnych przy maszynach Problem obchodzenia urządzeń ochronnych przy maszynach dr hab. inż. Marek Dźwiarek, prof. CIOP-PIB Konferencja Bezpieczeństwa Przemysłowego Łódź, 4-5 grudnia 2014 r. Tematyka wykładu Wypadki spowodowane

Bardziej szczegółowo

Nieelektryczne urządzenia przeciwwybuchowe

Nieelektryczne urządzenia przeciwwybuchowe Nieelektryczne urządzenia przeciwwybuchowe dr inż. Michał Górny Bezpieczeństwo techniczne w przestrzeniach zagrożonych wybuchem 1 Ocena urządzeń nieelektrycznych wczoraj i dziś Przed 2004 dobra praktyka

Bardziej szczegółowo

1991L0157 PL

1991L0157 PL 1991L0157 PL 25.01.1999 001.001 1 Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość B DYREKTYWA RADY z dnia 18 marca 1991 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu

Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu Nowe Ramy Prawne (z ang. New Legal Framework = NLF) Informacje dot. zmian wprowadzonych w Nowym Podejściu Krzysztof Zawiślak 1 NOWE PODEJŚCIE Propozycja zmian została przyjęta w Komisji dn. 14 lutego 2007

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA PRZY OBSŁUDZE MASZYN DO OBRÓBKI BKI PLASTYCZNEJ I SKRAWANIEM METALI. Wojewoda Wielkopolski Marszałek Województwa Wielkopolskiego

ZAGROŻENIA PRZY OBSŁUDZE MASZYN DO OBRÓBKI BKI PLASTYCZNEJ I SKRAWANIEM METALI. Wojewoda Wielkopolski Marszałek Województwa Wielkopolskiego ZAGROŻENIA PRZY OBSŁUDZE MASZYN DO OBRÓBKI BKI PLASTYCZNEJ I SKRAWANIEM METALI Obowiązki pracodawcy Pracodawca zobowiązany jest do wyposażania stanowisk pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne Dz.U.04.195.2011 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie systemów oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki uczestniczące w ocenie zgodności,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK OCENIAJĄCYCH DO DZIAŁALNOŚCI OBJĘTEJ ROZPORZĄDZENIEM WYKONAWCZYM KOMISJI (UE) NR 402/2013 Wydanie 1 Warszawa, 13.03.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia z podstawy programowej Uczeń:

Efekty kształcenia z podstawy programowej Uczeń: USZCZEGÓŁOWIONE EFEKTY KSZTAŁCENIA Dla przedmiotu: Diagnostyka i naprawa urządzeń techniki komputerowej Technik informatyk 351203 Kwalifikacja pierwsza - (E.12) Montaż i eksploatacja komputerów osobistych

Bardziej szczegółowo

LUC CE CONSULTING ul. Robotnicza 20 45-352 Opole tel./fax. 077 442 68 90 kom.: 0604 380 091 www.luc.pl e-mail: luc@luc.pl

LUC CE CONSULTING ul. Robotnicza 20 45-352 Opole tel./fax. 077 442 68 90 kom.: 0604 380 091 www.luc.pl e-mail: luc@luc.pl LUC CE CONSULTING ul. Robotnicza 20 45-352 Opole tel./fax. 077 442 68 90 kom.: 0604 380 091 www.luc.pl e-mail: luc@luc.pl Firma LUC - CE CONSULTING zajmuje się doradztwem oraz szkoleniami w zakresie oznakowania

Bardziej szczegółowo

OW REINFORCED PUMP TP

OW REINFORCED PUMP TP Uzupełnienia do instrukcji eksploatacji Opcja fabryczna PL OW DRIVE 4D OW REINFORCED PUMP TP Przestrzegać dokumentacji systemu! Informacje ogólne Przeczytać instrukcję obsługi! Przestrzeganie instrukcji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Zasilacze z serii DR i DRP Instrukcja obsługi

Zasilacze z serii DR i DRP Instrukcja obsługi Zasilacze z serii DR i DRP Instrukcja obsługi Spis treści 1. Opis techniczny... 2 2. Obsługa... 4 2.1 Połączenia z obwodami zewnętrznymi... 4 2.2 Regulacja napięcia wyjściowego... 4 2.3 Sygnalizacja optyczna

Bardziej szczegółowo

Zasilacze z serii MDR Instrukcja obsługi

Zasilacze z serii MDR Instrukcja obsługi Zasilacze z serii MDR Instrukcja obsługi Spis treści 1. Opis techniczny... 2 2. Obsługa... 4 2.1 Połączenia z obwodami zewnętrznymi... 4 2.2 Sygnalizacja optyczna stanu pracy... 4 2.3 Połączenia zdalnej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi VAC 70

Instrukcja obsługi VAC 70 Instrukcja obsługi PL VAC 70 rys. 1 rys. 2 rys. 3 rys. 4 rys. 6 rys. 5 rys. 7 rys. 8 rys. 9 rys. 11 rys. 10 WSKAZÓWKI BEZPIECZEŃSTWA Należy przeczytać wszystkie wskazówki i przepisy. Błędy w przestrzeganiu

Bardziej szczegółowo

Niespełnianie wymagań minimalnych bhp lub wymagań zasadniczych dla maszyn jako przyczyny wypadków przy pracy. Analiza wybranych przykładów.

Niespełnianie wymagań minimalnych bhp lub wymagań zasadniczych dla maszyn jako przyczyny wypadków przy pracy. Analiza wybranych przykładów. Niespełnianie wymagań minimalnych bhp lub wymagań zasadniczych dla maszyn jako przyczyny wypadków przy pracy. Analiza wybranych przykładów. Konferencja Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych

Bardziej szczegółowo

Stan normalizacji w zakresie wyrobów cementowych. mgr. inż. Piotr Zapolski

Stan normalizacji w zakresie wyrobów cementowych. mgr. inż. Piotr Zapolski Stan normalizacji w zakresie wyrobów cementowych mgr. inż. Piotr Zapolski Stowarzyszenie Producentów Cementu Wyroby budowlane Warszawa 10 maja 2016 Normalizacja w Europie Normalizacja jest efektem dobrowolnej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo maszyn w przestrzeni zagrożonej wybuchem

Bezpieczeństwo maszyn w przestrzeni zagrożonej wybuchem Bezpieczeństwo maszyn Elementy systemów sterowania związane z bezpieczeństwem Bezpieczeństwo maszyn w przestrzeni zagrożonej wybuchem Dr inż. Gerard Kałuża 1 Bezpieczeństwo jest sytuacją, w której nie

Bardziej szczegółowo

Inteligentne projektowanie systemów rozdziału energii Łatwo, szybko i bezpiecznie. simaris design

Inteligentne projektowanie systemów rozdziału energii Łatwo, szybko i bezpiecznie. simaris design Inteligentne projektowanie systemów rozdziału energii Łatwo, szybko i bezpiecznie simaris design SIMARIS design basic skupiać się na sprawach ważnych Zaprojektowanie systemu zasilania dla obiektów przemysłowych

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia mgr inż. Sławomir Wilczyński Polski Komitet Normalizacyjny OBSZAR ZHARMONIZOWANY W UE OBSZAR NIE ZHARMONIZOWANY W UE Dyrektywy UE ( prawo

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. HyCLICK. Wstępny wybór przełączeń dla rozrzutników nawozów. ZA-M i ZG-B ZG-B ZA-M

Instrukcja obsługi. HyCLICK. Wstępny wybór przełączeń dla rozrzutników nawozów. ZA-M i ZG-B ZG-B ZA-M Instrukcja obsługi az HyCLICK Wstępny wybór przełączeń dla rozrzutników nawozów ZA-M i ZG-B ZG-B ZA-M MG3719 BAG0077.2 03.10 Printed in Germany pl Przed pierwszym uruchomieniem przeczytać i przestrzegać

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna przewodów linii napowietrznych niskiego napięcia (linie nieizolowane, pełnoizolowane)

Specyfikacja techniczna przewodów linii napowietrznych niskiego napięcia (linie nieizolowane, pełnoizolowane) SOM/ST/2004/03 Specyfikacja techniczna przewodów linii napowietrznych niskiego napięcia (linie nieizolowane, pełnoizolowane) 1. Warunki ogólne 1.1. Zamawiane i dostarczane urządzenia elektroenergetyczne

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 30.1.2013 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0728/2012, którą złożył Rudi Clemens (Niemcy) w sprawie technicznych i ergonomicznych norm dla maszyn do

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Andrzej Boczkowski Warszawa, r. Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych

mgr inż. Andrzej Boczkowski Warszawa, r. Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych mgr inż. Andrzej Boczkowski Warszawa,.05.013 r. Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Zespoły ruchome lub przewoźne Pojęcie zespół oznacza pojazd i/lub ruchomą lub

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania czwartego Wyjaśnienia ogólne Charakterystyka normy PN-HD (IEC 60364)... 15

Przedmowa do wydania czwartego Wyjaśnienia ogólne Charakterystyka normy PN-HD (IEC 60364)... 15 Spis treści 5 SPIS TREŚCI Spis treści Przedmowa do wydania czwartego... 11 1. Wyjaśnienia ogólne... 13 Spis treści 2. Charakterystyka normy PN-HD 60364 (IEC 60364)... 15 2.1. Układ normy PN-HD 60364 Instalacje

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 3. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody pięciu kroków, grafu ryzyka, PHA

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 3. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody pięciu kroków, grafu ryzyka, PHA Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 3. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody pięciu kroków, grafu ryzyka, PHA Szczecin 2013 1 Wprowadzenie W celu przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 5 Opis przedmiotu zamówienia 1. Informacje ogólne. Przedmiotem zamówienia jest dostawa fabrycznie nowych urządzeń i wyposażenia warsztatowego stanowiących wyposażenie hali obsługowo-naprawczej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALATORA

INSTRUKCJA INSTALATORA -1- Zakład Elektroniki COMPAS 05-110 Jabłonna ul. Modlińska 17 B tel. (+48 22) 782-43-15 fax. (+48 22) 782-40-64 e-mail: ze@compas.com.pl INSTRUKCJA INSTALATORA MTR 105 STEROWNIK BRAMKI OBROTOWEJ AS 13

Bardziej szczegółowo

RWE Stoen Operator Listopad 2011. Specyfikacja techniczna. X Postanowienie Wytyczna Zalecenie. Spis treści. 1 Zakres zastosowania...

RWE Stoen Operator Listopad 2011. Specyfikacja techniczna. X Postanowienie Wytyczna Zalecenie. Spis treści. 1 Zakres zastosowania... RWE Stoen Operator Listopad 2011 Mufy końcowe do kabli niskiego napięcia 0,6/1 kv Specyfikacja techniczna KAB20.0440 Część: 1 Strona 1/18 Dział: NM-S X Postanowienie Wytyczna Zalecenie Strona Spis treści

Bardziej szczegółowo

Ryzyko to nasza działalność. www.riskexperts.at

Ryzyko to nasza działalność. www.riskexperts.at Ryzyko to nasza działalność 1 Bezpieczeństwo to podstawowy wymóg Bezpieczeństwo nie może być traktowane jako oddzielne wymaganie, jednakże zrozumienie potencjalnego ryzyka stanowi podstawę do zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. Transformator izolacyjny 2000W 115/230V 18/ 9A 3600W 115/230V 32/16A 3600W Auto 115/230V 32/16A

Instrukcja. Transformator izolacyjny 2000W 115/230V 18/ 9A 3600W 115/230V 32/16A 3600W Auto 115/230V 32/16A Instrukcja PL Transformator izolacyjny 2000W 115/230V 18/ 9A 3600W 115/230V 32/16A 3600W Auto 115/230V 32/16A Copyrights 2008 Victron Energy B.V. Wszystkie prawa zastrzeżone Niniejsza publikacja nie może

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Zasilaczy serii MDR. Instrukcja obsługi MDR Strona 1/6

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Zasilaczy serii MDR. Instrukcja obsługi MDR Strona 1/6 Instrukcja obsługi MDR Strona 1/6 MPL Power Elektro sp. z o.o. 44-119 Gliwice, ul. Wschodnia 40 tel +48 32/ 440-03-02...05 ; fax +48 32/ 440-03-00...01 ; email: power@mplpower.pl, http://www.mplpower.pl

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

PX342. Driver PWM 1x10A INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX342. Driver PWM 1x10A INSTRUKCJA OBSŁUGI PX342 Driver PWM 1xA INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny... 3 2. Warunki bezpieczeństwa... 3 3. Opis złączy i elementów sterowania... 4 4. Funkcja smooth... 4 5. Ustawianie adresu DMX... 5

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja układu automatyki SZR PA1001-KM

Dokumentacja układu automatyki SZR PA1001-KM Dokumentacja układu automatyki SZR PA1001-KM Żary 07.2009 Wprowadzenie Zadaniem automatyki Samoczynnego Załączenia Rezerwy (SZR) jest przełączenie zasilania podstawowego na rezerwowe w przypadku zaniku

Bardziej szczegółowo

Termostaty pomieszczeniowe do 2-rurowych klimakonwektorów wentylatorowych

Termostaty pomieszczeniowe do 2-rurowych klimakonwektorów wentylatorowych 3 015 1 Termostaty pomieszczeniowe do 2-rurowych klimakonwektorów wentylatorowych Termostaty pomieszczeniowe z ręcznym przełącznikiem funkcji ogrzewanie lub chłodzenie i przełącznikiem biegów wentylatora

Bardziej szczegółowo

Modernizacja i dostosowanie maszyn do wymogów bezpieczeństwa - metodologia postępowania firmy Pilz

Modernizacja i dostosowanie maszyn do wymogów bezpieczeństwa - metodologia postępowania firmy Pilz Modernizacja i dostosowanie maszyn do wymogów bezpieczeństwa - metodologia postępowania firmy Pilz Dariusz Kowalski Dyrektor Generalny Pilz Polska Sp. z o.o. Dlaczego bezpieczeństwo jest ważne? (1) Aspekty

Bardziej szczegółowo

Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP

Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP Często zadawane pytania dotyczące rozporządzenia CLP Tłumaczenie sporządzone przez Krajowe Centrum Informacyjne ds. REACH oraz Biuro ds. Substancji i Preparatów Chemicznych Rozdział 1: CLP nowe rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Miernik kosztów energii typu energy control 230

Miernik kosztów energii typu energy control 230 Miernik kosztów energii typu energy control 230 Nr zam. 12 06 18 INSTRUKCJA OBSŁUGI Uwaga! Zanim uruchomią Państwo urządzenie prosimy dokładnie przeczytać niniejszą instrukcję obsługi. W razie uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa MID. Podstawowe zagadnienia

Dyrektywa MID. Podstawowe zagadnienia Dyrektywa MID Podstawowe zagadnienia Czemu potrzebne są nowe przepisy? Wiele urządzeń, takich jak dopuszczenie do obrotu elektronicznych wodomierzy czy wodomierzy sprzężonych regulowały jedynie przepisy

Bardziej szczegółowo

Wymagania bezpieczeństwa dyrektyw LVD oraz EMC dla sprzętu elektrycznego stosowanego w instalacjach przemysłowych

Wymagania bezpieczeństwa dyrektyw LVD oraz EMC dla sprzętu elektrycznego stosowanego w instalacjach przemysłowych Wymagania bezpieczeństwa dyrektyw LVD oraz EMC dla sprzętu elektrycznego stosowanego w instalacjach przemysłowych Krzysztof Mielnik krzysztof.mielnik@obac.com.pl AC 146 QMS EMS BHP OCENA ZGODNOŚCI DYREKTYWA

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 427 31995D3052 30.12.1995 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH L 321/1 DECYZJA NR 3052/95/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 13 grudnia 1995 r. ustanawiająca procedurę wymiany informacji w sprawie

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. dr inż. Zofia Pawłowska

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. dr inż. Zofia Pawłowska OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO dr inż. Zofia Pawłowska 1. Wymagania dotyczące oceny ryzyka zawodowego 2. Podstawowe zasady skutecznej oceny i ograniczania ryzyka zawodowego 3. Podstawowe problemy przy wdrażaniu

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

PX 303. PxCrop Mini INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX 303. PxCrop Mini INSTRUKCJA OBSŁUGI PX 303 PxCrop Mini INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny... 3 2. Warunki bezpieczeństwa... 3 3. Informacje na temat wersji... 5 4. Opis modelu... 5 5. Schemat podłączenia... 7 6. Wymiary... 9

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki online. UE410-GU3 Flexi Classic STEROWNIKI BEZPIECZEŃSTWA

Karta charakterystyki online. UE410-GU3 Flexi Classic STEROWNIKI BEZPIECZEŃSTWA Karta charakterystyki online UE410-GU3 Flexi Classic UE410-GU3 Flexi Classic A B C D E F Rysunek może się różnić Informacje do zamówienia Typ Nr artykułu UE410-GU3 1072177 więcej wersji urządzeń i akcesoriów

Bardziej szczegółowo

IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 17-19.09.2008 r. mgr inż. Antoni Saulewicz

IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 17-19.09.2008 r. mgr inż. Antoni Saulewicz Komputerowe narzędzia wspomagające prowadzenie i dokumentowanie oceny ryzyka przy projektowaniu maszyn Ocena ryzyka związanego z zagrożeniami mechanicznymi mgr inż. Antoni Saulewicz IV Sympozjum Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Spis rzeczy. 1. Podstawa opracowania dokumentacji. 2. Opis techniczny

Spis rzeczy. 1. Podstawa opracowania dokumentacji. 2. Opis techniczny 1 Spis rzeczy 1. Podstawa opracowania dokumentacji 2. Opis techniczny 2.1. Zakres rzeczowy opracowania 2.2. Zasilanie 2.3. Rozdzielnica 2.4. Instalacja oświetleniowa 2.5. Instalacja siłowa 2.6. Instalacja

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa funkcjonalnego w dyrektywach Nowego Podejścia

Zagadnienia bezpieczeństwa funkcjonalnego w dyrektywach Nowego Podejścia IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych organizowane przez Klub Paragraf 34 Zagadnienia bezpieczeństwa funkcjonalnego w dyrektywach Nowego Podejścia Janusz Samuła Urząd

Bardziej szczegółowo

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy.

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy. ZAŁĄCZNIK Nr RAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA I. Ramowy program instruktażu ogólnego. Cel szkolenia Celem szkolenia jest zaznajomienie pracownika w szczególności z: a) podstawowymi przepisami bezpieczeństwa i

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wyroby budowlane wprowadzone do obrotu w świetle obowiązujących przepisów.

Wyroby budowlane wprowadzone do obrotu w świetle obowiązujących przepisów. Wyroby budowlane wprowadzone do obrotu w świetle obowiązujących przepisów. Wyroby budowlane w świetle ustawy Prawo Budowlane Art. 10 Stosownie do postanowień art. 10 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo

Bardziej szczegółowo

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce MEMO OKUCIA BUDOWLANE OZNACZONE CE Oznakowanie CE: Dlaczego? GŁÓWNE CELE Oznakowanie CE definiuje jasne i konkretne cele bezpieczeństwa. Cele które są korzystne zarówno dla producentów, pośredników jak

Bardziej szczegółowo

Pojazdy kolejowe - proces dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu kolejowego

Pojazdy kolejowe - proces dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu kolejowego Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 21 listopada 2007 r. (22.11) (OR. en) 15523/07. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2007/0254 (ACC) UD 118

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 21 listopada 2007 r. (22.11) (OR. en) 15523/07. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2007/0254 (ACC) UD 118 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 21 listopada 2007 r. (22.11) (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2007/0254 (ACC) 15523/07 UD 118 WNIOSEK od: Komisja data: 20 listopada 2007 r. Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o wyposażeniu morskim 1)

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o wyposażeniu morskim 1) Kancelaria Sejmu s. 1/9 USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o wyposażeniu morskim 1) Art. 1. 1. Ustawa określa szczegółowe zasady: 1) funkcjonowania systemu oceny zgodności z wymaganiami dotyczącymi wyposażenia

Bardziej szczegółowo

2-stopniowy przełącznik trójfazowy typ 30051/

2-stopniowy przełącznik trójfazowy typ 30051/ 2-stopniowy przełącznik trójfazowy typ 30051/1500051 Instalacja i obsługa Przechowywać starannie! Wydanie I012/02/02/5PL Spis treści! Zastosowanie zgodne z przeznaczeniem! Ważne informacje Spis treści

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji 1 Wymagania ogólne Wytwórca powinien ustanowić, dokumentować i utrzymywać system ZKP, aby zapewnić, że wyroby wprowadzone na rynek są zgodne z określoną i przedstawioną charakterystyką. System ZKP powinien

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA GNIAZDA SERWISOWEGO Z ZACISKAMI H0-ZK z zabezpieczeniem od zwarć i przeciążeń HUBIX mgr inż. Jerzy Nowikow 96-321 ŻABIA WOLA Huta Żabiowolska ul. Główna 43 tel: (046) 8578440 fax:

Bardziej szczegółowo

Centronic EasyControl EC545-II

Centronic EasyControl EC545-II Centronic EasyControl EC545-II pl Instrukcja montażu i obsługi Pilot 5-kanałowy Ważne informacje dla: montera / elektryka / użytkownika Prosimy przekazać je odpowiednim osobom! Użytkownik winien zachować

Bardziej szczegółowo

FRITZ!Powerline 510E Set

FRITZ!Powerline 510E Set FRITZ!line 510E Set Właściwości Rozszerza zasięg sieci domowej przy wykorzystaniu instalacji elektrycznej - natychmiast gotowy do użytku. Połączenie z Internetem przy użyciu jednego urządzenia: FRITZ!Box

Bardziej szczegółowo

Jacek Jaworski, dr inż. Instytut Nafty i Gazu. Metrologia prawna. Wrocław, kwietnia 2013 r.

Jacek Jaworski, dr inż. Instytut Nafty i Gazu. Metrologia prawna. Wrocław, kwietnia 2013 r. Jacek Jaworski, dr inż. Instytut Nafty i Gazu Metrologia prawna Wrocław, 25 26 kwietnia 2013 r. Dyrektywa MID Dyrektywa 2004/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie przyrządów

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 do SWZ str 1/2

Załącznik nr 7 do SWZ str 1/2 ... Nazwa firmy wykonującej pomiary PROTOKÓŁ pomiarowy nr... Z badania i oceny skuteczności ochrony przed porażeniem w obiekcie Załącznik nr 7 do SWZ str /... Data pomiaru TYP OBIEKTU: STACJA TRANSFORMATOROWA

Bardziej szczegółowo